10. апан̣н̣акасуттаван̣н̣ана̄
92. евам̣ ме сутанти апан̣н̣акасуттам̣. таттха ча̄риканти атуритача̄рикам̣.
93. аттхи пана во гахапатайоти касма̄ а̄ха? со кира га̄мо ат̣авидва̄ре нивит̣т̣хо. на̄на̄видха̄ саман̣абра̄хман̣а̄ дивасам̣ маггам̣ гантва̄ са̄йам̣ там̣ га̄мам̣ ва̄саттха̄йа упенти, тесам̣ те манусса̄ ман̃чапӣт̣ха̄ни паттхаритва̄ па̄де дховитва̄ па̄де маккхетва̄ каппийапа̄нака̄ни датва̄ пунадивасе нимантетва̄ да̄нам̣ денти. те пасанначитта̄ техи саддхим̣ саммантайама̄на̄ евам̣ ваданти ‘‘аттхи пана во гахапатайо кин̃чи дассанам̣ гахита’’нти? наттхи, бхантети. ‘‘гахапатайо вина̄ дассанена локо на ниййа̄ти, екам̣ дассанам̣ руччитва̄ кхама̄петва̄ гахетум̣ ват̣т̣ати, ‘сассато локо’ти дассанам̣ ган̣хатха̄’’ти ватва̄ пакканта̄. апарадивасе ан̃н̃е а̄гата̄. тепи татхева пуччхим̣су. те тесам̣ ‘‘а̄ма, бханте, пуримесу дивасесу тумха̄диса̄ саман̣абра̄хман̣а̄ а̄гантва̄ ‘сассато локо’ти амхе идам̣ дассанам̣ га̄ха̄петва̄ гата̄’’ти а̄рочесум̣. ‘‘те ба̄ла̄ ким̣ джа̄нанти? ‘уччхиджджати айам̣ локо’ти уччхедадассанам̣ ган̣хатха̄’’ти евам̣ тепи уччхедадассанам̣ ган̣ха̄петва̄ пакканта̄. етенупа̄йена ан̃н̃е екаччасассатам̣, ан̃н̃е анта̄нантам̣, ан̃н̃е амара̄виккхепанти евам̣ два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хийо угган̣ха̄песум̣. те пана екадит̣т̣хийампи патит̣т̣ха̄тум̣ на̄саккхим̣су. саббапаччха̄ бхагава̄ агама̄си. со тесам̣ хитаттха̄йа пуччханто ‘‘аттхи пана во гахапатайо’’тиа̄дима̄ха. таттха а̄ка̄раватӣти ка̄ран̣аватӣ сахетука̄. апан̣н̣акоти авираддхо адведжджхага̄мӣ екам̣сага̄хико.
94. наттхи диннантиа̄ди дасаваттхука̄ миччха̄дит̣т̣хи хет̣т̣ха̄ са̄леййакасутте виттха̄рита̄. татха̄ таббипаччанӣкабхӯта̄ самма̄дит̣т̣хи.
95. неккхамме а̄нисам̣санти йо несам̣ акусалато никкхантабха̄ве а̄нисам̣со, йо ча вода̄напаккхо висуддхипаккхо, там̣ на пассантӣти аттхо. асаддхаммасан̃н̃аттӣти абхӯтадхаммасан̃н̃а̄пана̄. атта̄нуккам̣сетӣти т̣хапетва̄ мам̣ ко ан̃н̃о аттано дассанам̣ паре ган̣ха̄петум̣ саккотӣти атта̄нам̣ уккхипати. парам̣ вамбхетӣти еттакесу джанесу екопи аттано дассанам̣ паре ган̣ха̄петум̣ на саккотӣти евам̣ парам̣ хет̣т̣ха̄ кхипати. пуббева кхо пана̄ти пуббе миччха̄дассанам̣ ган̣хантассева сусӣлйам̣ пахӣнам̣ хоти, дуссӣлабха̄во паччупат̣т̣хито. евамассимети евам̣ асса име миччха̄дит̣т̣хиа̄дайо сатта. апара̄парам̣ уппаджджанавасена пана тейева миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ уппаджджанти на̄ма.
татра̄ти та̄су тесам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ ладдхӣсу. калиггахоти пара̄джайагга̄хо. дуссаматто сама̄динноти дуггахито дуппара̄мат̣т̣хо. екам̣сам̣ пхаритва̄ тит̣т̣хатӣти екантам̣ екакот̣т̣ха̄сам̣ сакава̄дамева пхаритва̄ адхимуччитва̄ тит̣т̣хати, ‘‘саче кхо наттхи паро локо’’ти евам̣ сантейева соттхибха̄ва̄вахо хоти. рин̃чатӣти ваджджети.
96. саддхаммасан̃н̃аттӣти бхӯтадхаммасан̃н̃а̄пана̄.
кат̣аггахоти джайагга̄хо. сусаматто сама̄динноти суггахито супара̄мат̣т̣хо. убхайам̣сам̣ пхаритва̄ тит̣т̣хатӣти убхайантам̣ убхайакот̣т̣ха̄сам̣ сакава̄дам̣ парава̄дан̃ча пхаритва̄ адхимуччитва̄ тит̣т̣хати ‘‘саче кхо аттхи паро локо’’ти евам̣ сантепи ‘‘саче кхо наттхи паро локо’’ти евам̣ сантепи соттхибха̄ва̄вахо хоти. паратопи екам̣саубхайам̣сесу имина̄ва найена аттхо ведитаббо.
97. карототи сахаттха̄ каронтасса. ка̄райатоти а̄н̣аттийа̄ ка̄рентасса. чхиндатоти паресам̣ хаттха̄дӣни чхиндантасса. пачатоти дан̣д̣ена пӣл̣ентасса ва̄ таджджентасса ва̄. сочайатоти парасса бхан̣д̣ахаран̣а̄дӣхи сокам̣ сайам̣ каронтассапи парехи ка̄рентассапи. киламатоти а̄ха̄рӯпаччхеда-бандхана̄га̄раппавесана̄дӣхи сайам̣ киламантасса̄пи парехи килама̄пентасса̄пи. пхандато пханда̄пайатоти парам̣ пхандантам̣ пханданака̄ле сайампи пхандато парампи пханда̄пайато. па̄н̣аматипа̄тайатоти па̄н̣ам̣ ханантассапи хана̄пентассапи. евам̣ саббаттха каран̣ака̄ра̄панавасенева аттхо ведитаббо.
сандхинти гхарасандхим̣. ниллопанти маха̄вилопам̣. ека̄га̄риканти екамева гхарам̣ парива̄ретва̄ вилумпанам̣. парипантхе тит̣т̣хатоти а̄гата̄гата̄нам̣ аччхинданаттхам̣ магге тит̣т̣хато. карото на карӣйати па̄панти йам̣кин̃чи па̄пам̣ каромӣти сан̃н̃а̄йа каротопи па̄пам̣ на карӣйати, наттхи па̄пам̣. сатта̄ пана карома̄ти евам̣сан̃н̃ино хонтӣти аттхо. кхурапарийантена̄ти кхуранемина̄, кхурадха̄расадисапарийантена ва̄. екам̣ мам̣сакхаланти екам̣ мам̣сара̄сим̣. пун̃джанти тассева вевачанам̣. татонида̄нанти екамам̣сакхалакаран̣анида̄нам̣. даккхин̣атӣре манусса̄ каккхал̣а̄ да̄рун̣а̄, те сандха̄йа ханантотиа̄ди вуттам̣. уттаратӣре саддха̄ хонти пасанна̄ буддхама̄мака̄ дхаммама̄мака̄ сан̇гхама̄мака̄, те сандха̄йа дадантотиа̄ди вуттам̣.
таттха йаджантоти маха̄йа̄гам̣ каронто. дамена̄ти индрийадамена упосатхакаммена. сам̣йамена̄ти сӣласам̣йамена. саччаваджджена̄ти саччавачанена. а̄гамоти а̄гаманам̣, паваттӣти аттхо. саббатха̄пи па̄папун̃н̃а̄нам̣ кирийамева пат̣иккхипанти. суккапаккхопи вуттанайенева ведитаббо. сесаметтха пуримава̄ре вуттасадисамева.
100. наттхи хету наттхи паччайоти еттха паччайо хетувевачанам̣. убхайена̄пи виджджама̄накамева ка̄йадуччарита̄дисам̣килесапаччайам̣ ка̄йасучарита̄дивисуддхипаччайам̣ пат̣иккхипанти. наттхи балам̣, наттхи вӣрийам̣, наттхи пурисатха̄мо, наттхи пурисапараккамоти сатта̄нам̣ сам̣килеситум̣ ва̄ висуджджхитум̣ ва̄ балам̣ ва̄ вӣрийам̣ ва̄ пурисена ка̄таббо на̄ма пурисатха̄мо ва̄ пурисапараккамо ва̄ наттхи.
саббе сатта̄ти от̣т̣хагон̣агадрабха̄дайо анавасесе нидассенти. саббе па̄н̣а̄ти екиндрийо па̄н̣о двиндрийо па̄н̣оти а̄дивасена ваданти. саббе бхӯта̄ти ан̣д̣акосаваттхикосесу бхӯте сандха̄йа ваданти. саббе джӣва̄ти са̄лийавагодхума̄дайо сандха̄йа ваданти. тесу хете вируханабха̄вена джӣвасан̃н̃ино. аваса̄ абала̄ авӣрийа̄ти тесам̣ аттано васо ва̄ балам̣ ва̄ вӣрийам̣ ва̄ наттхи. нийатисан̇гатибха̄вапарин̣ата̄ти еттха нийатӣти нийатата̄. сан̇гатӣти чханнам̣ абхиджа̄тӣнам̣ таттха таттха гаманам̣. бха̄воти сабха̄войева. евам̣ нийатийа̄ ча сан̇гатийа̄ ча бха̄вена ча парин̣ата̄ на̄наппака̄ратам̣ патта̄. йена хи йатха̄ бхавитаббам̣, со татхева бхавати. йена но бхавитаббам̣, со на бхаватӣти дассенти. чхасвева̄бхиджа̄тӣсӯти чхасу ева абхиджа̄тӣсу т̣хатва̄ сукхан̃ча дуккхан̃ча пат̣исам̣веденти, ан̃н̃а̄ сукхадуккхабхӯми наттхӣти дассенти.
таттха чха абхиджа̄тийо на̄ма кан̣ха̄бхиджа̄ти нӣла̄бхиджа̄ти лохита̄бхиджа̄ти халидда̄бхиджа̄ти сукка̄бхиджа̄ти парамасукка̄бхиджа̄тӣти. таттха са̄кун̣ико сӯкарико луддо маччхагха̄тако чоро чорагха̄тако, йе ва̄ панан̃н̃епи кечи курӯракамманта̄, айам̣ кан̣ха̄бхиджа̄ти на̄ма. бхиккхӯ нӣла̄бхиджа̄тӣти ваданти. те кира чатӯсу паччайесу кан̣т̣аке паккхипитва̄ кха̄данти. ‘‘бхиккхӯ ча кан̣т̣акавуттино’’ти айан̃хи несам̣ па̄л̣ийева. атха ва̄ кан̣т̣акавуттика̄ евам̣ на̄ма еке паббаджита̄ти ваданти. ‘‘саман̣акан̣т̣акавуттика̄’’типи хи несам̣ па̄л̣и. лохита̄бхиджа̄ти на̄ма ниган̣т̣ха̄ екаса̄т̣ака̄ти ваданти. име кира пуримехи двӣхи пан̣д̣аратара̄. гихӣ ачелакаса̄вака̄ халидда̄бхиджа̄тӣти ваданти. ити аттано паччайада̄йаке ниган̣т̣хехипи джет̣т̣хакатаре каронти. нандо, ваччхо, сан̇киччо, айам̣ сукка̄бхиджа̄тӣти ваданти. те кира пуримехи чатӯхи пан̣д̣аратара̄. а̄джӣваке пана парамасукка̄бхиджа̄тӣти ваданти. те кира саббехи пан̣д̣аратара̄.
таттха саббе сатта̄ пат̣хамам̣ са̄кун̣ика̄дайова хонти, тато висуджджхама̄на̄ сакйасаман̣а̄ хонти, тато висуджджхама̄на̄ ниган̣т̣ха̄, тато а̄джӣвакаса̄вака̄, тато нанда̄дайо, тато а̄джӣвака̄ти айаметесам̣ ладдхи. суккапаккхо вуттапаччанӣкена ведитаббо. сесамидха̄пи пуримава̄ре вуттасадисамева.
има̄су пана тӣсу дит̣т̣хӣсу наттхикадит̣т̣хи випа̄кам̣ пат̣иба̄хати, акирийадит̣т̣хи каммам̣ пат̣иба̄хати, ахетукадит̣т̣хи убхайампи пат̣иба̄хати. таттха каммам̣ пат̣иба̄хантена̄пи випа̄ко пат̣иба̄хито хоти, випа̄кам̣ пат̣иба̄хантена̄пи каммам̣ пат̣иба̄хитам̣. ити саббепете аттхато убхайапат̣иба̄хака̄ наттхикава̄да̄ чева ахетукава̄да̄ акирийава̄да̄ ча хонти. йе пана тесам̣ ладдхим̣ гахетва̄ раттит̣т̣ха̄не дива̄т̣т̣ха̄не нисинна̄ саджджха̄йанти вӣмам̣санти, тесам̣ – ‘‘наттхи диннам̣ наттхи йит̣т̣хам̣, карото на карийати па̄пам̣, наттхи хету наттхи паччайо’’ти тасмим̣ а̄рамман̣е миччха̄сати сантит̣т̣хати, читтам̣ екаггам̣ хоти, джавана̄ни джаванти, пат̣хамаджаване сатекиччха̄ хонти, татха̄ дутийа̄дӣсу. саттаме буддха̄нампи атекиччха̄ аниваттино арит̣т̣хакан̣т̣акасадиса̄.
таттха кочи екам̣ дассанам̣ оккамати, кочи две, кочи тӣн̣ипи, екасмим̣ оккантепи двӣсу тӣсу оккантесупи нийатамиччха̄дит̣т̣хикова хоти, патто саггамагга̄варан̣ан̃чева моккхамагга̄варан̣ан̃ча, абхаббо тасса аттабха̄васса анантарам̣ саггампи гантум̣, пагева моккхам̣. ват̣т̣акха̄н̣у на̄меса сатто патхавӣгопако. ким̣ панеса екасмим̣йева аттабха̄ве нийато хоти, уда̄ху ан̃н̃асмимпӣти? екасмин̃н̃ева нийато, а̄севанавасена пана бхавантарепи там̣ там̣ дит̣т̣хим̣ рочетийева. еварӯпасса хи йебхуййена бхавато вут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма наттхи.
тасма̄ акалйа̄н̣аджанам̣, а̄сӣвисамиворагам̣;
а̄рака̄ париваджджеййа, бхӯтика̄мо вичаккхан̣оти.
103. наттхи саббасо а̄руппа̄ти арӯпабрахмалоко на̄ма сабба̄ка̄рена наттхи. маномайа̄ти джха̄начиттамайа̄. сан̃н̃а̄майа̄ти арӯпаджджха̄насан̃н̃а̄йа сан̃н̃а̄майа̄. рӯпа̄нам̣йева ниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа пат̣ипанно хотӣти айам̣ ла̄бхӣ ва̄ хоти таккӣ ва̄. ла̄бхӣ на̄ма рӯпа̄вачараджджха̄нала̄бхӣ. тасса рӯпа̄вачаре кан̇кха̄ наттхи, арӯпа̄вачаралоке аттхи. со – ‘‘ахам̣ а̄руппа̄ аттхӣти ваданта̄нампи наттхӣти ваданта̄нампи сун̣а̄ми, аттхи наттхӣти пана на джа̄на̄ми. чатуттхаджджха̄нам̣ падат̣т̣ха̄нам̣ катва̄ арӯпа̄вачараджджха̄нам̣ ниббаттесса̄ми. саче а̄руппа̄ аттхи, таттха ниббаттисса̄ми, саче наттхи, рӯпа̄вачарабрахмалоке ниббаттисса̄ми. евам̣ ме апан̣н̣ако дхаммо апан̣н̣акова авираддхова бхависсатӣ’’ти татха̄ пат̣ипаджджати. таккӣ пана аппат̣иладдхаджджха̄но, тасса̄пи рӯпаджджха̄не кан̇кха̄ наттхи, арӯпалоке пана аттхи. со – ‘‘ахам̣ а̄руппа̄ аттхӣти ваданта̄нампи наттхӣти ваданта̄нампи сун̣а̄ми, аттхи наттхӣти пана на джа̄на̄ми. касин̣апарикаммам̣ катва̄ чатуттхаджджха̄нам̣ ниббаттетва̄ там̣ падат̣т̣ха̄нам̣ катва̄ арӯпа̄вачараджджха̄нам̣ ниббаттесса̄ми. саче а̄руппа̄ аттхи, таттха ниббаттисса̄ми. саче наттхи, рӯпа̄вачарабрахмалоке ниббаттисса̄ми. евам̣ ме апан̣н̣ако дхаммо апан̣н̣акова авираддхова бхависсатӣ’’ти татха̄ пат̣ипаджджати.
104. бхаваниродхоти нибба̄нам̣. са̄ра̄га̄йа сантикети ра̄гавасена ват̣т̣е раджджанасса сантике. сам̣йога̄йа̄ти тан̣ха̄васена сам̣йоджанаттха̄йа. абхинандана̄йа̄ти тан̣ха̄дит̣т̣хивасена абхинандана̄йа. пат̣ипанно хотӣти айампи ла̄бхӣ ва̄ хоти таккӣ ва̄. ла̄бхӣ на̄ма ат̣т̣хасама̄паттила̄бхӣ. тасса а̄руппе кан̇кха̄ наттхи, нибба̄не аттхи. со – ‘‘ахам̣ ниродхо аттхӣтипи наттхӣтипи сун̣а̄ми, сайам̣ на джа̄на̄ми. сама̄паттим̣ па̄дакам̣ катва̄ випассанам̣ вад̣д̣хесса̄ми. саче ниродхо бхависсати, арахаттам̣ патва̄ паринибба̄йисса̄ми. но че бхависсати, а̄руппе ниббаттисса̄мӣ’’ти евам̣ пат̣ипаджджати. таккӣ пана екасама̄паттийа̄пи на ла̄бхӣ, а̄руппе панасса кан̇кха̄ наттхи, бхаваниродхе аттхи. со – ‘‘ахам̣ ниродхо аттхӣтипи наттхӣтипи сун̣а̄ми, сайам̣ на джа̄на̄ми, касин̣апарикаммам̣ катва̄ ат̣т̣хасама̄паттийо ниббаттетва̄ сама̄паттипадат̣т̣ха̄нам̣ випассанам̣ вад̣д̣хесса̄ми. саче ниродхо бхависсати, арахаттам̣ патва̄ паринибба̄йисса̄ми. но че бхависсати, а̄руппе ниббаттисса̄мӣ’’ти евам̣ пат̣ипаджджати. еттха̄ха – ‘‘аттхи диннантиа̄дӣни та̄ва апан̣н̣ака̄ни бхаванту, наттхи диннантиа̄дӣни пана катхам̣ апан̣н̣ака̄нӣ’’ти. гахан̣авасена. та̄ни хи апан̣н̣акам̣ апан̣н̣аканти евам̣ гахитатта̄ апан̣н̣ака̄ни на̄ма джа̄та̄ни.
105. чатта̄ромети айам̣ па̄т̣иекко анусандхи. наттхикава̄до, ахетукава̄до акирийава̄до, а̄руппа̄ наттхи ниродхо наттхӣти евам̣ва̄дино ча двети име пан̃ча пуггала̄ хет̣т̣ха̄ тайо пуггала̄ва хонти. аттхикава̄да̄дайо пан̃ча еко чатуттхапуггалова хоти. етаматтхам̣ дассетум̣ бхагава̄ имам̣ десанам̣ а̄рабхи. таттха саббам̣ аттхато утта̄намева̄ти.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа
апан̣н̣акасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
пат̣хамаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.