10. кан̣н̣акаттхаласуттаван̣н̣ана̄
375. евам̣ ме сутанти кан̣н̣акаттхаласуттам̣. таттха урун̃н̃а̄йанти урун̃н̃а̄ти тасса рат̣т̣хассапи нагарассапи етадева на̄мам̣, бхагава̄ урун̃н̃а̄нагарам̣ упанисса̄йа вихарати. кан̣н̣акаттхале мигада̄йети тасса нагарасса авидӯре кан̣н̣акаттхалам̣ на̄ма еко раман̣ӣйо бхӯмибха̄го аттхи, со мига̄нам̣ абхайаттха̄йа диннатта̄ мигада̄йоти вуччати, тасмим̣ кан̣н̣акаттхале мигада̄йе. кеначидева каран̣ӣйена̄ти на ан̃н̃ена, анантарасутте вуттакаран̣ӣйенева. сома̄ ча бхагинӣ сакула̄ ча бхагинӣти има̄ две бхагинийо ран̃н̃о паджа̄патийо. бхатта̄бхиха̄рети бхаттам̣ абхихаран̣ат̣т̣ха̄не. ран̃н̃о бхун̃джанат̣т̣ха̄нан̃хи сабба̄пи ородха̄ кат̣аччхуа̄дӣни гахетва̄ ра̄джа̄нам̣ упат̣т̣ха̄тум̣ гаччханти, та̄пи татхева агамам̣су.
376. ким̣ пана, маха̄ра̄джа̄ти касма̄ евама̄ха? ран̃н̃о гарахапаримочанаттхам̣. еван̃хи париса̄ чинтеййа – ‘‘айам̣ ра̄джа̄ а̄гаччхама̄нова ма̄туга̄ма̄нам̣ са̄санам̣ а̄рочети, майам̣ аттано дхаммата̄йа бхагавантам̣ дат̣т̣хум̣ а̄гатоти ман̃н̃а̄ма, айам̣ пана ма̄туга̄ма̄нам̣ са̄санам̣ гахетва̄ а̄гато, ма̄туга̄мада̄со ман̃н̃е, еса пуббепи имина̄ва ка̄ран̣ена а̄гаччхатӣ’’ти. пуччхито пана со аттано а̄гаманака̄ран̣ам̣ катхессати, евамасса айам̣ гараха̄ на уппаджджиссатӣти гарахамочанаттхам̣ евама̄ха.
378. аббхуда̄ха̄сӣти катхеси. сакидева саббам̣ уссати саббам̣ даккхитӣти йо ека̄ваджджанена екачиттена атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ саббам̣ уссати ва̄ даккхити ва̄, со наттхӣти аттхо. екена хи читтена атӣтам̣ саббам̣ джа̄нисса̄мӣти а̄ваджджитва̄пи атӣтам̣ саббам̣ джа̄нитум̣ на сакка̄, екадесамева джа̄на̄ти. ана̄гатапаччуппаннам̣ пана тена читтена саббенева саббам̣ на джа̄на̄тӣти. еса найо итаресу. евам̣ екачиттавасена̄йам̣ пан̃хо катхито. хетурӯпанти хетусабха̄вам̣ ка̄ран̣аджа̄тикам̣. сахетурӯпанти сака̄ран̣аджа̄тикам̣. сампара̄йика̄хам̣, бхантети сампара̄йагун̣ам̣ ахам̣, бханте, пуччха̄ми.
379. пан̃чима̄нӣти имасмим̣ сутте пан̃ча падха̄нийан̇га̄ни локуттарамиссака̄ни катхита̄ни. катхинан̇ган̣ава̄сӣчӯл̣асамуддаттхеро пана ‘‘тумха̄кам̣, бханте, ким̣ руччатӣ’’ти вутте ‘‘майхам̣ локуттара̄нева̄ти руччатӣ’’ти а̄ха. падха̄навематтатанти падха̄нана̄наттам̣. ан̃н̃а̄дисамева хи путхуджджанасса падха̄нам̣, ан̃н̃а̄дисам̣ сота̄паннасса, ан̃н̃а̄дисам̣ сакада̄га̄мино, ан̃н̃а̄дисам̣ ана̄га̄мино, ан̃н̃а̄дисам̣ арахато, ан̃н̃а̄дисам̣ асӣтимаха̄са̄вака̄нам̣, ан̃н̃а̄дисам̣ двиннам̣ аггаса̄вака̄нам̣, ан̃н̃а̄дисам̣ паччекабуддха̄нам̣, ан̃н̃а̄дисам̣ саббан̃н̃убуддха̄нам̣. путхуджджанасса падха̄нам̣ сота̄паннасса падха̄нам̣ на па̄пун̣а̄ти…пе… паччекабуддхасса падха̄нам̣ саббан̃н̃убуддхасса падха̄нам̣ на па̄пун̣а̄ти. имаматтхам̣ сандха̄йа ‘‘падха̄навематтатам̣ вада̄мӣ’’ти а̄ха. дантака̄ран̣ам̣ гаччхеййунти йам̣ акӯт̣акаран̣ам̣, анаваччхинданам̣, дхурасса аччхиндананти дантесу ка̄ран̣ам̣ диссати, там̣ ка̄ран̣ам̣ упагаччхеййунти аттхо. дантабхӯминти дантехи гантаббабхӯмим̣. ассаддхотиа̄дӣсу путхуджджанасота̄паннасакада̄га̄миана̄га̄мино чатта̄ропи ассаддха̄ на̄ма. путхуджджано хи сота̄паннасса саддхам̣ аппаттоти ассаддхо, сота̄панно сакада̄га̄мисса, сакада̄га̄мӣ ана̄га̄мисса, ана̄га̄мӣ арахато саддхам̣ аппаттоти ассаддхо, а̄ба̄дхо арахатопи уппаджджатӣти пан̃чапи бахва̄ба̄дха̄ на̄ма хонти. арийаса̄вакасса пана сат̣хо ма̄йа̄вӣти на̄мам̣ наттхи. тенева тхеро – ‘‘пан̃ча падха̄нийан̇га̄ни локуттара̄ни катхита̄нӣти майхам̣ руччатӣ’’ти а̄ха. ассакхал̣ун̇касуттанте пана – ‘‘тайо ча, бхиккхаве, ассакхал̣ун̇ке тайо ча пурисакхал̣ун̇ке десесса̄мӣ’’ти (а. ни. 3.141) еттха арийаса̄вакасса̄пи самбодхина̄мам̣ а̄гатам̣, тасса васена локуттарамиссака̄ катхита̄ти вуттам̣. путхуджджано пана сота̄паттимаггавӣрийам̣ асампатто…пе… ана̄га̄мӣ арахаттамаггавӣрийам̣ асампаттоти кусӣтопи ассаддхо вийа чатта̄рова хонти, татха̄ дуппан̃н̃о.
евам̣ панеттха опаммасам̣санданам̣ ведитаббам̣ – адантахаттхиа̄дайо вийа хи маггападха̄нарахито пуггало. дантахаттхиа̄дайо вийа маггападха̄нава̄. йатха̄ аданта̄ хаттхиа̄дайо кӯт̣а̄ка̄рам̣ акатва̄ авиччхиндитва̄ дхурам̣ апа̄тетва̄ дантагаманам̣ ва̄ гантум̣ дантабхӯмим̣ ва̄ паттум̣ на сакконти, евамевам̣ маггападха̄нарахито маггападха̄навата̄ паттаббам̣ па̄пун̣итум̣ ниббаттетаббам̣ гун̣ам̣ ниббаттетум̣ на саккоти. йатха̄ пана дантахаттхиа̄дайо кӯт̣а̄ка̄рам̣ акатва̄ авиччхиндитва̄ дхурам̣ апа̄тетва̄ дантагаманам̣ ва̄ гантум̣ дантабхӯмим̣ ва̄ паттум̣ сакконти, евамевам̣ маггападха̄нава̄ маггападха̄навата̄ паттаббам̣ па̄пун̣итум̣ ниббаттетаббам̣ гун̣ам̣ ниббаттетум̣ саккоти. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘сота̄паттимаггападха̄нава̄ сота̄паттимаггападха̄навата̄ паттока̄сам̣ па̄пун̣итум̣ ниббаттетаббам̣ гун̣ам̣ ниббаттетум̣ саккоти…пе… арахаттамаггападха̄нава̄ арахаттамаггападха̄навата̄ паттока̄сам̣ па̄пун̣итум̣ ниббаттетаббам̣ гун̣ам̣ ниббаттетум̣ саккотӣ’’ти.
380. саммаппадха̄на̄ти маггападха̄нена саммаппадха̄на̄. на кин̃чи на̄на̄каран̣ам̣ вада̄ми йадидам̣ вимуттийа̄ вимуттинти йам̣ екасса пхалавимуттийа̄ итарасса пхалавимуттим̣ а̄раббха на̄на̄каран̣ам̣ ваттаббам̣ сийа̄, там̣ на кин̃чи вада̄мӣти аттхо. аччийа̄ ва̄ аччинти аччийа̄ ва̄ аччимхи. сесапададвайепи есева найо, бхумматтхе хи етам̣ упайогавачанам̣. ким̣ пана твам̣, маха̄ра̄джа̄ти, маха̄ра̄джа, ким̣ твам̣? ‘‘санти дева̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄, санти дева̄ та̄ватим̣са̄…пе… санти дева̄ параниммитавасаваттино, санти дева̄ татуттари’’нти евам̣ дева̄нам̣ аттхибха̄вам̣ на джа̄на̄си, йена евам̣ вадесӣти. тато аттхибха̄вам̣ джа̄на̄ми, мануссалокам̣ пана а̄гаччханти на̄гаччхантӣти идам̣ пуччханто йади ва̄ те, бхантетиа̄дима̄ха. сабйа̄баджджха̄ти садуккха̄, самуччхедаппаха̄нена аппахӣначетасикадуккха̄. а̄ганта̄роти упапаттивасена а̄ганта̄ро. абйа̄баджджха̄ти самуччхиннадуккха̄. ана̄ганта̄роти упапаттивасена ана̄ганта̄ро.
381. пахотӣти саккоти. ра̄джа̄ хи пун̃н̃авантампи ла̄бхасакка̄расампаннам̣ йатха̄ на кочи упасан̇камати, евам̣ каронто тамха̄ т̣ха̄на̄ ча̄ветум̣ саккоти. там̣ апун̃н̃авантампи сакалага̄мам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ йа̄панаматтам̣ алабхантам̣ йатха̄ ла̄бхасакка̄расампанно хоти, евам̣ каронто тамха̄ т̣ха̄на̄ ча̄ветум̣ саккоти. брахмачарийавантампи иттхӣхи саддхим̣ сампайоджетва̄ сӣлавина̄сам̣ па̄пенто балакка̄рена ва̄ уппабба̄дженто тамха̄ т̣ха̄на̄ ча̄ветум̣ саккоти. абрахмачарийавантампи сампаннака̄магун̣ам̣ амаччам̣ бандхана̄га̄рам̣ павесетва̄ иттхӣнам̣ мукхампи пасситум̣ аденто тамха̄ т̣ха̄на̄ ча̄вети на̄ма. рат̣т̣хато пана йам̣ иччхати, там̣ пабба̄джети на̄ма.
дассана̄йапи наппахонтӣти ка̄ма̄вачаре та̄ва абйа̄баджджхе деве сабйа̄баджджха̄ дева̄ чаккхувин̃н̃а̄н̣адассана̄йапи наппахонти. касма̄? арахато таттха т̣ха̄на̄бха̄вато. рӯпа̄вачаре пана екавима̄насмим̣йева тит̣т̣ханти ча нисӣданти ча̄ти чаккхувин̃н̃а̄н̣адассана̄йа пахонти, етехи дит̣т̣хам̣ пана саллаккхитам̣ пат̣ивиддхам̣ лаккхан̣ам̣ дат̣т̣хум̣ саллаккхитум̣ пат̣ивиджджхитум̣ на сакконтӣти н̃а̄н̣ачаккхуна̄ дассана̄йа наппахонти, упаридеве ча чаккхувин̃н̃а̄н̣адассанена̄пӣти.
382. ко на̄мо айам̣, бхантети ра̄джа̄ тхерам̣ джа̄нантопи аджа̄нанто вийа пуччхати. касма̄? пасам̣ситука̄мата̄йа. а̄нандарӯпоти а̄нандасабха̄во. брахмапуччха̄пи вуттанайенева ведитабба̄. атха кхо ан̃н̃атаро пурисоти са̄ кира катха̄ вит̣ат̣ӯбхенева катхита̄, те ‘‘тайа̄ катхита̄, тайа̄ катхита̄’’ти купита̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ имасмим̣йева т̣ха̄не аттано аттано балака̄йам̣ ут̣т̣ха̄петва̄ калахампи кареййунти нива̄ран̣аттхам̣ со ра̄джапурисо етадавоча. сесам̣ саббаттха утта̄намева. айам̣ пана десана̄ неййапуггаласса васена нит̣т̣хита̄ти.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа
кан̣н̣акаттхаласуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
чатуттхаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.