1. чӯл̣агосин̇гасуттаван̣н̣ана̄
325. евам̣ ме сутанти чӯл̣агосин̇гасуттам̣. таттха на̄тике вихаратӣти на̄тика̄ на̄ма екам̣ тал̣а̄кам̣ нисса̄йа двиннам̣ чӯл̣апитимаха̄питипутта̄нам̣ две га̄ма̄, тесу екасмим̣ га̄ме. гин̃джака̄васатхети ит̣т̣хака̄майе а̄васатхе. екасмим̣ кира самайе бхагава̄ маха̄джанасан̇гахам̣ каронто ваджджират̣т̣хе ча̄рикам̣ чарама̄но на̄тикам̣ ануппатто. на̄тикава̄сино манусса̄ бхагавато маха̄да̄нам̣ датва̄ дхаммакатхам̣ сутва̄ пасаннахадайа̄, ‘‘саттху васанат̣т̣ха̄нам̣ карисса̄ма̄’’ти мантетва̄ ит̣т̣хака̄хева бхиттисопа̄наттхамбхе ва̄л̣арӯпа̄дӣни дассенто па̄са̄дам̣ катва̄ судха̄йа лимпитва̄ ма̄ла̄каммалата̄камма̄дӣни нит̣т̣ха̄петва̄ бхумматтхаран̣аман̃чапӣт̣ха̄дӣни пан̃н̃апетва̄ саттху ниййа̄тесум̣. апара̄парам̣ панеттха манусса̄ бхиккхусан̇гхасса раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄наман̣д̣апачан̇кама̄дӣни ка̄райим̣су. ити со виха̄ро маха̄ ахоси. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘гин̃джака̄васатхе’’ти.
госин̇гаса̄лаванада̄йети таттха екасса джет̣т̣хакаруккхасса кхандхато госин̇гасан̣т̣ха̄нам̣ хутва̄ вит̣апам̣ ут̣т̣хахи, там̣ руккхам̣ упа̄да̄йа саббампи там̣ ванам̣ госин̇гаса̄лавананти сан̇кхам̣ гатам̣. да̄йоти ависесена аран̃н̃ассетам̣ на̄мам̣. тасма̄ госин̇гаса̄лаванада̄йети госин̇гаса̄лаванааран̃н̃ети аттхо. вихарантӣти са̄маггирасам̣ анубхавама̄на̄ вихаранти. имесан̃хи кулапутта̄нам̣ упарипан̣н̣а̄саке путхуджджанака̄ло катхито, идха кхӣн̣а̄савака̄ло. тада̄ хи те ладдхасса̄да̄ ладдхапатит̣т̣ха̄ адхигатапат̣исамбхида̄ кхӣн̣а̄сава̄ хутва̄ са̄маггирасам̣ анубхавама̄на̄ таттха вихарим̣су. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣.
йена госин̇гаса̄лаванада̄йо тенупасан̇камӣти дхаммасена̄патимаха̄моггалла̄наттхересу ва̄ асӣтимаха̄са̄вакесу ва̄, антамасо дхаммабхан̣д̣а̄га̄рикаа̄нандаттхерампи кан̃чи ана̄мантетва̄ сайамева паттачӣварам̣ а̄да̄йа анӣка̄ ниссат̣о хаттхӣ вийа, йӯтха̄ ниссат̣о ка̄л̣асӣхо вийа, ва̄таччхинно вала̄хако вийа екакова упасан̇ками. касма̄ панеттха бхагава̄ сайам̣ агама̄сӣти? тайо кулапутта̄ са̄маггирасам̣ анубхаванта̄ вихаранти, тесам̣ пагган̣ханато, паччхимаджанатам̣ анукампанато дхаммагарубха̄вато ча. евам̣ кирасса ахоси – ‘‘ахам̣ име кулапутте пагган̣хитва̄ уккам̣ситва̄ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ дхаммам̣ несам̣ десесса̄мӣ’’ти. евам̣ та̄ва пагган̣ханато агама̄си. апарамписса ахоси – ‘‘ана̄гате кулапутта̄ самма̄самбуддхо самаггава̄сам̣ васанта̄нам̣ сантикам̣ сайам̣ гантва̄ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ дхаммам̣ катхетва̄ тайо кулапутте пагган̣хи, ко на̄ма самаггава̄сам̣ на васеййа̄ти самаггава̄сам̣ васитаббам̣ ман̃н̃ама̄на̄ кхиппамева дуккхассантам̣ кариссантӣ’’ти. евам̣ паччхимаджанатам̣ анукампанатопи агама̄си. буддха̄ ча на̄ма дхаммагаруно хонти, со ча несам̣ дхаммагарубха̄во ратхавинӣте а̄викатова. ити имасма̄ дхаммагарубха̄ватопи дхаммам̣ пагган̣хисса̄мӣти агама̄си.
да̄йапа̄лоти аран̃н̃апа̄ло. со там̣ аран̃н̃ам̣ йатха̄ иччхитиччхитаппадесена манусса̄ пависитва̄ таттха пуппхам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ ниййа̄сам̣ ва̄ даббасамбха̄рам̣ ва̄ на харанти, евам̣ ватийа̄ париккхиттасса тасса аран̃н̃асса йоджите два̄ре нисӣдитва̄ там̣ аран̃н̃ам̣ раккхати, па̄лети. тасма̄ ‘‘да̄йапа̄ло’’ти вутто. аттака̄марӯпа̄ти аттано хитам̣ ка̄майама̄насабха̄ва̄ хутва̄ вихаранти. йо хи имасмим̣ са̄сане паббаджитва̄пи веджджакаммадӯтакаммапахин̣агамана̄дӣнам̣ васена екавӣсатианесана̄хи джӣвикам̣ каппети, айам̣ на аттака̄марӯпо на̄ма. йо пана имасмим̣ са̄сане паббаджитва̄ екавӣсатианесанам̣ паха̄йа чатупа̄рисуддхисӣле патит̣т̣ха̄йа буддхавачанам̣ угган̣хитва̄ саппа̄йадхутан̇гам̣ адхит̣т̣ха̄йа ат̣т̣хатим̣са̄йа а̄рамман̣есу читтаручийам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ га̄мантам̣ паха̄йа аран̃н̃ам̣ пависитва̄ сама̄паттийо ниббаттетва̄ випассана̄йа каммам̣ курума̄но вихарати, айам̣ аттака̄мо на̄ма. тепи тайо кулапутта̄ еварӯпа̄ ахесум̣. тена вуттам̣ – ‘‘аттака̄марӯпа̄ вихарантӣ’’ти.
ма̄ тесам̣ апха̄сумака̄сӣти тесам̣ ма̄ апха̄сукам̣ ака̄сӣти бхагавантам̣ ва̄реси. евам̣ кирасса ахоси – ‘‘име кулапутта̄ самагга̄ вихаранти, екаччасса ча гатат̣т̣ха̄не бхан̣д̣анакалахавива̄да̄ ваттанти, тикхин̣асин̇го чан̣д̣агон̣о вийа овиджджханто вичарати, атхекамаггена двиннам̣ гаманам̣ на хоти, када̄чи айампи евам̣ каронто имесам̣ кулапутта̄нам̣ самаггава̄сам̣ бхиндеййа. па̄са̄дико ча панеса суван̣н̣аван̣н̣о сурасагиддхо ман̃н̃е, гатака̄лато пат̣т̣ха̄йа пан̣ӣтада̄йака̄нам̣ аттано упат̣т̣ха̄ка̄нан̃ча ван̣н̣акатхана̄дӣхи имесам̣ кулапутта̄нам̣ аппама̄давиха̄рам̣ бхиндеййа. васанат̣т̣ха̄на̄ни ча̄пи етесам̣ кулапутта̄нам̣ нибаддха̄ни париччхинна̄ни тиссо ча пан̣н̣аса̄ла̄ тайо чан̇кама̄ тӣн̣и дива̄т̣т̣ха̄на̄ни тӣн̣и ман̃чапӣт̣ха̄ни. айам̣ пана саман̣о маха̄ка̄йо вуд̣д̣хатаро ман̃н̃е бхависсати. со ака̄ле име кулапутте сена̄сана̄ вут̣т̣ха̄пессати. евам̣ саббатха̄пи етесам̣ апха̄су бхависсатӣ’’ти. там̣ аниччханто, ‘‘ма̄ тесам̣ апха̄сукамака̄сӣ’’ти бхагавантам̣ ва̄реси.
ким̣ панеса джа̄нанто ва̄реси, аджа̄нантоти? аджа̄нанто. кин̃ча̄пи хи татха̄гатасса пат̣исандхиггахан̣ато пат̣т̣ха̄йа дасасахассачаккава̄л̣акампана̄дӣни па̄т̣иха̄рийа̄ни паваттим̣су, аран̃н̃ава̄сино пана дуббаламанусса̄ сакаммаппасута̄ та̄ни саллаккхетум̣ на сакконти. самма̄самбуддхо ча на̄ма йада̄ анекабхиккхусахассапарива̄ро бйа̄маппабха̄йа асӣтианубйан̃джанехи дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣асирийа̄ ча буддха̄нубха̄вам̣ дассенто вичарати, тада̄ ко есоти апуччхитва̄ва джа̄нитаббо хоти. тада̄ пана бхагава̄ саббампи там̣ буддха̄нубха̄вам̣ чӣварагаббхена пат̣иччха̄детва̄ вала̄хакагаббхена пат̣иччханно пун̣н̣ачандо вийа сайамева паттачӣварама̄да̄йа ан̃н̃а̄такавесена агама̄си. ити нам̣ аджа̄нантова да̄йапа̄ло нива̄реси.
етадавоча̄ти тхеро кира ма̄ саман̣а̄ти да̄йапа̄ласса катхам̣ сутва̄ва чинтеси – ‘‘майам̣ тайо джана̄ идха вихара̄ма, ан̃н̃е паббаджита̄ на̄ма наттхи, айан̃ча да̄йапа̄ло паббаджитена вийа саддхим̣ катхети, ко ну кхо бхависсатӣ’’ти дива̄т̣т̣ха̄нато вут̣т̣ха̄йа два̄ре т̣хатва̄ маггам̣ олокенто бхагавантам̣ аддаса. бхагава̄пи тхерасса саха дассаненева сарӣробха̄сам̣ мун̃чи, асӣтианубйан̃джанавира̄джита̄ бйа̄маппабха̄ паса̄ритасуван̣н̣апат̣о вийа вирочиттха. тхеро, ‘‘айам̣ да̄йапа̄ло пхан̣акатам̣ а̄сивисам̣ гӣва̄йа гахетум̣ хаттхам̣ паса̄ренто вийа локе аггапуггалена саддхим̣ катхентова на джа̄на̄ти, ан̃н̃атарабхиккхуна̄ вийа саддхим̣ катхетӣ’’ти нива̄ренто етам̣, ‘‘ма̄, а̄вусо да̄йапа̄ла̄’’тиа̄дивачанам̣ авоча.
тенупасан̇камӣти касма̄ бхагавато паччуггаманам̣ акатва̄ упасан̇ками? евам̣ кирасса ахоси – ‘‘майам̣ тайо джана̄ самаггава̄сам̣ васа̄ма, сача̄хам̣ екакова паччуггаманам̣ карисса̄ми, самаггава̄со на̄ма на бхависсатӣ’’ти пийамитте гахетва̄ва паччуггаманам̣ карисса̄ми. йатха̄ ча бхагава̄ майхам̣ пийо, евам̣ саха̄йа̄нампи ме пийоти, техи саддхим̣ паччуггаманам̣ ка̄тука̄мо сайам̣ акатва̄ва упасан̇ками. кечи пана тесам̣ тхера̄нам̣ пан̣н̣аса̄ладва̄ре чан̇каманакот̣ийа̄ бхагавато а̄гаманамагго хоти, тасма̄ тхеро тесам̣ сан̃н̃ам̣ дадама̄нова гатоти. абхиккаматха̄ти ито а̄гаччхатха. па̄де паккха̄лесӣти викаситападумасаннибхехи джа̄лахаттхехи ман̣иван̣н̣ам̣ удакам̣ гахетва̄ суван̣н̣аван̣н̣есу пит̣т̣хипа̄десу удакамабхисин̃читва̄ па̄дена па̄дам̣ гхам̣санто паккха̄леси. буддха̄нам̣ ка̄йе раджоджаллам̣ на̄ма на упалимпати, касма̄ паккха̄лесӣти? сарӣрасса утуггахан̣аттхам̣, тесан̃ча читтасампахам̣санаттхам̣. амхехи абхихат̣ена удакена бхагава̄ па̄де паккха̄леси, парибхогам̣ ака̄сӣти тесам̣ бхиккхӯнам̣ балавасоманассавасена читтам̣ пӣн̣итам̣ хоти, тасма̄ паккха̄леси. а̄йасмантам̣ ануруддхам̣ бхагава̄ етадавоча̄ти со кира тесам̣ вуд̣д̣хатаро.
326. тасса сан̇гахе кате сеса̄нам̣ катова хотӣти тхеран̃н̃ева етам̣ каччи во ануруддха̄тиа̄дивачанам̣ авоча. таттха каччӣти пуччханаттхе нипа̄то. воти са̄мивачанам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – каччи ануруддха̄ тумха̄кам̣ кхаманӣйам̣, ирийа̄патхо во кхамати? каччи йа̄панӣйам̣, каччи во джӣвитам̣ йа̄пети гхат̣ийати? каччи пин̣д̣акена на киламатха, каччи тумха̄кам̣ сулабхапин̣д̣ам̣, сампатте во дисва̄ манусса̄ ул̣ун̇кайа̄гум̣ ва̄ кат̣аччхубхиккхам̣ ва̄ да̄таббам̣ ман̃н̃антӣти бхиккха̄ча̄раваттам̣ пуччхати. касма̄? паччайена акиламантена хи сакка̄ саман̣адхаммо ка̄тум̣, ваттамева ва̄ етам̣ паббаджита̄нам̣. атха тена пат̣ивачане динне, ‘‘ануруддха̄, тумхе ра̄джапаббаджита̄ маха̄пун̃н̃а̄, манусса̄ тумха̄кам̣ аран̃н̃е васанта̄нам̣ адатва̄ касса ан̃н̃асса да̄таббам̣ ман̃н̃иссанти, тумхе пана етам̣ бхун̃джитва̄ ким̣ ну кхо мигапотака̄ вийа ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̇гхат̣т̣ента̄ вихаратха, уда̄ху са̄маггибха̄во во аттхӣ’’ти са̄маггирасам̣ пуччханто, каччи пана во, ануруддха̄, самагга̄тиа̄дима̄ха.
таттха кхӣродакӣбхӯта̄ти йатха̄ кхӣран̃ча удакан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сам̣сандати, висум̣ на хоти, екаттам̣ вийа упети, каччи евам̣ са̄маггивасена екаттӯпагатачиттуппа̄да̄ вихаратха̄ти пуччхати. пийачаккхӯхӣти меттачиттам̣ паччупат̣т̣хапетва̄ олоканачаккхӯни пийачаккхӯни на̄ма. каччи татха̄рӯпехи чаккхӯхи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сампассанта̄ вихаратха̄ти пуччхати. таггха̄ти екам̣саттхе нипа̄то. екам̣сена майам̣, бхантети вуттам̣ хоти. йатха̄ катхам̣ пана̄ти еттха йатха̄ти нипа̄таматтам̣. катханти ка̄ран̣апуччха̄. катхам̣ пана тумхе евам̣ вихаратха, кена ка̄ран̣ена вихаратха, там̣ ме ка̄ран̣ам̣ брӯтха̄ти вуттам̣ хоти. меттам̣ ка̄йакамманти меттачиттавасена паваттам̣ ка̄йакаммам̣. а̄ви чева рахо ча̄ти саммукха̄ чева параммукха̄ ча. итаресупи есева найо.
таттха саммукха̄ ка̄йавачӣкамма̄ни сахава̄се лаббханти, итара̄ни виппава̄се. манокаммам̣ саббаттха лаббхати. йан̃хи сахавасантесу екена ман̃чапӣт̣хам̣ ва̄ да̄рубхан̣д̣ам̣ ва̄ маттика̄бхан̣д̣ам̣ ва̄ бахи дунниккхиттам̣ хоти, там̣ дисва̄ кенидам̣ вал̣ан̃джитанти аван̃н̃ам̣ акатва̄ аттана̄ дунниккхиттам̣ вийа гахетва̄ пат̣иса̄ментасса пат̣иджаггитаббайуттам̣ ва̄ пана т̣ха̄нам̣ пат̣иджаггантасса саммукха̄ меттам̣ ка̄йакаммам̣ на̄ма хоти. екасмим̣ пакканте тена дунниккхиттам̣ сена̄санапариккха̄рам̣ татхева никкхипантасса пат̣иджаггитаббайуттат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ пана пат̣иджаггантасса параммукха̄ меттам̣ ка̄йакаммам̣ на̄ма хоти. сахавасантасса пана техи саддхим̣ мадхурам̣ саммоданӣйам̣ катхам̣ пат̣исантха̄ракатхам̣ са̄ран̣ӣйакатхам̣ дхаммӣкатхам̣ сарабхан̃н̃ам̣ са̄каччхам̣ пан̃хапуччханам̣ пан̃хависсаджджананти евама̄дикаран̣е саммукха̄ меттам̣ вачӣкаммам̣ на̄ма хоти. тхересу пана паккантесу майхам̣ пийасаха̄йо нандийаттхеро кимилаттхеро евам̣ сӣласампанно, евам̣ а̄ча̄расампаннотиа̄дигун̣акатханам̣ параммукха̄ меттам̣ вачӣкаммам̣ на̄ма хоти. майхам̣ пийамитто нандийаттхеро кимилаттхеро аверо хоту, абйа̄паджджо сукхӣ хотӯти евам̣ саманна̄харато пана саммукха̄пи параммукха̄пи меттам̣ манокаммам̣ хотийева.
на̄на̄ хи кхо но, бханте, ка̄йа̄ти ка̄йан̃хи пит̣т̣хам̣ вийа маттика̄ вийа ча омаддитва̄ екато ка̄тум̣ на сакка̄. екан̃ча пана ман̃н̃е читтанти читтам̣ пана но хитат̣т̣хена нирантарат̣т̣хена авиггахат̣т̣хена самаггат̣т̣хена екамева̄ти дассети. катхам̣ панетам̣ сакам̣ читтам̣ никкхипитва̄ итаресам̣ читтавасена ваттим̣сӯти? екасса патте малам̣ ут̣т̣хахати, екасса чӣварам̣ килит̣т̣хам̣ хоти, екасса парибхан̣д̣акаммам̣ хоти. таттха йасса патте малам̣ ут̣т̣хитам̣, тена мама̄вусо, патте малам̣ ут̣т̣хитам̣ пачитум̣ ват̣т̣атӣти вутте итаре майхам̣ чӣварам̣ килит̣т̣хам̣ дховитаббам̣, майхам̣ парибхан̣д̣ам̣ ка̄таббанти аватва̄ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ да̄рӯни а̄харитва̄ чхиндитва̄ паттакат̣а̄хе парибхан̣д̣ам̣ катва̄ тато парам̣ чӣварам̣ ва̄ дхованти, парибхан̣д̣ам̣ ва̄ каронти. мама̄вусо, чӣварам̣ килит̣т̣хам̣ дховитум̣ ват̣т̣ати, мама пан̣н̣аса̄ла̄ укла̄па̄ парибхан̣д̣ам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти пат̣хаматарам̣ а̄рочитепи есева найо.
327. са̄дху са̄дху, ануруддха̄ти бхагава̄ хет̣т̣ха̄ на ча майам̣, бханте, пин̣д̣акена киламимха̄ти вутте на са̄дхука̄рамада̄си. касма̄? айан̃хи кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро на̄ма имесам̣ сатта̄нам̣ апа̄йалокепи девамануссалокепи а̄чин̣н̣асама̄чин̣н̣ова. айам̣ пана локасаннива̄со йебхуййена вива̄дапаккхандо, апа̄йалоке девамануссалокепи име сатта̄ пат̣ивируддха̄ ева, етесам̣ са̄маггика̄ло дуллабхо, када̄чидева хотӣти самаггава̄сасса дуллабхатта̄ идха бхагава̄ са̄дхука̄рамада̄си. ида̄ни тесам̣ аппама̄далаккхан̣ам̣ пуччханто каччи пана во, ануруддха̄тиа̄дима̄ха. таттха воти нипа̄таматтам̣ паччаттавачанам̣ ва̄, каччи тумхети аттхо. амха̄канти амхесу тӣсу джанесу. пин̣д̣а̄йа пат̣иккаматӣти га̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ пачча̄гаччхати. авакка̄рапа̄тинти атирекапин̣д̣апа̄там̣ апанетва̄ т̣хапанаттха̄йа екам̣ самуггапа̄тим̣ дховитва̄ т̣хапети.
йо паччха̄ти те кира тхера̄ на екатова бхиккха̄ча̄рам̣ пависанти, пхаласама̄паттирата̄ хете. па̄това сарӣраппат̣иджагганам̣ катва̄ ваттаппат̣ипаттим̣ пӯретва̄ сена̄санам̣ пависитва̄ ка̄лапариччхедам̣ катва̄ пхаласама̄паттим̣ аппетва̄ нисӣданти. тесу йо пат̣хаматарам̣ нисинно аттано ка̄лапариччхедавасена пат̣хаматарам̣ ут̣т̣ха̄ти; со пин̣д̣а̄йа чаритва̄ пат̣иниватто бхаттакиччат̣т̣ха̄нам̣ а̄гантва̄ джа̄на̄ти – ‘‘две бхиккхӯ паччха̄, ахам̣ пат̣хаматарам̣ а̄гато’’ти. атха паттам̣ пидахитва̄ а̄санапан̃н̃а̄пана̄дӣни катва̄ йади патте пат̣ивисаматтамева хоти, нисӣдитва̄ бхун̃джати. йади атирекам̣ хоти, авакка̄рапа̄тийам̣ паккхипитва̄ па̄тим̣ пидха̄йа бхун̃джати. катабхаттакиччо паттам̣ дховитва̄ водакам̣ катва̄ тхавика̄йа оса̄петва̄ паттачӣварам̣ гахетва̄ аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ пависати. дутийопи а̄гантва̄ва джа̄на̄ти – ‘‘еко пат̣хамам̣ а̄гато, еко паччхато’’ти. со саче патте бхаттам̣ пама̄н̣амева хоти, бхун̃джати. саче мандам̣, авакка̄рапа̄тито гахетва̄ бхун̃джати. саче атирекам̣ хоти, авакка̄рапа̄тийам̣ паккхипитва̄ пама̄н̣амева бхун̃джитва̄ пуриматтхеро вийа васанат̣т̣ха̄нам̣ пависати. татийопи а̄гантва̄ва джа̄на̄ти – ‘‘две пат̣хамам̣ а̄гата̄, ахам̣ паччхато’’ти. сопи дутийаттхеро вийа бхун̃джитва̄ катабхаттакиччо паттам̣ дховитва̄ водакам̣ катва̄ тхавика̄йа оса̄петва̄ а̄сана̄ни уккхипитва̄ пат̣иса̄мети; па̄нӣйагхат̣е ва̄ парибходжанӣйагхат̣е ва̄ авасесам̣ удакам̣ чхад̣д̣етва̄ гхат̣е никуджджитва̄ авакка̄рапа̄тийам̣ саче авасесабхаттам̣ хоти, там̣ вуттанайена джахитва̄ па̄тим̣ дховитва̄ пат̣иса̄мети; бхаттаггам̣ саммаджджати. тато качаварам̣ чхад̣д̣етва̄ саммаджджаним̣ уккхипитва̄ упачика̄хи муттат̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ паттачӣварама̄да̄йа васанат̣т̣ха̄нам̣ пависати. идам̣ тхера̄нам̣ бахивиха̄ре аран̃н̃е бхаттакиччакаран̣ат̣т̣ха̄не бходжанаса̄ла̄йам̣ ваттам̣. идам̣ сандха̄йа, ‘‘йо паччха̄’’тиа̄ди вуттам̣.
йо пассатӣтиа̄ди пана несам̣ антовиха̄ре ваттанти ведитаббам̣. таттха ваччагхат̣анти а̄чаманакумбхим̣. риттанти риттакам̣. туччханти тассева вевачанам̣. ависайханти уккхипитум̣ асаккун̣еййам̣, атибха̄рийам̣. хаттхавика̄рена̄ти хаттхасан̃н̃а̄йа. те кира па̄нӣйагхат̣а̄дӣсу йам̣кин̃чи туччхакам̣ гахетва̄ поккхаран̣им̣ гантва̄ анто ча бахи ча дховитва̄ удакам̣ парисса̄ветва̄ тӣре т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ хаттхавика̄рена а̄мантенти, одисса ва̄ анодисса ва̄ саддам̣ на каронти. касма̄ одисса саддам̣ на каронти? там̣ бхиккхум̣ саддо ба̄дхеййа̄ти. касма̄ анодисса саддам̣ на каронти? анодисса садде динне, ‘‘ахам̣ пуре, ахам̣ пуре’’ти двепи никкхамеййум̣, тато двӣхи каттаббакамме татийасса каммаччхедо бхавеййа. сам̣йатападасаддо пана хутва̄ апарасса бхиккхуно дива̄т̣т̣ха̄насантикам̣ гантва̄ тена дит̣т̣хабха̄вам̣ н̃атва̄ хаттхасан̃н̃ам̣ кароти, та̄йа сан̃н̃а̄йа итаро а̄гаччхати, тато две джана̄ хаттхена хаттхам̣ сам̣сиббанта̄ двӣсу хаттхесу т̣хапетва̄ упат̣т̣хапенти. там̣ сандха̄йа̄ха – ‘‘хаттхавика̄рена дутийам̣ а̄мантетва̄ хаттхавилан̇гхакена упат̣т̣хапема̄’’ти.
пан̃ча̄хикам̣ кхо пана̄ти ча̄туддасе паннарасе ат̣т̣хамийанти идам̣ та̄ва пакатидхаммассаванамева, там̣ акхан̣д̣ам̣ катва̄ пан̃чаме пан̃чаме дивасе две тхера̄ на̄тивика̄ле нха̄йитва̄ ануруддхаттхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ гаччханти. таттха тайопи нисӣдитва̄ тин̣н̣ам̣ пит̣ака̄нам̣ ан̃н̃атарасмим̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пан̃хам̣ пуччханти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ виссадждженти, тесам̣ евам̣ каронта̄нам̣йева арун̣ам̣ уггаччхати. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. етта̄вата̄ тхерена бхагавата̄ аппама̄далаккхан̣ам̣ пуччхитена пама̄дат̣т̣ха̄несуйева аппама̄далаккхан̣ам̣ виссаджджитам̣ хоти. ан̃н̃есан̃хи бхиккхӯнам̣ бхиккха̄ча̄рам̣ пависанака̄ло, никкхаманака̄ло, нива̄санапариваттанам̣, чӣварапа̄рупанам̣, антога̄ме пин̣д̣а̄йа чаран̣ам̣ дхаммакатханам̣, анумоданам̣, га̄мато никкхамитва̄ бхаттакиччакаран̣ам̣, паттадхованам̣, паттаоса̄панам̣, паттачӣварапат̣иса̄мананти папан̃чакаран̣ат̣т̣ха̄на̄ни ета̄ни. тасма̄ тхеро амха̄кам̣ еттакам̣ т̣ха̄нам̣ мун̃читва̄ пама̄дака̄ло на̄ма наттхӣти дассенто пама̄дат̣т̣ха̄несуйева аппама̄далаккхан̣ам̣ виссаджджеси.
328. атхасса бхагава̄ са̄дхука̄рам̣ датва̄ пат̣хамаджджха̄нам̣ пуччханто пуна аттхи пана вотиа̄дима̄ха. таттха уттари мануссадхамма̄ти мануссадхаммато уттари. аламарийан̃а̄н̣адассанависесоти арийабха̄вакаран̣асаматтхо н̃а̄н̣ависесо. кин̃хи но сийа̄, бхантети касма̄, бханте, на̄дхигато бхависсати, адхигатойева̄ти. йа̄ва дева̄ти йа̄ва ева.
329. евам̣ пат̣хамаджджха̄на̄дхигаме бйа̄кате дутийаджджха̄на̄дӣни пуччханто етасса пана вотиа̄дима̄ха. таттха саматиккама̄йа̄ти саматиккаматтха̄йа. пат̣иппассаддхийа̄ти пат̣иппассаддхаттха̄йа. сесам̣ саббаттха вуттанайенева ведитаббам̣. паччхимапан̃хе пана локуттаран̃а̄н̣адассанавасена адхигатам̣ ниродхасама̄паттим̣ пуччханто аламарийан̃а̄н̣адассанависесоти а̄ха. тхеропи пуччха̄нурӯпенева бйа̄ка̄си. таттха йасма̄ ведайитасукхато аведайитасукхам̣ сантатарам̣ пан̣ӣтатарам̣ хоти, тасма̄ ан̃н̃ам̣ пха̄сувиха̄рам̣ уттаритарам̣ ва̄ пан̣ӣтатарам̣ ва̄ на саманупасса̄ма̄ти а̄ха.
330. дхаммийа̄ катха̄йа̄ти са̄маггираса̄нисам̣саппат̣исам̣йутта̄йа дхаммийа̄ катха̄йа. саббепи те чатӯсу саччесу паринит̣т̣хитакичча̄, тена тесам̣ пат̣иведхаттха̄йа кин̃чи катхетаббам̣ наттхи. са̄маггирасена пана айан̃ча айан̃ча а̄нисам̣соти са̄маггираса̄нисам̣самева несам̣ бхагава̄ катхеси. бхагавантам̣ анусам̣йа̄йитва̄ти анугантва̄. те кира бхагавато паттачӣварам̣ гахетва̄ тхокам̣ агамам̣су, атха бхагава̄ виха̄расса паривен̣апарийантам̣ гатака̄ле, ‘‘а̄харатха ме паттачӣварам̣, тумхе идхева тит̣т̣хатха̄’’ти пакка̄ми. тато пат̣иниваттитва̄ти тато т̣хитат̣т̣ха̄нато ниваттитва̄. ким̣ ну кхо майам̣ а̄йасматоти бхагавантам̣ нисса̄йа паббаджджа̄дӣни адхигантва̄пи аттано гун̣акатха̄йа ат̣т̣ийама̄на̄ адхигамаппиччхата̄йа а̄хам̣су. има̄сан̃ча има̄сан̃ча̄ти пат̣хамаджджха̄на̄дӣнам̣ локийалокуттара̄нам̣. четаса̄ чето паричча видитоти аджджа ме а̄йасманто локийасама̄паттийа̄ вӣтина̄месум̣, аджджа локуттара̄йа̄ти евам̣ читтена читтам̣ париччхиндитва̄ видитам̣. девата̄пи мети, бханте ануруддха, аджджа аййо нандийаттхеро, аджджа аййо кимилаттхеро има̄йа ча има̄йа ча сама̄паттийа̄ вӣтина̄месӣти евама̄рочесунти аттхо. пан̃ха̄бхипут̣т̣хена̄ти тампи майа̄ сайам̣ видитанти ва̄ девата̄хи а̄рочитанти ва̄ еттакенева мукхам̣ ме саджджанти катхам̣ самут̣т̣ха̄петва̄ апут̣т̣хенева ме на катхитам̣. бхагавата̄ пана пан̃ха̄бхипут̣т̣хена пан̃хам̣ абхипуччхитена сата̄ бйа̄катам̣, татра ме ким̣ на рочатха̄ти а̄ха.
331. дӣгхоти ‘‘ман̣и ма̄н̣иваро дӣгхо, атхо серӣсако саха̄’’ти (дӣ. ни. 3.293) евам̣ а̄гато ат̣т̣хавӣсатийа̄ йаккхасена̄патӣнам̣ аббхантаро еко девара̄джа̄. параджаноти тассева йаккхасса на̄мам̣. йена бхагава̄ тенупасан̇камӣти со кира вессаван̣ена песито етам̣ т̣ха̄нам̣ гаччханто бхагавантам̣ сайам̣ паттачӣварам̣ гахетва̄ гин̃джака̄васатхато госин̇гаса̄лаванасса антаре дисва̄ бхагава̄ аттана̄ паттачӣварам̣ гахетва̄ госин̇гаса̄лаване тин̣н̣ам̣ кулапутта̄нам̣ сантикам̣ гаччхати. аджджа махатӣ дхаммадесана̄ бхависсати. майа̄пи тасса̄ десана̄йа бха̄гина̄ бхавитаббанти адиссама̄нена ка̄йена саттху пада̄нупадико гантва̄ авидӯре т̣хатва̄ дхаммам̣ сутва̄ саттхари гаччхантепи на гато, – ‘‘име тхера̄ ким̣ кариссантӣ’’ти дассанаттхам̣ пана таттхева т̣хито. атха те две тхере ануруддхаттхерам̣ паливет̣хенте дисва̄, – ‘‘име тхера̄ бхагавантам̣ нисса̄йа паббаджджа̄дайо саббагун̣е адхигантва̄пи бхагаватова маччхара̄йанти, на саханти, ативийа нилӣйанти пат̣иччха̄денти, на да̄ни тесам̣ пат̣иччха̄детум̣ дасса̄ми, патхавито йа̄ва брахмалока̄ етесам̣ гун̣е пака̄сесса̄мӣ’’ти чинтетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками.
ла̄бха̄ вата, бхантети йе, бханте, ваджджират̣т̣хава̄сино бхагавантан̃ча име ча тайо кулапутте пасситум̣ лабханти, вандитум̣ лабханти, деййадхаммам̣ да̄тум̣ лабханти, дхаммам̣ сотум̣ лабханти, тесам̣ ла̄бха̄, бханте, ваджджӣнанти аттхо. саддам̣ сутва̄ти со кира аттано йаккха̄нубха̄вена махантам̣ саддам̣ катва̄ сакалам̣ ваджджират̣т̣хам̣ аджджхоттхаранто там̣ ва̄чам̣ ниччха̄реси. тена часса тесу руккхапаббата̄дӣсу адхиваттха̄ бхумма̄ девата̄ саддам̣ ассосум̣. там̣ сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘саддам̣ сутва̄’’ти. анусса̄весунти махантам̣ саддам̣ сутва̄ са̄весум̣. еса найо саббаттха. йа̄ва брахмалока̄ти йа̄ва аканит̣т̣хабрахмалока̄. тан̃чепи куланти, ‘‘амха̄кам̣ кулато никкхамитва̄ име кулапутта̄ паббаджита̄ евам̣ сӣлаванто гун̣аванто а̄ча̄расампанна̄ калйа̄н̣адхамма̄’’ти евам̣ тан̃чепи кулам̣ ете тайо кулапутте пасанначиттам̣ ануссареййа̄ти евам̣ саббаттха аттхо дат̣т̣хаббо. ити бхагава̄ йатха̄нусандхина̄ва десанам̣ нит̣т̣хапесӣти.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа
чӯл̣агосин̇гасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.