5. джӣвакасуттаван̣н̣ана̄
51. евам̣ ме сутанти джӣвакасуттам̣. таттха джӣвакасса кома̄рабхаччасса амбаванети еттха джӣватӣти джӣвако. кума̄рена бхатоти кома̄рабхаччо. йатха̄ха ‘‘ким̣ етам̣ бхан̣е ка̄кехи сампарикин̣н̣анти? да̄рако дева̄ти. джӣвати бхан̣ети? джӣвати дева̄ти. тена хи бхан̣е там̣ да̄ракам̣ амха̄кам̣ антепурам̣ нетва̄ дха̄тӣнам̣ детха посетунти. тасса джӣватӣти джӣвакоти на̄мам̣ акам̣су, кума̄рена поса̄питоти кома̄рабхаччоти на̄мам̣ акам̣сӯ’’ти (маха̄ва. 328). айаметтха сан̇кхепо. виттха̄рена пана джӣвакаваттху кхандхаке а̄гатамева. виниччхайакатха̄писса самантапа̄са̄дика̄йа винайат̣т̣хакатха̄йа вутта̄.
айам̣ пана джӣвако екасмим̣ самайе бхагавато доса̄бхисаннам̣ ка̄йам̣ виречетва̄ сӣвеййакам̣ дуссайугам̣ датва̄ ваттха̄нумоданапарийоса̄не сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄йа чинтеси – ‘‘майа̄ дивасасса дваттиккхаттум̣ буддхупат̣т̣ха̄нам̣ гантаббам̣, идан̃ча вел̣уванам̣ атидӯре, майхам̣ уййа̄нам̣ амбаванам̣ а̄саннатарам̣, йам̣нӯна̄хаметтха бхагавато виха̄рам̣ ка̄реййа’’нти. со тасмим̣ амбаване раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄нален̣акут̣иман̣д̣апа̄дӣни сампа̄детва̄ бхагавато ануччхавикам̣ гандхакут̣им̣ ка̄ретва̄ амбаванам̣ ат̣т̣ха̄расахаттхуббедхена тамбапат̣т̣аван̣н̣ена па̄ка̄рена париккхипа̄петва̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ чӣварабхаттена сантаппетва̄ даккхин̣одакам̣ па̄тетва̄ виха̄рам̣ ниййа̄теси. там̣ сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘джӣвакасса кома̄рабхаччасса амбаване’’ти.
а̄рабхантӣти гха̄тенти. уддиссакатанти уддиситва̄ катам̣. пат̣иччакамманти атта̄нам̣ пат̣ичча катам̣. атха ва̄ пат̣иччакамманти нимиттакаммассетам̣ адхивачанам̣, там̣ пат̣ичча каммаметтха аттхӣти мам̣сам̣ ‘‘пат̣иччакамма’’нти вуттам̣ хоти йо еварӯпам̣ мам̣сам̣ парибхун̃джати, сопи тасса каммасса да̄йа̄до хоти, вадхакасса вийа тасса̄пи па̄н̣агха̄такаммам̣ хотӣти тесам̣ ладдхи. дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄каронтӣти бхагавата̄ вуттака̄ран̣асса анука̄ран̣ам̣ катхенти. еттха ча ка̄ран̣ам̣ на̄ма тикот̣ипарисуддхамаччхамам̣сапарибхого, анука̄ран̣ам̣ на̄ма маха̄джанасса татха̄ бйа̄каран̣ам̣. йасма̄ пана бхагава̄ уддиссакатам̣ на парибхун̃джати, тасма̄ нева там̣ ка̄ран̣ам̣ хоти, на титтхийа̄нам̣ татха̄ бйа̄каран̣ам̣ анука̄ран̣ам̣. сахадхаммико ва̄да̄нува̄доти парехи вуттака̄ран̣ена сака̄ран̣о хутва̄ тумха̄кам̣ ва̄до ва̄ анува̄до ва̄ вин̃н̃ӯхи гарахитаббака̄ран̣ам̣ кочи аппаматтакопи ким̣ на а̄гаччхати. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘ким̣ сабба̄ка̄ренапи тумха̄кам̣ ва̄де га̄райхам̣ ка̄ран̣ам̣ наттхӣ’’ти. аббха̄чиккхантӣти абхибхавитва̄ а̄чиккханти.
52. т̣ха̄нехӣти ка̄ран̣ехи. дит̣т̣ха̄дӣсу дит̣т̣хам̣ на̄ма бхиккхӯнам̣ аттха̄йа мигамаччхе вадхитва̄ гайхама̄нам̣ дит̣т̣хам̣. сутам̣ на̄ма бхиккхӯнам̣ аттха̄йа мигамаччхе вадхитва̄ гахитанти сутам̣. парисан̇китам̣ на̄ма дит̣т̣хапарисан̇китам̣ сутапарисан̇китам̣ тадубхайавимуттапарисан̇китанти тивидхам̣ хоти.
татра̄йам̣ саббасан̇га̄хакавиниччхайо – идха бхиккхӯ пассанти мануссе джа̄лава̄гура̄дихаттхе га̄мато ва̄ никкхаманте аран̃н̃е ва̄ вичаранте. дутийадивасе ча несам̣ там̣ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣ха̄нам̣ самаччхамам̣сам̣ пин̣д̣апа̄там̣ абхихаранти. те тена дит̣т̣хена парисан̇канти ‘‘бхиккхӯнам̣ ну кхо аттха̄йа ката’’нти, идам̣ дит̣т̣хапарисан̇китам̣ на̄ма, етам̣ гахетум̣ на ват̣т̣ати. йам̣ евам̣ апарисан̇китам̣, там̣ ват̣т̣ати. саче пана те манусса̄ ‘‘касма̄, бханте, на ган̣хатха̄’’ти пуччхитва̄ таматтхам̣ сутва̄ ‘‘найидам̣, бханте, бхиккхӯнам̣ аттха̄йа катам̣, амхехи аттано аттха̄йа ва̄ ра̄джайутта̄дӣнам̣ аттха̄йа ва̄ ката’’нти ваданти, каппати.
на хева кхо бхиккхӯ пассанти, апича сун̣анти ‘‘манусса̄ кира джа̄лава̄гура̄дихаттха̄ га̄мато ва̄ никкхаманти аран̃н̃е ва̄ вичарантӣ’’ти. дутийадивасе ча несам̣ там̣ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣ха̄нам̣ самаччхамам̣сам̣ пин̣д̣апа̄там̣ абхихаранти. те тена сутена парисан̇канти ‘‘бхиккхӯнам̣ ну кхо аттха̄йа ката’’нти, идам̣ сутапарисан̇китам̣ на̄ма, етам̣ гахетум̣ на ват̣т̣ати. йам̣ евам̣ апарисан̇китам̣, там̣ ват̣т̣ати. саче пана те манусса̄ ‘‘касма̄, бханте, на ган̣хатха̄’’ти пуччхитва̄ таматтхам̣ сутва̄ ‘‘найидам̣, бханте, бхиккхӯнам̣ аттха̄йа катам̣, амхехи аттано аттха̄йа ва̄ ра̄джайутта̄дӣнам̣ аттха̄йа ва̄ ката’’нти ваданти, каппати.
на хева кхо пана пассанти на сун̣анти, апича тесам̣ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣ха̄нам̣ паттам̣ гахетва̄ самаччхамам̣сам̣ пин̣д̣апа̄там̣ абхисан̇кхаритва̄ абхихаранти. те парисан̇канти ‘‘бхиккхӯнам̣ ну кхо аттха̄йа ката’’нти, идам̣ тадубхайавимуттапарисан̇китам̣ на̄ма. етампи гахетум̣ на ват̣т̣ати. йам̣ евам̣ апарисан̇китам̣, там̣ ват̣т̣ати. саче пана те манусса̄ ‘‘касма̄, бханте, на ган̣хатха̄’’ти пуччхитва̄ таматтхам̣ сутва̄ ‘‘найидам̣, бханте, бхиккхӯнам̣ аттха̄йа катам̣, амхехи аттано аттха̄йа ва̄ ра̄джайутта̄дӣнам̣ аттха̄йа ва̄ катам̣, паваттамам̣сам̣ ва̄ катам̣, каппийамева лабхитва̄ бхиккхӯнам̣ аттха̄йа сампа̄дита’’нти ваданти, каппати.
мата̄нам̣ петакиччаттха̄йа ман̇гала̄дӣнам̣ ва̄ аттха̄йа катепи есева найо. йам̣ йан̃хи бхиккхӯнам̣йева аттха̄йа акатам̣, йаттха ча ниббематика̄ хонти, там̣ саббам̣ каппати. саче пана екасмим̣ виха̄ре бхиккхӯ уддисса катам̣ хоти, те ча аттано аттха̄йа катабха̄вам̣ на джа̄нанти, ан̃н̃е джа̄нанти. йе джа̄нанти, тесам̣ на ват̣т̣ати, итаресам̣ ват̣т̣ати. ан̃н̃е на джа̄нанти, тейева джа̄нанти, тесам̣йева на ват̣т̣ати, ан̃н̃есам̣ ват̣т̣ати. тепи ‘‘амха̄кам̣ аттха̄йа катам̣’’ти джа̄нанти ан̃н̃епи ‘‘етесам̣ аттха̄йа ката’’нти джа̄нанти, саббесампи там̣ на ват̣т̣ати. саббе на джа̄нанти, саббесам̣ ват̣т̣ати. пан̃часу хи сахадхаммикесу йасса кассачи ва̄ аттха̄йа уддисса катам̣ саббесам̣ на каппати.
саче пана кочи екам̣ бхиккхум̣ уддисса па̄н̣ам̣ вадхитва̄ тасса паттам̣ пӯретва̄ дети, со че аттано аттха̄йа катабха̄вам̣ джа̄нам̣йева гахетва̄ ан̃н̃асса бхиккхуно дети, со тасса саддха̄йа парибхун̃джати. касса̄паттӣти? двиннампи ана̄патти. йан̃хи уддисса катам̣, тасса абхуттата̄йа ана̄патти, итарасса аджа̄наната̄йа. каппийамам̣сасса хи пат̣иггахан̣е а̄патти наттхи. уддиссакатан̃ча аджа̄нитва̄ бхуттасса паччха̄ н̃атва̄ а̄паттидесана̄киччам̣ на̄ма наттхи. акаппийамам̣сам̣ пана аджа̄нитва̄ бхуттена паччха̄ н̃атва̄пи а̄патти десетабба̄. уддиссакатан̃хи н̃атва̄ бхун̃джатова а̄патти, акаппийамам̣сам̣ аджа̄нитва̄ бхуттасса̄пи а̄паттийева. тасма̄ а̄паттибхӣрукена рӯпам̣ саллаккхентена̄пи пуччхитва̄ва мам̣сам̣ пат̣иггахетаббам̣, парибхогака̄ле пуччхитва̄ парибхун̃джисса̄мӣти ва̄ гахетва̄ пуччхитва̄ва парибхун̃джитаббам̣. касма̄? дувин̃н̃еййатта̄. аччхамам̣сан̃хи сӯкарамам̣сасадисам̣ хоти, дӣпимам̣са̄дӣни ча мигамам̣сасадиса̄ни, тасма̄ пуччхитва̄ гахан̣амева ват̣т̣атӣти ваданти.
адит̣т̣ханти бхиккхӯнам̣ аттха̄йа вадхитва̄ гайхама̄нам̣ адит̣т̣хам̣. асутанти бхиккхӯнам̣ аттха̄йа вадхитва̄ гахитанти асутам̣. апарисан̇китанти дит̣т̣хапарисан̇кита̄дивасена апарисан̇китам̣. парибхоганти вада̄мӣти имехи тӣхи ка̄ран̣ехи парисуддхам̣ тикот̣ипарисуддхам̣ на̄ма хоти, тасса парибхого аран̃н̃е джа̄тасӯпеййаса̄капарибхогасадисо хоти, татха̄рӯпам̣ парибхун̃джантасса метта̄виха̄рисса бхиккхуно досо ва̄ ваджджам̣ ва̄ наттхи, тасма̄ там̣ парибхун̃джитаббанти вада̄мӣти аттхо.
53. ида̄ни та̄дисасса парибхоге метта̄виха̄ринопи анаваджджатам̣ дассетум̣ идха, джӣвака, бхиккхӯтиа̄дима̄ха. таттха кин̃ча̄пи анийаметва̄ бхиккхӯти вуттам̣, атха кхо атта̄намева сандха̄йа етам̣ вуттанти ведитаббам̣. бхагавата̄ хи маха̄ваччхаготтасутте, чан̇кӣсутте, имасмим̣ суттети тӣсу т̣ха̄несу атта̄нам̣йева сандха̄йа десана̄ ката̄. пан̣ӣтена пин̣д̣апа̄тена̄ти хет̣т̣ха̄ анан̇ган̣асутте йо кочи махаггхо пин̣д̣апа̄то пан̣ӣтапин̣д̣апа̄тоти адхиппето, идха пана мам̣сӯпасечанова адхиппето. агатхитоти тан̣ха̄йа агатхито. амуччхитоти тан̣ха̄муччхана̄йа амуччхито. анаджджхопанноти на адхиопанно, саббам̣ а̄лумпитва̄ екаппаха̄ренева гилитука̄мо ка̄ко вийа на хотӣти аттхо. а̄дӣнавадасса̄вӣти екараттива̄сена ударапат̣алам̣ пависитва̄ навахи ван̣амукхехи никкхамиссатӣтиа̄дина̄ найена а̄дӣнавам̣ пассанто. ниссаран̣апан̃н̃о парибхун̃джатӣти идаматтхама̄ха̄рапарибхоготи пан̃н̃а̄йа париччхиндитва̄ парибхун̃джати. аттабйа̄ба̄дха̄йа ва̄ чететӣти аттадуккха̄йа ва̄ читети. сутаметанти сутам̣ майа̄ етам̣ пуббе, етам̣ майхам̣ саванаматтамева̄ти дассети. саче кхо те, джӣвака, идам̣ сандха̄йа бха̄ситанти, джӣвака, маха̄брахмуна̄ виккхамбханаппаха̄нена бйа̄па̄да̄дайо пахӣна̄, тена со метта̄виха̄рӣ майхам̣ самуччхедаппаха̄нена, саче те идам̣ сандха̄йа бха̄ситам̣, евам̣ санте тава идам̣ вачанам̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо. со сампат̣иччхи.
54. атхасса бхагава̄ сесабрахмавиха̄равасена̄пи уттари десанам̣ вад̣д̣хенто ‘‘идха, джӣвака, бхиккхӯ’’тиа̄дима̄ха. там̣ утта̄наттхамева.
55. йо кхо джӣвака̄ти айам̣ па̄т̣иекко анусандхи. имасмин̃хи т̣ха̄не бхагава̄ два̄рам̣ тхакети, сатта̄нуддайам̣ дассети. саче хи кассачи евамасса ‘‘екам̣ расапин̣д̣апа̄там̣ датва̄ каппасатасахассам̣ саггасампаттим̣ пат̣илабханти, йам̣кин̃чи катва̄ парам̣ ма̄ретва̄пи расапин̣д̣апа̄това да̄таббо’’ти, там̣ пат̣иседхенто ‘‘йо кхо, джӣвака, татха̄гатам̣ ва̄’’тиа̄дима̄ха.
таттха имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена̄ти имина̄ а̄н̣аттиматтенева та̄ва пат̣хамена ка̄ран̣ена. галаппаведхакена̄ти йоттена гале бандхитва̄ кад̣д̣хито галена паведхентена. а̄рабхийама̄ноти ма̄рийама̄но. акаппийена а̄са̄детӣти аччхамам̣сам̣ сӯкарамам̣санти, дӣпимам̣сам̣ ва̄ мигамам̣санти кха̄да̄петва̄ – ‘‘твам̣ ким̣ саман̣о на̄ма, акаппийамам̣сам̣ те кха̄дита’’нти гхат̣т̣ети. йе пана дуббхиккха̄дӣсу ва̄ бйа̄дхиниггахан̣аттхам̣ ва̄ ‘‘аччхамам̣сам̣ на̄ма сӯкарамам̣сасадисам̣, дӣпимам̣сам̣ мигамам̣сасадиса’’нти джа̄нанта̄ ‘‘сӯкарамам̣сам̣ идам̣, мигамам̣сам̣ ида’’нти ватва̄ хитаджджха̄сайена кха̄да̄пенти, на те сандха̄йетам̣ вуттам̣. тесан̃хи бахупун̃н̃амева хоти. еса̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча̄ти айам̣ а̄гатапхало вин̃н̃а̄таса̄сано дит̣т̣хасаччо арийаса̄вако. имам̣ пана дхаммадесанам̣ ога̄ханто паса̄дам̣ уппа̄детва̄ дхаммакатха̄йа тхутим̣ каронто евама̄ха. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа
джӣвакасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.