7. куккураватикасуттаван̣н̣ана̄

78. евам̣ ме сутанти куккураватикасуттам̣. таттха колийесӯти евам̣на̄маке джанападе. со хи екопи коланагаре патит̣т̣хита̄нам̣ колийа̄нам̣ ра̄джакума̄ра̄нам̣ нива̄сат̣т̣ха̄натта̄ евам̣ вуччати. тасмим̣ колийесу джанападе. халиддавасананти тасса кира нигамасса ма̄питака̄ле пӣтакаваттханиваттха̄ манусса̄ наккхаттам̣ кӣл̣им̣су. те наккхаттакӣл̣а̄васа̄не нигамасса на̄мам̣ а̄ропента̄ халиддавасананти на̄мам̣ акам̣су. там̣ гочарага̄мам̣ катва̄ вихаратӣти аттхо. виха̄ро панеттха кин̃ча̄пи на нийа̄мито, татха̄пи буддха̄нам̣ ануччхавике сена̄санейева виха̄сӣти ведитаббо. говатикоти сама̄диннаговато, сӣсе син̇га̄ни т̣хапетва̄ нан̇гут̣т̣хам̣ бандхитва̄ га̄вӣхи саддхим̣ тин̣а̄ни кха̄данто вийа чарати. ачелоти нагго ниччело. сенийоти тасса на̄мам̣.

куккураватикоти сама̄диннакуккуравато, саббам̣ сунакхакирийам̣ кароти. убхопете сахапам̣сукӣл̣ика̄ саха̄йака̄. куккурова паликуджджитва̄ти сунакхо на̄ма са̄микасса сантике нисӣданто двӣхи па̄дехи бхӯмийам̣ вилекхитва̄ куккуракӯджитам̣ кӯджанто нисӣдати, айампи ‘‘куккуракирийам̣ карисса̄мӣ’’ти бхагавата̄ саддхим̣ саммодитва̄ двӣхи хаттхехи бхӯмийам̣ вилекхитва̄ сӣсам̣ видхунанто ‘бхӯ бхӯ’ти катва̄ хаттхапа̄де самин̃джитва̄ сунакхо вийа нисӣди. чхама̄никкхиттанти бхӯмийам̣ т̣хапитам̣. саматтам̣ сама̄диннанти парипун̣н̣ам̣ катва̄ гахитам̣. ка̄ гатӣти ка̄ ниппхатти. ко абхисампара̄йоти абхисампара̄йамхи каттха ниббатти. аланти тасса аппийам̣ бхависсатӣти йа̄вататийам̣ пат̣иба̄хати. куккураватанти куккураватасама̄да̄нам̣.

79. бха̄ветӣти вад̣д̣хети. парипун̣н̣анти анӯнам̣. аббокин̣н̣анти нирантарам̣. куккурасӣланти куккура̄ча̄рам̣. куккурачиттанти ‘‘аджджа пат̣т̣ха̄йа куккурехи ка̄таббам̣ карисса̄мӣ’’ти евам̣ уппанначиттам̣. куккура̄каппанти куккура̄нам̣ гамана̄ка̄ро аттхи, тит̣т̣хана̄ка̄ро аттхи, нисӣдана̄ка̄ро аттхи, сайана̄ка̄ро аттхи, учча̄рапасса̄вакаран̣а̄ка̄ро аттхи, ан̃н̃е куккуре дисва̄ данте виваритва̄ гамана̄ка̄ро аттхи, айам̣ куккура̄каппо на̄ма, там̣ бха̄ветӣти аттхо. имина̄хам̣ сӣлена̄тиа̄дӣсу ахам̣ имина̄ а̄ча̄рена ва̄ ватасама̄да̄нена ва̄ дуккаратапачаран̣ена ва̄ метхунавиратибрахмачарийена ва̄ти аттхо. девоти саккасуйа̄ма̄дӣсу ан̃н̃атаро. деван̃н̃атароти тесам̣ дутийататийат̣т̣ха̄на̄дӣсу ан̃н̃атарадево. миччха̄дит̣т̣хӣти адевалокага̄мимаггамева девалокага̄мимагготи гахетва̄ уппанната̄йа са̄ асса миччха̄дит̣т̣хи на̄ма хоти. ан̃н̃атарам̣ гатим̣ вада̄мӣти тасса хи нирайато ва̄ тираччха̄найонито ва̄ ан̃н̃а̄ гати наттхи, тасма̄ евама̄ха. сампаджджама̄нанти дит̣т̣хийа̄ асаммиссам̣ хутва̄ нипаджджама̄нам̣.

на̄хам̣, бханте, етам̣ рода̄ми, йам̣ мам̣ бхагава̄ евама̄ха̄ти йам̣ мам̣, бханте, бхагава̄ евама̄ха, ахаметам̣ бхагавато бйа̄каран̣ам̣ на рода̄ми на паридева̄ми, на ануттхуна̄мӣти аттхо. евам̣ сакаммакавасенеттха аттхо ведитаббо, на ассумун̃чанаматтена.

‘‘матам̣ ва̄ амма роданти, йо ва̄ джӣвам̣ на диссати;

джӣвантам̣ амма пассантӣ, касма̄ мам̣ амма родасӣ’’ти. (сам̣. ни. 1.239) –

айан̃четтха пайого. апича ме идам̣, бхантети апича кхо ме идам̣, бханте, куккураватам̣ дӣгхараттам̣ сама̄диннам̣, тасмим̣ сампаджджантепи вуддхи наттхи, випаджджантепи. ити ‘‘еттакам̣ ка̄лам̣ майа̄ катакаммам̣ могхам̣ джа̄та’’нти аттано випаттим̣ паччавеккхама̄но рода̄ми, бхантети.

80. говатантиа̄дӣни куккуравата̄дӣсу вуттанайенева ведитабба̄ни. гава̄каппанти гоа̄каппам̣. сесам̣ куккура̄каппе вуттасадисамева. йатха̄ пана таттха ан̃н̃е куккуре дисва̄ данте виваритва̄ гамана̄ка̄ро, евамидха ан̃н̃е га̄во дисва̄ кан̣н̣е уккхипитва̄ гамана̄ка̄ро ведитаббо. сесам̣ та̄дисамева.

81. чатта̄рима̄ни пун̣н̣а камма̄нӣти касма̄ имам̣ десанам̣ а̄рабхи? айан̃хи десана̄ екаччакаммакирийавасена а̄гата̄, имасмин̃ча каммачатукке катхите имесам̣ кирийа̄ па̄кат̣а̄ бхависсатӣти имам̣ десанам̣ а̄рабхи. апича имам̣ каммачатуккамева десийама̄нам̣ име сан̃джа̄ниссанти, тато еко саран̣ам̣ гамиссати, еко паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣иссатӣти айамева етесам̣ саппа̄йа̄ти н̃атва̄пи имам̣ десанам̣ а̄рабхи.

таттха кан̣ханти ка̄л̣акам̣ дасаакусалакаммапатхакаммам̣. кан̣хавипа̄канти апа̄йе ниббаттанато ка̄л̣акавипа̄кам̣. сукканти пан̣д̣арам̣ дасакусалакаммапатхакаммам̣. суккавипа̄канти сагге ниббаттанато пан̣д̣аравипа̄кам̣. кан̣хасукканти вомиссакакаммам̣. кан̣хасуккавипа̄канти сукхадуккхавипа̄кам̣. миссакакамман̃хи катва̄ акусалена тираччха̄найонийам̣ ман̇галахаттхит̣т̣ха̄на̄дӣсу уппанно кусалена паватте сукхам̣ ведийати. кусалена ра̄джакулепи ниббатто акусалена паватте дуккхам̣ ведийати. акан̣хам̣ асукканти каммаккхайакарам̣ чатумаггачетана̄каммам̣ адхиппетам̣. тан̃хи йади кан̣хам̣ бхавеййа, кан̣хавипа̄кам̣ дадеййа. йади суккам̣ бхавеййа, суккавипа̄кам̣ дадеййа. убхайавипа̄касса пана ада̄нато акан̣ха̄суккавипа̄катта̄ ‘‘акан̣хам̣ асукка’’нти вуттам̣. айам̣ та̄ва уддесе аттхо.

ниддесе пана сабйа̄баджджханти садуккхам̣. ка̄йасан̇кха̄ра̄дӣсу ка̄йадва̄ре гахан̣а̄дивасена чопанаппатта̄ два̄даса акусалачетана̄ сабйа̄баджджхака̄йасан̇кха̄ро на̄ма. вачӣдва̄ре ханусан̃чопанавасена вачӣбхедапаваттика̄ та̄йева два̄даса вачӣсан̇кха̄ро на̄ма. убхайачопанам̣ аппатта̄ рахо чинтайантасса манодва̄ре паватта̄ маносан̇кха̄ро на̄ма. ити тӣсупи два̄ресу ка̄йадуччарита̄дибхеда̄ акусалачетана̄ва сан̇кха̄ра̄ти ведитабба̄. имасмин̃хи сутте четана̄ дхурам̣, упа̄лисутте каммам̣. абхисан̇кхаритва̄ти сан̇кад̣д̣хитва̄, пин̣д̣ам̣ катва̄ти аттхо. сабйа̄баджджхам̣ локанти садуккхам̣ локам̣ упападжджанти. сабйа̄баджджха̄ пхасса̄ пхусантӣти садуккха̄ випа̄капхасса̄ пхусанти. екантадуккханти нирантарадуккхам̣. бхӯта̄ти хетваттхе ниссаккавачанам̣, бхӯтакаммато бхӯтасса саттасса уппатти хоти. идам̣ вуттам̣ хоти – йатха̄бхӯтам̣ каммам̣ сатта̄ каронти, татха̄бхӯтена каммена каммасабха̄гавасена тесам̣ упапатти хоти. тенева̄ха ‘‘йам̣ кароти тена упападжджатӣ’’ти. еттха ча тена̄ти каммена вийа вутта̄, упапатти ча на̄ма випа̄кена хоти. йасма̄ пана випа̄касса каммам̣ хету, тасма̄ тена мӯлахетубхӯтена каммена ниббаттатӣти айаметтха аттхо. пхасса̄ пхусантӣти йена каммавипа̄кена ниббатто, там̣каммавипа̄капхасса̄ пхусанти. каммада̄йа̄да̄ти каммада̄йаджджа̄ каммамева несам̣ да̄йаджджам̣ сантаканти вада̄ми.

абйа̄баджджханти ниддуккхам̣. имасмим̣ ва̄ре ка̄йадва̄ре паватта̄ ат̣т̣ха ка̄ма̄вачаракусалачетана̄ ка̄йасан̇кха̄ро на̄ма. та̄йева вачӣдва̄ре паватта̄ вачӣсан̇кха̄ро на̄ма. манодва̄ре паватта̄ та̄йева ат̣т̣ха, тиссо ча хет̣т̣химаджха̄начетана̄ абйа̄баджджхаманосан̇кха̄ро на̄ма. джха̄начетана̄ та̄ва хоту, ка̄ма̄вачара̄ кинти абйа̄баджджхаманосан̇кха̄ро на̄ма джа̄та̄ти. касин̣асаджджанака̄ле ча касин̣а̄севанака̄ле ча лаббханти. ка̄ма̄вачарачетана̄ пат̣хамаджджха̄начетана̄йа гхат̣ита̄, чатуттхаджджха̄начетана̄ татийаджджха̄начетана̄йа гхат̣ита̄. ити тӣсупи два̄ресу ка̄йасучарита̄дибхеда̄ кусалачетана̄ва сан̇кха̄ра̄ти ведитаббо. татийава̄ро убхайамиссакавасена ведитабба̄.

сеййатха̄пи манусса̄тиа̄дӣсу манусса̄нам̣ та̄ва ка̄лена сукхам̣ ка̄лена дуккхам̣ па̄кат̣амева, девесу пана бхуммадевата̄нам̣, винипа̄тикесу вема̄никапета̄нам̣ ка̄лена сукхам̣ ка̄лена дуккхам̣ хотӣти ведитаббам̣. хаттхиа̄дӣсу тираччха̄несупи лаббхатийева.

татра̄ти тесу тӣсу каммесу. тасса паха̄на̄йа йа̄ четана̄ти тасса паха̄наттха̄йа маггачетана̄. каммам̣ патва̄ва маггачетана̄йа ан̃н̃о пан̣д̣аратаро дхаммо на̄ма наттхи. идам̣ пана каммачатуккам̣ патва̄ два̄даса акусалачетана̄ кан̣ха̄ на̄ма, тебхӯмакакусалачетана̄ сукка̄ на̄ма, маггачетана̄ акан̣ха̄ асукка̄ти а̄гата̄.

82. ‘‘лабхеййа̄хам̣, бханте’’ти идам̣ со ‘‘чирам̣ вата ме аниййа̄никапаккхе йоджетва̄ атта̄ киламито, ‘суккханадӣтӣре нха̄йисса̄мӣ’ти сампариваттентена вийа тхусе кот̣т̣ентена вийа ча на кочи аттхо ниппха̄дито, ханда̄хам̣ атта̄нам̣ йоге йоджемӣ’’ти чинтетва̄ а̄ха. атха бхагава̄ йонена кхандхаке титтхийапарива̄со пан̃н̃атто, йам̣ ан̃н̃атиттхийапуббо са̄ман̣ерабхӯмийам̣ т̣хито – ‘‘ахам̣, бханте, иттханна̄мо ан̃н̃атиттхийапуббо имасмим̣ дхаммавинайе а̄кан̇кха̄ми упасампадам̣, сва̄хам̣, бханте, сан̇гхам̣ чатта̄ро ма̄се парива̄сам̣ йа̄ча̄мӣ’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 86) найена сама̄дийитва̄ паривасати, там̣ сандха̄йа ‘‘йо кхо, сенийа, ан̃н̃атиттхийапуббо’’тиа̄дима̄ха.

таттха паббаджджанти вачанасилит̣т̣хата̄васенева вуттам̣. апариваситва̄йева хи паббаджджам̣ лабхати. упасампадаттхикена пана на̄тика̄лена га̄маппавесана̄дӣни ат̣т̣ха ватта̄ни пӯрентена париваситаббам̣. а̄раддхачитта̄ти ат̣т̣хаваттапӯран̣ена тут̣т̣хачитта̄. айаметтха сан̇кхепо. виттха̄рато панеса титтхийапарива̄со самантапа̄са̄дика̄йа винайат̣т̣хакатха̄йа паббаджджакхандхакаван̣н̣ана̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 86) вуттанайенева ведитаббо. апича меттха̄ти апича ме еттха. пуггалавематтата̄ видита̄ти пуггалана̄наттам̣ видитам̣. айам̣ пуггало парива̄са̄рахо, айам̣ на парива̄са̄рахоти идам̣ майхам̣ па̄кат̣анти дассети.

тато сенийо чинтеси – ‘‘ахо аччхарийам̣ буддхаса̄санам̣, йаттха евам̣ гхам̣ситва̄ кот̣т̣етва̄ йуттамева ган̣ханти, айуттам̣ чхад̣д̣ентӣ’’ти. тато сут̣т̣хутарам̣ паббаджджа̄йа сан̃джа̄тусса̄хо саче, бхантетиа̄дима̄ха. атха бхагава̄ тасса тиббаччхандатам̣ видитва̄ на сенийо парива̄сам̣ арахатӣти ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄мантеси – ‘‘гаччха твам̣, бхиккху, сенийам̣ нха̄петва̄ пабба̄джетва̄ а̄нехӣ’’ти. со татха̄ катва̄ там̣ пабба̄джетва̄ бхагавато сантикам̣ а̄найи. бхагава̄ ган̣е нисӣдитва̄ упасампа̄деси. тена вуттам̣ – ‘‘алаттха кхо ачело сенийо бхагавато сантике паббаджджам̣ алаттха упасампада’’нти.

ачирӯпасампанноти упасампанно хутва̄ начирамева. вӯпакат̣т̣хоти ваттхука̄макилесака̄мехи ка̄йена ча читтена ча вӯпакат̣т̣хо. аппаматтоти каммат̣т̣ха̄не сатим̣ авиджаханто. а̄та̄пӣти ка̄йикачетасикасан̇кха̄тена вӣрийа̄та̄пена а̄та̄пӣ. пахитаттоти ка̄йе ча джӣвите ча анапеккхата̄йа песитатто виссат̣т̣хааттабха̄во. йассаттха̄йа̄ти йасса аттха̄йа. кулапутта̄ти а̄ча̄ракулапутта̄. саммадева̄ти хетуна̄ва ка̄ран̣енева. тадануттаранти там̣ ануттарам̣. брахмачарийапарийоса̄нанти маггабрахмачарийапарийоса̄набхӯтам̣ арахаттапхалам̣. тасса хи аттха̄йа кулапутта̄ паббаджанти. дит̣т̣хева дхаммети имасмим̣йева аттабха̄ве. сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ти аттана̄йева пан̃н̃а̄йа паччаккхам̣ катва̄, апараппаччайам̣ н̃атва̄ти аттхо. упасампаджджа виха̄сӣти па̄пун̣итва̄ сампа̄детва̄ виха̄си. евам̣ вихарантова кхӣн̣а̄ джа̄ти…пе… аббхан̃н̃а̄си.

евамасса паччавеккхан̣абхӯмим̣ дассетва̄ арахаттаникӯт̣енева десанам̣ нит̣т̣ха̄петум̣ ‘‘ан̃н̃атаро кхо пана̄йасма̄ сенийо арахатам̣ ахосӣ’’ти вуттам̣. таттха ан̃н̃атароти еко. арахатанти араханта̄нам̣, бхагавато са̄вака̄нам̣ араханта̄нам̣ аббхантаро ахосӣти айамеваттха адхиппа̄йо. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

куккураватикасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.