5. бхадда̄лисуттаван̣н̣ана̄

134. евам̣ ме сутанти бхадда̄лисуттам̣. таттха ека̄санабходжананти екасмим̣ пуребхатте асанабходжанам̣, бхун̃джитаббабхаттанти аттхо. аппа̄ба̄дхатантиа̄дӣни какачопаме виттха̄рита̄ни. на уссаха̄мӣти на саккоми. сийа̄ куккуччам̣ сийа̄ виппат̣иса̄роти евам̣ бхун̃джанто йа̄ваджӣвам̣ брахмачарийам̣ чаритум̣ саккхисса̄ми ну кхо, на ну кхоти ити ме виппат̣иса̄ракуккуччам̣ бхавеййа̄ти аттхо. екадесам̣ бхун̃джитва̄ти пора̄н̣акаттхера̄ кира патте бхаттам̣ паккхипитва̄ саппимхи динне саппина̄ ун̣хамева тхокам̣ бхун̃джитва̄ хаттхе дховитва̄ авасесам̣ бахи нӣхаритва̄ чха̄йӯдакапха̄суке т̣ха̄не нисӣдитва̄ бхун̃джанти. етам̣ сандха̄йа саттха̄ а̄ха. бхадда̄ли, пана чинтеси – ‘‘саче саким̣ паттам̣ пӯретва̄ диннам̣ бхаттам̣ бхун̃джитва̄ пуна паттам̣ дховитва̄ оданасса пӯретва̄ ладдхам̣ бахи нӣхаритва̄ чха̄йӯдакапха̄суке т̣ха̄не бхун̃джеййа, ити евам̣ ват̣т̣еййа, итаратха̄ ко саккотӣ’’ти. тасма̄ евампи кхо ахам̣, бханте, на уссаха̄мӣти а̄ха. айам̣ кира атӣте анантара̄йа джа̄тийа̄ ка̄кайонийам̣ ниббатти. ка̄ка̄ ча на̄ма маха̄чха̄така̄ хонти. тасма̄ чха̄такаттхеро на̄ма ахоси. тасса пана виравантассева бхагава̄ там̣ маддитва̄ аджджхоттхаритва̄ – ‘‘йо пана бхиккху вика̄ле кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ кха̄деййа ва̄ бхун̃джеййа ва̄ па̄читтийа’’нти (па̄чи. 248) сиккха̄падам̣ пан̃н̃апеси. тена вуттам̣ атха кхо а̄йасма̄, бхадда̄ли,…пе… анусса̄хам̣ паведесӣти.

йатха̄ танти йатха̄ ан̃н̃опи сиккха̄йа на парипӯрака̄рӣ екавиха̄репи васанто саттху саммукхӣбха̄вам̣ на дадеййа, татхева на ада̄сӣти аттхо. нева бхагавато упат̣т̣ха̄нам̣ агама̄си, на дхаммадесанат̣т̣ха̄нам̣ на витаккама̄л̣акам̣, на екам̣ бхиккха̄ча̄рамаггам̣ пат̣ипаджджи. йасмим̣ куле бхагава̄ нисӣдати, тасса два̄репи на ат̣т̣ха̄си. сачасса васанат̣т̣ха̄нам̣ бхагава̄ гаччхати, со пуретарамева н̃атва̄ ан̃н̃аттха гаччхати. саддха̄паббаджито киреса кулапутто парисуддхасӣло. тенасса на ан̃н̃о витакко ахоси, – ‘‘майа̄ на̄ма ударака̄ран̣а̄ бхагавато сиккха̄падапан̃н̃а̄панам̣ пат̣иба̄хитам̣, анануччхавикам̣ ме ката’’нти айамева витакко ахоси. тасма̄ екавиха̄ре васантопи ладжджа̄йа саттху саммукхӣбха̄вам̣ на̄да̄си.

135. чӣваракаммам̣ каронтӣти манусса̄ бхагавато чӣвараса̄т̣акам̣ адам̣су, там̣ гахетва̄ чӣварам̣ каронти. етам̣ досаканти етам̣ ока̄саметам̣ апара̄дхам̣, саттху сиккха̄падам̣ пан̃н̃апентасса пат̣иба̄хитака̄ран̣ам̣ са̄дхукам̣ манаси карохӣти аттхо. дуккаратаранти вассан̃хи васитва̄ диса̄пакканте бхиккхӯ кухим̣ васиттха̄ти пуччханти, техи джетаване васимха̄ти вутте, ‘‘а̄вусо, бхагава̄ имасмим̣ антовассе катарам̣ джа̄такам̣ катхеси, катарам̣ суттантам̣, катарам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апесӣ’’ти пуччхита̄ро хонти. тато ‘‘вика̄лабходжанасиккха̄падам̣ пан̃н̃апеси, бхадда̄ли, на̄ма нам̣ еко тхеро пат̣иба̄хӣ’’ти ваккханти. там̣ сутва̄ бхиккхӯ – ‘‘бхагаватопи на̄ма сиккха̄падам̣ пан̃н̃апентасса пат̣иба̄хитам̣ айуттам̣ ака̄ран̣а’’нти ваданти. евам̣ те айам̣ досо маха̄джанантаре па̄кат̣о хутва̄ дуппат̣ика̄ратам̣ а̄паджджиссатӣти ман̃н̃ама̄на̄ евама̄хам̣су. апича ан̃н̃епи бхиккхӯ пава̄ретва̄ саттху сантикам̣ а̄гамиссанти. атха твам̣ ‘‘етха̄вусо, мама саттха̄рам̣ кхама̄пентасса саха̄йа̄ хотха̄’’ти сан̇гхам̣ саннипа̄тессаси. таттха а̄гантука̄ пуччхиссанти, ‘‘а̄вусо, ким̣ имина̄пи бхиккхуна̄ ката’’нти. тато етаматтхам̣ сутва̄ ‘‘бха̄рийам̣ катам̣ бхиккхуна̄, дасабалам̣ на̄ма пат̣иба̄хиссатӣти айуттамета’’нти ваккханти. евампи те айам̣ апара̄дхо маха̄джанантаре па̄кат̣о хутва̄ дуппат̣ика̄ратам̣ а̄паджджиссатӣти ман̃н̃ама̄на̄пи евама̄хам̣су. атха ва̄ бхагава̄ пава̄ретва̄ ча̄рикам̣ паккамиссати, атха твам̣ гатагатат̣т̣ха̄не бхагавато кхама̄панаттха̄йа сан̇гхам̣ саннипа̄тессаси. татра диса̄ва̄сино бхиккхӯ пуччхиссанти, ‘‘а̄вусо, ким̣ имина̄ бхиккхуна̄ ката’’нти…пе… дуппат̣ика̄ратам̣ а̄паджджиссатӣти ман̃н̃ама̄на̄пи евама̄хам̣су.

етадавоча̄ти аппатирӯпам̣ майа̄ катам̣, бхагава̄ пана махантепи агун̣е алаггитва̄ майхам̣ аччайам̣ пат̣игган̣хиссатӣти ман̃н̃ама̄но етам̣ ‘‘аччайо мам̣, бханте,’’тиа̄дивачанам̣ авоча. таттха аччайоти апара̄дхо. мам̣ аччагама̄ти мам̣ атиккамма абхибхавитва̄ паватто. пат̣игган̣ха̄тӯти кхамату. а̄йатим̣ сам̣вара̄йа̄ти ана̄гате сам̣варан̣аттха̄йа, пуна еварӯпасса апара̄дхасса досасса кхалитасса акаран̣аттха̄йа. таггха̄ти екам̣сена. самайопи кхо те, бхадда̄лӣти, бхадда̄ли, тайа̄ пат̣ивиджджхитаббайуттакам̣ екам̣ ка̄ран̣ам̣ аттхи, тампи те на пат̣ивиддхам̣ на саллаккхитанти дассети.

136. убхатобха̄гавимуттотиа̄дӣсу дхамма̄нуса̄рӣ, саддха̄нуса̄рӣти две екачиттаккхан̣ика̄ маггасаман̇гипуггала̄. ете пана саттапи арийапуггале бхагавата̄пи евам̣ а̄н̣а̄петум̣ на йуттам̣, бхагавата̄ а̄н̣атте тесампи евам̣ ка̄тум̣ на йуттам̣. ат̣т̣ха̄напарикаппавасена пана арийапуггала̄нам̣ сувачабха̄вадассанаттхам̣ бхадда̄литтхерасса ча дуббачабха̄вадассанаттхаметам̣ вуттам̣.

апи ну твам̣ тасмим̣ самайе убхатобха̄гавимуттоти десанам̣ касма̄ а̄рабхи? бхадда̄лисса ниггахан̣аттхам̣. айан̃хеттха адхиппа̄йо – бхадда̄ли, име сатта арийапуггала̄ локе даккхин̣еййа̄ мама са̄сане са̄мино, майи сиккха̄падам̣ пан̃н̃апенте пат̣иба̄хитаббайутте ка̄ран̣е сати етесам̣ пат̣иба̄хитум̣ йуттам̣. твам̣ пана мама са̄санато ба̄хирако, майи сиккха̄падам̣ пан̃н̃апенте туйхам̣ пат̣иба̄хитум̣ на йуттанти.

ритто туччхоти анто арийагун̣а̄нам̣ абха̄вена риттако туччхако, иссаравачане кин̃чи на хоти. йатха̄дхаммам̣ пат̣икаросӣти йатха̄ дхаммо т̣хито, татхева кароси, кхама̄песӣти вуттам̣ хоти. там̣ те майам̣ пат̣игган̣ха̄ма̄ти там̣ тава апара̄дхам̣ майам̣ кхама̄ма. вуд̣д̣хи хеса̄, бхадда̄ли, арийасса винайети еса̄, бхадда̄ли, арийасса винайе буддхасса бхагавато са̄сане вуд̣д̣хи на̄ма. катама̄? аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икаритва̄ а̄йатим̣ сам̣вара̄паджджана̄. десанам̣ пана пуггала̄дхит̣т̣ха̄нам̣ каронто ‘‘йо аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароти, а̄йатим̣ сам̣варам̣ а̄паджджатӣ’’ти а̄ха.

137. саттха̄пи упавадатӣти ‘‘асукавиха̄рава̄сӣ асукасса тхерасса саддхивиха̄рико асукасса антева̄сико иттханна̄мо на̄ма бхиккху локуттарадхаммам̣ ниббаттетум̣ аран̃н̃ам̣ павит̣т̣хо’’ти сутва̄ – ‘‘ким̣ тасса аран̃н̃ава̄сена, йо майхам̣ пана са̄сане сиккха̄йа апарипӯрака̄рӣ’’ти евам̣ упавадати, сесападесупи есева найо, апичеттха девата̄ на кевалам̣ упаваданти, бхерава̄рамман̣ам̣ дассетва̄ пала̄йана̄ка̄рампи каронти. аттана̄пи атта̄нанти сӣлам̣ а̄ваджджантасса сам̣килит̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣ па̄кат̣ам̣ хоти, читтам̣ видха̄вати, на каммат̣т̣ха̄нам̣ аллӣйати. со ‘‘ким̣ ма̄дисасса аран̃н̃ава̄сена̄’’ти виппат̣иса̄рӣ ут̣т̣ха̄йа паккамати. атта̄пи атта̄нам̣ упавадитоти аттана̄пи атта̄ упавадито, айамева ва̄ па̄т̣хо. суккапаккхо вуттапаччанӣканайена ведитаббо. со вивиччева ка̄мехӣтиа̄ди евам̣ саччхикаротӣти дассанаттхам̣ вуттам̣.

140. пасайха пасайха ка̄ран̣ам̣ каронтӣти аппаматтакепи досе ниггахетва̄ пунаппунам̣ ка̄ренти. но татха̄ти махантепи апара̄дхе йатха̄ итарам̣, евам̣ пасайха на ка̄ренти. со кира, ‘‘а̄вусо, бхадда̄ли, ма̄ чинтайиттха, еварӯпам̣ на̄ма хоти, ехи саттха̄рам̣ кхама̄пехӣ’’ти бхиккхусан̇гхатопи, кан̃чи бхиккхум̣ песетва̄ аттано сантикам̣ паккоса̄петва̄, ‘‘бхадда̄ли, ма̄ чинтайиттха, еварӯпам̣ на̄ма хотӣ’’ти евам̣ саттхусантика̄пи ануггахам̣ пачча̄сӣсати. тато ‘‘бхиккхусан̇гхена̄пи на самасса̄сито, саттха̄ра̄пӣ’’ти чинтетва̄ евама̄ха.

атха бхагава̄ бхиккхусан̇гхопи саттха̄пи овадитаббайуттамева овадати, на итаранти дассетум̣ идха, бхадда̄ли, екаччотиа̄дима̄ха. таттха ан̃н̃ена̄н̃н̃антиа̄дӣни анума̄насутте виттха̄рита̄ни. на самма̄ ваттатӣти самма̄ ваттампи на ваттати. на ломам̣ па̄тетӣти ануломаватте на ваттати, виломамева ган̣ха̄ти. на ниттха̄рам̣ ваттатӣти ниттха̄ран̣акаваттамхи на ваттати, а̄паттивут̣т̣ха̄наттхам̣ туритатурито чхандаджа̄то на хоти. татра̄ти тасмим̣ тасса дуббачакаран̣е. абхин̣ха̄паттикоти нирантара̄паттико. а̄паттибахулоти са̄паттикака̄ловасса баху, суддхо нира̄паттикака̄ло аппоти аттхо. на кхиппамева вӯпасамматӣти кхиппам̣ на вӯпасаммати, дӣгхасуттам̣ хоти. винайадхара̄ па̄дадхованака̄ле а̄гатам̣ ‘‘гаччха̄вусо, ваттавела̄’’ти ваданти. пуна ка̄лам̣ ман̃н̃итва̄ а̄гатам̣ ‘‘гаччха̄вусо, туйхам̣ виха̄равела̄, гаччха̄вусо, са̄ман̣ера̄дӣнам̣ уддесада̄навела̄, амха̄кам̣ нха̄навела̄, тхерӯпат̣т̣ха̄навела̄, мукхадхованавела̄’’тиа̄дӣни ватва̄ дивасабха̄гепи раттибха̄гепи а̄гатам̣ уййоджентийева. ‘‘ка̄йа вела̄йа, бханте, ока̄со бхависсатӣ’’ти вуттепи ‘‘гаччха̄вусо, твам̣ имамева т̣ха̄нам̣ джа̄на̄си, асуко на̄ма винайадхараттхеро синехапа̄нам̣ пивати, асуко виречанам̣ ка̄рети, касма̄ туритосӣ’’тиа̄дӣни ватва̄ дӣгхасуттамева каронти.

141. кхиппамева вӯпасамматӣти лахум̣ вӯпасаммати, на дӣгхасуттам̣ хоти. уссукка̄панна̄ бхиккхӯ – ‘‘а̄вусо, айам̣ суббачо бхиккху, джанападава̄сино на̄ма га̄мантасена̄сане васанат̣т̣ха̄нанисаджджана̄дӣни на пха̄сука̄ни хонти, бхиккха̄ча̄ропи дуккхо хоти, сӣгхамасса адхикаран̣ам̣ вӯпасамема̄’’ти саннипатитва̄ а̄паттито вут̣т̣ха̄петва̄ суддханте патит̣т̣ха̄пенти.

142. адхичча̄паттикоти када̄чи када̄чи а̄паттим̣ а̄паджджати. со кин̃ча̄пи ладжджӣ хоти пакататто, дуббачатта̄ панасса бхиккхӯ татхева пат̣ипаджджанти.

144. саддха̄маттакена вахати пемаматтакена̄ти а̄чарийупаджджха̄йесу аппаматтика̄йа гехасситасаддха̄йа аппаматтакена гехасситапемена йа̄пети. пат̣исандхиггахан̣асадиса̄ хи айам̣ паббаджджа̄ на̄ма, навапаббаджито паббаджджа̄йа гун̣ам̣ аджа̄нанто а̄чарийупаджджха̄йесу пемаматтена йа̄пети, тасма̄ еварӯпа̄ сан̇ган̣хитабба̄. аппаматтакампи хи сан̇гахам̣ лабхитва̄ паббаджджа̄йа т̣хита̄ абхин̃н̃а̄патта̄ маха̄саман̣а̄ бхависсанти. еттакена катха̄маггена ‘‘овадитаббайуттакам̣ оваданти, на итара’’нти имамева бхагавата̄ дасситам̣.

145. ан̃н̃а̄йа сан̣т̣хахим̣сӯти арахатте патит̣т̣хахим̣су. саттесу ха̄йама̄несӯти пат̣ипаттийа̄ ха̄йама̄на̄йа сатта̄ ха̄йанти на̄ма. саддхамме антарадха̄йама̄нети пат̣ипаттисаддхамме антарадха̄йама̄не. пат̣ипаттисаддхаммопи хи пат̣ипаттипӯракесу саттесу асати антарадха̄йати на̄ма. а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ти а̄сава̄ тит̣т̣ханти етесӯти а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄. йесу дит̣т̣хадхаммикасампара̄йика̄ парӯпава̄давиппат̣иса̄равадхабандхана̄дайо чева апа̄йадуккхависесабхӯта̄ ча а̄сава̄ тит̣т̣хантийева. йасма̄ несам̣ те ка̄ран̣ам̣ хонтӣти аттхо. те а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ вӣтиккамадхамма̄ йа̄ва на сан̇гхе па̄тубхаванти, на та̄ва саттха̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апетӣти айаметтха йоджана̄.

евам̣ ака̄лам̣ дассетва̄ пуна ка̄лам̣ дассетум̣ йато ча кхо, бхадда̄лӣтиа̄дима̄ха. таттха йатоти йада̄, йасмим̣ ка̄лети вуттам̣ хоти. сесам̣ вутта̄нуса̄ренева ведитаббам̣. айам̣ ва̄ еттха сан̇кхепаттхо – йасмим̣ ка̄ле а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ти сан̇кхам̣ гата̄ вӣтиккамадоса̄ сан̇гхе па̄тубхаванти, тада̄ саттха̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апети. касма̄? тесам̣йева а̄сават̣т̣ха̄нӣйадхаммасан̇кха̄та̄нам̣ вӣтиккамадоса̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа.

евам̣ а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппаттим̣ сиккха̄падапан̃н̃аттийа̄ ака̄лам̣, уппаттин̃ча ка̄ланти ватва̄ ида̄ни тесам̣ дхамма̄нам̣ ануппаттика̄лан̃ча уппаттика̄лан̃ча дассетум̣ ‘‘на та̄ва, бхадда̄ли, идхекачче’’тиа̄дима̄ха. таттха махаттанти махантабха̄вам̣. сан̇гхо хи йа̄ва на тхеранавамаджджхима̄нам̣ васена махаттам̣ патто хоти, та̄ва сена̄сана̄ни пахонти, са̄сане екачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ на уппаджджанти. махаттам̣ патте пана те уппаджджанти, атха саттха̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апети. таттха махаттам̣ патте сан̇гхе пан̃н̃аттасиккха̄пада̄ни –

‘‘йо пана бхиккху анупасампаннена уттаридвираттатираттам̣ сахасеййам̣ каппеййа па̄читтийам̣ (па̄чи. 51). йа̄ пана бхиккхунӣ анувассам̣ вут̣т̣ха̄пеййа па̄читтийам̣ (па̄чи. 1171). йа̄ пана бхиккхунӣ екавассам̣ две вут̣т̣ха̄пеййа па̄читтийа’’нти (па̄чи. 1175).

имина̄ найена ведитабба̄ни.

ла̄бхагганти ла̄бхасса аггам̣. сан̇гхо хи йа̄ва на ла̄бхаггапатто хоти, на та̄ва ла̄бхам̣ пат̣ичча а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ уппаджджанти. патте пана уппаджджанти, атха саттха̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апети –

‘‘йо пана бхиккху ачелакасса ва̄ парибба̄джакасса ва̄ парибба̄джика̄йа ва̄ сахаттха̄ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ дадеййа па̄читтийа’’нти (па̄чи. 270).

идан̃хи ла̄бхаггапатте сан̇гхе сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣.

йасагганти йасасса аггам̣. сан̇гхо хи йа̄ва на йасаггапатто хоти, на та̄ва йасам̣ пат̣ичча а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ уппаджджанти. патте пана уппаджджанти, атха саттха̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апети ‘‘сура̄мерайапа̄не па̄читтийа’’нти (па̄чи. 327). идан̃хи йасаггапатте сан̇гхе сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣.

ба̄хусаччанти бахуссутабха̄вам̣. сан̇гхо хи йа̄ва на ба̄хусаччапатто хоти, на та̄ва а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ уппаджджанти. ба̄хусаччапатте пана йасма̄ екам̣ ника̄йам̣ две ника̄йе пан̃чапи ника̄йе уггахетва̄ айонисо уммуджджама̄на̄ пуггала̄ расена расам̣ сам̣сандетва̄ уддхаммам̣ уббинайам̣ саттху са̄санам̣ дӣпенти, атха саттха̄ – ‘‘йо пана бхиккху евам̣ вадеййа татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми (па̄чи. 418)…пе… саман̣уддесопи че евам̣ вадеййа̄’’тиа̄дина̄ (па̄чи. 429) найена сиккха̄падам̣ пан̃н̃апети.

раттан̃н̃утам̣ паттоти еттха раттийо джа̄нантӣти раттан̃н̃ӯ. аттано паббаджитадивасато пат̣т̣ха̄йа бахӯ раттийо джа̄нанти, чирапаббаджита̄ти вуттам̣ хоти. раттан̃н̃ӯнам̣ бха̄вам̣ раттан̃н̃утам̣. татра раттан̃н̃утам̣ патте сан̇гхе упасенам̣ ван̇гантапуттам̣ а̄раббха сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттанти ведитаббам̣. со ха̄йасма̄ ӯнадасавассе бхиккхӯ упасампа̄денте дисва̄ екавассо саддхивиха̄рикам̣ упасампа̄деси. атха бхагава̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апеси – ‘‘на, бхиккхаве, ӯнадасавассена упасампа̄детаббо, йо упасампа̄деййа а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 75). евам̣ пан̃н̃атте сиккха̄паде пуна бхиккхӯ ‘‘дасавассамха̄ дасавассамха̄’’ти ба̄ла̄ абйатта̄ упасампа̄денти. атха бхагава̄ апарампи сиккха̄падам̣ пан̃н̃апеси – ‘‘на, бхиккхаве, ба̄лена абйаттена упасампа̄детаббо, йо упасампа̄деййа, а̄патти дуккат̣асса. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена дасавассена ва̄ атирекадасавассена ва̄ упасампа̄дету’’нти. ити раттан̃н̃утам̣ паттака̄ле две сиккха̄пада̄ни пан̃н̃атта̄ни.

146. а̄джа̄нӣйасусӯпамам̣ дхаммапарийа̄йам̣ десесинти тарун̣а̄джа̄нӣйаупамам̣ катва̄ дхаммам̣ десайим̣. татра̄ти тасмим̣ асаран̣е. на кхо, бхадда̄ли, есева хетӯти на еса сиккха̄йа апарипӯрака̄рӣбха̄войева еко хету.

147. мукха̄дха̄не ка̄ран̣ам̣ ка̄ретӣти кхалӣнабандха̄дӣхи мукхат̣т̣хапане са̄дхукам̣ гӣвам̣ пагган̣ха̄петум̣ ка̄ран̣ам̣ ка̄рети. висӯка̄йита̄нӣтиа̄дӣхи висевана̄ча̄рам̣ катхеси. сабба̄нева хета̄ни ан̃н̃аман̃н̃авевачана̄ни. тасмим̣ т̣ха̄нети тасмим̣ висевана̄ча̄ре. паринибба̄йатӣти ниббисевано хоти, там̣ висеванам̣ джахатӣти аттхо. йуга̄дха̄нети йугат̣т̣хапане йугасса са̄дхукам̣ гахан̣аттхам̣.

ануккамети чатта̄ропи па̄де екаппаха̄ренева уккхипане ча никкхипане ча. парасена̄йа хи а̄ва̄т̣е т̣хатва̄ асим̣ гахетва̄ а̄гаччхантасса ассасса па̄де чхинданти. тасмим̣ самайе еса екаппаха̄ренева чатта̄ропи па̄де уккхиписсатӣти раджджубандханавидха̄нена етам̣ ка̄ран̣ам̣ каронти. ман̣д̣алети йатха̄ ассе нисиннойева бхӯмийам̣ патитам̣ а̄вудхам̣ гахетум̣ саккоти, евам̣ каран̣аттхам̣ ман̣д̣але ка̄ран̣ам̣ ка̄рети. кхурака̄сети аггаггакхурехи патхавӣкамане. раттим̣ оккантакаран̣асмин̃хи йатха̄ падасаддо на суййати, тадаттхам̣ екасмим̣ т̣ха̄не сан̃н̃ам̣ датва̄ аггаггакхурехийева гаманам̣ сиккха̄пенти. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. джавети сӣгхава̄хане. ‘‘дха̄ве’’типи па̄т̣хо. аттано пара̄джайе сати пала̄йанаттхам̣, парам̣ пала̄йантам̣ анубандхитва̄ гахан̣аттхан̃ча етам̣ ка̄ран̣ам̣ ка̄рети. даваттети даватта̄йа, йуддхака̄ласмин̃хи хаттхӣсу ва̄ кон̃чана̄дам̣ каронтесу ассесу ва̄ хасантесу ратхесу ва̄ нигхосантесу йодхесу ва̄ уккут̣т̣хим̣ каронтесу тасса равасса абха̄йитва̄ парасенапавесанаттхам̣ айам̣ ка̄ран̣а̄ карӣйати.

ра̄джагун̣ети ран̃н̃а̄ джа̄нитаббагун̣е. кӯт̣акан̣н̣аран̃н̃о кира гул̣аван̣н̣о на̄ма ассо ахоси. ра̄джа̄ па̄чӣнадва̄рена никкхамитва̄ четийапаббатам̣ гамисса̄мӣти каламбанадӣтӣрам̣ сампатто. ассо тӣре т̣хатва̄ удакам̣ отаритум̣ на иччхати, ра̄джа̄ асса̄чарийам̣ а̄мантетва̄ – ‘‘ахо тайа̄ ассо сиккха̄пито удакам̣ отаритум̣ на иччхатӣ’’ти а̄ха. а̄чарийо – ‘‘сусиккха̄пито дева ассо, евамасса хи читтам̣ ‘сача̄хам̣ удакам̣ отарисса̄ми, ва̄лам̣ темиссати, ва̄ле тинте ран̃н̃о ан̇ге удакам̣ па̄теййа̄’ти евам̣ тумха̄кам̣ сарӣре удакапа̄танабхайена на отарати, ва̄лам̣ ган̣ха̄петха̄’’ти а̄ха. ра̄джа̄ татха̄ ка̄реси. ассо вегена отаритва̄ па̄рам̣ гато. етадаттхам̣ айам̣ ка̄ран̣а̄ карӣйати. ра̄джавам̣сети ассара̄джавам̣се. вам̣со чесо ассара̄джа̄нам̣, татха̄рӯпена паха̄рена чхиннабхиннасарӣра̄пи асса̄рохам̣ парасена̄йа апа̄тетва̄ бахи нӣхарантийева. етадаттхам̣ ка̄ран̣ам̣ ка̄ретӣти аттхо.

уттаме джавети джавасампаттийам̣, йатха̄ уттамаджаво хоти, евам̣ ка̄ран̣ам̣ ка̄ретӣти аттхо. уттаме хайети уттамахайабха̄ве, йатха̄ уттамахайо хоти, евам̣ ка̄ран̣ам̣ ка̄ретӣти аттхо. таттха пакатийа̄ уттамахайова уттамахайака̄ран̣ам̣ арахати, на ан̃н̃о. уттамахайака̄ран̣а̄йа ева ча хайо уттамаджавам̣ пат̣ипаджджати, на ан̃н̃оти.

татридам̣ ваттху – еко кира ра̄джа̄ екам̣ синдхавапотакам̣ лабхитва̄ синдхавабха̄вам̣ аджа̄нитва̄ва имам̣ сиккха̄пехӣти а̄чарийасса ада̄си. а̄чарийопи тасса синдхавабха̄вам̣ аджа̄нанто там̣ ма̄сакха̄дакагхот̣ака̄нам̣ ка̄ран̣а̄су упанети. со аттано анануччхавикатта̄ ка̄ран̣ам̣ на пат̣ипаджджати. со там̣ даметум̣ асакконто ‘‘кӯт̣ассо айам̣ маха̄ра̄джа̄’’ти виссаджджа̄песи.

атхекадивасам̣ еко асса̄чарийапуббако дахаро упаджджха̄йасса бхан̣д̣акам̣ гахетва̄ гаччханто там̣ парикха̄пит̣т̣хе чарантам̣ дисва̄ – ‘‘анаггхо, бханте, синдхавапотако’’ти упаджджха̄йасса катхеси. саче ра̄джа̄ джа̄неййа, ман̇галассам̣ нам̣ кареййа̄ти. тхеро а̄ха – ‘‘миччха̄дит̣т̣хико, та̄та, ра̄джа̄ аппева на̄ма буддхаса̄сане пасӣдеййа ран̃н̃о катхехӣ’’ти. со гантва̄, – ‘‘маха̄ра̄джа, анаггхо синдхавапотако аттхӣ’’ти катхеси. тайа̄ дит̣т̣хо, та̄та̄ти? а̄ма, маха̄ра̄джа̄ти. ким̣ ладдхум̣ ват̣т̣атӣти? тумха̄кам̣ бхун̃джанакасуван̣н̣атха̄ле тумха̄кам̣ бхун̃джанакабхаттам̣ тумха̄кам̣ пиванакарасо тумха̄кам̣ гандха̄ тумха̄кам̣ ма̄ла̄ти. ра̄джа̄ саббам̣ да̄песи. дахаро га̄ха̄петва̄ агама̄си.

ассо гандхам̣ гха̄йитва̄ва ‘‘майхам̣ гун̣аджа̄нанакаа̄чарийо аттхи ман̃н̃е’’ти сӣсам̣ уккхипитва̄ олокенто ат̣т̣ха̄си. дахаро гантва̄ ‘‘бхаттам̣ бхун̃джа̄’’ти аччхарам̣ пахари. ассо а̄гантва̄ суван̣н̣атха̄ле бхаттам̣ бхун̃джи, расам̣ пиви. атха нам̣ гандхехи вилимпитва̄ ра̄джапил̣андханам̣ пил̣андхитва̄ ‘‘пурато пурато гаччха̄’’ти аччхарам̣ пахари. со дахарасса пурато пурато гантва̄ ман̇галассат̣т̣ха̄не ат̣т̣ха̄си. дахаро – ‘‘айам̣ те, маха̄ра̄джа, анаггхо синдхавапотако, имина̄ва нам̣ нийа̄мена катипа̄хам̣ пат̣иджагга̄пехӣ’’ти ватва̄ никкхами.

атха катипа̄хасса аччайена а̄гантва̄ ассасса а̄нубха̄вам̣ пассиссаси, маха̄ра̄джа̄ти. са̄дху а̄чарийа кухим̣ т̣хатва̄ пасса̄ма̄ти? уййа̄нам̣ гаччха, маха̄ра̄джа̄ти. ра̄джа̄ ассам̣ га̄ха̄петва̄ агама̄си. дахаро аччхарам̣ пахаритва̄ ‘‘етам̣ руккхам̣ анупарийа̄хӣ’’ти ассасса сан̃н̃ам̣ ада̄си. ассо паккхандитва̄ руккхам̣ анупаригантва̄ а̄гато. ра̄джа̄ нева гаччхантам̣ на а̄гаччхантам̣ аддаса. дит̣т̣хо те, маха̄ра̄джа̄ти? на дит̣т̣хо, та̄та̄ти. валан̃джакадан̣д̣ам̣ етам̣ руккхам̣ нисса̄йа т̣хапетха̄ти ватва̄ аччхарам̣ пахари ‘‘валан̃джакадан̣д̣ам̣ гахетва̄ ехӣ’’ти. ассо паккхандитва̄ мукхена гахетва̄ а̄гато. дит̣т̣хам̣, маха̄ра̄джа̄ти. дит̣т̣хам̣, та̄та̄ти.

пуна аччхарам̣ пахари ‘‘уййа̄насса па̄ка̄раматтхакена чаритва̄ ехӣ’’ти. ассо татха̄ ака̄си. дит̣т̣хо, маха̄ра̄джа̄ти. на дит̣т̣хо, та̄та̄ти. раттакамбалам̣ а̄хара̄петва̄ ассасса па̄де бандха̄петва̄ татхева сан̃н̃ам̣ ада̄си. ассо уллан̇гхитва̄ па̄ка̄раматтхакена анупарийа̄йи. балавата̄ пурисена а̄вин̃чханаала̄таггисикха̄ вийа уййа̄напа̄ка̄раматтхаке пан̃н̃а̄йиттха. ассо гантва̄ самӣпе т̣хито. дит̣т̣хам̣, маха̄ра̄джа̄ти. дит̣т̣хам̣, та̄та̄ти. ман̇галапоккхаран̣ипа̄ка̄раматтхаке анупарийа̄хӣти сан̃н̃ам̣ ада̄си.

пуна ‘‘поккхаран̣им̣ отаритва̄ падумапаттесу ча̄рикам̣ чара̄хӣ’’ти сан̃н̃ам̣ ада̄си. поккхаран̣им̣ отаритва̄ саббападумапатте чаритва̄ агама̄си, екам̣ паттампи анаккантам̣ ва̄ пха̄литам̣ ва̄ чхиндитам̣ ва̄ кхан̣д̣итам̣ ва̄ на̄хоси. дит̣т̣хам̣, маха̄ра̄джа̄ти. дит̣т̣хам̣, та̄та̄ти. аччхарам̣ пахаритва̄ там̣ хаттхаталам̣ упана̄меси. дха̄тӯпаттхаддхо лан̇гхитва̄ хаттхатале ат̣т̣ха̄си. дит̣т̣хам̣, маха̄ра̄джа̄ти? дит̣т̣хам̣, та̄та̄ти. евам̣ уттамахайо ева уттамака̄ран̣а̄йа уттамаджавам̣ пат̣ипаджджати.

уттаме са̄кхалйети мудува̄ча̄йа. мудува̄ча̄йа хи, ‘‘та̄та, твам̣ ма̄ чинтайи, ран̃н̃о ман̇галассо бхависсаси, ра̄джабходжана̄дӣни лабхиссасӣ’’ти уттамахайака̄ран̣ам̣ ка̄ретаббо. тена вуттам̣ ‘‘уттаме са̄кхалйе’’ти. ра̄джабхогготи ран̃н̃о упабхого. ран̃н̃о ан̇гантева сан̇кхам̣ гаччхатӣти йаттха каттхачи гаччхантена хаттхам̣ вийа па̄дам̣ вийа аноха̄йева гантаббам̣ хоти. тасма̄ ан̇ганти сан̇кхам̣ гаччхати, чатӯсу ва̄ сенан̇гесу екам̣ ан̇гам̣ хоти.

асекха̄йа самма̄дит̣т̣хийа̄ти арахаттапхаласамма̄дит̣т̣хийа̄. самма̄сан̇каппа̄дайопи там̣сампайутта̄ва. самма̄н̃а̄н̣ам̣ пуббе вуттасамма̄дит̣т̣хийева. т̣хапетва̄ пана ат̣т̣ха пхалан̇га̄ни сеса̄ дхамма̄ вимуттӣти ведитабба̄. сесам̣ саббаттха утта̄намева. айам̣ пана десана̄ уггхат̣итан̃н̃ӯпуггаласса васена арахаттаникӯт̣ам̣ гахетва̄ нит̣т̣ха̄пита̄ти.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

бхадда̄лисуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.