5. ма̄ган̣д̣ийасуттаван̣н̣ана̄
207. евам̣ ме сутанти ма̄ган̣д̣ийасуттам̣. таттха агйа̄га̄рети аггихомаса̄лайам̣. тин̣асантха̄ракети две ма̄ган̣д̣ийа̄ ма̄туло ча бха̄гинеййо ча. тесу ма̄туло паббаджитва̄ арахаттам̣ патто, бха̄гинеййопи саупаниссайо начирассева паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣иссати. атхасса бхагава̄ упаниссайам̣ дисва̄ раман̣ӣйам̣ девагаббхасадисам̣ гандхакут̣им̣ паха̄йа таттха чха̄рикатин̣акачавара̄дӣхи укла̄пе агйа̄га̄ре тин̣асантха̄ракам̣ пан̃н̃а̄петва̄ парасан̇гахакаран̣аттхам̣ катипа̄хам̣ васиттха. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. тенупасан̇камӣти на кевалам̣ там̣дивасамева, йасма̄ пана там̣ агйа̄га̄рам̣ га̄мӯпача̄ре да̄ракада̄рика̄хи окин̣н̣ам̣ авивиттам̣, тасма̄ бхагава̄ ниччака̄лампи дивасабха̄гам̣ тасмим̣ ванасан̣д̣е вӣтина̄метва̄ са̄йам̣ ва̄саттха̄йа таттха упагаччхати.
аддаса̄ кхо…пе… тин̣асантха̄ракам̣ пан̃н̃аттанти бхагава̄ ан̃н̃есу дивасесу тин̣асантха̄ракам̣ сан̇гхаритва̄ сан̃н̃а̄н̣ам̣ катва̄ гаччхати, там̣дивасам̣ пана пан̃н̃апетва̄ва агама̄си. касма̄? тада̄ хи паччӯсасамайе локам̣ олокетва̄ва аддаса – ‘‘аджджа ма̄ган̣д̣ийо идха̄гантва̄ имам̣ тин̣асантха̄ракам̣ дисва̄ бха̄радва̄джена саддхим̣ тин̣асантха̄ракам̣ а̄раббха катха̄салла̄пам̣ кариссати, атха̄хам̣ а̄гантва̄ дхаммам̣ десесса̄ми, со дхаммам̣ сутва̄ мама сантике паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣иссати. паресам̣ сан̇гахакаран̣аттхамева хи майа̄ па̄рамийо пӯрита̄’’ти тин̣асантха̄ракам̣ пан̃н̃апетва̄ва агама̄си.
саман̣асеййа̄нурӯпам̣ ман̃н̃ети имам̣ тин̣асантха̄ракам̣ ‘‘саман̣асса ануччхавика̄ сеййа̄’’ти ман̃н̃а̄ми. на ча асан̃н̃атасаман̣асса нивуттхат̣т̣ха̄наметам̣. татха̄хеттха хаттхена а̄кад̣д̣хитат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ па̄дена а̄кад̣д̣хитат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ сӣсена пахат̣ат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ на пан̃н̃а̄йати, ана̄куло ана̄кин̣н̣о абхинно чхекена читтака̄рена тӯлика̄йа париччхиндитва̄ пан̃н̃атто вийа. сан̃н̃атасаман̣асса васитат̣т̣ха̄нам̣, касса бхо васитат̣т̣ха̄нанти пуччхати. бхӯнахуноти хатавад̣д̣хино марийа̄дака̄ракасса. касма̄ евама̄ха? чхасу два̄ресу вад̣д̣хипан̃н̃а̄паналаддхикатта̄. айан̃хи тасса ладдхи – чаккху брӯхетаббам̣ вад̣д̣хетаббам̣, адит̣т̣хам̣ даккхитаббам̣, дит̣т̣хам̣ саматиккамитаббам̣. сотам̣ брӯхетаббам̣ вад̣д̣хетаббам̣, асутам̣ сотаббам̣, сутам̣ саматиккамитаббам̣. гха̄нам̣ брӯхетаббам̣ вад̣д̣хетаббам̣, агха̄йитам̣ гха̄йитаббам̣, гха̄йитам̣ саматиккамитаббам̣. дживха̄ брӯхетабба̄ вад̣д̣хетабба̄, асса̄йитам̣ са̄йитаббам̣, са̄йитам̣ саматиккамитаббам̣. ка̄йо брӯхетаббо вад̣д̣хетаббо, апхут̣т̣хам̣ пхуситаббам̣, пхут̣т̣хам̣ саматиккамитаббам̣. мано брӯхетаббо вад̣д̣хетаббо, авин̃н̃а̄там̣ виджа̄нитаббам̣, вин̃н̃а̄там̣ саматиккамитаббам̣. евам̣ со чхасу два̄ресу вад̣д̣хим̣ пан̃н̃апети. бхагава̄ пана –
‘‘чаккхуна̄ сам̣варо са̄дху, са̄дху сотена сам̣варо;
гха̄нена сам̣варо са̄дху, са̄дху дживха̄йа сам̣варо.
ка̄йена сам̣варо са̄дху, са̄дху ва̄ча̄йа сам̣варо;
манаса̄ сам̣варо са̄дху, са̄дху саббаттха сам̣варо;
саббаттха сам̣вуто бхиккху, саббадуккха̄ памуччатӣ’’ти. (дха. па. 360-361) –
чхасу два̄ресу сам̣варам̣ пан̃н̃апети. тасма̄ со ‘‘вад̣д̣хихато саман̣о готамо марийа̄дака̄рако’’ти ман̃н̃ама̄но ‘‘бхӯнахуно’’ти а̄ха.
арийе н̃а̄йе дхамме кусалети парисуддхе ка̄ран̣адхамме анавадждже. имина̄ ким̣ дассети? еварӯпасса на̄ма уггатасса пан̃н̃а̄тасса йасассино упари ва̄чам̣ бха̄сама̄нена вӣмам̣ситва̄ упадха̄ретва̄ мукхе а̄раккхам̣ т̣хапетва̄ бха̄ситаббо хоти. тасма̄ ма̄ сахаса̄ абха̄си, мукхе а̄раккхам̣ т̣хапехӣти дассети. еван̃хи но сутте очаратӣти йасма̄ амха̄кам̣ сутте евам̣ а̄гаччхати, на майам̣ мукха̄рул̣хиччха̄маттам̣ вада̄ма, сутте ча на̄ма а̄гатам̣ вадама̄на̄ касса бха̄йеййа̄ма, тасма̄ саммукха̄пи нам̣ вадеййа̄ма̄ти аттхо. аппоссуккоти мама раккханаттха̄йа ануссукко ава̄ват̣о хутва̄ти аттхо. вуттова нам̣ вадеййа̄ти майа̄ вуттова хутва̄ апуччхитова катхам̣ самут̣т̣ха̄петва̄ амбаджамбӯа̄дӣни гахетва̄ вийа апӯрайама̄но майа̄ катхитанийа̄мена бхавам̣ бха̄радва̄джо вадеййа, вадассӯти аттхо.
208. ассоси кхоти саттха̄ а̄локам̣ вад̣д̣хетва̄ диббачаккхуна̄ ма̄ган̣д̣ийам̣ таттха а̄гатам̣ аддаса, двиннам̣ джана̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ диббасотена саддампи ассоси. пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хитоти пхаласама̄паттийа̄ вут̣т̣хито. сам̣вигготи пӣтисам̣вегена сам̣вигго чалито кампито. тасса кира етадахоси – ‘‘нева ма̄ган̣д̣ийена саман̣асса готамасса а̄рочитам̣, на майа̄. амхе мун̃читва̄ ан̃н̃о еттха татийопи наттхи, суто бхависсати амха̄кам̣ саддо тикхин̣асотена пурисена̄’’ти. атхасса аббхантаре пӣти уппаджджитва̄ наванавутиломакӯпасахасса̄ни уддхагга̄ни ака̄си. тена вуттам̣ ‘‘сам̣вигго ломахат̣т̣хаджа̄то’’ти. атха кхо ма̄ган̣д̣ийо парибба̄джакоти парибба̄джакасса пабхиннамукхам̣ вийа бӣджам̣ парипа̄кагатам̣ н̃а̄н̣ам̣, тасма̄ саннисӣдитум̣ асакконто а̄хин̣д̣ама̄но пуна саттху сантикам̣ а̄гантва̄ екамантам̣ нисӣди. там̣ дассетум̣ ‘‘атха кхо ма̄ган̣д̣ийо’’тиа̄ди вуттам̣.
209. саттха̄ – ‘‘евам̣ кира твам̣, ма̄ган̣д̣ийа, мам̣ авача̄’’ти аватва̄ва чаккхум̣ кхо, ма̄ган̣д̣ийа̄ти парибба̄джакасса дхаммадесанам̣ а̄рабхи. таттха васанат̣т̣ха̄нат̣т̣хена рӯпам̣ чаккхусса а̄ра̄моти чаккху рӯпа̄ра̄мам̣. рӯпе ратанти рӯпаратам̣. рӯпена чаккху а̄модитам̣ памодитанти рӯпасамудитам̣. дантанти ниббисеванам̣. гуттанти гопитам̣. раккхитанти т̣хапитараккхам̣. сам̣вутанти пихитам̣. сам̣вара̄йа̄ти пидха̄наттха̄йа.
210. парича̄ритапубботи абхирамитапуббо. рӯпапарил̣а̄ханти рӯпам̣ а̄раббха уппаджджанапарил̣а̄хам̣. имасса пана те, ма̄ган̣д̣ийа, кимасса вачанӣйанти имасса рӯпам̣ паригган̣хитва̄ арахаттаппаттасса кхӣн̣а̄савасса тайа̄ ким̣ вачанам̣ ваттаббам̣ асса, вуд̣д̣хихато марийа̄дака̄ракоти идам̣ ваттаббам̣, на ваттаббанти пуччхати. на кин̃чи, бхо готама̄ти, бхо готама, кин̃чи ваттаббам̣ наттхи. сесадва̄ресупи есева найо.
211. ида̄ни йасма̄ тайа̄ пан̃чаккхандхе париггахетва̄ арахаттаппаттасса кхӣн̣а̄савасса кин̃чи ваттаббам̣ наттхи, ахан̃ча пан̃чаккхандхе париггахетва̄ саббан̃н̃утам̣ патто, тасма̄ ахампи те на кин̃чи ваттабботи дассетум̣ ахам̣ кхо пана̄тиа̄дима̄ха. тасса майхам̣ ма̄ган̣д̣ийа̄ти гихика̄ле аттано сампаттим̣ дассенто а̄ха. таттха вассикотиа̄дӣсу йаттха сукхам̣ хоти вассака̄ле васитум̣, айам̣ вассико. итаресупи есева найо. айам̣ панеттха вачанаттхо – вассам̣ ва̄со вассам̣, вассам̣ арахатӣти вассико. итаресупи есева найо.
таттха вассико па̄са̄до на̄тиуччо хоти на̄тинӣчо, два̄рава̄тапа̄на̄ниписса на̄титанӯни на̄тибахӯни, бхӯматтхаран̣апаччаттхаран̣акхаджджабходжджа̄нипеттха миссака̄нева ват̣т̣анти. хемантике тхамбха̄пи бхиттийопи нӣча̄ хонти, два̄рава̄тапа̄на̄ни танука̄ни сукхумаччхидда̄ни. ун̣хапавесанаттха̄йа бхиттинийӯха̄ни нӣхарӣйанти. бхӯматтхаран̣апаччаттхаран̣анива̄санапа̄рупана̄ни панеттха ун̣хавӣрийа̄ни камбала̄дӣни ват̣т̣анти. кхаджджабходжджам̣ синиддхам̣ кат̣укасаннисситан̃ча. гимхике тхамбха̄пи бхиттийопи учча̄ хонти. два̄рава̄тапа̄на̄ни панеттха бахӯни випуладжа̄ла̄ни бхаванти. бхӯматтхаран̣а̄дӣни дукӯламайа̄ни ват̣т̣анти, кхаджджабходжджа̄ни мадхурарасасӣтавӣрийа̄ни. ва̄тапа̄насамӣпесу четтха нава ча̄т̣ийо т̣хапетва̄ удакасса пӯретва̄ нӣлуппала̄дӣхи сан̃чха̄денти. тесу тесу падесесу удакайанта̄ни каронти, йехи деве вассанте вийа удакадха̄ра̄ никкхаманти.
бодхисаттасса пана ат̣т̣хасатасуван̣н̣агхат̣е ча раджатагхат̣е ча гандходакасса пӯретва̄ нӣлуппалагаччхаке катва̄ сайанам̣ парива̄ретва̄ т̣хапайим̣су. махантесу лохакат̣а̄хесу гандхакалалам̣ пӯретва̄ нӣлуппалападумапун̣д̣арӣка̄ни ропетва̄ утуггахан̣аттха̄йа таттха таттха т̣хапесум̣. сӯрийарасмӣхи пуппха̄ни пуппханти. на̄на̄видха̄ бхамараган̣а̄ па̄са̄дам̣ пависитва̄ пуппхесу расам̣ ган̣ханта̄ вичаранти. па̄са̄до атисугандхо хоти. йамакабхиттийа̄ антаре лохана̄л̣им̣ т̣хапетва̄ навабхӯмикапа̄са̄дасса упари а̄ка̄сан̇ган̣е ратанаман̣д̣апаматтхаке сукхумаччхиддакам̣ джа̄лам̣ баддхам̣ ахоси. екасмим̣ т̣ха̄не суккхамахим̣сачаммам̣ паса̄рети. бодхисаттасса удакакӣл̣анавела̄йа махим̣сачамме па̄са̄н̣агул̣е кхипанти, мегхатханитасаддо вийа хоти. хет̣т̣ха̄ йантам̣ париваттенти, удакам̣ абхирухитва̄ джа̄ламаттхаке патати, вассапатанасалилам̣ вийа хоти. тада̄ бодхисатто нӣлапат̣ам̣ нива̄сети, нӣлапат̣ам̣ па̄рупати, нӣлапаса̄дханам̣ паса̄дхети. парива̄ра̄писса чатта̄лӣсана̄т̣акасахасса̄ни нӣлаваттха̄бхаран̣а̄нева нӣлавилепана̄ни хутва̄ маха̄пурисам̣ парива̄ретва̄ ратанаман̣д̣апам̣ гаччханти. дивасабха̄гам̣ удакакӣл̣ам̣ кӣл̣анто сӣталам̣ утусукхам̣ анубхоти.
па̄са̄дасса чатӯсу диса̄су чатта̄ро сара̄ хонти. дива̄ка̄ле на̄на̄ван̣н̣асакун̣аган̣а̄ па̄чӣнасарато вут̣т̣ха̄йа виравама̄на̄ па̄са̄даматтхакена паччхимасарам̣ гаччханти. паччхимасарато вут̣т̣ха̄йа па̄чӣнасарам̣, уттарасарато даккхин̣асарам̣, даккхин̣асарато уттарасарам̣ гаччханти, антаравассасамайо вийа хоти. хемантикапа̄са̄до пана пан̃чабхӯмико ахоси, вассикапа̄са̄до саттабхӯмико.
ниппурисехӣти пурисавирахитехи. на кевалан̃четтха тӯрийа̄нева ниппуриса̄ни, саббат̣т̣ха̄на̄нипи ниппуриса̄нева. дова̄рика̄пи иттхийова, нха̄пана̄дипарикаммакара̄пи иттхийова. ра̄джа̄ кира – ‘‘татха̄рӯпам̣ иссарийасукхасампаттим̣ анубхавама̄насса пурисам̣ дисва̄ парисан̇ка̄ уппаджджати, са̄ ме путтасса ма̄ ахосӣ’’ти саббакиччесу иттхийова т̣хапеси. та̄йа ратийа̄ рамама̄ноти идам̣ чатуттхаджджха̄никапхаласама̄паттиратим̣ сандха̄йа вуттам̣.
212. гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ти еттха йасма̄ кхаттийа̄нам̣ сетаччхаттасмим̣йева паттхана̄ хоти, маха̄ ча несам̣ папан̃чо, бра̄хман̣а̄ мантехи атитта̄ манте гавесанта̄ вичаранти, гахапатино пана мудда̄ган̣анаматтам̣ уггахитака̄лато пат̣т̣ха̄йа сампаттим̣йева анубхаванти, тасма̄ кхаттийабра̄хман̣е аггахетва̄ ‘‘гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄’’ти а̄ха. а̄ват̣т̣еййа̄ти ма̄нусакака̄махету а̄ват̣т̣о бхавеййа̄ти аттхо. абхиккантатара̄ти висит̣т̣хатара̄. пан̣ӣтатара̄ти атаппакатара̄. вуттампи четам̣ –
‘‘кусаггенудакама̄да̄йа, самудде удакам̣ мине;
евам̣ ма̄нусака̄ ка̄ма̄, диббака̄ма̄на сантике’’ти. (джа̄. 2.21.389) –
самадхигайха тит̣т̣хатӣти диббасукхам̣ ган̣хитва̄ тато висит̣т̣хатара̄ хутва̄ тит̣т̣хати.
опаммасам̣санданам̣ панеттха евам̣ ведитаббам̣ – гахапатисса пан̃чахи ка̄магун̣ехи саман̇гӣбхӯтака̄ло вийа бодхисаттасса тӣсу па̄са̄десу чатта̄лӣсасахассаиттхимаджджхе моданака̄ло, тасса сучаритам̣ пӯретва̄ сагге ниббаттака̄ло вийа бодхисаттасса абхиниккхаманам̣ катва̄ бодхипаллан̇ке саббан̃н̃утам̣ пат̣ивиддхака̄ло, тасса нанданаване сампаттим̣ анубхаванака̄ло вийа татха̄гатасса чатуттхаджджха̄никапхаласама̄паттиратийа̄ вӣтиваттанака̄ло, тасса ма̄нусака̄нам̣ пан̃чаннам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ апаттханака̄ло вийа татха̄гатасса чатуттхаджджха̄никапхаласама̄паттиратийа̄ вӣтина̄ментасса хӣнаджанасукхасса апаттханака̄лоти.
213. сукхӣти пат̣хамам̣ дуккхито паччха̄ сукхито асса. серӣти пат̣хамам̣ веджджадутийако паччха̄ серӣ екако бхавеййа. сайам̣васӣти пат̣хамам̣ веджджасса васе ваттама̄но веджджена нисӣда̄ти вутте нисӣди, нипаджджа̄ти вутте нипаджджи, бхун̃джа̄ти вутте бхун̃джи, пива̄ти вутте пиви, паччха̄ сайам̣васӣ джа̄то. йена ка̄мам̣ гамоти пат̣хамам̣ иччхитиччхитат̣т̣ха̄нам̣ гантум̣ на̄латтха, паччха̄ роге вӯпасанте ванадассана-гиридассана-паббатадассана̄дӣсупи йенака̄мам̣ гамо джа̄то, йаттха йаттхева гантум̣ иччхати, таттха таттхева гаччхеййа.
еттха̄пи идам̣ опаммасам̣санданам̣ – пурисасса кут̣т̣хика̄ло вийа хи бодхисаттасса ага̄рамаджджхе васанака̄ло, ан̇га̄ракапаллам̣ вийа екам̣ ка̄маваттху, две капалла̄ни вийа две ваттхӯни, саккасса пана деваран̃н̃о ад̣д̣хатеййакот̣ийа̄ни ан̇га̄ракапалла̄ни вийа ад̣д̣хатийана̄т̣акакот̣ийо, накхехи ван̣амукха̄ни таччхетва̄ ан̇га̄ракапалле парита̄панам̣ вийа ваттхупат̣исеванам̣, бхесаджджам̣ а̄гамма арогака̄ло вийа ка̄месу а̄дӣнавам̣ неккхамме ча а̄нисам̣сам̣ дисва̄ никкхамма буддхабхӯтака̄ле чатуттхаджджха̄никапхаласама̄паттиратийа̄ вӣтиваттанака̄ло, ан̃н̃ам̣ кут̣т̣хипурисам̣ дисва̄ апаттханака̄ло вийа та̄йа ратийа̄ вӣтина̄ментасса хӣнаджанаратийа̄ апаттханака̄лоти.
214. упахатиндрийоти кимиракут̣т̣хена на̄ма упахатака̄йаппаса̄до. упахатиндрийа̄ти упахатапан̃н̃индрийа̄. те йатха̄ со упахатака̄йиндрийо кут̣т̣хӣ дуккхасампхассасмим̣йева аггисмим̣ сукхамити випарӣтасан̃н̃ам̣ паччалаттха, евам̣ пан̃н̃индрийасса упахататта̄ дуккхасампхассесвева ка̄месу сукхамити випарӣтасан̃н̃ам̣ паччалаттхум̣.
215. асучитара̄ни чева̄тиа̄дӣсу пакатийа̄ва та̄ни асучӣни ча дуггандха̄ни ча пӯтӣни ча, ида̄ни пана асучитара̄ни чева дуггандхатара̄ни ча пӯтитара̄ни ча хонти. ка̄чӣти тасса хи парита̄пентасса ча кан̣д̣ӯвантасса ча па̄н̣ака̄ анто пависанти, дут̣т̣халохитадут̣т̣хапубба̄ паггхаранти. евамасса ка̄чи асса̄даматта̄ хоти.
а̄рогйапарама̄ти га̄тха̄йа йе кечи дханала̄бха̄ ва̄ йасала̄бха̄ ва̄ путтала̄бха̄ ва̄ аттхи, а̄рогйам̣ тесам̣ парамам̣ уттамам̣, наттхи тато уттаритаро ла̄бхоти, а̄рогйапарама̄ ла̄бха̄. йам̣кин̃чи джха̄насукхам̣ ва̄ маггасукхам̣ ва̄ пхаласукхам̣ ва̄ аттхи, нибба̄нам̣ таттха парамам̣, наттхи тато уттаритарам̣ сукханти нибба̄нам̣ парамам̣ сукхам̣. ат̣т̣хан̇гико магга̄нанти пуббабха̄гамагга̄нам̣ пуббабха̄гагаманенева аматага̄мӣнам̣ ат̣т̣хан̇гико кхемо, наттхи тато кхематаро ан̃н̃о магго. атха ва̄ кхемам̣ аматага̄минанти еттха кхемантипи аматантипи нибба̄нассева на̄мам̣. йа̄вата̄ путхусаман̣абра̄хман̣а̄ параппава̄да̄ кхемага̄мино ча аматага̄мино ча̄ти ладдхивасена гахита̄, саббесам̣ тесам̣ кхемааматага̄мӣнам̣ магга̄нам̣ ат̣т̣хан̇гико парамо уттамоти айаметтха аттхо.
216. а̄чарийапа̄чарийа̄нанти а̄чарийа̄нан̃чева а̄чарийа̄чарийа̄нан̃ча. саметӣти екана̄л̣ийа̄ митам̣ вийа екатула̄йа тулитам̣ вийа садисам̣ хоти нинна̄на̄каран̣ам̣. аномаджджатӣти па̄н̣им̣ хет̣т̣ха̄ ота̄ренто маджджати – ‘‘идам̣ там̣, бхо готама, а̄рогйам̣, идам̣ там̣ нибба̄на’’нти ка̄лена сӣсам̣ ка̄лена урам̣ паримаджджанто евама̄ха.
217. чхеканти сампаннам̣. са̄хул̣ичӣрена̄ти ка̄л̣акехи ел̣акаломехи кататхӯлачӣрена. сан̇ка̄рачол̣акена̄типи ваданти. ва̄чам̣ ниччха̄реййа̄ти ка̄лена даса̄йа ка̄лена анте ка̄лена маджджхе паримаджджанто ниччха̄реййа, вадеййа̄ти аттхо. пуббакехеса̄ти пуббакехи еса̄. випассӣпи хи бхагава̄…пе… кассапопи бхагава̄ чатупарисамаджджхе нисинно имам̣ га̄тхам̣ абха̄си, ‘‘аттханисситага̄тха̄’’ти маха̄джано угган̣хи. саттхари париниббуте апарабха̄ге парибба̄джака̄нам̣ антарам̣ павит̣т̣ха̄. те поттхакагатам̣ катва̄ пададвайамева раккхитум̣ саккхим̣су. тена̄ха – са̄ етарахи анупуббена путхуджджанага̄тха̄ти.
218. рогова бхӯтоти рогабхӯто. сесападесупи есева найо. арийам̣ чаккхунти парисуддхам̣ випассана̄н̃а̄н̣ан̃чева магган̃а̄н̣ан̃ча. пахотӣти саматтхо. бхесаджджам̣ кареййа̄ти уддхам̣виречанам̣ адховиречанам̣ ан̃джанан̃ча̄ти бхесаджджам̣ кареййа.
219. на чаккхӯни уппа̄деййа̄ти йасса хи антара̄ питтасемха̄дипаливет̣хена чаккхупаса̄до упахато хоти, со чхекам̣ веджджам̣ а̄гамма саппа̄йабхесаджджам̣ севанто чаккхӯни уппа̄дети на̄ма. джаччандхасса пана ма̄тукуччхийам̣йева винат̣т̣ха̄ни, тасма̄ со на лабхати. тена вуттам̣ ‘‘на чаккхӯни уппа̄деййа̄’’ти.
220. дутийава̄ре джаччандхоти джа̄така̄лато пат̣т̣ха̄йа питта̄дипаливет̣хена андхо. амусминти тасмим̣ пуббе вутте. амиттатопи дахеййа̄ти амитто ме айанти евам̣ амиттато т̣хапеййа. дутийападепи есева найо. имина̄ читтена̄ти ват̣т̣е анугатачиттена. тасса ме упа̄да̄напаччайа̄ти екасандхи двисан̇кхепо паччайа̄ка̄ро катхито, ват̣т̣ам̣ вибха̄витам̣.
221. дхамма̄нудхамманти дхаммасса анудхаммам̣ ануччхавикам̣ пат̣ипадам̣. име рога̄ ган̣д̣а̄ салла̄ти пан̃чаккхандхе дассети. упа̄да̄наниродха̄ти виват̣т̣ам̣ дассенто а̄ха. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа
ма̄ган̣д̣ийасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.