3. секхасуттаван̣н̣ана̄
22. евам̣ ме сутанти секхасуттам̣. таттха навам̣ сантха̄га̄ранти адхуна̄ ка̄ритам̣ сантха̄га̄рам̣, ека̄ маха̄са̄ла̄ти аттхо. уййогака̄ла̄дӣсу хи ра̄джа̄но таттха т̣хатва̄ ‘‘еттака̄ пурато гаччханту, еттака̄ паччха̄, еттака̄ убхохи пассехи, еттака̄ хаттхӣсу абхируханту, еттака̄ ассесу, еттака̄ ратхесу тит̣т̣хантӯ’’ти евам̣ сантхам̣ каронти, марийа̄дам̣ бандханти, тасма̄ там̣ т̣ха̄нам̣ сантха̄га̄ранти вуччати. уййогат̣т̣ха̄нато ча а̄гантва̄ йа̄ва гехесу аллагомайапарибхан̣д̣а̄дӣни каронти, та̄ва две тӣн̣и диваса̄ни те ра̄джа̄но таттха сантхамбхантӣтипи сантха̄га̄рам̣. тесам̣ ра̄джӯнам̣ саха аттха̄нуса̄санам̣ ага̄рантипи сантха̄га̄рам̣ ган̣ара̄джа̄но хи те, тасма̄ уппаннакиччам̣ екасса васена на чхиджджати, саббесам̣ чхандо ладдхум̣ ват̣т̣ати, тасма̄ саббе таттха саннипатитва̄ ануса̄санти. тена вуттам̣ ‘‘саха аттха̄нуса̄санам̣ ага̄рантипи сантха̄га̄ра’’нти. йасма̄ панете таттха саннипатитва̄ ‘‘имасмим̣ ка̄ле каситум̣ ват̣т̣ати, имасмим̣ ка̄ле вапиту’’нти евама̄дина̄ найена гхара̄ва̄сакичча̄ни саммантайанти, тасма̄ чхидда̄вачхиддам̣ гхара̄ва̄сам̣ таттха сантхарантӣтипи сантха̄га̄рам̣. ачирака̄ритам̣ хотӣти кат̣т̣хакамма-сила̄камма-читтакамма̄дивасена сусаджджитам̣ девавима̄нам̣ вийа адхуна̄ нит̣т̣ха̄питам̣. саман̣ена ва̄ти еттха йасма̄ гхараваттхупариггахака̄лейева девата̄ аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ ган̣ханти, тасма̄ ‘‘девена ва̄’’ти аватва̄ ‘‘саман̣ена ва̄ бра̄хман̣ена ва̄ кеначи ва̄ мануссабхӯтена̄’’ти вуттам̣.
йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣сӯти сантха̄га̄рам̣ нит̣т̣хитанти сутва̄ ‘‘гаччха̄ма, нам̣ пассисса̄ма̄’’ти гантва̄ два̄ракот̣т̣хакато пат̣т̣ха̄йа саббам̣ олокетва̄ ‘‘идам̣ сантха̄га̄рам̣ девавима̄насадисам̣ ативийа манорамам̣ сассирикам̣ кена пат̣хамам̣ парибхуттам̣ амха̄кам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа асса̄’’ти чинтетва̄ ‘‘амха̄кам̣ н̃а̄тисет̣т̣хасса пат̣хамам̣ диййама̄непи саттхунова ануччхавикам̣, даккхин̣еййавасена диййама̄непи саттхунова ануччхавикам̣, тасма̄ пат̣хамам̣ саттха̄рам̣ парибхун̃джа̄песса̄ма, бхиккхусан̇гхасса а̄гаманам̣ карисса̄ма, бхиккхусан̇гхе а̄гате тепит̣акам̣ буддхавачанам̣ а̄гатамева бхависсати, саттха̄рам̣ тийа̄мараттим̣ амха̄кам̣ дхаммакатхам̣ катха̄песса̄ма, ити тӣхи ратанехи парибхуттам̣ майам̣ паччха̄ парибхун̃джисса̄ма, евам̣ но дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсатӣ’’ти саннит̣т̣ха̄нам̣ катва̄ упасан̇камим̣су.
йена сантха̄га̄рам̣ тенупасан̇камим̣сӯти там̣ дивасам̣ кира сантха̄га̄рам̣ кин̃ча̄пи ра̄джакула̄нам̣ дассанаттха̄йа девавима̄нам̣ вийа сусаджджитам̣ хоти супат̣иджаггитам̣, буддха̄рахам̣ пана катва̄ аппан̃н̃аттам̣. буддха̄ хи на̄ма аран̃н̃аджджха̄сайа̄ аран̃н̃а̄ра̄ма̄ антога̄ме васеййум̣ ва̄ но ва̄, тасма̄ бхагавато манам̣ джа̄нитва̄ва пан̃н̃а̄песса̄ма̄ти чинтетва̄ те бхагавантам̣ упасан̇камим̣су. ида̄ни пана манам̣ лабхитва̄ пан̃н̃а̄петука̄ма̄ йена сантха̄га̄рам̣ тенупасан̇камим̣су.
саббасантхарим̣ сантха̄га̄рам̣ сантхаритва̄ти йатха̄ саббамева сантхатам̣ хоти, евам̣ там̣ сантхара̄петва̄. саббапат̣хамам̣ та̄ва ‘‘гомайам̣ на̄ма саббаман̇галесу ват̣т̣атӣ’’ти судха̄парикаммакатампи бхӯмим̣ аллагомайена опун̃чха̄петва̄ парисуккхабха̄вам̣ н̃атва̄ йатха̄ аккантат̣т̣ха̄не падам̣ на пан̃н̃а̄йати, евам̣ чатуджджа̄тийагандхехи лимпа̄петва̄ упари на̄на̄ван̣н̣е кат̣аса̄раке сантхаритва̄ тесам̣ упари маха̄пит̣т̣хикакоджаваке а̄дим̣ катва̄ хаттхаттхарака-ассаттхарака-сӣхаттхарака-бйаггхаттхарака-чандаттхарака-сӯрийаттхарака-читтаттхарака̄дӣхи на̄на̄ван̣н̣ехи аттхаран̣ехи сантхаритаббакайуттам̣ саббока̄сам̣ сантхара̄песум̣. тена вуттам̣ ‘‘саббасантхарим̣ сантха̄га̄рам̣ сантхаритва̄’’ти.
а̄сана̄ни пан̃н̃а̄петва̄ти маджджхат̣т̣ха̄не та̄ва ман̇галаттхамбхам̣ нисса̄йа маха̄рахам̣ буддха̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ таттха йам̣ йам̣ мудукан̃ча манораман̃ча паччаттхаран̣ам̣, там̣ там̣ паччаттхаритва̄ бхагавато лохитакам̣ манун̃н̃адассанам̣ упадха̄нам̣ упадахитва̄ упари суван̣н̣араджатата̄ракавичиттам̣ вита̄нам̣ бандхитва̄ гандхада̄мапуппхада̄мапаттада̄ма̄дӣхи паччаттхаран̣ехи алан̇каритва̄ саманта̄ два̄дасахаттхат̣т̣ха̄не пуппхаджа̄лам̣ каритва̄ тим̣сахаттхаматтам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣аса̄н̣ийа̄ париккхипа̄петва̄ паччхимабхиттим̣ нисса̄йа бхиккхусан̇гхасса паллан̇капӣт̣ха-апассайапӣт̣ха-мун̣д̣апӣт̣ха̄ни пан̃н̃а̄петва̄ упари сетапаччаттхаран̣ехи паччаттхара̄петва̄ па̄чӣнабхиттим̣ нисса̄йа аттано аттано маха̄пит̣т̣хикакоджаваке пан̃н̃а̄петва̄ хам̣салома̄дипӯрита̄ни упадха̄на̄ни т̣хапа̄песум̣ ‘‘евам̣ акиламама̄на̄ саббараттим̣ дхаммам̣ сун̣исса̄ма̄’’ти. идам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘а̄сана̄ни пан̃н̃а̄петва̄’’ти.
удакаман̣иканти маха̄куччхикам̣ удакача̄т̣им̣. упат̣т̣хапетва̄ти евам̣ бхагава̄ ча бхиккхусан̇гхо ча йатха̄ручийа̄ хаттхе ва̄ дховиссанти па̄де ва̄, мукхам̣ ва̄ виккха̄лессантӣти тесу тесу т̣ха̄несу ман̣иван̣н̣асса удакасса пӯра̄петва̄ ва̄саттха̄йа на̄на̄пуппха̄ни чева удакава̄сачун̣н̣а̄ни ча паккхипитва̄ кадалипан̣н̣ехи пидахитва̄ патит̣т̣ха̄песум̣. идам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘упат̣т̣хапетва̄’’ти.
телаппадӣпам̣ а̄ропетва̄ти раджатасуван̣н̣а̄димайадан̣д̣а̄су дӣпика̄су йонакарӯпакира̄тарӯпака̄дӣнам̣ хаттхе т̣хапитасуван̣н̣араджата̄димайакапаллака̄дӣсу ча телаппадӣпам̣ джалайитва̄ти аттхо. йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣сӯти еттха пана те сакйара̄джа̄но на кевалам̣ сантха̄га̄рамева, атха кхо йоджана̄ват̣т̣е капилаваттхусмим̣ нагаравӣтхийопи саммаджджа̄петва̄ дхадже усса̄петва̄ гехадва̄ресу пун̣н̣агхат̣е ча кадалийо ча т̣хапа̄петва̄ сакаланагарам̣ дӣпама̄ла̄дӣхи виппакин̣н̣ата̄ракам̣ вийа катва̄ ‘‘кхӣрапа̄йаке да̄раке кхӣрам̣ па̄йетха, дахаре кума̄ре лахум̣ лахум̣ бходжетва̄ сайа̄петха, учча̄саддам̣ ма̄ кариттха, аджджа екараттим̣ саттха̄ антога̄ме васиссати, буддха̄ на̄ма аппасаддака̄ма̄ хонтӣ’’ти бхерим̣ чара̄петва̄ сайам̣ дан̣д̣адӣпика̄ а̄да̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су.
атха кхо бхагава̄ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа саддхим̣ бхиккхусан̇гхена йена навам̣ сантха̄га̄рам̣ тенупасан̇камӣти. ‘‘йасса да̄ни, бханте, бхагава̄ ка̄лам̣ ман̃н̃атӣ’’ти евам̣ кира ка̄ле а̄рочите бхагава̄ ла̄кха̄расена тинтараттаковил̣а̄рапуппхаван̣н̣ам̣ раттадупат̣т̣ам̣ каттарийа̄ падумам̣ кантанто вийа сам̣видха̄йа тиман̣д̣алам̣ пат̣иччха̄денто нива̄сетва̄ суван̣н̣апа̄ман̇гена падумакала̄пам̣ париккхипанто вийа виджджуллата̄сассирикам̣ ка̄йабандханам̣ бандхитва̄ раттакамбалена гаджакумбхам̣ парийонаддханто вийа ратанасатуббедхе суван̣н̣аггхике пава̄л̣аджа̄лам̣ кхипама̄но вийа суван̣н̣ачетийе раттакамбалакан̃чукам̣ пат̣имун̃чанто вийа гаччхантам̣ пун̣н̣ачандам̣ раттаван̣н̣авала̄хакена пат̣иччха̄дайама̄но вийа кан̃чанапаббатаматтхаке супаккала̄кха̄расам̣ парисин̃чанто вийа читтакӯт̣апаббатаматтхакам̣ виджджуллата̄йа париккхипанто вийа ча сачаккава̄л̣асинеруйугандхарам̣ маха̄патхавим̣ ча̄летва̄ гахитам̣ нигродхапаллавасама̄наван̣н̣ам̣ раттаварапам̣сукӯлам̣ па̄рупитва̄ гандхакут̣идва̄рато никкхами кан̃чанагухато сӣхо вийа удайапаббатакӯт̣ато пун̣н̣ачандо вийа ча. никкхамитва̄ пана гандхакут̣ипамукхе ат̣т̣ха̄си.
атхасса ка̄йато мегхамукхехи виджджукала̄па̄ вийа расмийо никкхамитва̄ суван̣н̣арасадха̄ра̄парисекаман̃джарипаттапуппхапхалавит̣апе вийа а̄ра̄маруккхе карим̣су. та̄вадева ча аттано аттано паттачӣварама̄да̄йа маха̄бхиккхусан̇гхо бхагавантам̣ парива̄реси. те пана парива̄ретва̄ т̣хита̄ бхиккхӯ еварӯпа̄ ахесум̣ аппиччха̄ сантут̣т̣ха̄ павивитта̄ асам̣сат̣т̣ха̄ а̄раддхавӣрийа̄ ватта̄ро вачанаккхама̄ чодака̄ па̄пагарахӣ сӣласампанна̄ сама̄дхисампанна̄ пан̃н̃а̄вимуттивимуттин̃а̄н̣адассанасампанна̄ти. техи парива̄рито бхагава̄ раттакамбалапариккхитто вийа суван̣н̣аккхандхо раттападумасан̣д̣амаджджхагата̄ вийа суван̣н̣ана̄ва̄ пава̄л̣аведика̄париккхитто вийа суван̣н̣апа̄са̄до вирочиттха. са̄рипуттамоггалла̄на̄дайо маха̄тхера̄пи нам̣ мегхаван̣н̣ам̣ пам̣сукӯлам̣ па̄рупитва̄ ман̣иваммаваммика̄ вийа маха̄на̄га̄ парива̄райим̣су вантара̄га̄ бхиннакилеса̄ виджат̣итаджат̣а̄ чхиннабандхана̄ куле ва̄ ган̣е ва̄ алагга̄.
ити бхагава̄ сайам̣ вӣтара̄го вӣтара̄гехи, вӣтадосо вӣтадосехи, вӣтамохо вӣтамохехи, ниттан̣хо ниттан̣хехи, никкилесо никкилесехи, сайам̣ буддхо бахуссутабуддхехи парива̄рито, паттапарива̄ритам̣ вийа кесарам̣, кесарапарива̄рита̄ вийа кан̣н̣ика̄, ат̣т̣хана̄гасахассапарива̄рито вийа чхадданто на̄гара̄джа̄, навутихам̣сасахассапарива̄рито вийа дхатарат̣т̣хо хам̣сара̄джа̄, сенан̇гапарива̄рито вийа чаккаватти, маруган̣апарива̄рито вийа сакко девара̄джа̄, брахмаган̣апарива̄рито вийа ха̄ритамаха̄брахма̄, та̄ра̄ган̣апарива̄рито вийа пун̣н̣ачандо, асамена буддхавесена апарима̄н̣ена буддхавила̄сена капилаваттхугаманамаггам̣ пат̣ипаджджи.
атхасса пураттхимака̄йато суван̣н̣аван̣н̣а̄ расмӣ ут̣т̣хахитва̄ асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахеси. паччхимака̄йато даккхин̣ахаттхато, ва̄махаттхато суван̣н̣аван̣н̣а̄ расмӣ ут̣т̣хахитва̄ асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахеси. упари кесантато пат̣т̣ха̄йа саббакеса̄ваттехи морагӣваван̣н̣а̄ расмӣ ут̣т̣хахитва̄ гаганатале асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахеси. хет̣т̣ха̄ па̄даталехи пава̄л̣аван̣н̣а̄ расмӣ ут̣т̣хахитва̄ гханапатхавийам̣ асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахеси. евам̣ саманта̄ асӣтихаттхаматтам̣ т̣ха̄нам̣ чхаббан̣н̣а̄ буддхарасмийо виджджотама̄на̄ виппхандама̄на̄ кан̃чанадан̣д̣адӣпика̄хи ниччхаритва̄ а̄ка̄сам̣ паккхандаджа̄ла̄ вийа ча̄туддӣпикамаха̄мегхато никкхантавиджджуллата̄ вийа видха̄вим̣су. саббадиса̄бха̄га̄ суван̣н̣ачампакапуппхехи викирийама̄на̄ вийа, суван̣н̣агхат̣а̄ никкхантасуван̣н̣арасадха̄ра̄хи син̃чама̄на̄ вийа, паса̄ритасуван̣н̣апат̣апариккхитта̄ вийа, верамбхава̄тасамут̣т̣хитаким̣сукакан̣ика̄рапуппхачун̣н̣асамокин̣н̣а̄ вийа виппакирим̣су.
бхагаватопи асӣтианубйан̃джанабйа̄маппабха̄дваттим̣саваралаккхан̣асамуджджалам̣ сарӣрам̣ самуггатата̄ракам̣ вийа гаганаталам̣, викаситамива падумаванам̣, саббапа̄липхулло вийа йоджанасатико па̄риччхаттако, пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣хапита̄нам̣ дваттим̣сӯчанда̄нам̣ дваттим̣сасӯрийа̄нам̣ дваттим̣сачаккаваттӣнам̣ дваттим̣садевара̄джа̄нам̣ дваттим̣самаха̄брахма̄нам̣ сирийа̄ сирим̣ абхибхавама̄нам̣ вийа вирочиттха, йатха̄ там̣ дасахи па̄рамӣхи дасахи упапа̄рамӣхи дасахи параматтхапа̄рамӣхи супӯрита̄хи саматим̣сапа̄рамита̄хи алан̇катам̣. каппасатасахаса̄дхика̄ни чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни диннада̄нам̣ раккхитасӣлам̣ катакалйа̄н̣акаммам̣ екасмим̣ аттабха̄ве осаритва̄ випа̄кам̣ да̄тум̣ т̣ха̄нам̣ алабхама̄нам̣ самба̄дхапаттам̣ вийа ахоси. на̄ва̄сахассабхан̣д̣ам̣ екана̄вам̣ а̄ропанака̄ло вийа, сакат̣асахассабхан̣д̣ам̣ екасакат̣ам̣ а̄ропанака̄ло вийа, пан̃чавӣсатийа̄ надӣнам̣ огхасса самбхиджджа мукхадва̄ре екато ра̄сӣбхӯтака̄ло вийа ча ахоси.
има̄йа буддхасирийа̄ обха̄сама̄насса̄пи ча бхагавато пурато анека̄ни дан̣д̣адӣпикасахасса̄ни уккхипим̣су. татха̄ паччхато. ва̄мапассе даккхин̣апассе. джа̄тикусумачампакаванамалликараттуппаланӣлуппаламакуласиндува̄рапуппха̄ни чева нӣлапӣта̄диван̣н̣асугандхагандхачун̣н̣а̄ни ча ча̄туддӣпикамегхависсат̣т̣ходакавут̣т̣хийо вийа виппакирим̣су. пан̃чан̇гикатӯрийаниггхоса̄ чева буддхадхаммасан̇гхагун̣аппат̣исам̣йутта̄ тхутигхоса̄ ча саббадиса̄ пӯрайим̣су. девамануссана̄гасупан̣н̣агандхаббайаккха̄дӣнам̣ аккхӣни аматапа̄нам̣ вийа лабхим̣су. имасмим̣ пана т̣ха̄не т̣хатва̄ падасахассена гаманаван̣н̣ам̣ ваттум̣ ват̣т̣ати. татридам̣ мукхаматтам̣ –
‘‘евам̣ саббан̇гасампанно, кампайанто васундхарам̣;
ахет̣хайанто па̄н̣а̄ни, йа̄ти локавина̄йако.
даккхин̣ам̣ пат̣хамам̣ па̄дам̣, уддхаранто нара̄сабхо;
гаччханто сирисампанно, собхате двипадуттамо.
гаччхато буддхасет̣т̣хасса, хет̣т̣ха̄ па̄даталам̣ муду;
самам̣ сампхусате бхӯмим̣, раджаса̄ нупалиппати.
ниннат̣т̣ха̄нам̣ уннамати, гаччханте локана̄йаке;
уннатан̃ча самам̣ хоти, патхавӣ ча ачетана̄.
па̄са̄н̣а̄ саккхара̄ чева, катхала̄ кха̄н̣укан̣т̣ака̄;
саббе магга̄ виваджджанти, гаччханте локана̄йаке.
на̄тидӯре уддхарати, начча̄санне ча никкхипам̣;
агхат̣т̣айанто ниййа̄ти, убхо джа̄н̣ӯ ча гоппхаке.
на̄тисӣгхам̣ паккамати, сампанначаран̣о муни;
на ча̄тисан̣икам̣ йа̄ти, гаччхама̄но сама̄хито.
уддхам̣ адхо ча тирийам̣, дисан̃ча видисам̣ татха̄;
на пеккхама̄но со йа̄ти, йугаматтамхи пеккхати.
на̄гавиккантача̄ро со, гамане собхате джино;
ча̄рум̣ гаччхати локагго, ха̄сайанто садеваке.
ул̣ура̄джа̄ва собханто, чатуча̄рӣва кесарӣ;
тосайанто бахӯ сатте, пурам̣ сет̣т̣хам̣ упа̄гамӣ’’ти.
ван̣н̣ака̄ло на̄ма киреса, евам̣видхесу ка̄лесу буддхасса сарӣраван̣н̣е ва̄ гун̣аван̣н̣е ва̄ дхаммакатхикасса тха̄мойева пама̄н̣ам̣ чун̣н̣ийападехи ва̄ га̄тха̄бандхена ва̄ йаттакам̣ саккоти, таттакам̣ ваттаббам̣. дуккатхитанти на ваттаббам̣. аппама̄н̣аван̣н̣а̄ хи буддха̄, тесам̣ буддха̄пи анавасесато ван̣н̣ам̣ ваттум̣ асаматтха̄, пагева итара̄ паджа̄ти. имина̄ сиривила̄сена алан̇катаппат̣ийаттам̣ сакйара̄джапурам̣ пависитва̄ бхагава̄ пасанначиттена джанена гандхадхӯмава̄сачун̣н̣а̄дӣхи пӯджайама̄но сантха̄га̄рам̣ па̄виси. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо бхагава̄ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа саддхим̣ бхиккхусан̇гхена йена евам̣ сантха̄га̄рам̣ тенупасан̇камӣ’’ти.
бхагавантам̣йева пураккхатва̄ти бхагавантам̣ пурато катва̄. таттха бхагава̄ бхиккхӯнан̃чева упа̄сака̄нан̃ча маджджхе нисинно гандходакена нха̄петва̄ дукӯлачумбат̣акена водакам̣ катва̄ джа̄тихин̇гулакена маджджитва̄ раттакамбалапаливет̣хите пӣт̣хе т̣хапитараттасуван̣н̣агханапат̣има̄ вийа ативирочиттха. айам̣ панеттха пора̄н̣а̄нам̣ ван̣н̣абхан̣анамагго –
‘‘гантва̄на ман̣д̣алама̄л̣ам̣, на̄гавиккантачаран̣о;
обха̄сайанто локагго, нисӣди варама̄сане.
тасмим̣ нисинно нарадаммаса̄ратхи,
дева̄тидево сатапун̃н̃алаккхан̣о;
буддха̄сане маджджхагато вирочати,
суван̣н̣анеккхам̣ вийа пан̣д̣укамбале.
неккхам̣ джамбонадассева, никкхиттам̣ пан̣д̣укамбале;
вирочати вӣтамало, ман̣иверочано йатха̄.
маха̄са̄лова сампхулло, нерура̄джа̄валан̇като;
суван̣н̣айӯпасан̇ка̄со, падумо коканадо йатха̄.
джаланто дӣпаруккхова, паббатагге йатха̄ сикхӣ;
дева̄нам̣ па̄риччхаттова, саббапхулло вирочатха̄’’ти.
ка̄пилаваттхаве сакйе бахудева раттим̣ дхаммийа̄ катха̄йа̄ти еттха дхаммӣ катха̄ на̄ма сантха̄га̄раанумоданаппат̣исам̣йутта̄ пакин̣н̣акакатха̄ ведитабба̄. тада̄ хи бхагава̄ а̄ка̄саган̇гам̣ ота̄ренто вийа патхаводжам̣ а̄кад̣д̣ханто вийа маха̄джамбум̣ кхандхе гахетва̄ ча̄ленто вийа йоджаникам̣ мадхубхан̣д̣ам̣ чаккайантена пӣл̣етва̄ мадхупа̄нам̣ па̄йама̄но вийа ка̄пилаваттхава̄нам̣ сакйа̄нам̣ хитасукха̄вахам̣ пакин̣н̣акакатхам̣ катхеси. ‘‘а̄ва̄сада̄нам̣ на̄метам̣ маха̄ра̄джа махантам̣, тумха̄кам̣ а̄ва̄со майа̄ парибхутто бхиккхусан̇гхена парибхутто майа̄ ча бхиккхусан̇гхена ча парибхутто пана дхаммаратанена парибхутто йева̄ти тӣхи ратанехи парибхутто на̄ма хоти. а̄ва̄сада̄насмин̃хи динне саббада̄нам̣ диннамева хоти. бхӯмат̣т̣хакапан̣н̣аса̄ла̄йа ва̄ са̄кха̄ман̣д̣апасса ва̄пи а̄нисам̣со на̄ма париччхиндитум̣ на сакка̄’’ти на̄на̄найавичиттам̣ бахум̣ дхаммакатхам̣ катхетва̄ –
‘‘сӣтам̣ ун̣хам̣ пат̣иханти, тато ва̄л̣амига̄ни ча;
сарӣсапе ча макасе, сисире ча̄пи вут̣т̣хийо.
тато ва̄та̄тапо гхоро, сан̃джа̄то пат̣ихан̃н̃ати;
лен̣аттхан̃ча сукхаттхан̃ча, джха̄йитун̃ча випасситум̣.
виха̄рада̄нам̣ сан̇гхасса, аггам̣ буддхена ван̣н̣итам̣;
тасма̄ хи пан̣д̣ито посо, сампассам̣ аттхаматтано.
виха̄ре ка̄райе рамме, ва̄сайеттха бахуссуте;
тесам̣ аннан̃ча па̄нан̃ча, ваттхасена̄сана̄ни ча.
дадеййа уджубхӯтесу, виппасаннена четаса̄;
те тасса дхаммам̣ десенти, саббадуккха̄панӯданам̣;
йам̣ со дхаммам̣ идхан̃н̃а̄йа, паринибба̄ти ана̄саво’’ти. (чӯл̣ава. 295) –
евам̣ айампи а̄ва̄се а̄нисам̣со, айампи а̄нисам̣соти бахудевараттим̣ атирекатарам̣ дийад̣д̣хайа̄мам̣ а̄ва̄са̄нисам̣сакатхам̣ катхеси. таттха има̄ га̄тха̄ва сан̇гахам̣ а̄рул̣ха̄, пакин̣н̣акадхаммадесана̄ пана сан̇гахам̣ на а̄рохати. сандассесӣтиа̄дӣни вуттаттха̄нева.
а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантесӣти дхаммакатхам̣ катха̄петука̄мо джа̄на̄песи. атха касма̄ са̄рипуттамаха̄моггалла̄намаха̄кассапа̄дӣсу асӣтимаха̄тхересу виджджама̄несу бхагава̄ а̄нандаттхерасса бха̄рамака̄сӣти. парисаджджха̄сайавасена. а̄йасма̄ хи а̄нандо бахуссута̄нам̣ агго, пахоси париман̣д̣алехи падабйан̃джанехи мадхурадхаммакатхам̣ катхетунти са̄кийаман̣д̣але па̄кат̣о пан̃н̃а̄то. тасса сакйара̄джӯхи виха̄рам̣ гантва̄пи дхаммакатха̄ сутапубба̄, ородха̄ пана несам̣ на йатха̄ручийа̄ виха̄рам̣ гантум̣ лабханти, тесам̣ етадахоси – ‘‘ахо вата бхагава̄ аппам̣йева дхаммакатхам̣ катхетва̄ амха̄кам̣ н̃а̄тисет̣т̣хасса а̄нандасса бха̄рам̣ кареййа̄’’ти. тесам̣ аджджха̄сайавасена бхагава̄ тассева бха̄рамака̄си.
секхо па̄т̣ипадоти пат̣ипаннако секхасаман̣о. со туйхам̣ пат̣ибха̄ту упат̣т̣ха̄ту, тасса пат̣ипадам̣ десехӣти пат̣ипада̄йа пуггалам̣ нийаметва̄ дассети. касма̄ пана бхагава̄ имам̣ пат̣ипадам̣ нийамеси? бахӯхи ка̄ран̣ехи. име та̄ва сакйа̄ ман̇галаса̄ла̄йа ман̇галам̣ пачча̄сӣсанти вад̣д̣хим̣ иччханти, айан̃ча секхапат̣ипада̄ майхам̣ са̄сане ман̇галапат̣ипада̄ вад̣д̣хама̄накапат̣ипада̄типи имам̣ пат̣ипадам̣ нийамеси. тассан̃ча парисати секха̄ва бахӯ нисинна̄, те аттана̄ пат̣ивиддхат̣т̣ха̄не катхӣйама̄не акиламанта̄ва саллаккхессантӣтипи имам̣ пат̣ипадам̣ нийамеси. а̄йасма̄ ча а̄нандо секхапат̣исамбхида̄паттова, со аттана̄ пат̣ивиддхе паччаккхат̣т̣ха̄не катхенто акиламанто вин̃н̃а̄петум̣ саккхиссатӣтипи имам̣ пат̣ипадам̣ нийамеси. секхапат̣ипада̄йа ча тиссопи сиккха̄ осат̣а̄, таттха адхисӣласиккха̄йа катхита̄йа сакалам̣ винайапит̣акам̣ катхитамева хоти, адхичиттасиккха̄йа катхита̄йа сакалам̣ суттантапит̣акам̣ катхитам̣ хоти, адхипан̃н̃а̄сиккха̄йа катхита̄йа сакалам̣ абхидхаммапит̣акам̣ катхитам̣ хоти, а̄нандо ча бахуссуто типит̣акадхаро, со пахоти тӣхи пит̣акехи тиссо сиккха̄ катхетум̣, евам̣ катхите сакйа̄нам̣ ман̇галамева вад̣д̣хийева бхависсатӣтипи имам̣ пат̣ипадам̣ нийамеси.
пит̣т̣хи ме а̄гила̄йатӣти касма̄ а̄гила̄йати? бхагавато хи чхаббасса̄ни падха̄нам̣ падахантасса махантам̣ ка̄йадуккхам̣ ахоси, атхасса апарабха̄ге махаллакака̄ле пит̣т̣хива̄то уппаджджи. ака̄ран̣ам̣ ва̄ етам̣. пахоти хи бхагава̄ уппаннам̣ веданам̣ виккхамбхетва̄ екампи двепи сатта̄хе екапаллан̇кена нисӣдитум̣. сантха̄га̄раса̄лам̣ пана чатӯхи ирийа̄патхехи парибхун̃джитука̄мо ахоси, таттха па̄дадхованат̣т̣ха̄нато йа̄ва дхамма̄сана̄ агама̄си, еттаке т̣ха̄не гаманам̣ ниппханнам̣. дхамма̄санам̣ патто тхокам̣ т̣хатва̄ нисӣди, еттаке т̣ха̄нам̣. дийад̣д̣хайа̄мам̣ дхамма̄сане нисӣди, еттаке т̣ха̄не нисаджджа̄ ниппханна̄. ида̄ни даккхин̣ена пассена тхокам̣ нипанне сайанам̣ ниппхаджджиссатӣти евам̣ чатӯхи ирийа̄патхехи парибхун̃джитука̄мо ахоси. упа̄диннакасарӣран̃ча на̄ма ‘‘но а̄гила̄йатӣ’’ти на ваттаббам̣, тасма̄ чирам̣ нисаджджа̄йа сан̃джа̄там̣ аппакампи а̄гила̄йанам̣ гахетва̄ евама̄ха.
сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃а̄петва̄ти сантха̄га̄расса кира екапассе те ра̄джа̄но пат̣т̣аса̄н̣им̣ париккхипа̄петва̄ каппийаман̃чакам̣ пан̃н̃апетва̄ каппийапаччаттхаран̣ена аттхаритва̄ упари суван̣н̣а-та̄рака-гандхама̄ла̄-да̄мапат̣иман̣д̣итам̣ вита̄нам̣ бандхитва̄ гандхателаппадӣпам̣ а̄ропайим̣су ‘‘аппева на̄ма саттха̄ дхамма̄санато вут̣т̣ха̄йа тхокам̣ виссаманто идха нипаджджеййа, евам̣ но имам̣ сантха̄га̄рам̣ бхагавата̄ чатӯхи ирийа̄патхехи парибхуттам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсатӣ’’ти. саттха̄пи тадева сандха̄йа таттха сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃апетва̄ нипаджджи. ут̣т̣ха̄насан̃н̃ам̣ манаси каритва̄ти еттакам̣ ка̄лам̣ атиккамитва̄ вут̣т̣хахисса̄мӣти вут̣т̣ха̄насан̃н̃ам̣ читте т̣хапетва̄.
23. маха̄на̄мам̣ саккам̣ а̄мантесӣти со кира тасмим̣ ка̄ле тассам̣ парисати джет̣т̣хако па̄моккхо, тасмим̣ сан̇гахите сесапариса̄ сан̇гахита̄ва хотӣти тхеро тамева а̄мантеси. сӣласампанноти сӣлена сампанно, сампаннасӣло парипун̣н̣асӣлоти аттхо. саддхаммехӣти сундарадхаммехи, сатам̣ ва̄ саппуриса̄нам̣ дхаммехи.
24. катхан̃ча маха̄на̄ма̄ти имина̄ еттакена т̣ха̄нена секхапат̣ипада̄йа ма̄тикам̣ т̣хапетва̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ виттха̄ретука̄мо евама̄ха. таттха сӣласампаннотиа̄дӣни ‘‘сампаннасӣла̄, бхиккхаве, вихаратха̄’’ти а̄кан̇кхеййасутта̄дӣсу вуттанайенева ведитабба̄ни.
25. ка̄йадуччаритена̄тиа̄дӣсу упайогаттхе каран̣авачанам̣, хирийитабба̄ни ка̄йадуччарита̄дӣни хирийати джигуччхатӣти аттхо. оттаппаниддесе хетваттхе каран̣авачанам̣, ка̄йадуччарита̄дӣхи оттаппасса хетубхӯтехи оттаппати бха̄йатӣти аттхо. а̄раддхавӣрийоти паггахитавӣрийо аносаккитама̄насо. паха̄на̄йа̄ти паха̄наттха̄йа. упасампада̄йа̄ти пат̣ила̄бхаттха̄йа. тха̄мава̄ти вӣрийатха̄мена саманна̄гато. дал̣хапараккамоти тхирапараккамо. аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесӯти кусалесу дхаммесу аноропитадхуро аносаккитавӣрийо. парамена̄ти уттамена. сатинепаккена̄ти сатийа̄ ча нипакабха̄вена ча. касма̄ пана сатибха̄джанийе пан̃н̃а̄ а̄гата̄ти? сатийа̄ балавабха̄вадӣпанаттхам̣. пан̃н̃а̄виппайутта̄ хи сати дуббала̄ хоти, сампайутта̄ балаватӣти.
чиракатампӣти аттана̄ ва̄ парена ва̄ ка̄йена чиракатам̣ четийан̇ган̣аватта̄ди асӣти маха̄ваттапат̣ипаттипӯран̣ам̣. чирабха̄ситампӣти аттана̄ ва̄ парена ва̄ ва̄ча̄йа чирабха̄ситам̣ саккаччам̣ уддисана-уддиса̄пана-дхаммоса̄ран̣а-дхаммадесана̄-упанисиннакатха̄-анумоданийа̄дивасена паваттитам̣ вачӣкаммам̣. сарита̄ ануссарита̄ти тасмим̣ ка̄йена чиракате ‘‘ка̄йо на̄ма ка̄йавин̃н̃атти, чирабха̄сите ва̄ча̄ на̄ма вачӣвин̃н̃атти. тадубхайампи рӯпам̣, там̣самут̣т̣ха̄пика̄ читтачетасика̄ арӯпам̣. ити име рӯпа̄рӯпадхамма̄ евам̣ уппаджджитва̄ евам̣ нируддха̄’’ти сарати чева ануссарати ча, сатисамбоджджхан̇гам̣ самут̣т̣ха̄петӣти аттхо. боджджхан̇гасамут̣т̣ха̄пика̄ хи сати идха адхиппета̄. та̄йа сатийа̄ еса сакимпи саран̣ена сарита̄, пунаппунам̣ саран̣ена ануссарита̄ти ведитабба̄.
удайаттхага̄минийа̄ти пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ удайавайага̄минийа̄ удайан̃ча вайан̃ча пат̣ивиджджхитум̣ саматтха̄йа. арийа̄йа̄ти виккхамбханавасена ча самуччхедавасена ча килесехи а̄рака̄ т̣хита̄йа парисуддха̄йа. пан̃н̃а̄йа саманна̄гатоти випассана̄пан̃н̃а̄йа чева маггапан̃н̃а̄йа ча саман̇гӣбхӯто. ниббедхика̄йа̄ти са̄йева ниббиджджханато ниббедхика̄ти вуччати, та̄йа саманна̄гатоти аттхо. таттха маггапан̃н̃а̄йа самуччхедавасена аниббиддхапуббам̣ апада̄литапуббам̣ лобхаккхандхам̣ досаккхандхам̣ мохаккхандхам̣ ниббиджджхати пада̄летӣти ниббедхика̄. випассана̄пан̃н̃а̄йа тадан̇гавасена ниббедхика̄йа маггапан̃н̃а̄йа пат̣ила̄бхасам̣ваттанато ча̄ти випассана̄ ‘‘ниббедхика̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати. самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄ти идха̄пи маггапан̃н̃а̄ ‘‘самма̄ хетуна̄ найена ват̣т̣адуккхам̣ кхепайама̄на̄ гаччхатӣти самма̄ дуккхаккхайага̄минӣ на̄ма. випассана̄ тадан̇гавасена ват̣т̣адуккхан̃ча килесадуккхан̃ча кхепайама̄на̄ гаччхатӣти дуккхаккхайага̄минӣ. дуккхаккхайага̄минийа̄ ва̄ маггапан̃н̃а̄йа пат̣ила̄бхасам̣ваттанато еса̄ дуккхаккхайага̄минӣ’’ти ведитабба̄.
26. абхичетасика̄нанти абхичиттам̣ сет̣т̣хачиттам̣ сита̄нам̣ ниссита̄нам̣. дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нанти аппитаппитаккхан̣е сукхапат̣ила̄бхахетӯнам̣. ника̄мала̄бхӣти иччхитиччхитаккхан̣е сама̄паджджита̄. акиччхала̄бхӣти нидуккхала̄бхӣ. акасирала̄бхӣти випулала̄бхӣ. пагун̣абха̄вена еко иччхитиччхитаккхан̣е сама̄паджджитум̣ саккоти, сама̄дхипа̄рипантхикадхамме пана акиламанто виккхамбхетум̣ на саккоти, со аттано аниччха̄йа кхиппамева вут̣т̣ха̄ти, йатха̄париччхедавасена сама̄паттим̣ т̣хапетум̣ на саккоти айам̣ киччхала̄бхӣ касирала̄бхӣ на̄ма. еко иччхитиччхитаккхан̣е ча сама̄паджджитум̣ саккоти, сама̄дхипа̄рипантхикадхамме ча акиламанто виккхамбхети, со йатха̄париччхедавасенева вут̣т̣ха̄тум̣ саккоти, айам̣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ на̄ма.
27. айам̣ вуччати маха̄на̄ма арийаса̄вако секхо па̄т̣ипадоти маха̄на̄ма арийаса̄вако секхо па̄т̣ипадо випассана̄габбха̄йа вад̣д̣хама̄накапат̣ипада̄йа саманна̄гатоти вуччатӣти дассети. апуччан̣д̣ата̄йа̄ти апӯтиан̣д̣ата̄йа. бхаббо абхиниббхида̄йа̄ти випассана̄дин̃а̄н̣аппабхеда̄йа бхаббо. самбодха̄йа̄ти арийамагга̄йа. ануттарасса йогаккхемасса̄ти арахаттам̣ ануттаро йогаккхемо на̄ма, тадабхигама̄йа бхабботи дассети. йа̄ пана̄йаметтха аттхадӣпанаттхам̣ упама̄ а̄хат̣а̄, са̄ четокхиласутте вуттанайенева ведитабба̄. кевалан̃хи таттха ‘‘тасса̄ куккут̣ийа̄ ан̣д̣есу тивидхакирийакаран̣ам̣ вийа хи имасса бхиккхуно уссол̣хипаннарасехи ан̇гехи саманна̄гатабха̄во’’ти йам̣ евам̣ опаммасам̣санданам̣ а̄гатам̣, там̣ идха евам̣ сӣласампанно хотӣтиа̄дивачанато ‘‘тасса̄ куккут̣ийа̄ ан̣д̣есу тивидхакирийакаран̣ам̣ вийа имасса бхиккхуно сӣласампанната̄дӣхи паннарасехи дхаммехи саман̇гибха̄во’’ти. евам̣ йоджетва̄ ведитаббам̣. сесам̣ саббаттха вуттасадисамева.
28. имам̣йева ануттарам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхинти имам̣ пат̣хама̄диджджха̄нехи асадисам̣ уттамам̣ чатуттхаджджха̄никам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣. пат̣хама̄бхиниббхида̄ти пат̣хамо н̃а̄н̣абхедо. дутийа̄дӣсупи есева найо. куккут̣аччха̄пако пана екава̄рам̣ ма̄тукуччхито екава̄рам̣ ан̣д̣акосатоти две ва̄ре джа̄йати. арийаса̄вако тӣхи виджджа̄хи та̄йо ва̄ре джа̄йати. пуббенива̄саччха̄дакам̣ тамам̣ винодетва̄ пуббенива̄сан̃а̄н̣ена пат̣хамам̣ джа̄йати, сатта̄нам̣ чутипат̣исандхиччха̄дакам̣ тамам̣ винодетва̄ диббачаккхун̃а̄н̣ена дутийам̣ джа̄йати, чатусаччапат̣иччха̄дакам̣ тамам̣ винодетва̄ а̄саваккхайан̃а̄н̣ена татийам̣ джа̄йати.
29. идамписса хоти чаран̣асминти идампи сӣлам̣ асса бхиккхуно чаран̣ам̣ на̄ма хотӣти аттхо. чаран̣ам̣ на̄ма баху анекавидхам̣, сӣла̄дайо паннарасадхамма̄, таттха идампи екам̣ чаран̣анти аттхо. падаттхо пана чарати тена агатапуббам̣ дисам̣ гаччхатӣти чаран̣ам̣. еса найо саббаттха.
идамписса хоти виджджа̄йа̄ти идам̣ пуббенива̄сан̃а̄н̣ам̣ тасса виджджа̄ на̄ма хотӣти аттхо. виджджа̄ на̄ма баху анекавидха̄, випассанан̃а̄н̣а̄дӣни ат̣т̣ха н̃а̄н̣а̄ни, таттха идампи н̃а̄н̣ам̣ ека̄ виджджа̄типи аттхо. падаттхо пана винивиджджхитва̄ ета̄йа джа̄на̄тӣти виджджа̄. еса найо саббаттха. виджджа̄сампанно итипӣти тӣхи виджджа̄хи виджджа̄сампанно итипи. чаран̣асампанно итипӣти пан̃чадасахи дхаммехи чаран̣асампанно итипи. тадубхайена пана виджджа̄чаран̣асампанно итипӣти.
30. санан̇кума̄рена̄ти пора̄н̣акакума̄рена, чирака̄лато пат̣т̣ха̄йа кума̄роти пан̃н̃а̄тена. со кира мануссапатхе пан̃чачӯл̣акакума̄ракака̄ле джха̄нам̣ ниббаттетва̄ апарихӣнаджджха̄но брахмалоке ниббатти, тасса со аттабха̄во пийо ахоси мана̄по, тасма̄ та̄дисенева аттабха̄вена чарати, тена нам̣ санан̇кума̄роти сан̃джа̄нанти. джанетасминти джанитасмим̣, паджа̄йа̄ти аттхо. йе готтапат̣иса̄риноти йе джанетасмим̣ готтам̣ пат̣исаранти ‘‘ахам̣ готамо, ахам̣ кассапо’’ти, тесу локе готтапат̣иса̄рӣсу кхаттийо сет̣т̣хо. анумата̄ бхагавата̄ти мама пан̃хабйа̄каран̣ена саддхим̣ сам̣сандитва̄ десита̄ти амбат̣т̣хасутте буддхена бхагавата̄ ‘‘ахампи, амбат̣т̣ха, евам̣ вада̄ми –
‘кхаттийо сет̣т̣хо джанетасмим̣, йе готтапат̣иса̄рино;
виджджа̄чаран̣асампанно, со сет̣т̣хо девама̄нусе’ти’’. (дӣ. ни. 1.277) –
евам̣ бха̄сантена анун̃н̃а̄та̄ анумодита̄. са̄дху са̄дху а̄нанда̄ти, бхагава̄ кира а̄дито пат̣т̣ха̄йа ниддам̣ аноккамантова имам̣ суттам̣ сутва̄ а̄нандена секхапат̣ипада̄йа кӯт̣ам̣ гахитанти н̃атва̄ ут̣т̣ха̄йа паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ нисинно са̄дхука̄рам̣ ада̄си. етта̄вата̄ ча пана идам̣ суттам̣ джинабха̄ситам̣ на̄ма джа̄там̣. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа
секхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.