9. брахманимантаникасуттаван̣н̣ана̄

501. евам̣ ме сутанти брахманимантаникасуттам̣. таттха па̄пакам̣ дит̣т̣хигатанти ла̄мака̄ сассатадит̣т̣хи. идам̣ ниччанти идам̣ саха ка̄йена брахмат̣т̣ха̄нам̣ аниччам̣ ‘‘ничча’’нти вадати. дхува̄дӣни тассева вевачана̄ни. таттха дхуванти тхирам̣. сассатанти сада̄ виджджама̄нам̣. кеваланти акхан̣д̣ам̣ сакалам̣. ачаванадхамманти ачаванасабха̄вам̣. идан̃хи на джа̄йатӣтиа̄дӣсу имасмим̣ т̣ха̄не кочи джа̄йанако ва̄ джӣйанако ва̄ мӣйанако ва̄ чаванако ва̄ упападжджанако ва̄ наттхӣти сандха̄йа вадати. ито ча панан̃н̃анти ито саха ка̄йака̄ брахмат̣т̣ха̄на̄ уттари ан̃н̃ам̣ ниссаран̣ам̣ на̄ма наттхӣти евамасса тха̄магата̄ сассатадит̣т̣хи уппанна̄ хоти. евам̣ва̄дӣ пана со упари тиссо джха̄набхӯмийо чатта̄ро магга̄ чатта̄ри пхала̄ни нибба̄нанти саббам̣ пат̣иба̄хати. авиджджа̄гатоти авиджджа̄йа гато саманна̄гато ан̃н̃а̄н̣ӣ андхӣбхӯто. йатра хи на̄ма̄ти йо на̄ма.

502. атха кхо, бхиккхаве, ма̄ро па̄пима̄ти ма̄ро катхам̣ бхагавантам̣ аддаса? со кира аттано бхаване нисӣдитва̄ ка̄лена ка̄лам̣ саттха̄рам̣ а̄ваджджети – ‘‘аджджа саман̣о готамо катарасмим̣ га̄ме ва̄ нигаме ва̄ васатӣ’’ти. имасмим̣ пана ка̄ле а̄ваджджанто, ‘‘уккат̣т̣хам̣ нисса̄йа субхагаване вихаратӣ’’ти н̃атва̄, ‘‘каттха ну кхо гато’’ти олокенто брахмалокам̣ гаччхантам̣ дисва̄, ‘‘саман̣о готамо брахмалокам̣ гаччхати, йа̄ва таттха дхаммакатхам̣ катхетва̄ брахмаган̣ам̣ мама висайа̄ на̄тиккамети, та̄ва гантва̄ дхаммадесана̄йам̣ вичхандам̣ карисса̄мӣ’’ти саттху пада̄нупадико гантва̄ брахмаган̣асса антаре адиссама̄нена ка̄йена ат̣т̣ха̄си. со, ‘‘саттха̄ра̄ бакабрахма̄ апаса̄дито’’ти н̃атва̄ брахмуно упаттхамбхо хутва̄ ат̣т̣ха̄си. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо, бхиккхаве, ма̄ро па̄пима̄’’ти.

брахмапа̄рисаджджам̣ анва̄виситва̄ти екасса брахмапа̄рисаджджасса сарӣрам̣ пависитва̄. маха̄брахма̄нам̣ пана брахмапурохита̄нам̣ ва̄ анва̄виситум̣ на саккоти. метама̄садоти ма̄ етам̣ апаса̄дайиттха. абхибхӯти абхибхавитва̄ т̣хито джет̣т̣хако. анабхибхӯтоти ан̃н̃ехи анабхибхӯто. ан̃н̃адаттхӯти екам̣савачане нипа̄то. дассанавасена дасо, саббам̣ пассатӣти дӣпети. васаваттӣти саббаджанам̣ васе ваттети. иссароти локе иссаро. катта̄ нимма̄та̄ти локасса катта̄ ча нимма̄та̄ ча, патхавӣхимавантасинеручаккава̄л̣амаха̄самуддачандимасӯрийа̄ ча имина̄ ниммита̄ти дӣпети.

сет̣т̣хо саджита̄ти айам̣ локасса уттамо ча саджита̄ ча. ‘‘твам̣ кхаттийо на̄ма хохи, твам̣ бра̄хман̣о на̄ма, вессо на̄ма, суддо на̄ма, гахат̣т̣хо на̄ма, паббаджито на̄ма, антамасо от̣т̣хо хохи, гон̣о хохӣ’’ти евам̣ сатта̄нам̣ висаджджета̄ айанти дассети. васӣ пита̄ бхӯтабхабйа̄нанти айам̣ чин̣н̣авасита̄йа васӣ, айам̣ пита̄ бхӯта̄нан̃ча бхабйа̄нан̃ча̄ти вадати. таттха ан̣д̣аджаджала̄буджа̄ сатта̄ антоан̣д̣акосе чева антоваттхимхи ча бхабйа̄ на̄ма, бахи никкхантака̄лато пат̣т̣ха̄йа бхӯта̄. сам̣седаджа̄ пат̣хамачиттаккхан̣е бхабйа̄, дутийато пат̣т̣ха̄йа бхӯта̄. опапа̄тика̄ пат̣хамаирийа̄патхе бхабйа̄, дутийато пат̣т̣ха̄йа бхӯта̄ти ведитабба̄. те саббепи етасса путта̄ти сан̃н̃а̄йа, ‘‘пита̄ бхӯтабхабйа̄на’’нти а̄ха.

патхавӣгарахака̄ти йатха̄ твам̣ етарахи, ‘‘аничча̄ дуккха̄ анатта̄’’ти патхавим̣ гарахаси джигуччхаси, евам̣ тепи патхавӣгарахака̄ ахесум̣, на кевалам̣ твам̣йева̄ти дӣпети. а̄пагарахака̄тиа̄дӣсупи есева найо. хӣне ка̄йе патит̣т̣хита̄ти чатӯсу апа̄йесу ниббатта̄. патхавӣпасам̣сака̄ти йатха̄ твам̣ гарахаси, евам̣ агарахитва̄, ‘‘ничча̄ дхува̄ сассата̄ аччхеджджа̄ абхеджджа̄ аккхайа̄’’ти евам̣ патхавӣпасам̣сака̄ патхавийа̄ ван̣н̣ава̄дино ахесунти вадати. патхава̄бхинандиноти тан̣ха̄дит̣т̣хивасена патхавийа̄ абхинандино. сесесупи есева найо. пан̣ӣте ка̄йе патит̣т̣хита̄ти брахмалоке ниббатта̄. там̣ та̄ханти тена ка̄ран̣ена там̣ ахам̣. ин̇гха̄ти чоданаттхе нипа̄то. упа̄тиваттиттхоти атиккамиттха. ‘‘упа̄тиваттито’’типи па̄т̣хо, айамеваттхо. дан̣д̣ена пат̣иппан̣а̄меййа̄ти чатухаттхена муггарадан̣д̣ена потхетва̄ пала̄пеййа. наракапапа̄тети сатапорисе маха̄соббхе. вира̄дхеййа̄ти хаттхена гахан̣айутте ва̄ па̄дена патит̣т̣ха̄найутте ва̄ т̣ха̄не гахан̣апатит̣т̣ха̄на̄ни ка̄тум̣ на саккун̣еййа. нану твам̣ бхиккху пассасӣти бхиккху нану твам̣ имам̣ брахмапарисам̣ саннипатитам̣ обха̄сама̄нам̣ вирочама̄нам̣ джотайама̄нам̣ пассасӣти брахмуно ова̄де т̣хита̄нам̣ иддха̄нубха̄вам̣ дассети. ити кхо мам̣, бхиккхаве, ма̄ро па̄пима̄ брахмапарисам̣ упанесӣти, бхиккхаве, ма̄ро па̄пима̄ нану твам̣ бхиккху пассаси брахмапарисам̣ йасена ча сирийа̄ ча обха̄сама̄нам̣ вирочама̄нам̣ джотайама̄нам̣, йади твампи маха̄брахмуно вачанам̣ анатиккамитва̄ йадева те брахма̄ вадати, там̣ кареййа̄си, твампи евамевам̣ йасена ча сирийа̄ ча вирочеййа̄сӣти евам̣ ваданто мам̣ брахмапарисам̣ упанеси упасам̣хари. ма̄ твам̣ ман̃н̃иттхоти ма̄ твам̣ ман̃н̃и. ма̄ро твамаси па̄пима̄ти па̄пима твам̣ маха̄джанасса ма̄ран̣ато ма̄ро на̄ма, па̄пакам̣ ла̄макам̣ маха̄джанасса айасам̣ каран̣ато па̄пима̄ на̄ма̄ти джа̄на̄ми.

503. касин̣ам̣ а̄йунти сакалам̣ а̄йум̣. те кхо евам̣ джа̄неййунти те евам̣ махантена тапокаммена саманна̄гата̄, твам̣ пана пуримадивасе джа̄то, ким̣ джа̄ниссаси, йасса те аджджа̄пи мукхе кхӣрагандхо ва̄йатӣти гхат̣т̣енто вадати. патхавим̣ аджджхосиссасӣти патхавим̣ аджджхоса̄йа гилитва̄ паринит̣т̣хапетва̄ тан̣ха̄ма̄надит̣т̣хӣхи ган̣хиссаси. опаса̄йико ме бхависсасӣти майхам̣ самӣпасайо бхависсаси, мам̣ гаччхантам̣ анугаччхиссаси, т̣хитам̣ упатит̣т̣хиссаси, нисиннам̣ упанисӣдиссаси, нипаннам̣ упанипаджджиссасӣти аттхо. ваттхуса̄йикоти мама ваттхусмим̣ сайанако. йатха̄ка̄макаран̣ӣйо ба̄хитеййоти майа̄ аттано ручийа̄ йам̣ иччха̄ми, там̣ каттаббо, ба̄хитва̄ ча пана джаджджхарика̄гумбатопи нӣчатаро лакун̣д̣ат̣акатаро ка̄таббо бхависсасӣти аттхо.

имина̄ еса бхагавантам̣ упала̄пети ва̄ апаса̄дети ва̄. упала̄пети на̄ма саче кхо твам̣, бхиккху, тан̣ха̄дӣхи патхавим̣ аджджхосиссаси, опаса̄йико ме бхависсаси, майи гаччханте гамиссаси, тит̣т̣ханте т̣хассаси, нисинне нисӣдиссаси, нипанне нипаджджиссаси, ахам̣ там̣ сесаджанам̣ пат̣иба̄хитва̄ висса̄сикам̣ аббхантарикам̣ карисса̄мӣти евам̣ та̄ва упала̄пети на̄ма. сесападехи пана апаса̄дети на̄ма. айан̃хеттха адхиппа̄йо – саче твам̣ патхавим̣ аджджхосиссаси, ваттхуса̄йико ме бхависсаси, мама гамана̄дӣни а̄гаметва̄ гамиссаси ва̄ т̣хассаси ва̄ нисӣдиссаси ва̄ нипаджджиссаси ва̄, мама ваттхусмим̣ майхам̣ а̄раккхам̣ ган̣хиссаси, ахам̣ пана там̣ йатха̄ка̄мам̣ карисса̄ми ба̄хитва̄ ча джаджджхарика̄гумбатопи лакун̣д̣акатаранти евам̣ апаса̄дети на̄ма. айам̣ пана брахма̄ ма̄наниссито, тасма̄ идха апаса̄дана̄ва адхиппета̄. а̄па̄дӣсупи есева найо.

апича те ахам̣ брахмети ида̄ни бхагава̄, ‘‘айам̣ брахма̄ ма̄наниссито ‘ахам̣ джа̄на̄мӣ’ти ман̃н̃ати, аттано йасена самматто сарӣрам̣ пхуситумпи саматтхам̣ кин̃чи на пассати, тхокам̣ ниггахетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄ имам̣ десанам̣ а̄рабхи. таттха гатин̃ча паджа̄на̄мӣти ниппхаттин̃ча паджа̄на̄ми. джутин̃ча̄ти а̄нубха̄ван̃ча паджа̄на̄ми. евам̣ махесаккхоти евам̣ маха̄йасо маха̄парива̄ро.

йа̄вата̄ чандимасӯрийа̄ парихарантӣти йаттаке т̣ха̄не чандимасӯрийа̄ вичаранти. диса̄ бханти вирочана̄ти диса̄су вирочама̄на̄ обха̄санти, диса̄ ва̄ техи вирочама̄на̄ обха̄санти. та̄ва сахассадха̄ локоти таттакена пама̄н̣ена сахассадха̄ локо, имина̄ чаккава̄л̣ена саддхим̣ чаккава̄л̣асахассанти аттхо. еттха те ваттате васоти еттха чаккава̄л̣асахассе туйхам̣ васо ваттати. паропаран̃ча джа̄на̄сӣти еттха чаккава̄л̣асахассе паропаре уччанӣче хӣнаппан̣ӣте сатте джа̄на̄си. атхо ра̄гавира̄гинанти на кевалам̣, ‘‘айам̣ иддхо айам̣ пакатимануссо’’ти паропарам̣, ‘‘айам̣ пана сара̄го айам̣ вӣтара̄го’’ти евам̣ ра̄гавира̄гинампи джанам̣ джа̄на̄си. иттхам̣бха̄ван̃н̃атха̄бха̄ванти иттхам̣бха̄воти идам̣ чаккава̄л̣ам̣. ан̃н̃атха̄бха̄воти ито сесам̣ екӯнасахассам̣. сатта̄нам̣ а̄гатим̣ гатинти еттха чаккава̄л̣асахассе пат̣исандхивасена сатта̄нам̣ а̄гатим̣, чутивасена гатим̣ ча джа̄на̄си. туйхам̣ пана атимахантохамасмӣти сан̃н̃а̄ хоти, сахассибрахма̄ на̄ма твам̣, ан̃н̃есам̣ пана тайа̄ уттари двисахасса̄нам̣ тисахасса̄нам̣ чатусахасса̄нам̣ пан̃часахасса̄нам̣ дасасахасса̄нам̣ сатасахасса̄нан̃ча брахма̄нам̣ пама̄н̣ам̣ наттхи, чатухаттха̄йа пилотика̄йа пат̣аппама̄н̣ам̣ ка̄тум̣ ва̄йаманто вийа махантосмӣти сан̃н̃ам̣ каросӣти нигган̣ха̄ти.

504. идхӯпапанноти идха пат̣хамаджджха̄набхӯмийам̣ упапанно. тена там̣ твам̣ на джа̄на̄сӣти тена ка̄ран̣ена там̣ ка̄йам̣ твам̣ на джа̄на̄си. нева те самасамоти джа̄нитаббат̣т̣ха̄нам̣ патва̄пи тайа̄ самасамо на хоми. абхин̃н̃а̄йа̄ти ан̃н̃а̄йа. куто нӣчеййанти тайа̄ нӣчатарабха̄во пана майхам̣ куто.

хет̣т̣хӯпапаттико киреса брахма̄ ануппанне буддхуппа̄де исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ касин̣апарикаммам̣ катва̄ сама̄паттийо ниббаттетва̄ апарихӣнаджджха̄но ка̄лам̣ катва̄ чатуттхаджджха̄набхӯмийам̣ вехаппхалабрахмалоке пан̃чакаппасатикам̣ а̄йум̣ гахетва̄ ниббатти. таттха йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ хет̣т̣ӯпапаттикам̣ катва̄ татийаджджха̄нам̣ пан̣ӣтам̣ бха̄ветва̄ субхакин̣хабрахмалоке чатусат̣т̣хикаппам̣ а̄йум̣ гахетва̄ ниббатти. таттха дутийаджджха̄нам̣ бха̄ветва̄ а̄бхассаресу ат̣т̣хакаппам̣ а̄йум̣ гахетва̄ ниббатти. таттха пат̣хамаджджха̄нам̣ бха̄ветва̄ пат̣хамаджджха̄набхӯмийам̣ каппа̄йуко хутва̄ ниббатти, со пат̣хамака̄ле аттана̄ катакамман̃ча ниббаттат̣т̣ха̄нан̃ча ан̃н̃а̄си, ка̄ле пана гаччханте убхайам̣ памусситва̄ сассатадит̣т̣хим̣ уппа̄деси. тена нам̣ бхагава̄, ‘‘тена там̣ твам̣ на джа̄на̄си…пе… куто нӣчеййа’’нти а̄ха.

атха брахма̄ чинтеси – ‘‘саман̣о готамо майхам̣ а̄йун̃ча ниббаттат̣т̣ха̄нан̃ча пуббекатакамман̃ча джа̄на̄ти, ханда нам̣ пуббе катакаммам̣ пуччха̄мӣ’’ти саттха̄рам̣ аттано пуббекатакаммам̣ пуччхи. саттха̄ катхеси.

пуббе киреса кулагхаре ниббаттитва̄ ка̄месу а̄дӣнавам̣ дисва̄, ‘‘джа̄тиджара̄бйа̄дхимаран̣асса антам̣ карисса̄мӣ’’ти никкхамма исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ сама̄паттийо ниббаттетва̄ абхин̃н̃а̄па̄дакаджджха̄нала̄бхӣ хутва̄ ган̇га̄тӣре пан̣н̣аса̄лам̣ ка̄ретва̄ джха̄наратийа̄ вӣтина̄мети. тада̄ ча ка̄лена ка̄лам̣ саттхава̄ха̄ пан̃чахи сакат̣асатехи маруканта̄рам̣ пат̣ипаджджанти. маруканта̄ре пана дива̄ на сакка̄ гантум̣, раттим̣ гаманам̣ хоти. атха пуримасакат̣асса аггайуге йуттабалибадда̄ гаччханта̄ ниваттитва̄ а̄гатамагга̄бхимукха̄ва ахесум̣. итарасакат̣а̄ни татхева ниваттитва̄ арун̣е уггате ниваттитабха̄вам̣ джа̄ним̣су. тесан̃ча тада̄ канта̄рам̣ атиккаманадивасо ахоси. саббам̣ да̄рудакам̣ париккхӣн̣ам̣, тасма̄, ‘‘наттхи да̄ни амха̄кам̣ джӣвита’’нти чинтетва̄ гон̣е чаккесу бандхитва̄ манусса̄ сакат̣апаччха̄йа̄йам̣ пависитва̄ нипаджджим̣су. та̄пасопи ка̄лассева пан̣н̣аса̄лато никкхамитва̄ пан̣н̣аса̄ладва̄ре нисинно ган̇гам̣ олокайама̄но аддаса ган̇гам̣ махата̄ удакогхена вуйхама̄нам̣ паваттитаман̣иккхандхам̣ вийа а̄гаччхантим̣. дисва̄ чинтеси – ‘‘аттхи ну кхо имасмим̣ локе еварӯпасса мадхуродакасса ала̄бхена килиссама̄на̄ сатта̄’’ти. со евам̣ а̄ваджджанто маруканта̄ре там̣ саттхам̣ дисва̄, ‘‘име сатта̄ ма̄ нассантӯ’’ти, ‘‘ито маха̄ удакаккхандхо чхиджджитва̄ маруканта̄ре саттха̄бхимукхо гаччхатӯ’’ти абхин̃н̃а̄читтена адхит̣т̣ха̄си. сахачиттуппа̄дена ма̄тика̄рул̣хам̣ вийа удакам̣ таттха агама̄си. манусса̄ удакасаддена вут̣т̣ха̄йа удакам̣ дисва̄ хаттхатут̣т̣ха̄ нха̄йитва̄ пивитва̄ гон̣епи па̄йетва̄ соттхина̄ иччхитат̣т̣ха̄нам̣ агамам̣су. саттха̄ там̣ брахмуно пуббакаммам̣ дассенто –

‘‘йам̣ твам̣ апа̄йеси бахӯ мануссе,

пипа̄сите гхаммани сампарете;

там̣ те пура̄н̣ам̣ ватасӣлаваттам̣,

суттаппабуддхова ануссара̄мӣ’’ти. (джа̄. 1.7.71) –

имам̣ га̄тхама̄ха.

апарасмим̣ самайе та̄пасо ган̇га̄тӣре пан̣н̣аса̄лам̣ ма̄петва̄ а̄ран̃н̃акам̣ га̄мам̣ нисса̄йа васати. тена ча самайена чора̄ там̣ га̄мам̣ пахаритва̄ хаттхаса̄рам̣ гахетва̄ га̄вийо ча карамаре ча гахетва̄ гаччханти. га̄вопи сунакха̄пи манусса̄пи маха̄виравам̣ вираванти. та̄пасо там̣ саддам̣ сутва̄ ‘‘ким̣ ну кхо ета’’нти а̄ваджджанто, ‘‘манусса̄нам̣ бхайам̣ уппанна’’нти н̃атва̄, ‘‘майи пассанте име сатта̄ ма̄ нассантӯ’’ти абхин̃н̃а̄па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа абхин̃н̃а̄читтена чора̄нам̣ пат̣ипатхе чатуран̇гинисенам̣ ма̄песи каммасаджджам̣ а̄гаччхантим̣. чора̄ дисва̄, ‘‘ра̄джа̄’’ти те ман̃н̃ама̄на̄ вилопам̣ чхад̣д̣етва̄ паккамим̣су. та̄пасо ‘‘йам̣ йасса сантакам̣, там̣ тассева хотӯ’’ти адхит̣т̣ха̄си, там̣ татхева ахоси. маха̄джано соттхибха̄вам̣ па̄пун̣и. саттха̄ идампи тасса пуббакаммам̣ дассенто –

‘‘йам̣ ен̣икӯласмим̣ джанам̣ гахӣтам̣,

амочайӣ гайхака нӣйама̄нам̣;

там̣ те пура̄н̣ам̣ ватасӣлаваттам̣,

суттаппабуддхова ануссара̄мӣ’’ти. (джа̄. 1.7.72) –

имам̣ га̄тхама̄ха. еттха ен̣икӯласминти ган̇га̄тӣре.

пуна екасмим̣ самайе упариган̇га̄ва̄сикам̣ кулам̣ хет̣т̣ха̄ган̇га̄ва̄сикена кулена саддхим̣ миттасантхавам̣ катва̄ на̄ва̄сан̇гха̄т̣ам̣ бандхитва̄ бахум̣ кха̄данӣйабходжанӣйан̃чева гандхама̄ла̄дӣни ча а̄ропетва̄ ган̇га̄сотена а̄гаччхати. манусса̄ кха̄дама̄на̄ бхун̃джама̄на̄ наччанта̄ га̄йанта̄ девавима̄нена гаччханта̄ вийа балавасоманасса̄ ахесум̣. ган̇геййако на̄го дисва̄ купито, ‘‘име майи сан̃н̃ампи на каронти, ида̄ни не самуддамева па̄песса̄мӣ’’ти махантам̣ аттабха̄вам̣ ма̄петва̄ удакам̣ двидха̄ бхиндитва̄ ут̣т̣ха̄йа пхан̣ам̣ катва̄ суссӯка̄рам̣ каронто ат̣т̣ха̄си. маха̄джано дисва̄ бхӣто виссарамака̄си. та̄пасо пан̣н̣аса̄ла̄йа нисинно сутва̄, ‘‘име га̄йанта̄ наччанта̄ соманассаджа̄та̄ а̄гаччханти, ида̄ни пана бхайаравам̣ равим̣су, ким̣ ну кхо’’ти а̄ваджджанто на̄гара̄джам̣ дисва̄, ‘‘майи пассанте име сатта̄ ма̄ нассантӯ’’ти абхин̃н̃а̄па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ аттабха̄вам̣ виджахитва̄ супан̣н̣аван̣н̣ам̣ ма̄петва̄ на̄гара̄джасса дассеси. на̄гара̄джа̄ бхӣто пхан̣ам̣ сам̣харитва̄ удакам̣ павит̣т̣хо. маха̄джано соттхибха̄вам̣ па̄пун̣и. саттха̄ идампи тасса пуббакаммам̣ дассенто –

‘‘ган̇га̄йа сотасмим̣ гахӣтана̄вам̣,

луддена на̄гена мануссакаппа̄;

амочайиттха баласа̄ пасайха,

там̣ те пура̄н̣ам̣ ватасӣлаваттам̣;

суттаппабуддхова ануссара̄мӣ’’ти. (джа̄. 1.7.73) –

имам̣ га̄тхама̄ха.

апарасмим̣ самайе еса исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ кесаво на̄ма та̄пасо ахоси. тена самайена амха̄кам̣ бодхисатто каппо на̄ма ма̄н̣аво кесавасса баддхачаро антева̄сико хутва̄ а̄чарийасса ким̣ка̄рапат̣исса̄вӣ мана̄пача̄рӣ буддхисампанно аттхачаро ахоси. кесаво там̣ вина̄ ваттитум̣ на̄саккхи, там̣ нисса̄йева джӣвикам̣ каппеси. саттха̄ идампи тасса пуббакаммам̣ дассенто –

‘‘каппо ча те баддхачаро ахоси,

самбуддхимантам̣ ватинам̣ аман̃н̃и;

там̣ те пура̄н̣ам̣ ватасӣлаваттам̣,

суттаппабуддхова ануссара̄мӣ’’ти. (джа̄. 1.7.74) –

имам̣ га̄тхама̄ха.

евам̣ брахмуно на̄наттабха̄весу катакаммам̣ саттха̄ пака̄сеси. саттхари катхентейева брахма̄ саллаккхеси, дӣпасахассе уджджалите рӯпа̄ни вийа саббакамма̄нисса па̄кат̣а̄ни ахесум̣. со пасанначитто имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘аддха̄ паджа̄на̄си маметама̄йум̣,

ан̃н̃ампи джа̄на̄си татха̄ хи буддхо;

татха̄ хи та̄йам̣ джалита̄нубха̄во,

обха̄сайам̣ тит̣т̣хати брахмалока’’нти. (джа̄. 1.7.75);

атхасса бхагава̄ уттари асамасаматам̣ пака̄сенто патхавим̣ кхо ахам̣ брахметиа̄дима̄ха. таттха патхавийа̄ патхаваттена ананубхӯтанти патхавийа̄ патхависабха̄вена ананубхӯтам̣ аппаттам̣. ким̣ пана танти? нибба̄нам̣. тан̃хи саббасма̄ сан̇кхата̄ ниссат̣атта̄ патхависабха̄вена аппаттам̣ на̄ма. тадабхин̃н̃а̄йа̄ти там̣ нибба̄нам̣ джа̄нитва̄ саччхикатва̄. патхавим̣ на̄пахосинти патхавим̣ тан̣ха̄дит̣т̣хима̄нага̄хехи на ган̣хим̣. а̄па̄дӣсупи есева найо. виттха̄ро пана мӯлапарийа̄йе вуттанайенева ведитаббо.

саче кхо те, ма̄риса, саббасса саббаттена̄ти идамева брахма̄ аттано ва̄дита̄йа саббанти аккхарам̣ ниддиситва̄ аккхаре досам̣ ган̣ханто а̄ха. саттха̄ пана сакка̄йам̣ сандха̄йа ‘‘сабба’’нти вадати, брахма̄ саббасаббам̣ сандха̄йа. твам̣ ‘‘сабба’’нти вадаси, ‘‘саббасса саббаттена ананубхӯта’’нти вадаси, йади саббам̣ ананубхӯтам̣ наттхи, атхасса ананубхӯтам̣ аттхи. ма̄ хева те риттакамева ахоси туччхакамева ахосӣти туйхам̣ вачанам̣ риттакам̣ ма̄ хоту, туччхакам̣ ма̄ хотӯти саттха̄рам̣ муса̄ва̄дена нигган̣ха̄ти.

саттха̄ пана етасма̄ брахмуна̄ сатагун̣ена сахассагун̣ена сатасахассагун̣ена ва̄дӣтаро, тасма̄ ахам̣ саббан̃ча ваккха̄ми, ананубхӯтан̃ча ваккха̄ми, сун̣а̄хи мети тасса ва̄дамадданаттхам̣ ка̄ран̣ам̣ а̄харанто вин̃н̃а̄н̣антиа̄дима̄ха. таттха вин̃н̃а̄н̣анти виджа̄нитаббам̣. анидассананти чаккхувин̃н̃а̄н̣асса а̄па̄тхам̣ анупагаманато анидассанам̣ на̄ма, пададвайенапи нибба̄намева вуттам̣. анантанти тайидам̣ уппа̄давайаантарахитатта̄ анантам̣ на̄ма. вуттампи хетам̣ –

‘‘антаванта̄ни бхӯта̄ни, асамбхӯтам̣ анантакам̣;

бхӯте анта̄ни диссанти, бхӯте анта̄ пака̄сита̄’’ти.

саббатопабханти саббасо пабха̄сампаннам̣. нибба̄нато хи ан̃н̃о дхаммо сапабхатаро ва̄ джотивантатаро ва̄ парисуддхатаро ва̄ пан̣д̣аратаро ва̄ наттхи. саббато ва̄ татха̄ пабхӯтамева, на каттхачи наттхӣти саббатопабхам̣. пураттхимадиса̄дӣсу хи асукадиса̄йа на̄ма нибба̄нам̣ наттхӣти на ваттаббам̣. атха ва̄ пабханти титтхасса на̄мам̣, саббато пабхамасса̄ти саббатопабхам̣. нибба̄насса кира йатха̄ маха̄самуддасса йато йато отаритука̄ма̄ хонти, там̣ тадева титтхам̣, атиттхам̣ на̄ма наттхи. евамевам̣ ат̣т̣хатим̣са̄йа каммат̣т̣ха̄несу йена йена мукхена нибба̄нам̣ отаритука̄ма̄ хонти, там̣ тадева титтхам̣. нибба̄насса атиттхам̣ на̄ма каммат̣т̣ха̄нам̣ наттхи. тена вуттам̣ саббатопабханти. там̣ патхавийа̄ патхаваттена̄ти там̣ нибба̄нам̣ патхавийа̄ патхавӣсабха̄вена тато паресам̣ а̄па̄дӣнам̣ а̄па̄дисабха̄вена ча ананубхӯтам̣. ити йам̣ тумха̄диса̄нам̣ висайабхӯтам̣ саббатебхӯмакадхаммаджа̄там̣ тасса саббаттена там̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ анидассанам̣ анантам̣ саббатопатам̣ ананубхӯтанти ва̄дам̣ патит̣т̣хапеси.

тато брахма̄ гахитагахитам̣ саттха̄ра̄ виссаджджа̄пито кин̃чи гахетаббам̣ адисва̄ лал̣итакам̣ ка̄тука̄мо ханда чарахи те, ма̄риса, антарадха̄йа̄мӣти а̄ха. таттха антарадха̄йа̄мӣти адиссама̄накапа̄т̣иха̄рийам̣ каромӣти а̄ха. саче висахасӣти йади саккоси майхам̣ антарадха̄йитум̣, антарадха̄йаси, па̄т̣иха̄рийам̣ карохӣти. невассу ме саккоти антарадха̄йитунти майхам̣ антарадха̄йитум̣ нева саккоти. ким̣ панеса ка̄тука̄мо ахосӣти? мӯлапат̣исандхим̣ гантука̄мо ахоси. брахма̄нан̃хи мӯлапат̣исандхикааттабха̄во сукхумо, ан̃н̃есам̣ ана̄па̄тхо, абхисан̇кхатака̄йенева тит̣т̣ханти. саттха̄ тасса мӯлапат̣исандхим̣ гантум̣ на ада̄си. мӯлапат̣исандхим̣ ва̄ агантва̄пи йена тамена атта̄нам̣ антарадха̄петва̄ адиссама̄нако бхавеййа, саттха̄ там̣ тамам̣ винодеси, тасма̄ антарадха̄йитум̣ на̄саккхи. со асакконто вима̄не нилӣйати, каппаруккхе нилӣйати, уккут̣ико нисӣдати. брахмаган̣о кел̣имака̄си – ‘‘еса кхо бако брахма̄ вима̄не нилӣйати, каппаруккхе нилӣйати, уккут̣ико нисӣдати, брахме твам̣ антарахитомхӣ’’ти сан̃н̃ам̣ уппа̄деси на̄ма̄ти. со брахмаган̣ена уппан̣д̣ито ман̇ку ахоси.

евам̣ вутте ахам̣, бхиккхавети, бхиккхаве, етена брахмуна̄, ‘‘ханда чарахи те, ма̄риса, антарадха̄йа̄мӣ’’ти евам̣ вутте там̣ антарадха̄йитум̣ асакконтам̣ дисва̄ ахам̣ етадавочам̣. имам̣ га̄тхамабха̄синти касма̄ бхагава̄ га̄тхамабха̄сӣти? саман̣асса готамасса имасмим̣ т̣ха̄не аттхибха̄во ва̄ наттхибха̄во ва̄ катхам̣ сакка̄ джа̄нитунти евам̣ брахмаган̣асса вачанока̄со ма̄ хотӯти антарахитова га̄тхамабха̄си.

таттха бхавева̄хам̣ бхайам̣ дисва̄ти ахам̣ бхаве бхайам̣ дисва̄йева. бхаван̃ча вибхавесинанти иман̃ча ка̄мабхава̄дитивидхампи саттабхавам̣ вибхавесинам̣ вибхавам̣ гавесама̄нам̣ парийесама̄нампи пунаппунам̣ бхавейева дисва̄. бхавам̣ на̄бхивадинти тан̣ха̄дит̣т̣хивасена кин̃чи бхавам̣ на абхивадим̣, на гавесинти аттхо. нандин̃ча на упа̄дийинти бхаватан̣хам̣ на упаган̃чхим̣, на аггахесинти аттхо. ити чатта̄ри сачча̄ни пака̄сенто саттха̄ дхаммам̣ десеси. десана̄парийоса̄не десана̄нуса̄рена випассана̄габбхам̣ га̄ха̄петва̄ дасаматта̄ни брахмасахасса̄ни маггапхала̄матапа̄нам̣ пивим̣су.

аччхарийаббхутачиттаджа̄та̄ти аччхарийаджа̄та̄ аббхутаджа̄та̄ тут̣т̣хиджа̄та̄ ча ахесум̣. самӯлам̣ бхавам̣ удаббахӣти бодхиман̣д̣е аттано та̄йа та̄йа десана̄йа ан̃н̃есампи бахӯнам̣ деваманусса̄нам̣ самӯлакам̣ бхавам̣ удаббахи, уддхари уппа̄т̣есӣти аттхо.

505. тасмим̣ пана самайе ма̄ро па̄пима̄ кодха̄бхибхӯто хутва̄, ‘‘майи вичарантейева саман̣ена готамена дхаммакатхам̣ катхетва̄ дасаматта̄ни брахмасахасса̄ни мама васам̣ ативаттита̄нӣ’’ти кодха̄бхибхӯтата̄йа ан̃н̃атарасса брахмапа̄рисаджджасса сарӣре адхимуччи, там̣ дассетум̣ атха кхо, бхиккхаветиа̄дима̄ха. таттха саче твам̣ евам̣ анубуддхоти саче твам̣ евам̣ аттана̄ва чатта̄ри сачча̄ни анубуддхо. ма̄ са̄ваке упанесӣти гихиса̄ваке ва̄ паббаджитаса̄ваке ва̄ там̣ дхаммам̣ ма̄ упанайаси. хӣне ка̄йе патит̣т̣хита̄ти чатӯсу апа̄йесу патит̣т̣хита̄. пан̣ӣте ка̄йе патит̣т̣хита̄ти брахмалоке патит̣т̣хита̄. идам̣ ке сандха̄йа вадати? ба̄хирапаббаджджам̣ паббаджите та̄пасапарибба̄джаке. ануппанне хи буддхуппа̄де кулапутта̄ та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ кассачи кин̃чи авича̄ретва̄ екачара̄ хутва̄ сама̄паттийо ниббаттетва̄ брахмалоке уппаджджим̣су, те сандха̄йа евама̄ха. анаккха̄там̣ кусалан̃хи ма̄риса̄ти паресам̣ анаккха̄там̣ ановаданам̣ дхаммакатха̄йа акатханам̣ кусалам̣ етам̣ сеййо. ма̄ парам̣ овада̄хӣти ка̄лена мануссалокам̣, ка̄лена девалокам̣, ка̄лена брахмалокам̣, ка̄лена на̄галокам̣ а̄хин̣д̣анто ма̄ вичари, екасмим̣ т̣ха̄не нисинно джха̄намаггапхаласукхена вӣтина̄мехӣти. ана̄лапаната̄йа̄ти ануллапаната̄йа. брахмуно ча абхинимантаната̄йа̄ти бакабрахмуно ча идан̃хи, ма̄риса, ниччантиа̄дина̄ найена саха ка̄йакена брахмат̣т̣ха̄нена нимантанавачанена. тасма̄ти тена ка̄ран̣ена. имасса веййа̄каран̣асса брахманимантаникам̣твева адхивачанам̣ сан̇кха̄ саман̃н̃а̄ пан̃н̃атти джа̄та̄. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

брахманимантаникасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.