6. а̄кан̇кхеййасуттаван̣н̣ана̄

64. евам̣ ме сутанти а̄кан̇кхеййасуттам̣. таттха сампаннасӣла̄ти тивидхам̣ сампаннам̣ парипун̣н̣асаман̇гимадхуравасена. таттха –

‘‘сампаннам̣ са̄ликеда̄рам̣, сува̄ бхун̃джанти косийа;

пат̣иведеми те брахме, на нам̣ ва̄ретумуссахе’’ти. (джа̄. 1.14.1);

идам̣ парипун̣н̣асампаннам̣ на̄ма. ‘‘имина̄ па̄тимоккхасам̣варена упето хоти самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно сампанно саманна̄гато’’ти (вибха. 511) идам̣ саман̇гисампаннам̣ на̄ма. ‘‘имисса̄, бханте, маха̄патхавийа̄ хет̣т̣химаталам̣ сампаннам̣, сеййатха̄пи кхуддамадхум̣ анел̣акам̣, евамасса̄да’’нти (па̄ра̄. 17) идам̣ мадхурасампаннам̣ на̄ма. идха пана парипун̣н̣асампаннампи саман̇гисампаннампи ват̣т̣ати. тасма̄ сампаннасӣла̄ти парипун̣н̣асӣла̄ хутва̄типи сӣласаман̇гино хутва̄типи еваметтха аттхо ведиббо. сӣланти кенат̣т̣хена сӣлам̣? сӣланат̣т̣хена сӣлам̣. тасса виттха̄ракатха̄ висуддхимагге вутта̄.

таттха ‘‘парипун̣н̣асӣла̄’’ти имина̄ аттхена кхеттадосавигамена кхеттапа̄рипӯрӣ вийа сӣладосавигамена сӣлапа̄рипӯрӣ вутта̄ хоти. йатха̄ хи кхеттам̣ бӣджакхан̣д̣ам̣ ваппакхан̣д̣ам̣ удакакхан̣д̣ам̣ ӯсакхан̣д̣анти чатудосасаманна̄гатам̣ апарипӯрам̣ хоти.

таттха бӣджакхан̣д̣ам̣ на̄ма йаттха антарантара̄ бӣджа̄ни кхан̣д̣а̄ни ва̄ пӯтӣни ва̄ хонти, та̄ни йаттха вапанти, таттха сассам̣ на ут̣т̣хети, кхеттам̣ кхан̣д̣ам̣ хоти. ваппакхан̣д̣ам̣ на̄ма йаттха акусало бӣджа̄ни вапанто антарантара̄ нипа̄тети. еван̃хи саббаттха сассам̣ на ут̣т̣хети, кхеттам̣ кхан̣д̣ам̣ хоти. удакакхан̣д̣ам̣ на̄ма йаттха каттхачи удакам̣ атибаху ва̄ на ва̄ хоти, татра̄пи хи сасса̄ни на ут̣т̣хенти, кхеттам̣ кхан̣д̣ам̣ хоти. ӯсакхан̣д̣ам̣ на̄ма йаттха кассако кисмин̃чи падесе нан̇галена бхӯмим̣ чатта̄ро пан̃ча ва̄ре касанто атигамбхӣрам̣ кароти, тато ӯсам̣ уппаджджати, татра̄пи хи сассам̣ на ут̣т̣хети, кхеттам̣ кхан̣д̣ам̣ хоти, та̄дисан̃ча кхеттам̣ на махаппхалам̣ хоти на маха̄нисам̣сам̣, татра̄пи хи бахумпи вапитва̄ аппам̣ лабхати. имесам̣ пана чатуннам̣ доса̄нам̣ вигама̄ кхеттам̣ парипун̣н̣ам̣ хоти. та̄дисан̃ча кхеттам̣ махаппхалам̣ хоти маха̄нисам̣сам̣. евамева кхан̣д̣ам̣ чхиддам̣ сабалам̣ камма̄санти чатудосасаманна̄гатам̣ сӣлам̣ апарипӯрам̣ хоти. та̄дисан̃ча сӣлам̣ на махаппхалам̣ хоти, на маха̄нисам̣сам̣. имесам̣ пана чатуннам̣ доса̄нам̣ вигама̄ сӣлакхеттам̣ парипун̣н̣ам̣ хоти, та̄дисан̃ча сӣлам̣ махаппхалам̣ хоти маха̄нисам̣сам̣.

‘‘сӣласаман̇гино’’ти имина̄ панаттхена сӣлена саман̇гибхӯта̄ самодха̄нам̣ гата̄ саманна̄гата̄ хутва̄ вихаратха̄ти идамева вуттам̣ хоти. таттха двӣхи ка̄ран̣ехи сампаннасӣлата̄ хоти сӣлавипаттийа̄ ча а̄дӣнавадассанена сӣласампаттийа̄ ча а̄нисам̣садассанена. тадубхайампи висуддхимагге виттха̄ритам̣.

таттха ‘‘сампаннасӣла̄’’ти етта̄вата̄ кира бхагава̄ чатупа̄рисуддхисӣлам̣ уддиситва̄ ‘‘па̄тимоккхасам̣варасам̣вута̄’’ти имина̄ таттха джет̣т̣хакасӣлам̣ виттха̄ретва̄ дассесӣти дӣпавиха̄рава̄сӣ суманаттхеро а̄ха. антева̄сико панасса тепит̣акачӯл̣ана̄гаттхеро а̄ха – убхайаттха̄пи па̄тимоккхасам̣варо бхагавата̄ вутто, па̄тимоккхасам̣варойева хи сӣлам̣. итара̄ни пана тӣн̣и сӣланти вуттат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма аттхӣти анануджа̄нанто ватва̄ а̄ха – ‘‘индрийасам̣варо на̄ма чхадва̄рараккха̄маттакамева, а̄джӣвапа̄рисуддхи дхаммена самена паччайуппаттиматтакам̣, паччайанисситам̣ пат̣иладдхапаччайе идаматтханти паччавеккхитва̄ парибхун̃джанаматтакам̣. ниппарийа̄йена па̄тимоккхасам̣варова сӣлам̣. йасса со бхинно, айам̣ чхиннасӣсо вийа пурисо хаттхапа̄де сеса̄ни раккхиссатӣти на ваттаббо. йасса пана со арого, айам̣ аччхиннасӣсо вийа пурисо джӣвитам̣ сеса̄ни пуна па̄катика̄ни катва̄ раккхитум̣ саккоти. тасма̄ ‘сампаннасӣла̄’ти имина̄ па̄тимоккхасам̣варам̣ уддиситва̄ ‘сампаннапа̄тимоккха̄’ти тассева вевачанам̣ ватва̄ там̣ виттха̄ретва̄ дассенто ‘па̄тимоккхасам̣варасам̣вута̄’тиа̄дима̄ха̄’’ти.

таттха па̄тимоккхасам̣варасам̣вута̄ти па̄тимоккхасам̣варена саманна̄гата̄. а̄ча̄рагочарасампанна̄ти а̄ча̄рена ча гочарена ча сампанна̄. ан̣уматтесӯти аппаматтакесу. ваджджесӯти акусаладхаммесу. бхайадасса̄вӣти бхайадассино. сама̄да̄йа̄ти самма̄ а̄дийитва̄. сиккхатха сиккха̄падесӯти сиккха̄падесу там̣ там̣ сиккха̄падам̣ сама̄дийитва̄ сиккхатха. апича сама̄да̄йа сиккхатха сиккха̄падесӯти йам̣кин̃чи сиккха̄кот̣т̣ха̄сесу сиккхитаббам̣ ка̄йикам̣ ва̄часикан̃ча, там̣ саббам̣ сама̄да̄йа сиккхатха̄ти айаметтха сан̇кхепо, виттха̄рато пана сабба̄нета̄ни па̄тимоккхасам̣вара̄дӣни пада̄ни висуддхимагге вутта̄ни.

65. а̄кан̇кхеййа чети идам̣ касма̄ а̄раддхам̣? сӣла̄нисам̣садассанаттхам̣. сачепи ачирапаббаджита̄нам̣ ва̄ дуппан̃н̃а̄нам̣ ва̄ евамасса ‘‘бхагава̄ сӣлам̣ пӯретха̄ти вадати, ко ну кхо сӣлапӯран̣е а̄нисам̣со, ко висесо, ка̄ вад̣д̣хӣ’’ти? тесам̣ саттараса а̄нисам̣се дассетум̣ евама̄ха. аппева на̄ма етам̣ сабрахмача̄рӣнам̣ пийамана̄пата̄диа̄саваккхайапарийоса̄нам̣ а̄нисам̣сам̣ сутва̄пи сӣлам̣ парипӯреййунти. висакан̣т̣акава̄н̣иджо вийа. висакан̣т̣акава̄н̣иджо на̄ма гул̣ава̄н̣иджо вуччати.

со кира гул̣апха̄н̣итакхан̣д̣асаккхара̄дӣни сакат̣ена̄да̄йа паччантага̄мам̣ гантва̄ ‘‘висакан̣т̣акам̣ ган̣хатха, висакан̣т̣акам̣ ган̣хатха̄’’ти уггхосеси. там̣ сутва̄ га̄мика̄ ‘‘висам̣ на̄ма каккхал̣ам̣, йо нам̣ кха̄дати, со марати, кан̣т̣акампи виджджхитва̄ ма̄рети, убхопете каккхал̣а̄, ко еттха а̄нисам̣со’’ти гехадва̄ра̄ни тхакесум̣, да̄раке ча пала̄песум̣. там̣ дисва̄ ва̄н̣иджо ‘‘авоха̄ракусала̄ име га̄мика̄, ханда не упа̄йена ган̣ха̄пемӣ’’ти ‘‘атимадхурам̣ ган̣хатха, атиса̄дум̣ ган̣хатха, гул̣ам̣ пха̄н̣итам̣ саккхарам̣ самаггхам̣ лаббхати, кӯт̣ама̄сакакӯт̣акаха̄пан̣а̄дӣхипи лаббхатӣ’’ти уггхосеси. там̣ сутва̄ га̄мика̄ хат̣т̣хатут̣т̣ха̄ а̄гантва̄ бахумпи мӯлам̣ датва̄ гахесум̣. таттха ва̄н̣иджасса ‘‘висакан̣т̣акам̣ ган̣хатха̄’’ти уггхосанам̣ вийа бхагавато ‘‘сампаннасӣла̄, бхиккхаве, вихаратха…пе… сама̄да̄йа сиккхатха сиккха̄падесӯ’’ти вачанам̣. ‘‘убхопете каккхал̣а̄, ко еттха а̄нисам̣со’’ти га̄мика̄нам̣ чинтанам̣ вийа бхагава̄ ‘‘сампаннасӣла̄ вихаратха̄’’ти а̄ха, ‘‘сӣлан̃ча на̄метам̣ каккхал̣ам̣ пхарусам̣ кхид̣д̣а̄дипаччанӣкам̣, ко ну кхо сампаннасӣла̄нам̣ а̄нисам̣со’’ти бхиккхӯнам̣ чинтанам̣. атха тасса ва̄н̣иджасса ‘‘атимадхурам̣ ган̣хатха̄’’тиа̄дивачанам̣ вийа бхагавато пийамана̄пата̄диа̄саваккхайапарийоса̄нам̣ саттарасаа̄нисам̣саппака̄санаттхам̣ ‘‘а̄кан̇кхеййа че’’тиа̄дивачанам̣ ведитаббам̣.

таттха а̄кан̇кхеййа чети йади а̄кан̇кхеййа йади иччхеййа. пийо ча ассанти пийачаккхӯхи сампасситаббо, синехуппаттийа̄ падат̣т̣ха̄набхӯто бхавеййанти вуттам̣ хоти. мана̄поти тесам̣ манавад̣д̣ханако, тесам̣ ва̄ манена паттаббо, меттачиттена пхаритабботи вуттам̣ хоти. гарӯти тесам̣ гарут̣т̣ха̄нийо па̄са̄н̣аччхаттасадисо. бха̄ванӣйоти ‘‘аддха̄ айама̄йасма̄ джа̄нам̣ джа̄на̄ти пассам̣ пассатӣ’’ти евам̣ самбха̄ванӣйо. сӣлесвевасса парипӯрака̄рӣти чатупа̄рисуддхисӣлесуйева парипӯрака̄рӣ асса, анӯнена парипӯрита̄ка̄рена саманна̄гато бхавеййа̄ти вуттам̣ хоти. аджджхаттам̣ четосаматхамануйуттоти аттано читтасаматхе йутто, еттха хи аджджхаттанти ва̄ аттаноти ва̄ етам̣ екаттхам̣, бйан̃джанамева на̄нам̣. бхумматтхе панетам̣ саматханти упайогавачанам̣. анӯти имина̄ упасаггена йоге сиддхам̣. анира̄катаджджха̄ноти бахи анӣхат̣аджджха̄но, авина̄ситаджджха̄но ва̄, нӣхаран̣авина̄саттхан̃хи идам̣ нира̄каран̣ам̣ на̄ма. тхамбхам̣ нирам̣катва̄ нива̄тавуттӣтиа̄дӣсу часса пайого дат̣т̣хаббо.

випассана̄йа саманна̄гатоти саттавидха̄йа анупассана̄йа йутто, саттавидха̄ анупассана̄ на̄ма аничча̄нупассана̄ дуккха̄нупассана̄ анатта̄нупассана̄ ниббида̄нупассана̄ вира̄га̄нупассана̄ ниродха̄нупассана̄ пат̣иниссагга̄нупассана̄ти. та̄ висуддхимагге виттха̄рита̄. брӯхета̄ сун̃н̃а̄га̄ра̄нанти вад̣д̣хета̄ сун̃н̃а̄га̄ра̄нам̣, еттха ча саматхавипассана̄васена каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ раттиндивам̣ сун̃н̃а̄га̄рам̣ пависитва̄ нисӣдама̄но бхиккху ‘‘брӯхета̄ сун̃н̃а̄га̄ра̄на’’нти ведитаббо. екабхӯмака̄дипа̄са̄де курума̄нопи пана нева сун̃н̃а̄га̄ра̄нам̣ брӯхета̄ти дат̣т̣хабботи.

етта̄вата̄ ча йатха̄ тан̣ха̄вичаритадесана̄ пат̣хамам̣ тан̣ха̄васена а̄раддха̄пи тан̣ха̄падат̣т̣ха̄натта̄ ма̄надит̣т̣хӣнам̣ ма̄надит̣т̣хийо осаритва̄ камена папан̃чаттайадесана̄ джа̄та̄, евамайам̣ десана̄ пат̣хамам̣ адхисӣласиккха̄васена а̄раддха̄пи сӣлападат̣т̣ха̄натта̄ саматхавипассана̄нам̣ саматхавипассана̄йо осаритва̄ камена сиккхаттайадесана̄ джа̄та̄ти ведитабба̄.

еттха хи ‘‘сӣлесвевасса парипӯрака̄рӣ’’ти етта̄вата̄ адхисӣласиккха̄ вутта̄. ‘‘аджджхаттам̣ четосаматхамануйутто анира̄катаджджха̄но’’ти етта̄вата̄ адхичиттасиккха̄, ‘‘випассана̄йа саманна̄гато’’ти етта̄вата̄ адхипан̃н̃а̄сиккха̄, ‘‘брӯхета̄ сун̃н̃а̄га̄ра̄на’’нти имина̄ пана саматхавасена сун̃н̃а̄га̄равад̣д̣хане адхичиттасиккха̄, випассана̄васена адхипан̃н̃а̄сиккха̄ти евам̣ двепи сиккха̄ сан̇гахетва̄ вутта̄. еттха ча ‘‘аджджхаттам̣ четосаматхамануйутто анира̄катаджджха̄но’’ти имехи падехи сӣла̄нураккхика̄ ева читтекаггата̄ катхита̄. ‘‘випассана̄йа̄’’ти имина̄ падена сӣла̄нураккхико сан̇кха̄рапариггахо.

катхам̣ читтекаггата̄ сӣламанураккхати? йасса хи читтекаггата̄ наттхи, со бйа̄дхимхи уппанне вихан̃н̃ати, со бйа̄дхивихато виккхиттачитто сӣлам̣ вина̄сетва̄пи бйа̄дхивӯпасамам̣ катта̄ хоти. йасса пана читтекаггата̄ аттхи, со там̣ бйа̄дхидуккхам̣ виккхамбхетва̄ сама̄паттим̣ сама̄паджджати, сама̄паннаккхан̣е дуккхам̣ дӯра̄пакатам̣ хоти, балаватарасукхамуппаджджати. евам̣ читтекаггата̄ сӣлам̣ анураккхати.

катхам̣ сан̇кха̄рапариггахо сӣламанураккхати? йасса хи сан̇кха̄рапариггахо наттхи, тасса ‘‘мама рӯпам̣ мама вин̃н̃а̄н̣а’’нти аттабха̄ве балавамаматтам̣ хоти, со татха̄рӯпесу дуббхиккхабйа̄дхибхайа̄дӣсу сампаттесу сӣлам̣ вина̄сетва̄пи аттабха̄вам̣ посета̄ хоти. йасса пана сан̇кха̄рапариггахо аттхи, тасса аттабха̄ве балавамаматтам̣ ва̄ синехо ва̄ на хоти, со татха̄рӯпесу дуббхиккхабйа̄дхибхайа̄дӣсу сампаттесу сачеписса анта̄ни бахи никкхаманти, сачепи уссуссати висуссати, кхан̣д̣а̄кхан̣д̣ико ва̄ хоти сатадха̄пи сахассадха̄пи, нева сӣлам̣ вина̄сетва̄ аттабха̄вам̣ посета̄ хоти. евам̣ сан̇кха̄рапариггахо сӣламанураккхати. ‘‘брӯхета̄ сун̃н̃а̄га̄ра̄на’’нти имина̄ пана тассева убхайасса брӯхана̄ вад̣д̣хана̄ са̄таччакирийа̄ дассита̄.

евам̣ бхагава̄ йасма̄ ‘‘сабрахмача̄рӣнам̣ пийо чассам̣ мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча̄’’ти име чатта̄ро дхамме а̄кан̇кхантена наттхан̃н̃ам̣ кин̃чи ка̄таббам̣, ан̃н̃адаттху сӣла̄дигун̣асаманна̄гатена бхавитаббам̣, идисо хи сабрахмача̄рӣнам̣ пийо хоти мана̄по гару бха̄ванӣйо. вуттампи хетам̣ –

‘‘сӣладассанасампаннам̣, дхаммат̣т̣хам̣ саччава̄динам̣;

аттано камма кубба̄нам̣, там̣ джано куруте пийа’’нти. (дха. па. 217);

тасма̄ ‘‘а̄кан̇кхеййа че, бхиккхаве, бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо чассам̣ мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча̄ти сӣлесвевасса парипӯрака̄рӣ…пе… сун̃н̃а̄га̄ра̄на’’нти ватва̄ ида̄ни йасма̄ паччайала̄бха̄дим̣ паттхайантена̄пи идамева каран̣ӣйам̣, на ан̃н̃ам̣ кин̃чи, тасма̄ ‘‘а̄кан̇кхеййа че, бхиккхаве, бхиккху ла̄бхӣ асса’’нтиа̄дима̄ха. на четтха бхагава̄ ла̄бханимиттам̣ сӣла̄дипарипӯран̣ам̣ катхетӣти ведитаббо. бхагава̄ хи гха̄сесанам̣ чхиннакатхо на ва̄чам̣ пайуттам̣ бхан̣ети, евам̣ са̄ваке овадати, со катхам̣ ла̄бханимиттам̣ сӣла̄дипарипӯран̣ам̣ катхессати, пуггаладжджха̄сайавасена панетам̣ вуттам̣. йесан̃хи евам̣ аджджха̄сайо бхавеййа ‘‘саче майам̣ чатӯхи паччайехи на киламеййа̄ма, сӣла̄дим̣ пӯретум̣ саккун̣еййа̄ма̄’’ти, тесам̣ аджджха̄сайавасена бхагава̄ евама̄ха. апича раса̄нисам̣со еса сӣласса, йадидам̣ чатта̄ро паччайа̄ на̄ма. татха̄ хи пан̣д̣итаманусса̄ кот̣т̣ха̄дӣсу т̣хапитам̣ нӣхаритва̄ путта̄дӣнампи адатва̄ аттана̄пи апарибхун̃джитва̄ сӣлаванта̄нам̣ дентӣти сӣласса сараса̄нисам̣садассанаттхам̣ петам̣ вуттам̣.

татийава̄ре йеса̄ханти йесам̣ ахам̣. тесам̣ те ка̄ра̄ти тесам̣ дева̄нам̣ ва̄ манусса̄нам̣ ва̄ те майи ката̄ паччайада̄нака̄ра̄. дева̄пи хи сӣла̄дигун̣айутта̄нам̣ паччайе денти, на кевалам̣ манусса̄йева, сакко вийа а̄йасмато маха̄кассапасса. махаппхала̄ маха̄нисам̣са̄ти убхайаметам̣ аттхато екам̣, бйан̃джанамева на̄нам̣. махантам̣ ва̄ локийасукхам̣ пхалантӣти махаппхала̄. махато локуттарасукхасса ча паччайа̄ хонтӣти маха̄нисам̣са̄. сӣла̄дигун̣айуттасса хи кат̣аччхубхиккха̄пи пан̃чаратанаматта̄йа бхӯмийа̄ пан̣н̣аса̄ла̄пи катва̄ динна̄ анека̄ни каппасахасса̄ни дуггативинипа̄тато раккхати, парийоса̄не ча амата̄йа паринибба̄надха̄туйа̄паччайо хоти. ‘‘кхӣроданам̣ ахамада̄си’’нтиа̄дӣни (ви. ва. 413) четтха ваттхӯни, сакаламева ва̄ петаваттху вима̄наваттху ча са̄дхакам̣. тасма̄ паччайада̄йакехи аттани ката̄нам̣ ка̄ра̄нам̣ махаппхалатам̣ иччхантена̄пи сӣла̄дигун̣айуттенева бхавитаббанти дассети.

чатуттхава̄ре н̃а̄тӣти сассусасурапаккхика̄. са̄лохита̄ти екалохитасамбаддха̄ пӣтипита̄маха̄дайо. пета̄ти печчабха̄вам̣ гата̄. ка̄лан̇ката̄ти мата̄. тесам̣ танти тесам̣ там̣ майи пасанначиттатам̣ ва̄ пасаннена читтена ануссаран̣ам̣ ва̄. йасса хи бхиккхуно ка̄лан̇като пита̄ ва̄ ма̄та̄ ва̄ ‘‘амха̄кам̣ н̃а̄тако тхеро сӣлава̄ калйа̄н̣адхаммо’’ти пасанначитто хутва̄ там̣ бхиккхум̣ ануссарати, тасса со читтаппаса̄допи там̣ ануссаран̣аматтампи махаппхалам̣ маха̄нисам̣самева хоти, анека̄ни каппасатасахасса̄ни дуггатито ва̄ретум̣ анте ча аматам̣ па̄петум̣ саматтхамева хоти. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘йе те, бхиккхаве, бхиккхӯ сӣласампанна̄ сама̄дхисампанна̄ пан̃н̃а̄, вимутти, вимуттин̃а̄н̣адассанасампанна̄, дассанам̣па̄хам̣, бхиккхаве, тесам̣ бхиккхӯнам̣ бахука̄рам̣ вада̄ми. саванам̣, ануссатим̣, анупаббаджджам̣, упасан̇каманам̣, пайирупа̄санам̣па̄хам̣, бхиккхаве, тесам̣ бхиккхӯнам̣ бахука̄рам̣ вада̄мӣ’’ти (итиву. 104). тасма̄ н̃а̄тиса̄лохита̄нам̣ аттани читтаппаса̄дасса ануссатийа̄ ча махаппхалатам̣ иччхантена̄пи сӣла̄дигун̣айуттенева, бхавитаббанти дассети.

66. пан̃чамава̄ре аратиратисахо ассанти аратийа̄ ратийа̄ ча сахо абхибхавита̄ аджджхоттхарита̄ бхавеййам̣. еттха ча аратӣти адхикусалесу дхаммесу пантасена̄санесу ча уккан̣т̣ха̄. ратӣти пан̃чака̄магун̣арати. на ча мам̣ арати сахеййа̄ти ман̃ча арати на абхибхавеййа на маддеййа на аджджхоттхареййа. уппаннанти джа̄там̣ ниббаттам̣. сӣла̄дигун̣айутто хи аратин̃ча ратин̃ча сахати аджджхоттхарати маддитва̄ тит̣т̣хати. тасма̄ ӣдисам̣ атта̄нам̣ иччхантена̄пи сӣла̄дигун̣айуттенева бхавитаббанти дассети.

чхат̣т̣хава̄ре бхайам̣ читтутра̄сопи а̄рамман̣ампи. бхеравам̣ а̄рамман̣амева. сесам̣ пан̃чамава̄ре вуттанайамева. сӣла̄дигун̣айутто хи бхайабхеравам̣ сахати аджджхоттхарати маддитва̄ тит̣т̣хати арийакот̣ийава̄сӣмаха̄даттаттхеро вийа.

тхеро кира маггам̣ пат̣ипанно ан̃н̃атарам̣ па̄са̄дикам̣ аран̃н̃ам̣ дисва̄ ‘‘идхеваджджа саман̣адхаммам̣ катва̄ гамисса̄мӣ’’ти магга̄ оккамма ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃апетва̄ паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ нисӣди. руккхадевата̄йа да̄рака̄ тхерасса сӣлатеджена сакабха̄вена сан̣т̣ха̄тум̣ асакконта̄ виссарамакам̣су. девата̄пи руккхам̣ ча̄леси. тхеро ачалова нисӣди. са̄ девата̄ дхӯма̄йи, паджджали, нева саккхи тхерам̣ ча̄летум̣, тато упа̄сакаван̣н̣ена̄гантва̄ вандитва̄ ат̣т̣ха̄си. ‘‘ко есо’’ти вутта̄ ‘‘ахам̣, бханте, етасмим̣ руккхе адхиваттха̄ девата̄’’ти авоча. твам̣ ете вика̄ре ака̄сӣти. а̄ма бхантети. касма̄ти ча вутта̄ а̄ха – ‘‘тумха̄кам̣, бханте, сӣлатеджена да̄рака̄ сакабха̄вена сан̣т̣ха̄тум̣ асакконта̄ виссарамакам̣су, са̄хам̣ тумхе пала̄петум̣ евамака̄си’’нти. тхеро а̄ха – ‘‘атха касма̄ идха, бханте, ма̄ васатха, майхам̣ апха̄сӯти пат̣икаччева на̄вача̄си. ида̄ни пана ма̄ кин̃чи авача, арийакот̣ийамаха̄датто амануссабхайена гатоти вачанато ладжджа̄ми, тена̄хам̣ идхева васиссам̣, твам̣ пана аджджекадивасам̣ йаттха каттхачи васа̄хӣ’’ти. евам̣ сӣла̄дигун̣айутто бхайабхеравасахо хоти. тасма̄ ӣдисаматта̄нам̣ иччхантена̄пи сӣла̄дигун̣айуттенева бхавитаббанти дассети.

саттамава̄ре а̄бхичетасика̄нанти абхичетоти абхиккантам̣ висуддхачиттам̣ вуччати, адхичиттам̣ ва̄, абхичетаси джа̄та̄ни а̄бхичетасика̄ни, абхичето санниссита̄нӣти ва̄ а̄бхичетасика̄ни. дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нанти дит̣т̣хадхамме сукхавиха̄ра̄нам̣. дит̣т̣хадхаммоти паччаккхо аттабха̄во вуччати, таттха сукхавиха̄рабхӯта̄нанти аттхо, рӯпа̄вачараджджха̄на̄наметам̣ адхивачанам̣. та̄ни хи аппетва̄ нисинна̄ джха̄йино имасмим̣йева аттабха̄ве асам̣килит̣т̣хам̣ неккхаммасукхам̣ винданти, тасма̄ ‘‘дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нӣ’’ти вуччанти. ника̄мала̄бхӣти ника̄мена ла̄бхӣ аттано иччха̄васена ла̄бхӣ, иччхитиччхитаккхан̣е сама̄паджджитум̣ саматтхоти вуттам̣ хоти. акиччхала̄бхӣти сукхенева паччанӣкадхамме виккхамбхетва̄ сама̄паджджитум̣ саматтхоти вуттам̣ хоти. акасирала̄бхӣти акасира̄нам̣ випула̄нам̣ ла̄бхӣ, йатха̄париччхедейева вут̣т̣ха̄тум̣ саматтхоти вуттам̣ хоти. екаччо хи ла̄бхӣйева хоти, на пана саккоти иччхитиччхитаккхан̣е сама̄паджджитум̣. екаччо саккоти татха̄ сама̄паджджитум̣, па̄рибандхике пана киччхена виккхамбхети. екаччо татха̄ сама̄паджджати, па̄рибандхике ча акиччхенева виккхамбхети, на саккоти на̄л̣ика̄йантам̣ вийа йатха̄париччхедейева ча вут̣т̣ха̄тум̣. йо пана имам̣ тивидхампи сампадам̣ иччхати, сопи сӣлесвевасса парипӯрака̄рӣти.

евам̣ абхин̃н̃а̄па̄даке джха̄не вутте кин̃ча̄пи абхин̃н̃а̄нам̣ ва̄ро а̄гато, атха кхо нам̣ бхагава̄ аггахетва̄ва йасма̄ на кевалам̣ абхин̃н̃а̄па̄дакаджджха̄на̄ни ча абхин̃н̃а̄йойева ча сӣла̄нам̣ а̄нисам̣со, апича кхо чатта̄ри а̄руппаджха̄на̄нипи тайо ча хет̣т̣хима̄ арийамагга̄, тасма̄ там̣ саббам̣ парийа̄дийитва̄ дассетум̣ а̄кан̇кхеййа че…пе… йе те санта̄ти евама̄дима̄ха.

таттха санта̄ти ан̇гасантата̄йа чева а̄рамман̣асантата̄йа ча. вимоккха̄ти паччанӣкадхаммехи вимуттатта̄ а̄рамман̣е ча адхимуттатта̄. атиккамма рӯпети рӯпа̄вачараджджха̄не атиккамитва̄, йе те вимоккха̄ атиккамма рӯпе санта̄ти падасамбандхо, итаратха̄ хи атиккамма рӯпе ким̣ каротӣти на пан̃н̃а̄йеййум̣. а̄руппа̄ти а̄рамман̣ато ча випа̄като ча рӯпавирахита̄. ка̄йена пхуситва̄ти на̄мака̄йена пхуситва̄ па̄пун̣итва̄, адхигантва̄ти вуттам̣ хоти. сесам̣ вутта̄намева. идам̣ вуттам̣ хоти ‘‘йопи бхиккху име вимоккхе пхуситва̄ вихаритука̄мо, сопи сӣлесвевасса парипӯрака̄рӣ’’ти.

67. навамава̄ре тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нанти сакка̄йадит̣т̣хивичикиччха̄сӣлаббатапара̄ма̄сасан̇кха̄та̄нам̣ тин̣н̣ам̣ бандхана̄нам̣. та̄ни хи сам̣йодженти кхандхагатибхава̄дӣхи кхандхагатибхава̄дайо, каммам̣ ва̄ пхалена, тасма̄ сам̣йоджана̄нӣти вуччанти, бандхана̄нӣти аттхо. париккхайа̄ти париккхайена. сота̄панноти сотам̣ а̄панно. сототи ча маггассетам̣ адхивачанам̣. сота̄панноти там̣саман̇гипуггаласса. йатха̄ха ‘‘сото сототи хидам̣, са̄рипутта, вуччати. катамо ну кхо, са̄рипутта, сототи? айамева хи, бханте, арийо ат̣т̣хан̇гико магго. сеййатхидам̣, самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхӣти. сота̄панно сота̄панноти хидам̣, са̄рипутта, вуччати. катамо ну кхо, са̄рипутта, сота̄панноти? йо хи, бханте, имина̄ ат̣т̣хан̇гикена маггена саманна̄гато, айам̣ вуччати сота̄панно, йойам̣ а̄йасма̄ евам̣на̄мо евам̣готто’’ти. идха пана маггена пхаласса на̄мам̣ диннам̣, тасма̄ пхалат̣т̣хо ‘‘сота̄панно’’ти ведитаббо. авинипа̄тадхаммоти винипа̄тетӣти винипа̄то, на̄сса винипа̄то дхаммоти авинипа̄тадхаммо, на атта̄нам̣ апа̄йе винипа̄тасабха̄воти вуттам̣ хоти. касма̄? йе дхамма̄ апа̄йагаманийа̄, тесам̣ пахӣнатта̄. самбодхи парам̣ айанам̣ гати асса̄ти самбодхипара̄йан̣о, упаримаггаттайам̣ авассам̣ сампа̄пакоти аттхо. касма̄? пат̣иладдхапат̣хамамаггатта̄. сӣлесвева̄ти ӣдисо хотука̄мопи сӣлесвевасса парипӯран̣а̄рӣти.

дасамава̄ре пат̣хамамаггена париккхӣн̣а̄нипи тӣн̣и сам̣йоджана̄ни сакада̄га̄мимаггасса ван̣н̣абхан̣анаттхам̣ вутта̄ни. ра̄гадосамоха̄нам̣ танутта̄ти етесам̣ танубха̄вена, тануттакаран̣ена̄ти вуттам̣ хоти. таттха двӣхи ка̄ран̣ехи тануттам̣ ведитаббам̣ адхиччуппаттийа̄ ча парийут̣т̣ха̄намандата̄йа ча. сакада̄га̄мисса хи ват̣т̣а̄нуса̄римаха̄джанассева килеса̄ абхин̣хам̣ на уппаджджанти, када̄чи карахачи уппаджджанти вирал̣а̄ка̄ра̄ хутва̄, вирал̣ава̄пите кхетте ан̇кура̄ вийа. уппаджджама̄на̄пи ча ват̣т̣а̄нуса̄римаха̄джанассева мадданта̄ пхаранта̄ чха̄дента̄ андхака̄рам̣ каронта̄ на уппаджджанти, мандаманда̄ уппаджджанти танука̄ка̄ра̄ хутва̄, аббхапат̣аламива маккхика̄паттамива ча.

таттха кечи тхера̄ бхан̣анти ‘‘сакада̄га̄мисса килеса̄ кин̃ча̄пи чирена уппаджджанти, бахала̄ва уппаджджанти, татха̄ хисса путта̄ ча дхӣтаро ча диссантӣ’’ти, етам̣ пана аппама̄н̣ам̣. путтадхӣтаро хи ан̇гапаччан̇гапара̄масанаматтенапи хонтӣти. двӣхийева ка̄ран̣ехисса килеса̄нам̣ тануттам̣ ведитаббам̣ адхиччуппаттийа̄ ча парийут̣т̣ха̄намандата̄йа ча̄ти.

сакада̄га̄мӣти саким̣ а̄гаманадхаммо. сакидева имам̣ локам̣ а̄гантва̄ти екава̄рам̣йева имам̣ мануссалокам̣ пат̣исандхивасена а̄гантва̄. йопи хи идха сакада̄га̄мимаггам̣ бха̄ветва̄ идхева паринибба̄ти, сопи идха на гахито. йопи идха маггам̣ бха̄ветва̄ девесу упападжджитва̄ таттхева паринибба̄ти. йопи девалоке маггам̣ бха̄ветва̄ таттхева паринибба̄ти. йопи девалоке маггам̣ бха̄ветва̄ идхева мануссалоке ниббаттитва̄ паринибба̄ти. йо пана идха маггам̣ бха̄ветва̄ девалоке ниббатто, таттха йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ пуна идхева упападжджитва̄ паринибба̄ти, айамидха гахитоти ведитаббо. дуккхассантам̣ кареййанти ват̣т̣адуккхасса париччхедам̣ кареййам̣. сӣлесвева̄ти ӣдисо хотука̄мопи сӣлесвевасса парипӯрака̄рӣти.

ека̄дасамава̄ре пан̃чаннанти ган̣анапариччхедо. орамбха̄гийа̄нанти орам̣ вуччати хет̣т̣ха̄, хет̣т̣ха̄бха̄гийа̄нанти аттхо, ка̄ма̄вачаралоке уппаттипаччайа̄нанти адхиппа̄йо. сам̣йоджана̄нанти бандхана̄нам̣, та̄ни ка̄мара̄габйа̄па̄дасам̣йоджанехи саддхим̣ пуббе вуттасам̣йоджана̄нева ведитабба̄ни. йасса хи ета̄ни аппахӣна̄ни, со кин̃ча̄пи бхавагге уппанно хоти, атха кхо а̄йупариккхайа̄ ка̄ма̄вачаре ниббаттатийева, гилитабалисамаччхӯпамо сва̄йам̣ пуггало дӣгхасуттакена па̄де баддхавихан̇гӯпамо ча̄ти ведитаббо. пуббе вутта̄нампи четтха вачанам̣ ван̣н̣абхан̣анаттхамева̄ти ведитаббам̣. опапа̄тикоти сесайонипат̣иккхепавачанаметам̣. таттхапаринибба̄йӣти таттхева брахмалоке паринибба̄йӣ. ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄ти тато брахмалока̄ пат̣исандхивасена пуна ана̄ваттисабха̄во. сӣлесвева̄ти ӣдисо хотука̄мопи сӣлесвевасса парипӯрака̄рӣти.

68. евам̣ ана̄га̄мимагге вутте кин̃ча̄пи чатуттхамаггасса ва̄ро а̄гато, атха кхо нам̣ бхагава̄ аггахетва̄ва йасма̄ на кевала̄ а̄саваккхайа̄бхин̃н̃а̄ ева сӣла̄нам̣ а̄нисам̣со, апича кхо локийапан̃ча̄бхин̃н̃а̄йопи, тасма̄ та̄пи дассетум̣, йасма̄ ча а̄саваккхайе катхите десана̄ нит̣т̣хита̄ хоти, еван̃ча сати имесам̣ гун̣а̄нам̣ акатхитатта̄ айам̣ катха̄ мун̣д̣а̄бхин̃н̃а̄катха̄ на̄ма бхавеййа, тасма̄ ча абхин̃н̃а̄па̄рипӯрим̣ катва̄ дассетумпи, йасма̄ ча ана̄га̄мимагге т̣хитасса сукхена иддхивикуппана̄ иджджхати, сама̄дхипарибандха̄нам̣ ка̄мара̄габйа̄па̄да̄нам̣ самӯхататта̄, ана̄га̄мӣ хи сӣлесу ча сама̄дхимхи ча парипӯрака̄рӣ, тасма̄ йуттат̣т̣ха̄нейева локийа̄бхин̃н̃а̄йо дассетумпи ‘‘а̄кан̇кхеййа че…пе… анекавихита’’нти евама̄дима̄ха̄ти айаманусандхи.

таттха ‘‘анекавихитам̣ иддхивидха’’нтиа̄дина̄ найена а̄гата̄нам̣ пан̃чаннампи локийа̄бхин̃н̃а̄нам̣ па̄л̣иван̣н̣ана̄ саддхим̣ бха̄вана̄найена висуддхимагге вутта̄.

69. чхат̣т̣ха̄бхин̃н̃а̄йа а̄сава̄нам̣ кхайа̄ти арахаттамаггена саббакилеса̄нам̣ кхайа̄. ана̄саванти а̄сававирахитам̣. четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттинти еттха четовачанена арахаттапхаласампайуттова сама̄дхи, пан̃н̃а̄вачанена там̣сампайутта̄ пан̃н̃а̄ва вутта̄. таттха ча сама̄дхи ра̄гато вимуттатта̄ четовимутти, пан̃н̃а̄ авиджджа̄йа вимуттатта̄ пан̃н̃а̄вимуттӣти ведитабба̄. вуттан̃четам̣ бхагавата̄ ‘‘йо хисса, бхиккхаве, сама̄дхи, тадасса сама̄дхиндрийам̣. йа̄ хисса, бхиккхаве, пан̃н̃а̄, тадасса пан̃н̃индрийам̣. ити кхо, бхиккхаве, ра̄гавира̄га̄ четовимутти, авиджджа̄вира̄га̄ пан̃н̃а̄вимуттӣ’’ти, апичеттха саматхапхалам̣ четовимутти, випассана̄пхалам̣ пан̃н̃а̄вимуттӣти ведитабба̄.

дит̣т̣хева дхаммети имасмим̣йева аттабха̄ве. сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ти аттанойева пан̃н̃а̄йа паччаккхам̣ катва̄, апарапаччайена н̃атва̄ти аттхо. упасампаджджа вихареййанти па̄пун̣итва̄ сампа̄детва̄ вихареййам̣. сӣлесвева̄ти евам̣ сабба̄саве ниддхунитва̄ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ адхигантука̄мопи сӣлесвевасса парипӯрака̄рӣти.

евам̣ бхагава̄ сӣла̄нисам̣сакатхам̣ йа̄ва арахатта̄ катхетва̄ ида̄ни саббампи там̣ сӣла̄нисам̣сам̣ сампин̣д̣етва̄ дассенто нигаманам̣ а̄ха ‘‘сампаннасӣла̄, бхиккхаве…пе… идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти. тасса̄йам̣ сан̇кхепаттхо, ‘‘сампаннасӣла̄, бхиккхаве, вихаратха…пе… сама̄да̄йа сиккхатха сиккха̄падесӯ’’ти ити йам̣ там̣ майа̄ пуббе евам̣ вуттам̣, идам̣ саббампи сампаннасӣло бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо хоти мана̄по, гару бха̄ванӣйо паччайа̄нам̣ ла̄бхӣ, паччайада̄йака̄нам̣ махаппхалакаро, пуббан̃а̄тӣнам̣ ануссаран̣ачетана̄йа пхаламахаттакаро, аратиратисахо, бхайабхеравасахо, рӯпа̄вачараджджха̄на̄нам̣ арӯпа̄вачараджджха̄на̄нан̃ча ла̄бхӣ, хет̣т̣хима̄ни тӣн̣и са̄ман̃н̃апхала̄ни пан̃ча локийа̄бхин̃н̃а̄ а̄саваккхайан̃а̄н̣анти ча име ча гун̣е сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатта̄ хоти, етам̣ пат̣ичча идам̣ сандха̄йа вуттанти. идамавоча бхагава̄, аттамана̄ те бхиккху бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

а̄кан̇кхеййасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.