4. чӯл̣адуккхаккхандхасуттаван̣н̣ана̄

175. евам̣ ме сутанти чӯл̣адуккхаккхандхасуттам̣. таттха саккесӯти евам̣на̄маке джанападе. со хи джанападо сакйа̄нам̣ ра̄джакума̄ра̄нам̣ васанат̣т̣ха̄натта̄ сакйа̄твева сан̇кхйам̣ гато. сакйа̄нам̣ пана уппатти амбат̣т̣хасутте а̄гата̄ва. капилаваттхусминти евам̣на̄маке нагаре. тан̃хи капиласса исино нива̄сат̣т̣ха̄не кататта̄ капилаваттхӯти вуттам̣, там̣ гочарага̄мам̣ катва̄. нигродха̄ра̄мети нигродхо на̄ма сакко, со н̃а̄тисама̄гамака̄ле капилаваттхум̣ а̄гате бхагавати аттано а̄ра̄ме виха̄рам̣ ка̄ретва̄ бхагавато ниййа̄теси, тасмим̣ вихаратӣти аттхо. маха̄на̄моти ануруддхаттхерасса бха̄та̄ бхагавато чул̣апитупутто. суддходано суккодано саккодано дхотодано амитоданоти име пан̃ча джана̄ бха̄таро. амита̄ на̄ма девӣ тесам̣ бхагинӣ. тиссаттхеро тасса̄ путто. татха̄гато ча нандаттхеро ча суддходанасса путта̄, маха̄на̄мо ча ануруддхаттхеро ча суккоданасса. а̄нандаттхеро амитоданасса, со бхагавато канит̣т̣хо. маха̄на̄мо махаллакатаро сакада̄га̄мӣ арийаса̄вако.

дӣгхараттанти майхам̣ сакада̄га̄мипхалуппаттито пат̣т̣ха̄йа чирараттам̣ джа̄на̄мӣти дассети. лобхадхамма̄ти лобхасан̇кха̄та̄ дхамма̄, на̄наппака̄ракам̣ лобхам̣йева сандха̄йа вадати. итаресупи двӣсу есева найо. парийа̄да̄йа тит̣т̣хантӣти кхепетва̄ тит̣т̣ханти. идан̃хи парийа̄да̄нам̣ на̄ма ‘‘саббам̣ хаттхика̄йам̣ парийа̄дийитва̄ саббам̣ ассака̄йам̣ саббам̣ ратхака̄йам̣ саббам̣ паттика̄йам̣ парийа̄дийитва̄ джӣвантам̣йева нам̣ осаджджеййа’’нти (сам̣. ни. 1.126) еттха гахан̣е а̄гатам̣. ‘‘аниччасан̃н̃а̄, бхиккхаве, бха̄вита̄ бахулӣката̄ саббам̣ ка̄мара̄гам̣ парийа̄дийатӣ’’ти (сам̣. ни. 3.102) еттха кхепане. идха̄пи кхепане адхиппетам̣. тена вуттам̣ ‘‘парийа̄дийитва̄ти кхепетва̄’’ти.

йена ме екада̄ лобхадхамма̄пӣти йена майхам̣ екекасмим̣ ка̄ле лобхадхамма̄пи читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣хантӣти пуччхати. айам̣ кира ра̄джа̄ ‘‘сакада̄га̄мимаггена лобхадосамоха̄ ниравасеса̄ пахӣйантӣ’’ти сан̃н̃ӣ ахоси, айам̣ ‘‘аппахӣнам̣ ме аттхӣ’’типи джа̄на̄ти, аппахӣнакам̣ упа̄да̄йа пахӣнакампи пуна паччхатова̄ваттатӣти сан̃н̃ӣ хоти. арийаса̄вакасса евам̣ сандехо уппаджджатӣти? а̄ма уппаджджати. касма̄? пан̣н̣аттийа̄ аковидатта̄. ‘‘айам̣ килесо асукамаггаваджджхо’’ти имисса̄ пан̣н̣аттийа̄ аковидасса хи арийаса̄вакассапи евам̣ хоти. ким̣ тасса паччавеккхан̣а̄ наттхӣти? аттхи. са̄ пана на саббесам̣ парипун̣н̣а̄ хоти. еко хи пахӣнакилесамева паччавеккхати. еко авасит̣т̣хакилесамева, еко маггамева, еко пхаламева, еко нибба̄намева. има̄су пана пан̃часу паччавеккхан̣а̄су екам̣ ва̄ две ва̄ но ладдхум̣ на ват̣т̣ати. ити йасса паччавеккхан̣а̄ на парипун̣н̣а̄, тасса маггаваджджхакилесапан̣н̣аттийам̣ аковидатта̄ евам̣ хоти.

176. со ева кхо тети сойева лобхо досо мохо ча тава санта̄не аппахӣно, твам̣ пана пахӣнасан̃н̃ӣ ахосӣти дассети. со ча хи тети со туйхам̣ лобхадосамохадхаммо. ка̄мети дувидхе ка̄ме. на парибхун̃джеййа̄сӣти майам̣ вийа паббаджеййа̄сӣти дассети.

177. аппасса̄да̄ти париттасукха̄. бахудуккха̄ти дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикадуккхамеветтха бахукам̣. бахупа̄йа̄са̄ти дит̣т̣хадхаммикасампара̄йико упа̄йа̄сакилесойеветтха баху. а̄дӣнавоти дит̣т̣хадхаммикасампара̄йико упаддаво. еттха бхиййоти етесу ка̄месу айам̣ а̄дӣнавойева баху. асса̄до пана химавантам̣ упанидха̄йа са̄сапо вийа аппо, париттако. ити чепи маха̄на̄ма̄ти маха̄на̄ма евам̣ чепи арийаса̄вакасса. йатха̄бхӯтанти йатха̄сабха̄вам̣. самма̄ найена ка̄ран̣ена пан̃н̃а̄йа сут̣т̣ху дит̣т̣хам̣ хотӣти дассети. таттха пан̃н̃а̄йа̄ти випассана̄пан̃н̃а̄йа, хет̣т̣ха̄маггадвайан̃а̄н̣ена̄ти аттхо. со ча̄ти со ева маггадвайена дит̣т̣хака̄ма̄дӣнаво арийаса̄вако. пӣтисукханти имина̄ саппӣтика̄ни две джха̄на̄ни дассети. ан̃н̃ам̣ ва̄ тато сантатаранти тато джха̄надвайато сантатарам̣ ан̃н̃ам̣ упариджха̄надвайан̃чева маггадвайан̃ча. нева та̄ва ана̄ват̣т̣ӣ ка̄месу хотӣти атха кхо со две магге пат̣ивиджджхитва̄ т̣хитопи арийаса̄вако упари джха̄на̄нам̣ ва̄ магга̄нам̣ ва̄ анадхигататта̄ нева та̄ва ка̄месу ана̄ват̣т̣ӣ хоти, ана̄ват̣т̣ино ана̄бхого на хоти. а̄ват̣т̣ино са̄бхогойева хоти. касма̄? чатӯхи джха̄нехи виккхамбханаппаха̄насса, двӣхи маггехи самуччхедаппаха̄насса абха̄ва̄.

майхампи кхоти на кевалам̣ туйхева, атха кхо майхампи. пуббева самбодха̄ти маггасамбодхито пат̣хаматарамева. пан̃н̃а̄йа судит̣т̣хам̣ хотӣти еттха ородхана̄т̣ака̄ паджаханапан̃н̃а̄ адхиппета̄. пӣтисукхам̣ на̄джджхагаманти саппӣтика̄ни две джха̄на̄ни на пат̣илабхим̣. ан̃н̃ам̣ ва̄ тато сантатаранти идха упари джха̄надвайам̣ чева чатта̄ро ча магга̄ адхиппета̄. паччан̃н̃а̄синти пат̣иан̃н̃а̄сим̣.

179. екамида̄хам̣ маха̄на̄ма самайанти касма̄ а̄раддхам̣? айам̣ па̄т̣ийекко анусандхи. хет̣т̣ха̄ ка̄ма̄нам̣ асса̄допи а̄дӣнавопи катхито, ниссаран̣ам̣ на катхитам̣, там̣ катхетум̣ айам̣ десана̄ а̄раддха̄. ка̄масукхаллика̄нуйого хи еко анто аттакиламатха̄нуйого екоти имехи антехи муттам̣ мама са̄сананти упари пхаласама̄паттисӣсена сакаласа̄санам̣ дассетумпи айам̣ десана̄ а̄раддха̄.

гиджджхакӯт̣е паббатети тасса паббатасса гиджджхасадисам̣ кӯт̣ам̣ аттхи, тасма̄ гиджджхакӯт̣оти вуччати. гиджджха̄ ва̄ тасса кӯт̣есу нивасантӣтипи гиджджхакӯт̣оти вуччати. исигилипассети исигилипаббатасса пассе. ка̄л̣асила̄йанти ка̄л̣аван̣н̣е пит̣т̣хипа̄са̄н̣е. уббхат̣т̣хака̄ хонтӣти уддхам̣йева т̣хитака̄ хонти анисинна̄. опаккамика̄ти уббхат̣т̣хака̄дина̄ аттано упаккамена ниббаттита̄. ниган̣т̣хо, а̄вусоти ан̃н̃ам̣ ка̄ран̣ам̣ ваттум̣ асакконта̄ ниган̣т̣хасса упари паккхипим̣су. саббан̃н̃ӯ саббадасса̄вӣти со амха̄кам̣ саттха̄ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ саббам̣ джа̄на̄ти пассатӣти дассети. апарисесам̣ н̃а̄н̣адассанам̣ пат̣иджа̄на̄тӣти со амха̄кам̣ саттха̄ апарисесам̣ дхаммам̣ джа̄нанто апарисесасан̇кха̄там̣ н̃а̄н̣адассанам̣ пат̣иджа̄на̄ти, пат̣иджа̄нанто ча евам̣ пат̣иджа̄на̄ти ‘‘чарато ча ме тит̣т̣хато ча…пе… паччупат̣т̣хита’’нти. таттха сататанти ниччам̣. самитанти тассева вевачанам̣.

180. ким̣ пана тумхе, а̄вусо, ниган̣т̣ха̄ джа̄на̄тха еттакам̣ ва̄ дуккхам̣ ниджджин̣н̣анти идам̣ бхагава̄ пурисо на̄ма йам̣ кароти, там̣ джа̄на̄ти. вӣсатикаха̄пан̣е ин̣ам̣ гахетва̄ даса датва̄ ‘‘даса ме динна̄ даса авасит̣т̣ха̄’’ти джа̄на̄ти, тепи датва̄ ‘‘саббам̣ динна’’нти джа̄на̄ти. кхеттасса татийабха̄гам̣ ла̄йитва̄ ‘‘еко бха̄го ла̄йито, две авасит̣т̣ха̄’’ти джа̄на̄ти. пуна екам̣ ла̄йитва̄ ‘‘две ла̄йита̄, еко авасит̣т̣хо’’ти джа̄на̄ти. тасмимпи ла̄йите ‘‘саббам̣ нит̣т̣хита’’нти джа̄на̄ти, евам̣ саббакиччесу катан̃ча акатан̃ча джа̄на̄ти, тумхехипи татха̄ н̃а̄таббам̣ сийа̄ти дассети. акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄нанти имина̄ акусалам̣ паха̄йа кусалам̣ бха̄ветва̄ суддхантам̣ патто ниган̣т̣хо на̄ма тумха̄кам̣ са̄сане аттхӣти пуччхати.

евам̣ сантети тумха̄кам̣ евам̣ аджа̄нанабха̄ве сати. лудда̄ти лудда̄ча̄ра̄. лохитапа̄н̣иноти па̄н̣е джӣвита̄ воропента̄ лохитена маккхитапа̄н̣ино. па̄н̣ам̣ хи ханантассапи йасса лохитена па̄н̣и на маккхийати, сопи лохитапа̄н̣ӣтвева вуччати. курӯракамманта̄ти да̄рун̣акамма̄. ма̄тари питари дхаммикасаман̣абра̄хман̣а̄дӣсу ча ката̄пара̄дха̄. ма̄гавика̄дайо ва̄ каккхал̣акамма̄.

на кхо, а̄вусо, готама̄ти идам̣ ниган̣т̣ха̄ ‘‘айам̣ амха̄кам̣ ва̄де досам̣ дети, майамписса досам̣ а̄ропема̄’’ти ман̃н̃ама̄на̄ а̄рабхим̣су. тассаттхо, ‘‘а̄вусо, готама йатха̄ тумхе пан̣ӣтачӣвара̄ни дха̄рента̄ са̄лимам̣соданам̣ бхун̃джанта̄ девавима̄наван̣н̣а̄йа гандхакут̣ийа̄ васама̄на̄ сукхена сукхам̣ адхигаччхатха, на евам̣ сукхена сукхам̣ адхигантаббам̣. йатха̄ пана майам̣ уккут̣икаппадха̄на̄дӣхи на̄наппака̄ран̣ам̣ дуккхам̣ анубхава̄ма, евам̣ дуккхена сукхам̣ адхигантабба’’нти. сукхена ча ха̄вусоти идам̣ саче сукхена ча сукхам̣ адхигантаббам̣ сийа̄. ра̄джа̄ адхигаччхеййа̄ти дассанаттхам̣ вуттам̣. таттха ма̄гадхоти магадхарат̣т̣хасса иссаро. сенийоти тасса на̄мам̣. бимбӣти аттабха̄васса на̄мам̣. со тасса са̄рабхӯто дассанӣйо па̄са̄дико аттабха̄васамиддхийа̄ бимбиса̄роти вуччати. сукхавиха̄ритароти идам̣ те ниган̣т̣ха̄ ран̃н̃о тӣсу па̄са̄десу тивидхавайехи на̄т̣акехи саддхим̣ сампаттианубхаванам̣ сандха̄йа ваданти. аддха̄ти екам̣сена. сахаса̄ аппат̣исан̇кха̄ти са̄хасам̣ катва̄, аппаччавеккхитва̄ва йатха̄ ратто ра̄гавасена дут̣т̣хо досавасена мӯл̣хо мохавасена бха̄сати, евамевам̣ ва̄ча̄ бха̄сита̄ти дассети.

таттха пат̣ипуччхисса̄мӣти тасмим̣ аттхе пуччхисса̄ми. йатха̄ во кхамеййа̄ти йатха̄ тумха̄кам̣ руччеййа. пахотӣти саккоти.

анин̃джама̄ноти ачалама̄но. екантасукхам̣ пат̣исам̣ведӣти нирантарасукхам̣ пат̣исам̣ведӣ. ‘‘ахам̣ кхо, а̄вусо, ниган̣т̣ха̄ пахоми…пе… екантасукхам̣ пат̣исам̣ведӣ’’ти идам̣ аттано пхаласама̄паттисукхам̣ дассенто а̄ха. еттха ча катха̄патит̣т̣ха̄панаттхам̣ ра̄джава̄ре сатта а̄дим̣ катва̄ пуччха̄ ката̄. сатта раттиндива̄ни наппахотӣти хи вутте чха пан̃ча чатта̄рӣти сукхам̣ пуччхитум̣ хоти. суддхава̄ре пана сатта̄ти вутте пуна чха пан̃ча чатта̄рӣти вуччама̄нам̣ аначчхарийам̣ хоти, тасма̄ екам̣ а̄дим̣ катва̄ десана̄ ката̄. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

чӯл̣адуккхаккхандхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.