6. лат̣укикопамасуттаван̣н̣ана̄

148. евам̣ ме сутанти лат̣укикопамасуттам̣. таттха йена со ванасан̣д̣оти айампи маха̄уда̄йиттхеро бхагавата̄ саддхим̣йева пин̣д̣а̄йа пависитва̄ саддхим̣ пат̣икками. тасма̄ йена со бхагавата̄ упасан̇каманто ванасан̣д̣о тенупасан̇камӣти ведитаббо. апахатта̄ти апаха̄рако. упахатта̄ти упаха̄рако. пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хитоти пхаласама̄паттито вут̣т̣хито.

149. йам̣ бхагава̄ти йасмим̣ самайе бхагава̄. ин̇гха̄ти а̄н̣аттийам̣ нипа̄то. ан̃н̃атхаттанти читтасса ан̃н̃атхаттам̣. тан̃ча кхо на бхагавантам̣ пат̣ичча, еварӯпам̣ пана пан̣ӣтабходжанам̣ алабханта̄ катхам̣ йа̄песса̄ма̄ти евам̣ пан̣ӣтабходжанам̣ пат̣ичча ахосӣти ведитаббам̣. бхӯтапуббанти имина̄ раттибходжанасса пан̣ӣтабха̄вам̣ дассети. сӯпеййанти сӯпена упанетаббам̣ маччхамам̣сакал̣ӣра̄ди. самагга̄ бхун̃джисса̄ма̄ти екато бхун̃джисса̄ма. сан̇кхатийоти абхисан̇кха̄рикакха̄данӣйа̄ни. сабба̄ та̄ раттинти сабба̄ та̄ сан̇кхатийо раттим̣йева хонти, дива̄ пана аппа̄ паритта̄ тхокика̄ хонтӣти. манусса̄ хи дива̄ йа̄гукан̃джийа̄дӣхи йа̄петва̄пи раттим̣ йатха̄сатти йатха̄пан̣ӣтамева бхун̃джанти.

пуна бхӯтапуббанти имина̄ ратти вика̄лабходжане а̄дӣнавам̣ дассети. таттха андхака̄ратимиса̄йанти бахаландхака̄ре. ма̄н̣авехӣти чорехи. катакаммехӣти катачоракаммехи. чора̄ кира катакамма̄ йам̣ несам̣ деватам̣ а̄йа̄читва̄ каммам̣ ниппханнам̣, тасса упаха̄раттха̄йа мануссе ма̄ретва̄ галалохита̄дӣни ган̣ханти. те ан̃н̃есу мануссесу ма̄рийама̄несу кола̄хала̄ уппаджджиссанти, паббаджитам̣ парийесанто на̄ма наттхӣти ман̃н̃ама̄на̄ бхиккхӯ гахетва̄ ма̄ренти. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. акатакаммехӣти ат̣авито га̄мам̣ а̄гаманака̄ле камманиппханнаттхам̣ пуретарам̣ баликаммам̣ ка̄тука̄мехи. асаддхаммена нимантетӣти ‘‘ехи бхиккху аджджекараттим̣ идхева бхун̃джитва̄ идха васитва̄ сампаттим̣ анубхавитва̄ све гамиссасӣ’’ти метхунадхаммена нимантети.

пуна бхӯтапуббанти имина̄ аттана̄ дит̣т̣хака̄ран̣ам̣ катхети. виджджантарика̄йа̄ти виджджувиджджотанаккхан̣е. виссарамака̄сӣти маха̄саддамака̄си. абхуммети бхӯ’ти вад̣д̣хи, абхӯ’ти авад̣д̣хи, вина̄со майханти аттхо. писа̄чо вата манти писа̄чо мам̣ кха̄дитум̣ а̄гато вата. а̄тума̄рӣ ма̄тума̄рӣти еттха а̄тӯти пита̄, ма̄тӯти ма̄та̄. идам̣ вуттам̣ хоти – йасса пита̄ ва̄ ма̄та̄ ва̄ аттхи, там̣ ма̄та̄питаро амха̄кам̣ путтакоти йатха̄ татха̄ ва̄ уппа̄детва̄ йам̣кин̃чи кха̄данӣйабходжанӣйам̣ датва̄ екасмим̣ т̣ха̄не сайа̄пенти. со евам̣ раттим̣ пин̣д̣а̄йа на чарати. туйхам̣ пана ма̄та̄питаро мата̄ ман̃н̃е, тена евам̣ чарасӣти.

150. евамева̄ти евамева кин̃чи а̄нисам̣сам̣ апассанта̄ никка̄ран̣енева. евама̄хам̣сӯти гараханто а̄ха. таттха а̄хам̣сӯти ваданти. ким̣ панимасса̄ти имасса аппаматтакасса хету ким̣ ваттаббам̣ на̄ма, нану апассантена вийа асун̣антена вийа бхавитаббанти. ораматтакасса̄ти париттаматтакасса. адхисалликхатева̄йанти айам̣ саман̣о наванӣтам̣ писанто вийа падумана̄л̣асуттам̣ какачена оккантанто вийа атисаллекхати, атива̄йа̄мам̣ кароти. сиккха̄ка̄ма̄ти са̄рипуттамоггалла̄на̄дайо вийа сиккха̄ка̄ма̄, тесу ча аппаччайам̣ упат̣т̣хапенти. тесан̃хи евам̣ хоти ‘‘саче ете ‘аппаматтакаметам̣, харатха бхагава̄’ти вадеййум̣, ким̣ саттха̄ на хареййа. евам̣ пана аватва̄ бхагавантам̣ парива̄ретва̄ нисинна̄ ‘евам̣ бхагава̄, са̄дху бхагава̄, пан̃н̃апетха бхагава̄’ти атирекатарам̣ усса̄хам̣ пат̣илабхантӣ’’ти. тасма̄ тесу аппаччайам̣ упат̣т̣хапенти.

тесанти тесам̣ екачча̄нам̣ могхапуриса̄нам̣. танти там̣ аппаматтакам̣ паха̄таббам̣. тхӯло калин̇гароти гале баддхам̣ маха̄кат̣т̣хам̣ вийа хоти. лат̣укика̄ сакун̣ика̄ти ча̄такасакун̣ика̄. са̄ кира равасатам̣ равитва̄ наччасатам̣ наччитва̄ саким̣ гочарам̣ ган̣ха̄ти. а̄ка̄сато бхӯмийам̣ патит̣т̣хитам̣ пана нам̣ дисва̄ ваччхапа̄лака̄дайо кӣл̣анаттхам̣ пӯтилата̄йа бандханти. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. а̄гаметӣти упети. тан̃хи тасса̄ти там̣ пӯтилата̄бандханам̣ тасса̄ аппасарӣрата̄йа чева аппатха̄мата̄йа ча балавабандханам̣ на̄ма, махантам̣ на̄л̣икерараджджу вийа дуччхиджджам̣ хоти. тесанти тесам̣ могхапуриса̄нам̣ саддха̄мандата̄йа ча пан̃н̃а̄мандата̄йа ча балавам̣ бандханам̣ на̄ма, дуккат̣аваттхуматтакампи махантам̣ па̄ра̄джикаваттху вийа дуппаджахам̣ хоти.

151. суккапаккхе паха̄таббасса̄ти ким̣ имасса аппаматтакасса паха̄таббасса хету бхагавата̄ ваттаббам̣ аттхи, йасса но бхагава̄ паха̄нама̄ха. нану евам̣ бхагавато адхиппа̄йам̣ н̃атва̄пи паха̄таббамева̄ти аттхо. аппоссукка̄ти ануссукка̄. панналома̄ти патиталома̄, на тасса паха̄таббабхайена уддхаггалома̄. парадаттавутта̄ти парехи диннавуттино, парато ладдхена йа̄пента̄ти аттхо. мигабхӯтена четаса̄ вихарантӣти апачча̄сӣсанапаккхе т̣хита̄ хутва̄ вихаранти. миго хи паха̄рам̣ лабхитва̄ манусса̄ва̄сам̣ гантва̄ бхесаджджам̣ ва̄ ван̣ателам̣ ва̄ лабхисса̄мӣти аджджха̄сайам̣ акатва̄ паха̄рам̣ лабхитва̄ва ага̄макам̣ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ пахат̣ат̣т̣ха̄нам̣ хет̣т̣ха̄ катва̄ нипатитва̄ пха̄субхӯтака̄ле ут̣т̣ха̄йа гаччхати. евам̣ мига̄ апачча̄сӣсанапаккхе т̣хита̄. идам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘мигабхӯтена четаса̄ вихарантӣ’’ти. тан̃хи тасса̄ти там̣ вараттабандханам̣ тасса хаттхина̄гасса маха̄сарӣрата̄йа чева маха̄тха̄мата̄йа ча дуббалабандханам̣ на̄ма. пӯтилата̄ вийа сучхиджджам̣ хоти. тесам̣ танти тесам̣ там̣ кулапутта̄нам̣ саддха̄махантата̄йа ча пан̃н̃а̄махантата̄йа ча махантам̣ па̄ра̄джикаваттхупи дуккат̣аваттхуматтакам̣ вийа суппаджахам̣ хоти.

152. далиддоти да̄лиддийена саманна̄гато. ассакоти ниссако. ана̄л̣хийоти анад̣д̣хо. ага̄раканти кхуддакагехам̣. олуггавилугганти йасса гехайат̣т̣хийо пит̣т̣хивам̣сато муччитва̄ ман̣д̣але лагга̄, ман̣д̣алато муччитва̄ бхӯмийам̣ лагга̄. ка̄ка̄тида̄йинти йаттха кин̃чидева бхун̃джисса̄ма̄ти анто нисиннака̄ле висум̣ два̄ракиччам̣ на̄ма наттхи, тато тато ка̄ка̄ пависитва̄ парива̄ренти. сӯрака̄ка̄ хи пала̄йанака̄ле ча йатха̄саммукхат̣т̣ха̄ненева никкхамитва̄ пала̄йанти. напарамарӯпанти на пун̃н̃аванта̄нам̣ гехам̣ вийа уттамарӯпам̣. кхат̣опика̄ти вилӣваман̃чако. олуггавилугга̄ти он̣атун̣н̣ата̄. дхан̃н̃асамава̄паканти дхан̃н̃ан̃ча самава̄пакан̃ча. таттха дхан̃н̃ам̣ на̄ма кудрӯсако. самава̄паканти ла̄бубӣджакумбхан̣д̣абӣджака̄ди бӣджаджа̄там̣. напарамарӯпанти йатха̄ пун̃н̃аванта̄нам̣ гандхаса̄либӣджа̄ди парисуддхам̣ бӣджам̣, на еварӯпам̣. джа̄йика̄ти капан̣аджа̄йа̄. напарамарӯпа̄ти паччхисӣса̄ ламбаттханӣ маходара̄ писа̄ча̄ вийа бӣбхаччха̄. са̄ман̃н̃анти саман̣абха̄во. со ватассам̣, йоханти со вата̄хам̣ пурисо на̄ма ассам̣, йо кесамассум̣ оха̄ретва̄ паббаджеййанти.

со на саккун̣еййа̄ти со евам̣ чинтетва̄пи гехам̣ гантва̄ – ‘‘паббаджджа̄ на̄ма ла̄бхагарука̄ дуккара̄ дура̄сада̄, саттапи ат̣т̣хапи га̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ йатха̄дхотенева паттена а̄гантаббампи хоти, евам̣ йа̄петум̣ асакконтасса ме пуна а̄гатасса васанат̣т̣ха̄нам̣ иччхитаббам̣, тин̣аваллидаббасамбха̄ра̄ на̄ма дуссамодха̄нийа̄, кинти каромӣ’’ти вӣмам̣сати. атхасса там̣ ага̄ракам̣ веджайантапа̄са̄до вийа упат̣т̣ха̄ти. атхасса кхат̣опикам̣ олокетва̄ – ‘‘майи гате имам̣ висан̇кхаритва̄ уддхана̄ла̄там̣ кариссанти, пуна ат̣т̣анипа̄давилӣва̄дӣни ладдхабба̄ни хонти, кинти карисса̄мӣ’’ти чинтети. атхасса са̄ сирисайанам̣ вийа упат̣т̣ха̄ти. тато дхан̃н̃акумбхим̣ олокетва̄ – ‘‘майи гате айам̣ гхаран̣ӣ имам̣ дхан̃н̃ам̣ тена тена саддхим̣ бхун̃джиссати. пуна а̄гатена джӣвитавутти на̄ма ладдхабба̄ хоти, кинти карисса̄мӣ’’ти чинтети. атхасса са̄ ад̣д̣хател̣аса̄ни кот̣т̣ха̄га̄расата̄ни вийа упат̣т̣ха̄ти. тато ма̄туга̄мам̣ олокетва̄ – ‘‘майи гате имам̣ хаттхигопако ва̄ ассагопако ва̄ йо кочи палобхессати, пуна а̄гатена бхаттапа̄чика̄ на̄ма ладдхабба̄ хоти, кинти карисса̄мӣ’’ти чинтети. атхасса са̄ рӯпинӣ девӣ вийа упат̣т̣ха̄ти. идам̣ сандха̄йа ‘‘со на саккун̣еййа̄’’тиа̄ди вуттам̣.

153. никкхаган̣а̄нанти суван̣н̣аниккхасата̄нам̣. чайоти санта̄нато катасанничайо. дхан̃н̃аган̣а̄нанти дхан̃н̃асакат̣асата̄нам̣.

154. чатта̄роме, уда̄йи, пуггала̄ти идха ким̣ дассети? хет̣т̣ха̄ ‘‘те тан̃чева паджаханти, те тан̃чева наппаджахантӣ’’ти паджаханака̄ ча аппаджаханака̄ ча ра̄сивасена дассита̄, на па̄т̣ийеккам̣ вибхатта̄. ида̄ни йатха̄ на̄ма даббасамбха̄раттхам̣ гато пурисо пат̣ипа̄т̣ийа̄ руккхе чхиндитва̄ пуна ниваттитва̄ ван̇кан̃ча паха̄йа камме упанетаббайуттакамева ган̣ха̄ти, евамева аппаджаханаке чхад̣д̣етва̄ аббоха̄рике катва̄ паджаханакапуггала̄ чатта̄ро хонтӣти дассетум̣ имам̣ десанам̣ а̄рабхи.

упадхипаха̄на̄йа̄ти кхандхупадхикилесупадхиабхисан̇кха̄рупадхика̄магун̣ӯпадхӣти имесам̣ упадхӣнам̣ паха̄на̄йа. упадхипат̣исам̣йутта̄ти упадхианудха̄ванака̄. сарасан̇каппа̄ти еттха саранти дха̄вантӣти сара̄. сан̇каппентӣти сан̇каппа̄. пададвайенапи витакка̄йева вутта̄. самуда̄чарантӣти абхибхаванти аджджхоттхаритва̄ ваттанти. сам̣йуттоти килесехи сам̣йутто. индрийавематтата̄ти индрийана̄наттата̄. када̄чи карахачӣти бахука̄лам̣ вӣтиваттетва̄. сатисаммоса̄ти сатисаммосена. нипа̄тоти айокат̣а̄хамхи патанам̣. етта̄вата̄ ‘‘наппаджахати, паджахати, кхиппам̣ паджахатӣ’’ти тайо ра̄сайо дассита̄. тесу чатта̄ро джана̄ наппаджаханти на̄ма, чатта̄ро паджаханти на̄ма, чатта̄ро кхиппам̣ паджаханти на̄ма.

таттха путхуджджано сота̄панно сакада̄га̄мӣ ана̄га̄мӣти име чатта̄ро джана̄ наппаджаханти на̄ма. путхуджджана̄дайо та̄ва ма̄ паджаханту, ана̄га̄мӣ катхам̣ на паджахатӣти? сопи хи йа̄вадевасса бхавалобхо аттхи, та̄ва ахосукхам̣ ахосукханти абхинандати. тасма̄ наппаджахати на̄ма. етейева пана чатта̄ро джана̄ паджаханти на̄ма. сота̄панна̄дайо та̄ва паджаханту, путхуджджано катхам̣ паджахатӣти? а̄раддхавипассако хи сатисаммосена сахаса̄ килесе уппанне ‘‘ма̄дисасса на̄ма бхиккхуно килесо уппанно’’ти сам̣вегам̣ катва̄ вӣрийам̣ паггайха випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ маггена килесе самуггха̄тети. ити со паджахати на̄ма. тейева чатта̄ро кхиппам̣ паджаханти на̄ма. таттха имасмим̣ сутте, маха̄хаттхипадопаме (ма. ни. 1.288 а̄дайо), индрийабха̄ванети (ма. ни. 3.453 а̄дайо) имесу суттесу кин̃ча̄пи татийава̄ро гахито, пан̃хо пана дутийава̄ренева катхитоти ведитаббо.

упадхи дуккхасса мӯланти еттха пан̃ча кхандха̄ упадхи на̄ма. там̣ дуккхасса мӯланти ити видитва̄ килесупадхина̄ нирупадхи хоти, ниггахан̣о нитан̣хоти аттхо. упадхисан̇кхайе вимуттоти тан̣хаккхайе нибба̄не а̄рамман̣ато вимутто.

155. евам̣ чатта̄ро пуггале виттха̄ретва̄ ида̄ни йе паджаханти, те ‘‘име на̄ма еттаке килесе паджаханти’’. йе наппаджаханти, тепи ‘‘име на̄ма еттаке килесе наппаджахантӣ’’ти дассетум̣ пан̃ча кхо име уда̄йи ка̄магун̣а̄тиа̄дима̄ха. таттха мил̣хасукханти асучисукхам̣. анарийасукханти анарийехи севитасукхам̣. бха̄йитаббанти етасса сукхасса пат̣ила̄бхатопи випа̄катопи бха̄йитаббам̣. неккхаммасукханти ка̄мато никкхантасукхам̣. павивекасукханти ган̣атопи килесатопи павивиттасукхам̣. упасамасукханти ра̄га̄дивӯпасаматтха̄йа сукхам̣. самбодхасукханти маггасан̇кха̄тасса самбодхасса ниббаттанаттха̄йа сукхам̣. на бха̄йитаббанти етасса сукхасса пат̣ила̄бхатопи випа̄катопи на бха̄йитаббам̣, бха̄ветаббамеветам̣.

156. ин̃джитасмим̣ вада̄мӣти ин̃джанам̣ чаланам̣ пхандананти вада̄ми. кин̃ча таттха ин̃джитасминти кин̃ча таттха ин̃джитам̣. идам̣ таттха ин̃джитасминти йе ете анируддха̄ витаккавича̄ра̄, идам̣ таттха ин̃джитам̣. дутийататийаджджха̄несупи есева найо. анин̃джитасмим̣ вада̄мӣти идам̣ чатуттхаджджха̄нам̣ анин̃джанам̣ ачаланам̣ ниппхандананти вада̄ми.

аналанти вада̄мӣти акаттаббаа̄лайанти вада̄ми, тан̣ха̄лайо еттха на уппа̄детабботи дассети. атха ва̄ аналам̣ апарийаттам̣, на етта̄вата̄ аламетанти саннит̣т̣ха̄нам̣ ка̄таббанти вада̄ми. невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасса̄пӣти еварӯпа̄йапи санта̄йа сама̄паттийа̄ паха̄намева вада̄ми. ан̣ум̣ ва̄ тхӯлам̣ ва̄ти кхуддакам̣ ва̄ махантам̣ ва̄ аппаса̄ваджджам̣ ва̄ маха̄са̄ваджджам̣ ва̄. сесам̣ саббаттха утта̄намева. десана̄ пана неййапуггаласса васена арахаттаникӯт̣енева нит̣т̣ха̄пита̄ти.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

лат̣укикопамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.