4. бхайабхеравасуттаван̣н̣ана̄
34. евам̣ ме сутанти бхайабхеравасуттам̣. татра̄йам̣ апуббападаван̣н̣ана̄ – атха̄ти авиччхеданаттхе нипа̄то. кхоти авадха̄ран̣аттхе, бхагавато са̄ваттхийам̣ виха̄ре авиччхиннейева̄ти вуттам̣ хоти. джа̄н̣уссон̣ӣти нетам̣ тасса ма̄та̄питӯхи катана̄мам̣, апича кхо т̣ха̄нантарапат̣ила̄бхаладдхам̣. джа̄н̣уссон̣ит̣т̣ха̄нам̣ кира на̄метам̣ пурохитат̣т̣ха̄нам̣, там̣ тасса ран̃н̃а̄ диннам̣, тасма̄ ‘‘джа̄нуссон̣ӣ’’ти вуччати. брахмам̣ ан̣атӣти бра̄хман̣о, манте саджджха̄йатӣти аттхо. идамева хи джа̄тибра̄хман̣а̄нам̣ нируттивачанам̣. арийа̄ пана ба̄хитапа̄патта̄ бра̄хман̣а̄ти вуччанти.
йена бхагава̄ тенупасан̇камӣти йена̄ти бхумматтхе каран̣авачанам̣, тасма̄ йаттха бхагава̄, таттха упасан̇камӣти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. йена ва̄ ка̄ран̣ена бхагава̄ девамануссехи упасан̇камитаббо, тена ка̄ран̣ена упасан̇камӣти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. кена ча ка̄ран̣ена бхагава̄ упасан̇камитаббо? на̄наппака̄рагун̣ависеса̄дхигама̄дхиппа̄йена, са̄дупхалӯпабхога̄дхиппа̄йена диджаган̣ехи ниччапхалитамаха̄руккхо вийа.
упасан̇камӣти ча гатоти вуттам̣ хоти. упасан̇камитва̄ти упасан̇каманапарийоса̄надӣпанам̣. атха ва̄ евам̣ гато тато а̄саннатарам̣ т̣ха̄нам̣ бхагавато самӣпасан̇кха̄там̣ гантва̄типи вуттам̣ хоти. бхагавата̄ саддхим̣ саммодӣти йатха̄ кхаманӣйа̄дӣни пуччханто бхагава̄ тена, евам̣ сопи бхагавата̄ саддхим̣ самаппаваттамодо ахоси, сӣтодакам̣ вийа ун̣ходакена саммодитам̣ екӣбха̄вам̣ агама̄си. йа̄йа ча ‘‘каччи те, бхо готама, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣, каччи бхото готамасса готамаса̄вака̄нан̃ча аппа̄ба̄дхам̣ аппа̄тан̇кам̣ лахут̣т̣ха̄нам̣ балам̣ пха̄сувиха̄ро’’тиа̄дика̄йа катха̄йа саммоди, там̣ пӣтипа̄моджджасан̇кха̄тасаммодаджананато саммодитум̣ йуттабха̄вато ча саммоданӣйам̣, аттхабйан̃джанамадхурата̄йа сучирампи ка̄лам̣ са̄ретум̣ нирантарам̣ паваттетум̣ арахарӯпато саритаббабха̄вато ча са̄ра̄н̣ӣйам̣. суййама̄насукхато ча саммоданӣйам̣, ануссарийама̄насукхато ча са̄ран̣ӣйам̣. татха̄ бйан̃джанапарисуддхата̄йа саммоданӣйам̣, аттхапарисуддхата̄йа са̄ран̣ӣйанти евам̣ анекехи парийа̄йехи саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ парийоса̄петва̄ нит̣т̣ха̄петва̄ йенаттхена а̄гато, там̣ пуччхитука̄мо екамантам̣ нисӣди.
екамантанти бха̄ванапум̣саканиддесо, ‘‘висамам̣ чандимасӯрийа̄ париваттантӣ’’тиа̄дӣсу (а. ни. 4.70) вийа. тасма̄ йатха̄ нисинно екамантам̣ нисинно хоти, татха̄ нисӣдӣти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. бхумматтхе ва̄ етам̣ упайогавачанам̣. нисӣдӣти упа̄виси. пан̣д̣ита̄ хи пуриса̄ гарут̣т̣ха̄нийам̣ упасан̇камитва̄ а̄санакусалата̄йа екамантам̣ нисӣданти, айан̃ча несам̣ ан̃н̃атаро, тасма̄ екамантам̣ нисӣди.
катхам̣ нисинно пана екамантам̣ нисинно хотӣти. чха нисаджджадосе ваджджетва̄. сеййатхидам̣, атидӯрам̣ ачча̄саннам̣ упарива̄там̣ уннатападесам̣ атисаммукхам̣ атипаччха̄ти. атидӯре нисинно хи саче катхетука̄мо хоти, учча̄саддена катхетаббам̣ хоти. ачча̄санне нисинно сан̇гхат̣т̣анам̣ кароти. упарива̄те нисинно сарӣрагандхена ба̄дхати. уннатаппадесе нисинно ага̄равам̣ пака̄сети. атисаммукха̄ нисинно саче дат̣т̣хука̄мо хоти, чаккхуна̄ чаккхум̣ а̄хачча дат̣т̣хаббам̣ хоти. атипаччха̄ нисинно саче дат̣т̣хука̄мо хоти, гӣвам̣ паса̄ретва̄ дат̣т̣хаббам̣ хоти. тасма̄ айампи ете чха нисаджджадосе ваджджетва̄ нисӣди, тена вуттам̣ ‘‘екамантам̣ нисӣдӣ’’ти.
йемети йе име. кулапутта̄ти дувидха̄ кулапутта̄ джа̄тикулапутта̄ а̄ча̄ракулапутта̄. таттха ‘‘тена кхо пана самайена рат̣т̣хапа̄ло на̄ма кулапутто тасмим̣йева тхуллакот̣т̣хике аггакуласса путто’’ти (ма. ни. 2.294) евам̣ а̄гата̄ учча̄кулаппасута̄ джа̄тикулапутта̄ на̄ма. ‘‘йе те кулапутта̄ саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄’’ти (ма. ни. 3.78) евам̣ а̄гата̄ пана йаттха каттхачи куле пасута̄пи а̄ча̄расампанна̄ а̄ча̄ракулапутта̄ на̄ма. идха пана двӣхипи ка̄ран̣ехи кулапутта̄йева.
саддха̄ти саддха̄йа. ага̄расма̄ти ага̄рато. анага̄рийанти паббаджджам̣ бхиккхубха̄ван̃ча. паббаджджа̄пи хи наттхеттха ага̄рийанти анага̄рийа̄, ага̄расса хитам̣ касигораккха̄дикаммаметтха наттхӣти аттхо. бхиккхупи наттхетасса ага̄ранти анага̄ро, анага̄расса бха̄во анага̄рийам̣. паббаджита̄ти упагата̄, евам̣ саббатха̄пи анага̄рийасан̇кха̄там̣ паббаджджам̣ бхиккхубха̄вам̣ ва̄ упагата̄ти вуттам̣ хоти. пуббан̇гамоти пурато га̄мӣ на̄йако. бахука̄роти хитакирийа̄йа бахӯпака̄ро. бхавам̣ тесам̣ готамо сама̄дапета̄ти те кулапутте бхавам̣ готамо адхисӣла̄дӣни га̄хета̄ сиккха̄пета̄. са̄ джаната̄ти со джанасамӯхо. дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджатӣти дассана̄нугатим̣ пат̣ипаджджати, йандит̣т̣хико бхавам̣ готамо йам̣кхантико йам̣ручико, тепи тандит̣т̣хика̄ хонти там̣кхантика̄ там̣ручика̄ти аттхо.
касма̄ пана̄йам̣ евама̄ха̄ти? еса кира пуббе анеке кулапутте ага̄рамаджджхе васанте девапутте вийа пан̃чахи ка̄магун̣ехи парича̄рийама̄не анто ча бахи ча сусам̣вихита̄раккхе дисва̄, те апарена самайена бхагавато мадхурарасам̣ дхаммадесанам̣ сутва̄ саддха̄йа гхара̄ никкхамма паббаджитва̄ гха̄саччха̄данапарамата̄йа сантут̣т̣хе а̄ран̃н̃акесу сена̄санесу кеначи араккхийама̄непи ануссан̇кита̄парисан̇ките хат̣т̣хапахат̣т̣хе удаггудагге аддаса, дисва̄ ча имесам̣ кулапутта̄нам̣ ‘‘айам̣ пха̄сувиха̄ро кам̣ нисса̄йа уппанно’’ти чинтенто ‘‘саман̣ам̣ готама’’нти бхагавати паса̄дам̣ алаттха. со там̣ паса̄дам̣ ниведетум̣ бхагавато сантикам̣ а̄гато, тасма̄ евама̄ха.
атхасса бхагава̄ там̣ вачанам̣ сампат̣иччханто аббханумоданто ча еваметам̣ бра̄хман̣а̄тиа̄дима̄ха. вачанасампат̣иччхана̄нумоданаттхойева хи еттха айам̣ еванти нипа̄то. мамам̣ уддисса̄ти мам̣ уддисса. саддха̄ти саддха̄йева. на ин̣ат̣т̣ха̄ на бхайат̣т̣а̄тиа̄дӣни сандха̄йа̄ха. ӣдиса̄нам̣йева хи бхагава̄ пуббан̇гамо, на итаресам̣. дурабхисамбхава̄ни хӣти самбхавитум̣ дуккха̄ни дуссаха̄ни, на сакка̄ аппесаккхехи аджджхога̄хитунти вуттам̣ хоти. аран̃н̃аванапаттха̄нӣти аран̃н̃а̄ни ча ванапаттха̄ни ча. таттха кин̃ча̄пи абхидхамме ниппарийа̄йена, ‘‘никкхамитва̄ бахи индакхила̄ саббаметам̣ аран̃н̃а’’нти вуттам̣, татха̄пи йантам̣ ‘‘пан̃чадханусатикам̣ паччхима’’нти а̄ран̃н̃икан̇ганиппха̄дакам̣ сена̄санам̣ вуттам̣, тадева адхиппетанти ведитаббам̣.
ванапаттханти га̄мантам̣ атиккамитва̄ манусса̄нам̣ анупача̄рат̣т̣ха̄нам̣, йаттха на касӣйати на вапӣйати. вуттампи четам̣ ‘‘ванапаттханти дӯра̄наметам̣ сена̄сана̄нам̣ адхивачанам̣, ванапаттханти ванасан̣д̣а̄наметам̣ сена̄сана̄нам̣, ванапаттханти бхим̣санака̄наметам̣, ванапаттханти саломахам̣са̄наметам̣, ванапаттханти парийанта̄наметам̣, ванапаттханти на мануссӯпача̄ра̄наметам̣ сена̄сана̄нам̣ адхивачана’’нти. еттха ча парийанта̄нанти имамекам̣ парийа̄йам̣ т̣хапетва̄ сесапарийа̄йехи ванапаттха̄ни ведитабба̄нӣ. панта̄нӣти парийанта̄ни атидӯра̄ни. дуккарам̣ павивеканти ка̄йавивекам̣ дуккарам̣. дурабхираманти абхирамитум̣ на сукхам̣. екаттети екӣбха̄ве. ким̣ дассети? ка̄йавивеке катепи таттха читтам̣ абхирама̄петум̣ дуккарам̣. двайам̣двайа̄ра̄мо хи айам̣ локоти. харанти ман̃н̃ети харанти вийа гхасанти вийа. маноти манам̣. сама̄дхим̣ алабхама̄насса̄ти упача̄расама̄дхим̣ ва̄ аппана̄сама̄дхим̣ ва̄ алабхантасса. ким̣ дассети? ӣдисасса бхиккхуно тин̣апан̣н̣амига̄дисаддехи вивидхехи ча бхим̣санакехи вана̄ни читтам̣ виккхипанти ман̃н̃ети, саббам̣ бра̄хман̣о саддха̄паббаджита̄нам̣ кулапутта̄нам̣ аран̃н̃ава̄се (вибха. 529) вимхито а̄ха.
ка̄йакаммантава̄ракатха̄
35. атхасса бхагава̄ пуриманайенева ‘‘еваметам̣ бра̄хман̣а̄’’тиа̄дӣхи там̣ там̣ вачанам̣ сампат̣иччхитва̄ аббханумодитва̄ ча йасма̄ сол̣асасу т̣ха̄несу а̄рамман̣апариггахарахита̄нам̣йева та̄диса̄ни сена̄сана̄ни дурабхисамбхава̄ни, на тесу а̄рамман̣апаригга̄хайутта̄нам̣, аттана̄ ча бодхисатто сама̄но та̄дисо ахоси, тасма̄ аттано та̄диса̄нам̣ сена̄сана̄нам̣ дурабхисамбхаватам̣ дассетум̣, майхампи кхотиа̄дима̄ха.
таттха пуббева самбодха̄ти самбодхато пуббева, арийамаггаппаттито апарабха̄гейева̄ти вуттам̣ хоти. анабхисамбуддхасса̄ти аппат̣ивиддхачатусаччасса. бодхисаттассева сатоти буджджханакасаттассева самма̄самбодхим̣ адхигантум̣ арахасаттассева сато, бодхийа̄ ва̄ саттассева лаггассева сато. дӣпан̇карасса хи бхагавато па̄дамӯле ат̣т̣хадхаммасамодха̄нена абхинӣха̄расамиддхито пабхути татха̄гато бодхийа̄ сатто лагго ‘‘паттабба̄ майа̄ еса̄’’ти тададхигама̄йа параккамам̣ амун̃чантойева а̄гато, тасма̄ бодхисаттоти вуччати. тасса майханти тасса евам̣ бодхисаттассева сато майхам̣. йе кхо кечи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ти йе кечи паббаджджӯпагата̄ ва̄ бхова̄дино ва̄.
апарисуддхака̄йакамманта̄ти апарисуддхена па̄н̣а̄типа̄та̄дина̄ ка̄йакаммантена саманна̄гата̄. апарисуддхака̄йакаммантасандосахетӯти апарисуддхасса ка̄йакаммантасан̇кха̄тасса аттано досасса хету, апарисуддхака̄йакаммантака̄ран̣а̄ти вуттам̣ хоти. хавети екам̣савачане нипа̄то. акусаланти са̄ваджджам̣ аккхеман̃ча. бхайабхераванти бхайан̃ча бхераван̃ча. читтутра̄сасса ча бхайа̄нака̄рамман̣асса четам̣ адхивачанам̣. татра бхайам̣ са̄ваджджат̣т̣хена акусалам̣, бхеравам̣ аккхемат̣т̣хена̄ти ведитаббам̣. авха̄йантӣти паккосанти. катхам̣? те хи па̄н̣а̄типа̄та̄дӣни катва̄ ‘‘майам̣ айуттамакамха̄, саче но те джа̄неййум̣, йесам̣ апараджджхимха̄, ида̄ни анубандхитва̄ анайабйасанам̣ а̄па̄деййу’’нти аран̃н̃ам̣ пависитва̄ гаччхантаре ва̄ гумбантаре ва̄ нисӣданти. те ‘‘аппаматтакампи тин̣асаддам̣ ва̄ пан̣н̣асаддам̣ ва̄ сутва̄, ида̄нимха̄ нат̣т̣ха̄’’ти тасанти виттасанти, а̄гантва̄ парехи парива̄рита̄ вийа баддха̄ вадхита̄ вийа ча хонти. евам̣ там̣ бхайабхеравам̣ аттани сама̄ропанат̣т̣хена авха̄йанти паккосанти.
на кхо пана̄хам̣…пе… пат̣исева̄мӣти ахам̣ кхо пана апарисуддхака̄йакамманто хутва̄ аран̃н̃аванапаттха̄ни панта̄ни сена̄сана̄ни на пат̣исева̄ми. йе хи воти еттха воти нипа̄таматтам̣. арийа̄ вуччанти буддха̄ ча буддхаса̄вака̄ ча. парисуддхака̄йакамманта̄ти ӣдиса̄ хутва̄. тесамахам̣ ан̃н̃атароти тесам̣ ахампи еко ан̃н̃атаро. бодхисатто хи гахат̣т̣хопи паббаджитопи парисуддхака̄йакаммантова хоти. бхиййоти атирекаттхе нипа̄то. палломанти панналоматам̣, кхемам̣ соттхибха̄ванти аттхо. а̄па̄динти а̄паджджим̣, атирекам̣ соттхибха̄вам̣ атирекена ва̄ соттхибха̄вама̄паджджинти вуттам̣ хоти. аран̃н̃е виха̄ра̄йа̄ти аран̃н̃е виха̄раттха̄йа.
ка̄йакаммантава̄ракатха̄ нит̣т̣хита̄.
вачӣкаммантава̄ра̄диван̣н̣ана̄
36. еса найо саббаттха. айам̣ пана висесо, вачӣкаммантава̄ре та̄ва апарисуддхавачӣкамманта̄ти апарисуддхена муса̄ва̄да̄дина̄ вачӣкаммантена саманна̄гата̄. те катхам̣ бхайабхеравам̣ авха̄йанти? те муса̄ва̄дена парасса аттхам̣ бхан̃джитва̄, писун̣ава̄ча̄йа миттабхедам̣ катва̄ пхарусава̄ча̄йа паресам̣ парисамаджджхе мамма̄ни тудитва̄ нираттхакава̄ча̄йа парасатта̄нам̣ камманте на̄сетва̄ ‘‘майам̣ айуттамакамха̄, саче но те джа̄неййум̣, йесам̣ апараджджхимха̄, ида̄ни анубандхитва̄ анайабйасанам̣ па̄пеййу’’нти аран̃н̃ам̣ пависитва̄ гаччхантаре ва̄ гумбантаре ва̄ нисӣданти. те ‘‘аппаматтакампи тин̣асаддам̣ ва̄ пан̣н̣асаддам̣ ва̄ сутва̄ ида̄нимха̄ нат̣т̣ха̄’’ти тасанти виттасанти а̄гантва̄ парехи парива̄рита̄ вийа баддха̄ вадхита̄ вийа ча хонти. евам̣ там̣ бхайабхеравам̣ аттани сама̄ропанат̣т̣хена авха̄йанти, паккосанти.
манокаммантава̄ре апарисуддхаманокамманта̄ти апарисуддхена абхиджджха̄дина̄ манокаммантена саманна̄гата̄. те катхам̣ бхайабхеравам̣ авха̄йанти? те паресам̣ раккхитагопитесу бхан̣д̣есу абхиджджха̄висамалобхам̣ уппа̄детва̄ парасса куджджхитва̄ парасатте миччха̄дассанам̣ га̄ха̄петва̄ майам̣ айуттамакамха̄…пе… аттани сама̄ропанат̣т̣хена авха̄йанти паккосанти.
а̄джӣвава̄ре апарисуддха̄джӣва̄ти апарисуддхена веджджакаммадӯтакаммавад̣д̣хипайога̄дина̄ екавӣсатианесанабхедена а̄джӣвена саманна̄гата̄. те катхам̣ бхайабхеравам̣ авха̄йанти? те евам̣ джӣвикам̣ каппетва̄ сун̣анти – ‘‘са̄санасодхака̄ кира тепит̣ака̄ бхиккхӯ са̄санам̣ содхетум̣ никкханта̄, аджджа ва̄ све ва̄ идха̄гамиссантӣ’’ти аран̃н̃ам̣ пависитва̄ гаччхантаре ва̄…пе… тасанти виттасанти. те хи а̄гантва̄ парива̄ретва̄ гахита̄ вийа ода̄таваттханива̄сита̄ вийа ча хонтӣти. сесам̣ та̄дисамева.
37. ито парам̣ абхиджджха̄лӯтиа̄дӣсу кин̃ча̄пи абхиджджха̄бйа̄па̄да̄ манокаммантена сан̇гахита̄ татха̄пи нӣваран̣авасена пуна вутта̄ти ведитабба̄. таттха абхиджджха̄лӯти парабхан̣д̣а̄диабхиджджха̄йанасӣла̄. ка̄месу тиббаса̄ра̄га̄ти ваттхука̄месу бахалакилесара̄га̄, те катхам̣ бхайабхеравам̣ авха̄йанти? те ававаттхита̄рамман̣а̄ хонти, тесам̣ ававаттхита̄рамман̣а̄нам̣ аран̃н̃е вихаранта̄нам̣ дива̄ дит̣т̣хам̣ раттим̣ бхайабхеравам̣ хутва̄ упат̣т̣ха̄ти – ‘‘те а̄кулачитта̄ аппаматтакенапи тасанти виттасанти, раджджум̣ ва̄ латам̣ ва̄ дисва̄ саппасан̃н̃ино хонти, кха̄н̣ум̣ дисва̄ йаккхасан̃н̃ино, тхалам̣ ва̄ паббатам̣ ва̄ дисва̄ хаттхисан̃н̃ино саппа̄дӣхи анайабйасанам̣ а̄па̄дита̄ вийа хонтӣ’’ти. сесам̣ та̄дисамева.
38. бйа̄панначитта̄ти пакатибха̄вавиджаханена випанначитта̄. килеса̄нугатан̃хи читтам̣ пакатибха̄вам̣ виджахати, пура̄н̣абхаттабйан̃джанам̣ вийа пӯтикам̣ хоти. падут̣т̣хаманасан̇каппа̄ти падут̣т̣хачиттасан̇каппа̄, абхадракена паресам̣ анаттхаджанакена читтасан̇каппена саманна̄гата̄ти вуттам̣ хоти. те катхам̣ бхайабхеравам̣ авха̄йанти? бхайабхерава̄вха̄йанам̣ ито пабхути абхиджджха̄лува̄ре вуттанайенева ведитаббам̣. йаттха пана висесо бхависсати, таттха ваккха̄ма. на кхо пана̄хам̣ бйа̄панначиттоти еттха пана меттачитто ахам̣ хитачиттоти дассети, ӣдиса̄ хи бодхисатта̄ хонти. евам̣ саббаттха вуттадосапат̣ипаккхавасена бодхисаттасса гун̣а̄ ван̣н̣етабба̄.
39. тхинамиддхапарийут̣т̣хита̄ти читтагелан̃н̃абхӯтена тхинена сесана̄мака̄йагелан̃н̃абхӯтена миддхена ча парийут̣т̣хита̄, абхибхӯта̄ гахита̄ти вуттам̣ хоти. те нидда̄бахула̄ хонти.
40. уддхата̄ти уддхаччапакатика̄ виппхандама̄начитта̄, уддхаччена хи ека̄рамман̣е читтам̣ виппхандати дхаджайат̣т̣хийам̣ ва̄тена пат̣а̄ка̄ вийа. авӯпасантачитта̄ти аниббутачитта̄, идха куккуччам̣ гахетум̣ ват̣т̣ати.
41. кан̇кхӣ вичикиччхӣти еттха екамевидам̣ пан̃чамам̣ нӣваран̣ам̣. ким̣ ну кхо иданти а̄рамман̣ам̣ кан̇кханато кан̇кха̄, идамевиданти ниччхетум̣ асаматтхабха̄вато вичикиччха̄ти вуччати, тена саманна̄гата̄ саман̣абра̄хман̣а̄ ‘‘кан̇кхӣ вичикиччхӣ’’ти вутта̄.
42. аттуккам̣санака̄ паравамбхӣти йе атта̄нам̣ уккам̣сенти уккхипанти, учче т̣ха̄не т̣хапенти, паран̃ча вамбхенти гараханти нинданти, нӣче т̣ха̄не т̣хапенти, тесаметам̣ адхивачанам̣. те катхам̣ бхайабхеравам̣ авха̄йанти? те парехи ‘‘асуко ча кира асуко ча атта̄нам̣ уккам̣сенти, амхе гараханти, да̄се вийа каронти, ган̣хатха не’’ти анубаддха̄ пала̄йитва̄ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ гаччхантаре ва̄ гумбантаре ва̄ти ка̄йакаммантасадисам̣ виттха̄ретаббам̣.
43. чхамбхӣти ка̄йатхамбханаломахам̣санакарена тхамбхена саманна̄гата̄. бхӣрукаджа̄тика̄ти бхӣрукапакатика̄, га̄мада̄рака̄ вийа бхайабахула̄ асӯра̄ ка̄тара̄ти вуттам̣ хоти.
44. ла̄бхасакка̄расилоканти еттха лаббхатӣти ла̄бхо, чатуннам̣ паччайа̄наметам̣ адхивачанам̣. сакка̄роти сундарака̄ро, паччайа̄ ева хи пан̣ӣтапан̣ӣта̄ сундарасундара̄ ча абхисан̇кхаритва̄ ката̄ сакка̄ра̄ти вуччанти. йа̄ ча парехи аттано га̄равакирийа̄ пуппха̄дӣхи ва̄ пӯджа̄. силокоти ван̣н̣абхан̣анам̣ етам̣, ла̄бхан̃ча сакка̄ран̃ча силокан̃ча ла̄бхасакка̄расилокам̣. ника̄майама̄на̄ти паттхайама̄на̄. бхайабхерава̄вха̄йанам̣ абхиджджха̄лува̄расадисамева. тадаттхадӣпакам̣ панеттха пийага̄микаваттхум̣ катхенти –
еко кира пийага̄мико на̄ма бхиккху сама̄диннадхутан̇га̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ла̄бхам̣ дисва̄ ‘‘ахампи дхутан̇гам̣ сама̄дийитва̄ ла̄бхам̣ уппа̄демӣ’’ти чинтетва̄ соса̄никан̇гам̣ сама̄да̄йа суса̄не васати. атхекадивасам̣ еко каммамутто джараггаво дива̄ гочаре чаритва̄ раттим̣ тасмим̣ суса̄не пуппхагумбе сӣсам̣ катва̄ романтхайама̄но ат̣т̣ха̄си. пийага̄мико раттим̣ чан̇камана̄ никкханто тасса ханусаддам̣ сутва̄ чинтеси ‘‘аддха̄ мам̣ ла̄бхагиддхо еса суса̄не васатӣти н̃атва̄ девара̄джа̄ вихет̣хетум̣ а̄гато’’ти, со джараггавасса пурато ан̃джалим̣ паггахетва̄ ‘‘саппуриса девара̄джа аджджа ме екараттим̣ кхама, све пат̣т̣ха̄йа на евам̣ карисса̄мӣ’’ти намассама̄но саббараттим̣ йа̄чанто ат̣т̣ха̄си. тато сӯрийе ут̣т̣хите там̣ дисва̄ каттарайат̣т̣хийа̄ пахаритва̄ пала̄песи ‘‘саббараттим̣ мам̣ бхим̣са̄песӣ’’ти.
45. кусӣта̄ти косаджджа̄нугата̄. хӣнавӣрийа̄ти хӣна̄ вӣрийена вирахита̄ вийутта̄, ниббӣрийа̄ти вуттам̣ хоти. таттха кусӣта̄ ка̄йикавӣрийа̄рамбхавирахита̄ хонти, хӣнавӣрийа̄ четасикавӣрийа̄рамбхавирахита̄. те а̄рамман̣ававаттха̄наматтампи ка̄тум̣ на сакконти. тесам̣ ававаттхита̄рамман̣а̄нанти саббам̣ пуббасадисамева.
46. мут̣т̣хассатӣти нат̣т̣хассатӣ. асампаджа̄на̄ти пан̃н̃а̄рахита̄, имасса ча пат̣ипаккхе ‘‘упат̣т̣хитассатӣхамасмӣ’’ти вачанато сатибха̄джанийамеветам̣. пан̃н̃а̄ панеттха сатидуббалйадӣпанаттхам̣ вутта̄. дувидха̄ хи сати пан̃н̃а̄сампайутта̄ пан̃н̃а̄виппайутта̄ ча. таттха пан̃н̃а̄сампайутта̄ балаватӣ, виппайутта̄ дуббала̄, тасма̄ йада̄пи тесам̣ сати хоти, тада̄пи асампаджа̄нанта̄ мут̣т̣хассатӣйева те, дуббала̄йа сатийа̄ сатикичча̄бха̄ватоти етаматтхам̣ дӣпетум̣ ‘‘асампаджа̄на̄’’ти вуттам̣. те евам̣ мут̣т̣хассатӣ асампаджа̄на̄ а̄рамман̣ававаттха̄наматтампи ка̄тум̣ на сакконтӣти саббам̣ пуббасадисамева.
47. асама̄хита̄ти упача̄раппана̄сама̄дхивирахита̄. виббхантачитта̄ти уббхантачитта̄. сама̄дхивирахена ладдхока̄сена уддхаччена тесам̣ сама̄дхивираха̄нам̣ читтам̣ на̄на̄рамман̣есу париббхамати, ванамаккат̣о вийа ванаса̄кха̄су уддхаччена ека̄рамман̣е виппхандати. пуббе вуттанайенена те евам̣ асама̄хита̄ виббхантачитта̄ а̄рамман̣ававаттха̄наматтампи ка̄тум̣ на сакконтӣти саббам̣ пуббасадисамева.
48. дуппан̃н̃а̄ти ниппан̃н̃а̄наметам̣ адхивачанам̣. пан̃н̃а̄ пана дут̣т̣ха̄ на̄ма наттхи. ел̣амӯга̄ти еламукха̄, кха-ка̄расса га-ка̄ро като. ла̄ламукха̄ти вуттам̣ хоти. дуппан̃н̃а̄нан̃хи катхента̄нам̣ ла̄ла̄ мукхато галати, ла̄ла̄ ча ела̄ти вуччати. йатха̄ха ‘‘пасселамӯгам̣ урагам̣ дудждживха’’нти. тасма̄ те ‘‘ел̣амӯга̄’’ти вуччанти. ‘‘еламукха̄’’типи па̄т̣хо. ‘‘еламуга̄’’ти кечи пат̣ханти, апаре ‘‘еламука̄’’типи, саббаттха ‘‘еламукха̄’’ти аттхо. те катхам̣ бхайабхеравам̣ авха̄йанти? те дуппан̃н̃а̄ ел̣амӯга̄ а̄рамман̣ававаттха̄наматтампи ка̄тум̣ на сакконти. тесам̣ ававаттхита̄рамман̣а̄нам̣ аран̃н̃е вихаранта̄нам̣ дива̄ дит̣т̣хам̣ раттим̣ бхайабхеравам̣ хутва̄ упат̣т̣ха̄ти ‘‘те а̄кулачитта̄ аппаматтакенапи тасанти виттасанти, раджджум̣ ва̄ латам̣ ва̄ дисва̄ саппасан̃н̃ино хонти, кха̄н̣ум̣ дисва̄ йаккхасан̃н̃ино, тхалам̣ ва̄ паббатам̣ ва̄ дисва̄ хаттхисан̃н̃ино саппа̄дӣхи анайавйасанам̣ а̄па̄дита̄ вийа хонтӣ’’ти. евам̣ там̣ бхайабхеравам̣ аттани сама̄ропанат̣т̣хена авха̄йанти паккосанти. пан̃н̃а̄сампаннохамасмӣти еттха пан̃н̃а̄сампанноти пан̃н̃а̄йа сампанно саманна̄гато, но ча кхо випассана̄пан̃н̃а̄йа, на маггапан̃н̃а̄йа, апича кхо пана имесу сол̣асасу т̣ха̄несу а̄рамман̣ававаттха̄напан̃н̃а̄йа̄ти аттхо. сесам̣ саббаттха вуттанайамева̄ти.
вачӣкаммантава̄ра̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
сол̣асат̣т̣ха̄на̄рамман̣апариггахо нит̣т̣хито.
бхайабхеравасена̄сана̄диван̣н̣ана̄
49. тасса майханти ко анусандхи? бодхисатто кира има̄ни сол̣аса̄рамман̣а̄ни паригган̣ханто ча бхайабхеравам̣ адисва̄ бхайабхеравам̣ на̄ма еварӯпа̄су раттӣсу еварӯпе сена̄сане ча пан̃н̃а̄йати, ханда нам̣ таттха̄пи гавесисса̄мӣти бхайабхеравагавесанамака̄си, етаматтхам̣ бхагава̄ ида̄ни бра̄хман̣асса дассенто тасса майхантиа̄дима̄ха.
таттха йа̄ та̄ти убхайаметам̣ раттӣнам̣йева уддесаниддесавачанам̣. абхин̃н̃а̄та̄ти еттха абхӣти лаккхан̣аттхе упасагго. тасма̄ абхин̃н̃а̄та̄ти чандапа̄рипӯрийа̄ чандапариккхайена̄ти евама̄дӣхи лаккхан̣ехи н̃а̄та̄ти ведитабба̄. абхилаккхита̄ти еттха упасаггаматтамева, тасма̄ абхилаккхита̄ти лаккхан̣ӣйа̄ иччева аттхо, упосатхасама̄да̄надхаммассаванапӯджа̄сакка̄ра̄дикаран̣аттхам̣ лаккхетабба̄ саллаккхетабба̄ упалаккхетабба̄ти вуттам̣ хоти.
ча̄туддасӣти паккхасса пат̣хамадивасато пабхути чатуддасаннам̣ пӯран̣ӣ ека̄ ратти. евам̣ пан̃чадасӣ ат̣т̣хамӣ ча. паккхасса̄ти суккапаккхасса кан̣хапаккхасса ча. ета̄ тиссо тиссо катва̄ чха раттийо, тасма̄ саббаттха паккхавачанам̣ йоджетаббам̣ ‘‘паккхасса ча̄туддасӣ паккхасса пан̃чадасӣ паккхасса ат̣т̣хамӣ’’ти. атха пан̃чамӣ касма̄ на гахита̄ти? асаббака̄ликатта̄. буддхе кира бхагавати ануппаннепи уппаджджитва̄ апариниббутепи пан̃чамӣ анабхилаккхита̄йева, париниббуте пана дхаммасан̇га̄хакаттхера̄ чинтесум̣ ‘‘дхаммассаванам̣ чирена хотӣ’’ти. тато самманнитва̄ пан̃чамӣти дхаммассаванадивасам̣ т̣хапесум̣, тато пабхути са̄ абхилаккхита̄ джа̄та̄, евам̣ асаббака̄ликатта̄ еттха на гахита̄ти.
татха̄рӯпа̄сӯти татха̄видха̄су. а̄ра̄мачетийа̄нӣти пуппха̄ра̄мапхала̄ра̄ма̄дайо а̄ра̄ма̄ ева а̄ра̄мачетийа̄ни. читтӣкатат̣т̣хена хи четийа̄нӣти вуччанти, пӯджанӣйат̣т̣хена̄ти вуттам̣ хоти. ваначетийа̄нӣти балихаран̣аванасан̣д̣асубхагаванадеваса̄лавана̄дӣни вана̄нийева ваначетийа̄ни. руккхачетийа̄нӣти га̄манигама̄дидва̄ресу пӯджанӣйаруккха̄йева руккхачетийа̄ни. локийа̄ хи дибба̄дхиваттха̄ти ва̄ ман̃н̃ама̄на̄ тесуйева ва̄ диббасан̃н̃ино хутва̄ а̄ра̄маванаруккхе читтӣкаронти, пӯдженти, тена те саббепи четийа̄нӣти вуччанти. бхим̣санака̄нӣти бхайаджанака̄ни, пассатопи сун̣атопи бхайам̣ джаненти. саломахам̣са̄нӣти сахева ломахам̣сена ваттанти, пависама̄нассева ломахам̣саджананато. аппева на̄ма пассеййанти апи на̄ма там̣ бхайабхеравам̣ пассеййамева. апарена самайена̄ти, ‘‘етадахоси йам̣нӯна̄ха’’нти евам̣ чинтитака̄лато пат̣т̣ха̄йа ан̃н̃ена ка̄лена.
таттха ча ме бра̄хман̣а вихаратоти татха̄рӯпесу сена̄санесу йам̣ йам̣ манусса̄нам̣ а̄йа̄чанаупаха̄ракаран̣а̄рахам̣ йаккхат̣т̣ха̄нам̣ пуппхадхӯпамам̣сарухираваса̄медапихакапаппха̄сасура̄мерайа̄дӣхи окин̣н̣акилиннадхаран̣италам̣ еканипа̄там̣ вийа йаккхараккхасаписа̄ча̄нам̣, йам̣ дива̄пи пассанта̄нам̣ хадайам̣ ман̃н̃е пхалати, там̣ т̣ха̄нам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘таттха ча ме, бра̄хман̣а, вихарато’’ти. маго ва̄ а̄гаччхатӣти син̇га̄ни ва̄ кхура̄ни ва̄ кот̣т̣енто гокан̣н̣акхаггадӣпивара̄ха̄дибхедо маго ва̄ а̄гаччхати, саббачатуппада̄нан̃хи идха маготи на̄мам̣. каттхачи пана ка̄л̣асин̇га̄лопи вуччати. йатха̄ха –
‘‘усабхассева те кхандхо, сӣхассева виджамбхитам̣;
магара̄джа намо тйаттху, апи кин̃чи лабха̄масе’’ти. (джа̄. 1.3.133);
моро ва̄ кат̣т̣хам̣ па̄тетӣти моро ва̄ суккхакат̣т̣хам̣ руккхато ча̄летва̄ па̄тети. мораггахан̣ена ча идха саббапаккхиггахан̣ам̣ адхиппетам̣, тена йо кочи паккхӣти вуттам̣ хоти. атха ва̄ моро ва̄ти ва̄ саддена ан̃н̃о ва̄ кочи паккхӣти. еса найо пуриме магаггахан̣епи. ва̄то ва̄ пан̣н̣акасат̣ам̣ еретӣти ва̄то ва̄ пан̣н̣акачаварам̣ гхат̣т̣ети. етам̣ нӯна там̣ бхайабхеравам̣ а̄гаччхатӣти йаметам̣ а̄гаччхати, там̣ бхайабхеравам̣ нӯна̄ти. ито пабхути ча а̄рамман̣амева бхайабхераванти ведитаббам̣. париттасса ча адхиматтасса ча бхайасса а̄рамман̣атта̄ сукха̄рамман̣ам̣ рӯпам̣ сукхамива. ким̣ ну кхо ахам̣ ан̃н̃адаттху бхайапат̣икан̇кхӣ вихара̄мӣти ахам̣ кхо ким̣ ка̄ран̣ам̣ екам̣сенева бхайам̣ а̄кан̇кхама̄но иччхама̄но хутва̄ вихара̄ми.
йатха̄бхӯтам̣ йатха̄бхӯтасса̄ти йена йена ирийа̄патхена бхӯтасса бхавитасса сато ваттама̄насса саман̇гӣбхӯтасса ва̄. мети мама сантике. татха̄бхӯтам̣ татха̄бхӯто ва̄ти тена тенева ирийа̄патхена бхӯто бхавито санто ваттама̄но саман̇гӣбхӯто ва̄ти аттхо. со кхо ахам̣…пе… пат̣ивинемӣти бодхисаттасса кира чан̇камантасса тасмим̣ магасин̇гакхурасадда̄дибхеде бхайабхерава̄рамман̣е а̄гате нева маха̄сатто тит̣т̣хати, на нисӣдати на сайати, атха кхо чан̇камантова паривӣмам̣санто паривичинанто бхайабхеравам̣ на пассати, магасин̇гакхурасадда̄диматтамева четам̣ хоти, со там̣ н̃атва̄ идам̣ на̄метам̣, на бхайабхераванти тато тит̣т̣хати ва̄ нисӣдати ва̄ сайати ва̄. етаматтхам̣ дассенто ‘‘со кхо аха’’нтиа̄дима̄ха. еса найо саббапеййа̄лесу. ито паран̃ча ирийа̄патхапат̣ипа̄т̣ийа̄ аватва̄ а̄саннапат̣ипа̄т̣ийа̄ ирийа̄патха̄ вутта̄ти ведитабба̄, чан̇камантасса хи бхайабхераве а̄гате на т̣хито на нисинно на нипанно т̣хитасса̄пи а̄гате на чан̇камӣти евам̣ тасса а̄саннапат̣ипа̄т̣ийа̄ вутта̄ти.
бхайабхеравасена̄сана̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
асаммохавиха̄раван̣н̣ана̄
50. евам̣ бхим̣санакесупи т̣ха̄несу аттано бхайабхерава̄бха̄вам̣ дассетва̄ ида̄ни джха̄йӣнам̣ саммохат̣т̣ха̄несу аттано асаммохавиха̄рам̣ дассетум̣ санти кхо пана, бра̄хман̣а̄тиа̄дима̄ха.
таттха сантӣти аттхи сам̣виджджанти упалаббханти. раттим̣йева сама̄нанти раттим̣йева сантам̣, дива̄ти сан̃джа̄нантӣти ‘‘дивасо айа’’нти сан̃джа̄нанти. дива̄йева сама̄нанти дивасам̣йева сантам̣. раттӣти сан̃джа̄нантӣти ‘‘ратти айа’’нти сан̃джа̄нанти. касма̄ панете евам̣сан̃н̃ино хонтӣти. вут̣т̣ха̄накосалла̄бха̄вато ва̄ сакун̣арутато ва̄. катхам̣? идхекаччо ода̄такасин̣ала̄бхӣ дива̄ парикаммам̣ катва̄ дива̄ сама̄панно дива̄йева вут̣т̣хаха̄мӣти манасика̄рам̣ уппа̄дети, но ча кхо аддха̄напариччхеде кусало хоти. со дивасам̣ атиккамитва̄ раттибха̄ге вут̣т̣ха̄ти. ода̄такасин̣апхаран̣авасена часса висадам̣ хоти вибхӯтам̣ сувибхӯтам̣. со, дива̄ вут̣т̣хаха̄мӣти уппа̄дитаманасика̄рата̄йа ода̄такасин̣апхаран̣ависадавибхӯтата̄йа ча раттим̣йева сама̄нам̣ дива̄ти сан̃джа̄на̄ти. идха панекаччо нӣлакасин̣ала̄бхӣ раттим̣ парикаммам̣ катва̄ раттим̣ сама̄панно раттим̣йева вут̣т̣хаха̄мӣти манасика̄рам̣ уппа̄дети, но ча кхо аддха̄напариччхеде кусало хоти. со раттим̣ атиккамитва̄ дивасабха̄ге вут̣т̣ха̄ти. нӣлакасин̣апхаран̣авасена часса ависадам̣ хоти авибхӯтам̣. со раттим̣ вут̣т̣хаха̄мӣти уппа̄дитаманасика̄рата̄йа нӣлакасин̣апхаран̣а̄висада̄вибхӯтата̄йа ча дива̄йева сама̄нам̣ раттӣти сан̃джа̄на̄ти. евам̣ та̄ва вут̣т̣ха̄накосалла̄бха̄вато евам̣сан̃н̃ино хонти.
сакун̣арутато пана идхекаччо антосена̄сане нисинно хоти. атха дива̄ раванакасакун̣а̄ ка̄ка̄дайо чанда̄локена дива̄ти ман̃н̃ама̄на̄ раттим̣ раванти, ан̃н̃ехи ва̄ ка̄ран̣ехи. со тесам̣ саддам̣ сутва̄ раттим̣йева сама̄нам̣ дива̄ти сан̃джа̄на̄ти. идха панекаччо паббатантаре гамбхӣра̄йа гханаванаппат̣иччханна̄йа гиригуха̄йа сатта̄хаваддалика̄йа ваттама̄на̄йа антарахитасӯрийа̄локе ка̄ле нисинно хоти. атха раттим̣ раванакасакун̣а̄ улӯка̄дайо маджджханхикасамайепи таттха таттха самандхака̄ре нилӣна̄ раттисан̃н̃а̄йа ва̄ ан̃н̃ехи ва̄ ка̄ран̣ехи раванти. со тесам̣ саддам̣ сутва̄ дива̄йева сама̄нам̣ раттӣти сан̃джа̄на̄ти. евам̣ сакун̣арутато евам̣сан̃н̃ино хонтӣти. идамаханти идам̣ ахам̣ евам̣ сан̃джа̄нанам̣. саммохавиха̄расмим̣ вада̄мӣти саммохавиха̄рапарийа̄паннам̣ антогадхам̣, саммохавиха̄ра̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ вада̄мӣти вуттам̣ хоти.
ахам̣ кхо пана бра̄хман̣а…пе… сан̃джа̄на̄мӣти па̄кат̣о бодхисаттасса раттиндивапариччхедо сатта̄хаваддалепи чандимасӯрийесу адиссама̄несупи джа̄на̄тийева ‘‘еттакам̣ пуребхаттака̄ло гато, еттакам̣ паччха̄бхаттака̄ло, еттакам̣ пат̣хамайа̄мо, еттакам̣ маджджхимайа̄мо, еттакам̣ паччхимайа̄мо’’ти, тасма̄ евама̄ха. аначчхарийан̃четам̣ йам̣ пӯритапа̄рамӣ бодхисатто евам̣ джа̄на̄ти. падесан̃а̄н̣е т̣хита̄нам̣ са̄вака̄нампи хи раттиндивапариччхедо па̄кат̣о хоти.
калйа̄н̣ийамаха̄виха̄ре кира годаттаттхеро дван̇гулака̄ле бхаттам̣ гахетва̄ ан̇гулака̄ле бхун̃джати. сӯрийе адиссама̄непи па̄тойева сена̄санам̣ пависитва̄ та̄йа вела̄йа никкхамати. екадивасам̣ а̄ра̄мика̄ ‘‘све тхерасса никкхаманака̄ле пасса̄ма̄’’ти бхаттам̣ сампа̄детва̄ ка̄латтхамбхамӯле нисӣдим̣су. тхеро дван̇гулака̄лейева никкхамати. тато пабхути кира сӯрийе адиссама̄непи тхерасса никкхаманасан̃н̃а̄йа ева бхерим̣ а̄кот̣енти.
аджагаравиха̄репи ка̄л̣адеваттхеро антовассе йа̄маган̣д̣икам̣ пахарати, а̄чин̣н̣аметам̣ тхерасса. на ча йа̄майантана̄л̣икам̣ пайоджети, ан̃н̃е бхиккхӯ пайодженти. атха никкханте пат̣хаме йа̄ме тхере муггарам̣ гахетва̄ т̣хитаматтейева екам̣ две ва̄ре пахарантейева ва̄ йа̄майантам̣ патати, евам̣ тӣсу йа̄месу саман̣адхаммам̣ катва̄ тхеро па̄тойева га̄мам̣ пависитва̄ пин̣д̣апа̄там̣ а̄да̄йа виха̄рам̣ а̄гантва̄ бходжанавела̄йа паттам̣ гахетва̄ дива̄ виха̄рат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ саман̣адхаммам̣ кароти. бхиккхӯ ка̄латтхамбхам̣ дисва̄ тхерасса адисва̄ а̄гаманаттха̄йа песенти. со бхиккху тхерам̣ дива̄ виха̄рат̣т̣ха̄на̄ никкхамантамева ва̄ антара̄магге ва̄ пассати. евам̣ падесан̃а̄н̣е т̣хита̄нам̣ са̄вака̄нампи раттиндивапариччхедо па̄кат̣о хоти, киман̇гам̣ пана бодхисатта̄нанти.
йам̣ кхо там̣ бра̄хман̣а…пе… вадеййа̄ти еттха пана ‘‘йам̣ кхо там̣, бра̄хман̣а, асаммохадхаммо сатто локе уппанно…пе… сукха̄йа деваманусса̄на’’нти вачанам̣ вадама̄но кочи самма̄ вадеййа, самма̄ вадама̄но сийа̄, на витатхава̄дӣ асса. мамева там̣ вачанам̣ вадама̄но самма̄ вадеййа, самма̄ вадама̄но сийа̄, на витатхава̄дӣ асса̄ти евам̣ падасамбандхо ведитаббо.
таттха асаммохадхаммоти асаммохасабха̄во. локети мануссалоке. бахуджанахита̄йа̄ти бахуджанасса хитаттха̄йа, пан̃н̃а̄сампаттийа̄ дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикахитӯпадесакоти. бахуджанасукха̄йа̄ти бахуджанасса сукхаттха̄йа, ча̄гасампаттийа̄ упакаран̣асукхасса да̄йакоти. лока̄нукампа̄йа̄ти локасса анукампаттха̄йа, метта̄карун̣а̄сампаттийа̄ ма̄та̄питаро вийа локасса раккхита̄ гопайита̄ти. аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄нанти идха девамануссаггахан̣ена ча бхаббапуггалавенеййасаттейева гахетва̄ тесам̣ нибба̄намаггапхала̄дхигама̄йа аттано уппаттим̣ дассетӣти ведитаббо. аттха̄йа̄ти хи вутте параматтхаттха̄йа нибба̄на̄йа̄ти вуттам̣ хоти. хита̄йа̄ти вутте там̣ сампа̄пакамаггаттха̄йа̄ти вуттам̣ хоти, нибба̄насампа̄пакамаггато хи уттари хитам̣ на̄ма наттхи. сукха̄йа̄ти вутте пхаласама̄паттисукхаттха̄йа̄ти вуттам̣ хоти, тато уттари сукха̄бха̄вато. вуттан̃четам̣ ‘‘айам̣ сама̄дхи паччуппаннасукхо чева а̄йатин̃ча сукхавипа̄ко’’ти (дӣ. ни. 3.355; а. ни. 5.27; вибха. 804).
асаммохавиха̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
пуббабха̄гапат̣ипада̄диван̣н̣ана̄
51. евам̣ бхагава̄ буддхагун̣апат̣ила̄бха̄васа̄нам̣ аттано асаммохавиха̄рам̣ бра̄хман̣асса дассетва̄ ида̄ни йа̄йа пат̣ипада̄йа там̣ кот̣иппаттам̣ асаммохавиха̄рам̣ адхигато, там̣ пуббабха̄гато пабхути дассетум̣ а̄раддхам̣ кхо пана ме бра̄хман̣а̄тиа̄дима̄ха.
кечи пана̄ху ‘‘имам̣ асаммохавиха̄рам̣ сутва̄ бра̄хман̣асса читтамевам̣ уппаннам̣ ‘ка̄йа ну кхо пат̣ипада̄йа имам̣ патто’ти, тасса читтаман̃н̃а̄йа има̄йа̄хам̣ пат̣ипада̄йа имам̣ уттамам̣ асаммохавиха̄рам̣ паттоти дассенто евама̄ха̄’’ти.
таттха а̄раддхам̣ кхо пана ме, бра̄хман̣а, вӣрийам̣ ахосӣти, бра̄хман̣а, на майа̄ айам̣ уттамо асаммохавиха̄ро кусӣтена мут̣т̣хассатина̄ са̄раддхака̄йена виккхиттачиттена ва̄ адхигато, апича кхо тададхигама̄йа а̄раддхам̣ кхо пана ме вӣрийам̣ ахоси, бодхиман̣д̣е нисиннена майа̄ чатуран̇гавӣрийам̣ а̄раддхам̣ ахоси, паггахитам̣ аситхилаппаваттитанти вуттам̣ хоти. а̄раддхатта̄йева ча метам̣ асаллӣнам̣ ахоси.
упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄ти на кевалан̃ча вӣрийамева, сатипи ме а̄рамман̣а̄бхимукхӣбха̄вена упат̣т̣хита̄ ахоси. упат̣т̣хитатта̄йева ча асаммут̣т̣ха̄. пассаддхо ка̄йоти ка̄йачиттаппассаддхисамбхавена ка̄йопи ме пассаддхо ахоси. таттха йасма̄ на̄мака̄йе пассаддхе рӯпака̄йопи пассаддхойева хоти, тасма̄ на̄мака̄йо рӯпака̄йоти ависесетва̄ва пассаддхо ка̄йоти вуттам̣. аса̄раддхоти со ча кхо пассаддхатта̄йева аса̄раддхо, вигатадаратхоти вуттам̣ хоти. сама̄хитам̣ читтам̣ екагганти читтампи ме самма̄ а̄хитам̣ сут̣т̣ху т̣хапитам̣ аппитам̣ вийа ахоси. сама̄хитатта̄ ева ча екаггам̣ ачалам̣ ниппхандананти, етта̄вата̄ джха̄насса пуббабха̄гапат̣ипада̄ катхита̄ хоти.
ида̄ни има̄йа пат̣ипада̄йа адхигатам̣ пат̣хамаджджха̄нам̣ а̄дим̣ катва̄ виджджа̄ттайапарийоса̄нам̣ висесам̣ дассенто со кхо ахантиа̄дима̄ха. таттха вивиччева ка̄мехи…пе… чатуттхаджджха̄нам̣ упасампаджджа виха̄синти еттха та̄ва йам̣ ваттаббам̣ сийа̄, там̣ саббам̣ висуддхимагге патхавӣкасин̣акатха̄йам̣ вуттам̣. кевалан̃хи таттха ‘‘упасампаджджа вихаратӣ’’ти а̄гатам̣, идха ‘‘виха̄си’’нти, айамева висесо. ким̣ катва̄ пана бхагава̄ има̄ни джха̄на̄ни упасампаджджа виха̄сӣти, каммат̣т̣ха̄нам̣ бха̄ветва̄. катарам̣? а̄на̄па̄нассатикаммат̣т̣ха̄нам̣.
има̄ни ча пана чатта̄ри джха̄на̄ни кесан̃чи читтекаггататтха̄ни хонти, кесан̃чи випассана̄па̄дака̄ни, кесан̃чи абхин̃н̃а̄па̄дака̄ни, кесан̃чи ниродхапа̄дака̄ни, кесан̃чи бхавоккаманаттха̄ни. таттха кхӣн̣а̄сава̄нам̣ читтекаггататтха̄ни хонти. те хи сама̄паджджитва̄ екаггачитта̄ сукхам̣ дивасам̣ вихарисса̄ма̄ти иччевам̣ касин̣апарикаммам̣ катва̄ ат̣т̣ха сама̄паттийо ниббаттенти. секкхапутхуджджана̄нам̣ сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа сама̄хитена читтена випассисса̄ма̄ти ниббаттента̄нам̣ випассана̄па̄дака̄ни хонти. йе пана ат̣т̣ха сама̄паттийо ниббаттетва̄ абхин̃н̃а̄па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа ‘‘екопи хутва̄ бахудха̄ хотӣ’’ти (дӣ. ни. 1.238; пат̣и. ма. 1.102) вуттанайа̄ абхин̃н̃а̄йо паттхента̄ ниббаттенти, тесам̣ абхин̃н̃а̄па̄дака̄ни хонти. йе пана ат̣т̣ха сама̄паттийо ниббаттетва̄ ниродхасама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ сатта̄хам̣ ачитта̄ хутва̄ дит̣т̣хева дхамме ниродхам̣ нибба̄нам̣ патва̄ сукхам̣ вихарисса̄ма̄ти ниббаттенти, тесам̣ ниродхапа̄дака̄ни хонти. йе пана ат̣т̣ха сама̄паттийо ниббаттетва̄ апарихӣнаджджха̄на̄ брахмалоке уппаджджисса̄ма̄ти ниббаттенти, тесам̣ бхавоккаманаттха̄ни хонти.
бхагавата̄ панидам̣ чатуттхаджджха̄нам̣ бодхируккхамӯле ниббаттитам̣, там̣ тасса випассана̄па̄дакан̃чева ахоси абхин̃н̃а̄па̄дакан̃ча саббакиччаса̄дхакан̃ча, саббалокийалокуттарагун̣ада̄йаканти ведитаббам̣.
пуббабха̄гапат̣ипада̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
пуббенива̄сакатха̄ван̣н̣ана̄
52. йесан̃ча гун̣а̄нам̣ да̄йакам̣ ахоси, тесам̣ екадесам̣ дассенто со евам̣ сама̄хите читтетиа̄дима̄ха. таттха двиннам̣ виджджа̄нам̣ анупадаван̣н̣ана̄ чева бха̄вана̄найо ча висуддхимагге виттха̄рито. кевалан̃хи таттха ‘‘со евам̣ сама̄хите читте…пе… абхининна̄метӣ’’ти вуттам̣, идха ‘‘абхининна̄меси’’нти. айам̣ кхо ме бра̄хман̣а̄ти айан̃ча аппана̄ва̄ро таттха ана̄гатоти айамева висесо. таттха соти со ахам̣. абхининна̄месинти абхинӣхарим̣. абхининна̄месинти ча вачанато соти еттха со аханти еваматтхо ведитаббо.
йасма̄ чидам̣ бхагавато васена пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣ам̣ а̄гатам̣, тасма̄ ‘‘со тато чуто идхӯпапанно’’ти еттха евам̣ йоджана̄ ведитабба̄. еттха хи со тато чутоти пат̣иниваттантасса паччавеккхан̣ам̣. тасма̄ идхӯпапанноти имисса̄ идхӯпапаттийа̄ анантарам̣. амутра удапа̄динти туситабхаванам̣ сандха̄йа̄ха̄ти ведитаббо. татра̄па̄сим̣ евам̣на̄моти татра̄пи туситабхаване сетакету на̄ма девапутто ахосим̣. евам̣готтоти та̄хи девата̄хи саддхим̣ екаготто. евам̣ван̣н̣оти суван̣н̣аван̣н̣о. евама̄ха̄роти диббасудха̄ха̄ро. евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣти евам̣ диббасукхапат̣исам̣ведӣ. дуккхам̣ пана сан̇кха̄радуккхаматтамева. евама̄йупарийантоти евам̣ саттапан̃н̃а̄савассакот̣исат̣т̣хивассасатасахасса̄йупарийанто. со тато чутоти со ахам̣ тато туситабхаванато чуто. идхӯпапанноти идха маха̄ма̄йа̄йа девийа̄ куччхимхи ниббатто.
айам̣ кхо ме бра̄хман̣а̄тиа̄дӣсу мети майа̄. виджджа̄ти видитакаран̣ат̣т̣хена виджджа̄. ким̣ видитам̣ кароти? пуббенива̄сам̣. авиджджа̄ти тассева пуббенива̄сасса авидитакаран̣ат̣т̣хена таппат̣иччха̄дако мохо вуччати. тамоти свева мохо пат̣иччха̄дакат̣т̣хена ‘‘тамо’’ти вуччати. а̄локоти са̄йева виджджа̄ обха̄сакаран̣ат̣т̣хена ‘‘а̄локо’’ти вуччати. еттха ча виджджа̄ адхигата̄ти айам̣ аттхо, сесам̣ пасам̣са̄вачанам̣. йоджана̄ панеттха айам̣ кхо ме виджджа̄ адхигата̄, тасса ме адхигатавиджджасса авиджджа̄ вихата̄, винат̣т̣ха̄ти аттхо. касма̄? йасма̄ виджджа̄ уппанна̄. еса найо итарасмимпи пададвайе.
йатха̄ танти еттха йатха̄ти опамме. танти нипа̄то. сатийа̄ авиппава̄сена аппаматтасса. вӣрийа̄та̄пена а̄та̄пино. ка̄йе ча джӣвите ча анапеккхата̄йа пахитаттасса, песитаттасса̄ти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти ‘‘йатха̄ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато авиджджа̄ вихан̃н̃еййа, виджджа̄ уппаджджеййа. тамо вихан̃н̃еййа, а̄локо уппаджджеййа. евамева мама авиджджа̄ вихата̄, виджджа̄ уппанна̄. тамо вихато, а̄локо уппанно. етасса ме падха̄на̄нуйогасса анурӯпамева пхалам̣ ладдха’’нти.
пуббенива̄сакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
диббачаккхун̃а̄н̣акатха̄ван̣н̣ана̄
53. чутӯпапа̄такатха̄йам̣ йасма̄ идха бхагавато васена па̄л̣и а̄гата̄, тасма̄ ‘‘пасса̄ми паджа̄на̄мӣ’’ти вуттам̣, айам̣ висесо. сесам̣ висуддхимагге вуттасадисамева.
еттха пана виджджа̄ти диббачаккхун̃а̄н̣авиджджа̄. авиджджа̄ти сатта̄нам̣ чутипат̣исандхипат̣иччха̄дика̄ авиджджа̄. сесам̣ вуттанайамева̄ти. йасма̄ ча пӯритапа̄рамӣнам̣ маха̄сатта̄нам̣ парикаммакиччам̣ на̄ма наттхи. те хи читте абхининна̄митаматтейева анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссаранти, диббена чаккхуна̄ сатте пассанти. тасма̄ йо таттха парикаммам̣ а̄дим̣ катва̄ бха̄вана̄найо вутто, на тена идха аттхоти.
диббачаккхун̃а̄н̣акатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
а̄саваккхайан̃а̄н̣акатха̄ван̣н̣ана̄
54. татийавиджджа̄йа со евам̣ сама̄хите читтети випассана̄па̄дакам̣ чатуттхаджджха̄начиттам̣ ведитаббам̣. а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа̄ти арахаттамагган̃а̄н̣аттха̄йа. арахаттамагго хи а̄сававина̄санато а̄сава̄нам̣ кхайоти вуччати, татра четам̣ н̃а̄н̣ам̣, таппарийа̄паннатта̄ти. читтам̣ абхининна̄месинти випассана̄читтам̣ абхинӣхарим̣. со идам̣ дуккханти евама̄дӣсу ‘‘еттакам̣ дуккхам̣, на ито бхиййо’’ти саббампи дуккхасаччам̣ сарасалаккхан̣апат̣иведхена йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣ джа̄ним̣ пат̣ивиджджхим̣. тасса ча дуккхасса ниббаттикам̣ тан̣хам̣ айам̣ дуккхасамудайоти. тадубхайампи йам̣ т̣ха̄нам̣ патва̄ нируджджхати, там̣ тесам̣ аппаваттим̣ нибба̄нам̣ айам̣ дуккханиродхоти. тасса сампа̄пакам̣ арийамаггам̣ айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти сарасалаккхан̣апат̣иведхена йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣ джа̄ним̣ пат̣ивиджджхинти еваматтхо ведитаббо.
евам̣ сарӯпато сачча̄ни дассетва̄ ида̄ни килесавасена парийа̄йато дассенто име а̄сава̄тиа̄дима̄ха. тасса ме евам̣ джа̄нато евам̣ пассатоти тасса майхам̣ евам̣ джа̄нантасса евам̣ пассантасса. саха випассана̄йа кот̣иппаттам̣ маггам̣ катхети. ка̄ма̄сава̄ти ка̄ма̄савато. вимуччиттха̄ти имина̄ пхалаккхан̣ам̣ дассети, маггаккхан̣е хи читтам̣ вимуччати, пхалаккхан̣е вимуттам̣ хоти. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣анти имина̄ паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ам̣ дассети. кхӣн̣а̄ джа̄тӣтиа̄дӣхи тасса бхӯмим̣, тена хи н̃а̄н̣ена бхагава̄ паччавеккханто ‘‘кхӣн̣а̄ джа̄тӣ’’тиа̄дӣни аббхан̃н̃а̄си. катама̄ пана бхагавато джа̄ти кхӣн̣а̄, катхан̃ча нам̣ аббхан̃н̃а̄сӣти? на та̄васса атӣта̄ джа̄ти кхӣн̣а̄, пуббева кхӣн̣атта̄, на ана̄гата̄, ана̄гате ва̄йа̄ма̄бха̄вато, на паччуппанна̄, виджджама̄натта̄. йа̄ пана маггасса абха̄витатта̄ уппаджджеййа екачатупан̃чавока̄рабхавесу екачатупан̃чаккхандхабхеда̄ джа̄ти, са̄ маггасса бха̄витатта̄ ануппа̄дадхамматам̣ а̄паджджанена кхӣн̣а̄, там̣ со маггабха̄вана̄йа пахӣнакилесе паччавеккхитва̄ ‘‘килеса̄бха̄ве виджджама̄нампи каммам̣ а̄йатим̣ аппат̣исандхикам̣ хотӣ’’ти джа̄нанто аббхан̃н̃а̄си.
вуситанти вуттхам̣ паривуттхам̣, катам̣ чаритам̣ нит̣т̣хитанти аттхо. брахмачарийанти маггабрахмачарийам̣, путхуджджанакалйа̄н̣акена хи саддхим̣ саттасеккха̄ брахмачарийава̄сам̣ васанти на̄ма, кхӣн̣а̄саво вуттхава̄со. тасма̄ бхагава̄ аттано брахмачарийава̄сам̣ паччавеккханто ‘‘вуситам̣ брахмачарийа’’нти аббхан̃н̃а̄си. катам̣ каран̣ӣйанти чатӯсу саччесу чатӯхи маггехи парин̃н̃а̄паха̄насаччхикирийа̄бха̄вана̄васена сол̣асавидхампи киччам̣ нит̣т̣ха̄питанти аттхо. путхуджджанакалйа̄н̣ака̄дайо хи там̣ киччам̣ каронти, кхӣн̣а̄саво катакаран̣ӣйо. тасма̄ бхагава̄ аттано каран̣ӣйам̣ паччавеккханто ‘‘катам̣ каран̣ӣйа’’нти аббхан̃н̃а̄си.
на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти ида̄ни пуна иттхабха̄ва̄йа евам̣сол̣асакиччабха̄ва̄йа, килесаккхайа̄йа ва̄ маггабха̄вана̄киччам̣ ме наттхӣти аббхан̃н̃а̄си. атха ва̄ иттхатта̄йа̄ти иттхабха̄вато имасма̄ евам̣пака̄ра̄ ида̄ни ваттама̄наккхандхасанта̄на̄ апарам̣ кхандхасанта̄нам̣ майхам̣ наттхи. име пана пан̃чаккхандха̄ парин̃н̃а̄та̄ тит̣т̣ханти чхиннамӯлака̄ руккха̄ вийа. те чаримакавин̃н̃а̄н̣аниродхена анупа̄да̄но вийа джа̄таведо нибба̄йиссантӣти аббхан̃н̃а̄си.
ида̄ни евам̣ паччавеккхан̣ан̃а̄н̣апариггахитам̣ а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄дхигамам̣ бра̄хман̣асса дассенто, айам̣ кхо ме бра̄хман̣а̄тиа̄дима̄ха. таттха виджджа̄ти арахаттамагган̃а̄н̣авиджджа̄. авиджджа̄ти чатусаччапат̣иччха̄дика̄ авиджджа̄. сесам̣ вуттанайамева. етта̄вата̄ ча пуббенива̄сан̃а̄н̣ена атӣтам̣сан̃а̄н̣ам̣, диббачаккхуна̄ паччуппанна̄на̄гатам̣сан̃а̄н̣ам̣, а̄саваккхайена сакалалокийалокуттарагун̣анти евам̣ тӣхи виджджа̄хи саббепи саббан̃н̃угун̣е сан̇гахетва̄ пака̄сенто аттано асаммохавиха̄рам̣ бра̄хман̣асса дассеси.
а̄саваккхайан̃а̄н̣акатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
аран̃н̃ава̄сака̄ран̣аван̣н̣ана̄
55. евам̣ вутте кира бра̄хман̣о чинтеси – ‘‘саман̣о готамо саббан̃н̃утам̣ пат̣иджа̄на̄ти, аджджа̄пи ча аран̃н̃ава̄сам̣ на виджахати, аттхи ну кхвасса ан̃н̃ампи кин̃чи каран̣ӣйа’’нти. атхасса бхагава̄ аджджха̄сайам̣ видитва̄ имина̄ аджджха̄сайа̄нусандхина̄, сийа̄ кхо пана тетиа̄дима̄ха. таттха сийа̄ кхо пана те, бра̄хман̣а, евамасса̄ти, бра̄хман̣а, када̄чи туйхам̣ евам̣ бхавеййа. на кхо панетам̣ бра̄хман̣а евам̣ дат̣т̣хаббанти етам̣ кхо пана, бра̄хман̣а, тайа̄ майхам̣ пантасена̄санапат̣исеванам̣ авӣтара̄га̄дита̄йа̄ти евам̣ на дат̣т̣хаббам̣. евам̣ пантасена̄санапат̣исеване ака̄ран̣ам̣ пат̣иккхипитва̄ ка̄ран̣ам̣ дассенто две кхо ахантиа̄дима̄ха. таттха аттхойева аттхавасо. тасма̄ две кхо ахам̣, бра̄хман̣а, аттхавасети ахам̣ кхо, бра̄хман̣а, две аттхе две ка̄ран̣а̄ни сампассама̄ноти вуттам̣ хоти. аттано ча дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ранти еттха дит̣т̣хадхаммо на̄ма айам̣ паччаккхо аттабха̄во. сукхавиха̄ро на̄ма чатуннампи ирийа̄патхавиха̄ра̄нам̣ пха̄сута̄, екакасса хи аран̃н̃е антамасо учча̄рапасса̄вакиччам̣ упа̄да̄йа саббева ирийа̄патха̄ пха̄сука̄ хонти, тасма̄ дит̣т̣хадхаммасса сукхавиха̄ранти айаматтхо ведитаббо. паччхиман̃ча джанатам̣ анукампама̄ноти катхам̣ аран̃н̃ава̄сена паччхима̄ джаната̄ анукампита̄ хоти? саддха̄паббаджита̄ хи кулапутта̄ бхагавато аран̃н̃ава̄сам̣ дисва̄ бхагава̄пи на̄ма аран̃н̃асена̄сана̄ни на мун̃чати, йасса неваттхи парин̃н̃а̄таббам̣ на паха̄таббам̣ на бха̄ветаббам̣ на саччхика̄таббам̣, киман̇гам̣ пана майанти чинтетва̄ таттха васитаббамева ман̃н̃иссанти. евам̣ кхиппамева дуккхассантакара̄ бхависсанти. евам̣ паччхима̄ джаната̄ анукампита̄ хоти. етаматтхам̣ дассенто а̄ха ‘‘паччхиман̃ча джанатам̣ анукампама̄но’’ти.
аран̃н̃ава̄сака̄ран̣аван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
десана̄нумодана̄ван̣н̣ана̄
56. там̣ сутва̄ аттамано бра̄хман̣о анукампитарӯпа̄тиа̄дима̄ха. таттха анукампитарӯпа̄ти анукампитаджа̄тика̄ анукампитасабха̄ва̄. джаната̄ти джанасамӯхо. йатха̄ там̣ арахата̄ самма̄самбуддхена̄ти йатха̄ арахам̣ самма̄самбуддхо анукампеййа, татхева анукампитарӯпа̄ти.
еван̃ча пана ватва̄ пуна там̣ бхагавато дхаммадесанам̣ аббханумодама̄но бхагавантам̣ етадавоча абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама̄ти. таттха̄йам̣ абхиккантасаддо кхайасундара̄бхирӯпааббханумоданесу диссати. ‘‘абхикканта̄, бханте, ратти, никкханто пат̣хамо йа̄мо, чиранисинно бхиккхусан̇гхо’’тиа̄дӣсу (чӯл̣ава. 383; а. ни. 8.20) хи кхайе диссати. ‘‘айам̣ имесам̣ чатуннам̣ пуггала̄нам̣ абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’тиа̄дӣсу (а. ни. 4.100) сундаре.
‘‘ко ме вандати па̄да̄ни, иддхийа̄ йасаса̄ джалам̣;
абхиккантена ван̣н̣ена, сабба̄ обха̄сайам̣ диса̄’’ти. –
а̄дӣсу (ви. ва. 857) абхирӯпе. ‘‘абхиккантам̣, бханте’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.250; па̄ра̄. 15) аббханумодане. идха̄пи аббханумоданейева. йасма̄ ча аббханумодане, тасма̄ са̄дху са̄дху бхо, готама̄ти вуттам̣ хотӣти ведитаббам̣.
‘‘бхайе кодхе пасам̣са̄йам̣, турите котӯхалаччхаре;
ха̄се соке паса̄де ча, каре а̄мед̣итам̣ будхо’’ти. –
имина̄ ча лаккхан̣ена идха паса̄давасена пасам̣са̄васена ча̄йам̣ двиккхаттум̣ вуттоти ведитаббо. атха ва̄ абхиккантанти абхикантам̣. атиит̣т̣хам̣ атимана̄пам̣, атисундаранти вуттам̣ хоти.
таттха екена абхиккантасаддена десанам̣ тхомети, екена аттано паса̄дам̣. айан̃хеттха адхиппа̄йо – абхиккантам̣, бхо готама, йадидам̣ бхото готамасса дхаммадесана̄, абхиккантам̣ йадидам̣ бхото готамасса дхаммадесанам̣ а̄гамма мама паса̄доти. бхагаватойева ва̄ вачанам̣ две две аттхе сандха̄йа тхомети – бхото готамасса вачанам̣ абхиккантам̣ досана̄санато, абхиккантам̣ гун̣а̄дхигаманато, татха̄ саддха̄джананато, пан̃н̃а̄джананато, са̄ттхато, сабйан̃джанато, утта̄нападато, гамбхӣраттхато, кан̣н̣асукхато, хадайан̇гамато, анаттуккам̣санато, апаравамбханато, карун̣а̄сӣталато, пан̃н̃а̄вада̄тато, а̄па̄тхараман̣ӣйато, вимаддаккхамато, суййама̄насукхато, вӣмам̣сӣйама̄нахитатоти евама̄дӣхи йоджетаббам̣.
тато парампи чатӯхи упама̄хи десанам̣йева тхомети. таттха никкуджджитанти адхомукхат̣хапитам̣, хет̣т̣ха̄мукхаджа̄там̣ ва̄. уккуджджеййа̄ти упари мукхам̣ кареййа. пат̣иччханнанти тин̣апан̣н̣а̄диччха̄дитам̣. вивареййа̄ти уггха̄т̣еййа. мӯл̣хасса̄ти диса̄мӯл̣хасса. маггам̣ а̄чиккхеййа̄ти хаттхе гахетва̄ ‘‘еса магго’’ти вадеййа. андхака̄рети ка̄л̣апаккхача̄туддасӣад̣д̣хараттагханаванасан̣д̣амегхапат̣алехи чатуран̇ге таме, айам̣ та̄ва анутта̄нападаттхо.
айам̣ пана адхиппа̄йайоджана̄ – йатха̄ кочи никкуджджитам̣ уккуджджеййа, евам̣ саддхаммавимукхам̣ асаддхамме патитам̣ мам̣ асаддхамма̄ вут̣т̣ха̄пентена, йатха̄ пат̣иччханнам̣ вивареййа. евам̣ кассапасса бхагавато са̄санантарадха̄нато пабхути миччха̄дит̣т̣хигаханапат̣иччханнам̣ са̄санам̣ виварантена, йатха̄ мӯл̣хасса маггам̣ а̄чиккхеййа, евам̣ куммаггамиччха̄маггаппат̣ипаннасса ме саггамоккхамаггам̣ а̄чиккхантена, йатха̄ андхака̄ре телападжджотам̣ дха̄реййа, евам̣ мохандхака̄ре нимуггасса ме буддха̄диратанарӯпа̄ни апассато таппат̣иччха̄дакамохандхака̄равиддхам̣сакадесана̄паджджотадха̄ран̣ена майхам̣ бхота̄ готамена етехи парийа̄йехи пака̄ситатта̄ анекапарийа̄йена дхаммо пака̄ситоти.
десана̄нумодана̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
пасанна̄ка̄раван̣н̣ана̄
евам̣ десанам̣ тхометва̄ има̄йа десана̄йа ратанаттайапасанначитто пасанна̄ка̄рам̣ каронто еса̄хантиа̄дима̄ха. таттха еса̄ханти есо ахам̣. бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄мӣти бхавам̣ ме готамо саран̣ам̣ пара̄йан̣ам̣, агхасса та̄та̄, хитасса ча видха̄та̄ти имина̄ адхиппа̄йена бхавантам̣ готамам̣ гаччха̄ми, бхаджа̄ми, сева̄ми, пайирупа̄са̄ми, евам̣ ва̄ джа̄на̄ми, буджджха̄мӣти. йесан̃хи дха̄тӯнам̣ гатиаттхо, буддхипи тесам̣ аттхо. тасма̄ гаччха̄мӣти имасса джа̄на̄ми, буджджха̄мӣти айаматтхо вутто. дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча̄ти еттха пана адхигатамагге саччхикатаниродхе йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджама̄не ча апа̄йесу апатама̄не дха̄ретӣти дхаммо, со аттхато арийамагго чева нибба̄нан̃ча. вуттан̃хетам̣ – ‘‘йа̄вата̄, бхиккхаве, дхамма̄ сан̇кхата̄, арийо ат̣т̣хан̇гико магго тесам̣ аггамаккха̄йатӣ’’ти (а. ни. 4.34) виттха̄ро. на кевалан̃ча арийамагго чева нибба̄нан̃ча, апича кхо арийапхалехи саддхим̣ парийаттидхаммопи. вуттан̃хетам̣ чхаттама̄н̣авакавима̄не –
‘‘ра̄гавира̄гаманеджамасокам̣, дхаммамасан̇кхатамаппат̣икӯлам̣;
мадхурамимам̣ пагун̣ам̣ сувибхаттам̣, дхаммамимам̣ саран̣аттхамупехӣ’’ти. (ви. ва. 887);
еттха ра̄гавира̄готи магго катхито. анеджамасоканти пхалам̣. дхаммамасан̇кхатанти нибба̄нам̣. аппат̣икӯлам̣ мадхурамимам̣ пагун̣ам̣ сувибхаттанти пит̣акаттайена вибхатта̄ саббадхаммаккхандха̄ти. дит̣т̣хисӣласан̇гха̄тена сам̣хатоти сан̇гхо, со аттхато ат̣т̣ха арийапуггаласамӯхо. вуттан̃хетам̣ тасмим̣йева вима̄не.
‘‘йаттха ча диннамахаппхалама̄ху, чатӯсу сучӣсу пурисайугесу;
ат̣т̣ха ча пуггала дхаммадаса̄ те, сан̇гхамимам̣ саран̣аттхамупехӣ’’ти. (ви. ва. 888);
бхиккхӯнам̣ сан̇гхо бхиккхусан̇гхо. етта̄вата̄ бра̄хман̣о тӣн̣и саран̣агамана̄ни пат̣иведеси.
пасанна̄ка̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
саран̣агаманакатха̄ван̣н̣ана̄
ида̄ни тесу саран̣агаманесу косаллаттхам̣ саран̣ам̣, саран̣агаманам̣. йо ча саран̣ам̣ гаччхати, саран̣агаманаппабхедо, саран̣агаманасса пхалам̣, сам̣килесо, бхедоти айам̣ видхи ведитаббо. сеййатхидам̣ – падаттхато та̄ва хим̣сатӣти саран̣ам̣, саран̣агата̄нам̣ тенева саран̣агаманена бхайам̣ санта̄сам̣ дуккхам̣ дуггатипарикилесам̣ ханати вина̄сетӣти аттхо, ратанаттайассеветам̣ адхивачанам̣.
атха ва̄ хите паваттанена ахита̄ ча ниваттанена сатта̄нам̣ бхайам̣ хим̣сати буддхо. бхаваканта̄ра̄ утта̄ран̣ена асса̄сада̄нена ча дхаммо. аппака̄нампи ка̄ра̄нам̣ випулапхалапат̣ила̄бхакаран̣ена сан̇гхо. тасма̄ имина̄пи парийа̄йена ратанаттайам̣ саран̣ам̣. таппаса̄датаггарута̄хи вихатакилесо таппара̄йан̣ата̄ка̄раппаватто читтуппа̄до саран̣агаманам̣. там̣саман̇гисатто саран̣ам̣ гаччхати, вуттаппака̄рена читтуппа̄дена ета̄ни ме тӣн̣и саран̣а̄ни саран̣ам̣, ета̄ни пара̄йан̣анти евам̣ упетӣти аттхо. евам̣ та̄ва саран̣ам̣ саран̣агаманам̣ йо ча саран̣ам̣ гаччхатӣти идам̣ тайам̣ ведитаббам̣.
саран̣агаманаппабхеде пана дувидхам̣ саран̣агаманам̣ локуттарам̣ локийан̃ча. таттха локуттарам̣ дит̣т̣хасачча̄нам̣ маггаккхан̣е саран̣агаманупаккилесасамуччхедена а̄рамман̣ато нибба̄на̄рамман̣ам̣ хутва̄ киччато сакалепи ратанаттайе иджджхати. локийам̣ путхуджджана̄нам̣ саран̣агаманупаккилесавиккхамбханена а̄рамман̣ато буддха̄дигун̣а̄рамман̣ам̣ хутва̄ иджджхати, там̣ аттхато буддха̄дӣсу ваттхӯсу саддха̄пат̣ила̄бхо, саддха̄мӯлика̄ ча самма̄дит̣т̣хи дасасу пун̃н̃акирийаваттхӯсу дит̣т̣хиджукамманти вуччати.
тайидам̣ чатудха̄ паваттати аттасанниййа̄танена таппара̄йан̣ата̄йа сиссабха̄вӯпагаманена пан̣ипа̄тена̄ти. таттха аттасанниййа̄танам̣ на̄ма ‘‘аджджа а̄дим̣ катва̄ ахам̣ атта̄нам̣ буддхасса ниййа̄теми, дхаммасса, сан̇гхасса̄’’ти евам̣ буддха̄дӣнам̣ аттапариччаджанам̣. таппара̄йан̣ата̄ на̄ма ‘‘аджджа а̄дим̣ катва̄ ахам̣ буддхапара̄йан̣о, дхаммапара̄йан̣о, сан̇гхапара̄йан̣о ити мам̣ дха̄ретха̄’’ти евам̣ таппара̄йан̣абха̄во. сиссабха̄вӯпагаманам̣ на̄ма ‘‘аджджа а̄дим̣ катва̄ ахам̣ буддхасса антева̄сико, дхаммасса, сан̇гхасса̄ти мам̣ дха̄ретха̄’’ти евам̣ сиссабха̄вӯпагамо. пан̣ипа̄то на̄ма ‘‘аджджа а̄дим̣ катва̄ ахам̣ абхива̄данапаччут̣т̣ха̄наан̃джаликаммаса̄мӣчикаммам̣ буддха̄дӣнам̣йева тин̣н̣ам̣ ваттхӯнам̣ кароми, ити мам̣ дха̄ретха̄’’ти евам̣ буддха̄дӣсу параманипаччака̄ро. имесан̃хи чатуннам̣ а̄ка̄ра̄нам̣ ан̃н̃атарампи каронтена гахитам̣йева хоти саран̣агаманам̣.
апича бхагавато атта̄нам̣ париччаджа̄ми, дхаммасса, сан̇гхасса атта̄нам̣ париччаджа̄ми. джӣвитам̣ париччаджа̄ми, париччаттойева ме атта̄, париччаттам̣йева ме джӣвитам̣, джӣвитапарийантикам̣ буддхам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, буддхо ме саран̣ам̣ лен̣ам̣ та̄н̣анти евампи аттасанниййа̄танам̣ ведитаббам̣. ‘‘саттха̄ран̃ча вата̄хам̣ пассеййам̣ бхагавантамева пассеййам̣, сугатан̃ча вата̄хам̣ пассеййам̣ бхагавантамева пассеййам̣, самма̄самбуддхан̃ча вата̄хам̣ пассеййам̣ бхагавантамева пассеййа’’нти (сам̣. ни. 2.154) евампи маха̄кассапасса саран̣агаманам̣ вийа сиссабха̄вӯпагаманам̣ дат̣т̣хаббам̣.
‘‘со ахам̣ вичарисса̄ми, га̄ма̄ га̄мам̣ пура̄ пурам̣;
намассама̄но самбуддхам̣, дхаммасса ча судхаммата’’нти. (су. ни. 194; сам̣. ни. 1.246) –
евампи а̄л̣авака̄дӣнам̣ саран̣агаманам̣ вийа таппара̄йан̣ата̄ ведитабба̄. ‘‘атха кхо брахма̄йу бра̄хман̣о ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ бхагавато па̄десу сираса̄ нипатитва̄ бхагавато па̄да̄ни мукхена ча паричумбати, па̄н̣ӣхи ча парисамба̄хати, на̄ман̃ча са̄вети брахма̄йу ахам̣, бхо готама, бра̄хман̣о, брахма̄йу ахам̣, бхо готама, бра̄хман̣о’’ти (ма. ни. 2.394) евампи пан̣ипа̄то дат̣т̣хаббо.
со панеса н̃а̄тибхайа̄чарийадаккхин̣еййавасена чатуббидхо хоти. таттха даккхин̣еййапан̣ипа̄тена саран̣агаманам̣ хоти, на итарехи. сет̣т̣хавасенева хи саран̣ам̣ гайхати, сет̣т̣хавасена бхиджджати, тасма̄ йо са̄кийо ва̄ колийо ва̄ ‘‘буддхо амха̄кам̣ н̃а̄тако’’ти вандати, аггахитамева хоти саран̣ам̣. йо ва̄ ‘‘саман̣о готамо ра̄джапӯджито маха̄нубха̄во, авандийама̄но анаттхампи кареййа̄’’ти бхайена вандати, аггахитамева хоти саран̣ам̣. йо ва̄ бодхисаттака̄ле бхагавато сантике кин̃чи уггахитам̣ сарама̄но буддхака̄ле ва̄ –
‘‘екена бхоге бхун̃джеййа, двӣхи каммам̣ пайоджайе;
чатуттхан̃ча нидха̄пеййа, а̄пада̄су бхависсатӣ’’ти. (дӣ. ни. 3.265) –
еварӯпам̣ ануса̄саним̣ уггахетва̄ ‘‘а̄чарийо ме’’ти вандати, аггахитамева хоти саран̣ам̣. йо пана ‘‘айам̣ локе аггадаккхин̣еййо’’ти вандати, тенева гахитам̣ хоти саран̣ам̣.
евам̣ гахитасаран̣асса ча упа̄сакасса ва̄ упа̄сика̄йа ва̄ ан̃н̃атиттхийесу паббаджитампи н̃а̄тим̣ ‘‘н̃а̄тако ме айа’’нти вандато саран̣агаманам̣ на бхиджджати, пагева апаббаджитам̣. татха̄ ра̄джа̄нам̣ бхайавасена вандато, со хи рат̣т̣хапӯджитатта̄ авандийама̄но анаттхампи кареййа̄ти. татха̄ йам̣кин̃чи сиппам̣ сиккха̄пакам̣ титтхийам̣ ‘‘а̄чарийо ме айа’’нти вандатопи на бхиджджатӣти евам̣ саран̣агаманаппабхедо ведитаббо.
еттха ча локуттарасса саран̣агаманасса чатта̄ри са̄ман̃н̃апхала̄ни випа̄капхалам̣, саббадуккхаккхайо а̄нисам̣сапхалам̣. вуттан̃хетам̣ –
‘‘йо ча буддхан̃ча дхамман̃ча, сан̇гхан̃ча саран̣ам̣ гато;
чатта̄ри арийасачча̄ни, саммаппан̃н̃а̄йа пассати.
дуккхам̣ дуккхасамуппа̄дам̣, дуккхасса ча атиккамам̣;
арийан̃чат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣, дуккхӯпасамага̄минам̣.
етам̣ кхо саран̣ам̣ кхемам̣, етам̣ саран̣амуттамам̣;
етам̣ саран̣ама̄гамма, саббадуккха̄ памуччатӣ’’ти. (дха. па. 190-192);
апича ниччато анупагамана̄дивасена петасса а̄нисам̣сапхалам̣ ведитаббам̣. вуттан̃хетам̣, ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣, бхиккхаве, анавака̄со, йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало кан̃чи сан̇кха̄рам̣ ниччато упагаччхеййа, сукхато упагаччхеййа, кан̃чи дхаммам̣ аттато упагаччхеййа, ма̄тарам̣ джӣвита̄ воропеййа, питарам̣ арахантам̣ джӣвита̄ воропеййа, дут̣т̣хачитто татха̄гатасса лохитам̣ уппа̄деййа, сан̇гхам̣ бхиндеййа, ан̃н̃ам̣ саттха̄рам̣ уддисеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти (ма. ни. 3.128; а. ни. 1.268-276).
локийасса пана саран̣агаманасса бхавасампада̄пи бхогасампада̄пи пхаламева. вуттан̃хетам̣ –
‘‘йекечи буддхам̣ саран̣ам̣ гата̄се,
на те гамиссанти апа̄йабхӯмим̣;
паха̄йа ма̄нусам̣ дехам̣,
девака̄йам̣ парипӯрессантӣ’’ти. (сам̣. ни. 1.37);
апарампи вуттам̣ ‘‘атха кхо сакко дева̄наминдо асӣтийа̄ девата̄сахассехи саддхим̣ йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но, тенупасан̇ками…пе… екамантам̣ т̣хитам̣ кхо саккам̣ дева̄наминдам̣ а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но етадавоча ‘са̄дху кхо дева̄наминда буддхам̣ саран̣агаманам̣ хоти, буддхам̣ саран̣агаманахету кхо дева̄наминда евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджантӣ’ти. те ан̃н̃е деве дасахи т̣ха̄нехи адхиган̣ханти диббена а̄йуна̄ диббена ван̣н̣ена сукхена йасена а̄дхипатеййена диббехи рӯпехи саддехи гандхехи расехи пхот̣т̣хаббехӣ’’ти (сам̣. ни. 4.341). еса найо дхамме сан̇гхе ча. апича вела̄масутта̄дивасена̄пи (а. ни. 9.20) саран̣агаманасса пхалависесо ведитаббо. евам̣ саран̣агаманапхалам̣ ведитаббам̣.
таттха локийасаран̣агаманам̣ тӣсу ваттхӯсу ан̃н̃а̄н̣асам̣сайамиччха̄н̃а̄н̣а̄дӣхи сам̣килиссати, на маха̄джутикам̣ хоти, на маха̄виппха̄рам̣. локуттарасса наттхи сам̣килесо. локийасса ча саран̣агаманасса дувидхо бхедо са̄ваджджо анаваджджо ча. таттха са̄ваджджо ан̃н̃асаттха̄ра̄дӣсу аттасанниййа̄тана̄дӣхи хоти, со анит̣т̣хапхало. анаваджджо ка̄лам̣ кирийа̄йа, со авипа̄катта̄ апхало. локуттарасса пана неваттхи бхедо. бхавантарепи хи арийаса̄вако ан̃н̃асаттха̄рам̣ на уддисатӣти евам̣ саран̣агаманасса сам̣килесо ча бхедо ча ведитабботи. упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄ретӯти мам̣ бхавам̣ готамо ‘‘упа̄сако айа’’нти евам̣ дха̄рету, джа̄на̄тӯти аттхо.
саран̣агаманакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
упа̄сакавидхикатха̄ван̣н̣ана̄
упа̄сакавидхикосаллаттхам̣ панеттха ко упа̄сако, касма̄ упа̄сакоти вуччати, кимасса сӣлам̣, ко а̄джӣво, ка̄ випатти, ка̄ сампаттӣти идам̣ пакин̣н̣акам̣ ведитаббам̣.
таттха ко упа̄сакоти йо кочи тисаран̣агато гахат̣т̣хо. вуттан̃хетам̣ – ‘‘йато кхо маха̄на̄ма упа̄сако буддхам̣ саран̣ам̣ гато хоти, дхаммам̣ саран̣ам̣ гато хоти, сан̇гхам̣ саран̣ам̣ гато хоти. етта̄вата̄ кхо маха̄на̄ма упа̄сако хотӣ’’ти (сам̣. ни. 5.1033).
касма̄ упа̄сакоти ратанаттайасса упа̄санато. со хи буддхам̣ упа̄сатӣти упа̄сако. дхаммам̣, сан̇гхам̣ упа̄сатӣти упа̄сако.
кимасса сӣланти пан̃ча вераман̣ийо. йатха̄ха ‘‘йато кхо маха̄на̄ма упа̄сако па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти адинна̄да̄на̄, ка̄месу миччха̄ча̄ра̄, муса̄ва̄да̄, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти. етта̄вата̄ кхо маха̄на̄ма упа̄сако сӣлава̄ хотӣ’’ти (сам̣. ни. 5.1033).
ко а̄джӣвоти пан̃ча миччха̄ван̣иджджа̄ паха̄йа дхаммена самена джӣвитакаппанам̣. вуттан̃хетам̣ ‘‘пан̃чима̄, бхиккхаве, ван̣иджджа̄ упа̄сакена акаран̣ӣйа̄. катама̄ пан̃ча? саттхаван̣иджджа̄, саттаван̣иджджа̄, мам̣саван̣иджджа̄, маджджаван̣иджджа̄, висаван̣иджджа̄. има̄ кхо, бхиккхаве, пан̃ча ван̣иджджа̄ упа̄сакена акаран̣ӣйа̄’’ти (а. ни. 5.177).
ка̄ випаттӣти йа̄ тассева сӣласса ча а̄джӣвасса ча випатти, айамасса випатти. апича йа̄йа еса чан̣д̣а̄ло чева хоти малан̃ча патикут̣т̣хо ча. са̄писса випаттӣти ведитабба̄. те ча аттхато ассаддхийа̄дайо пан̃ча дхамма̄ хонти. йатха̄ха ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато упа̄сако упа̄сакачан̣д̣а̄ло ча хоти упа̄сакамалан̃ча упа̄сакапатикут̣т̣хо ча. катамехи пан̃чахи? ассаддхо хоти, дуссӣло хоти, котӯхаламан̇галико хоти, ман̇галам̣ паччети но каммам̣, ито ча бахиддха̄ даккхин̣еййам̣ парийесати таттха ча пуббака̄рам̣ каротӣ’’ти (а. ни. 5.175).
ка̄ сампаттӣти йа̄ часса сӣласампада̄ ча а̄джӣвасампада̄ ча, са̄ сампатти. йе часса ратанабха̄ва̄дикара̄ саддха̄дайо пан̃ча дхамма̄. йатха̄ха ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато упа̄сако упа̄сакаратанан̃ча хоти упа̄сакападуман̃ча упа̄сакапун̣д̣арӣкан̃ча. катамехи пан̃чахи? саддхо хоти, сӣлава̄ хоти, на котӯхаламан̇галико хоти, каммам̣ паччети но ман̇галам̣, на ито бахиддха̄ даккхин̣еййам̣ гавесати, идха ча пуббака̄рам̣ каротӣ’’ти (а. ни. 5.175).
аджджатаггети еттха айам̣ аггасаддо а̄дикот̣икот̣т̣ха̄сасет̣т̣хесу диссати. ‘‘аджджатагге, самма дова̄рика, а̄вара̄ми два̄рам̣ ниган̣т̣ха̄нам̣ ниган̣т̣хӣна’’нтиа̄дӣсу (ма. ни. 2.70) хи а̄димхи диссати. ‘‘тенева ан̇гулаггена там̣ ан̇гулаггам̣ пара̄масеййа, (катха̄. 441) уччхаггам̣ вел̣агга’’нтиа̄дӣсу кот̣ийам̣. ‘‘амбилаггам̣ ва̄ мадхураггам̣ ва̄ титтакаггам̣ ва̄ (сам̣. ни. 5.374), ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, виха̄раггена ва̄ паривен̣аггена ва̄ бха̄джету’’нтиа̄дӣсу (чӯл̣ава. 318) кот̣т̣ха̄се. ‘‘йа̄вата̄, бхиккхаве, сатта̄ апада̄ ва̄…пе… татха̄гато тесам̣ аггамаккха̄йатӣ’’тиа̄дӣсу (а. ни. 4.34) сет̣т̣хе. идха пана̄йам̣ а̄димхи дат̣т̣хаббо. тасма̄ аджджатаггети аджджатам̣ а̄дим̣ катва̄, еваметтха аттхо ведитаббо. аджджатанти аджджабха̄вам̣. аджджадаггети ва̄ па̄т̣хо, да-ка̄ро падасандхикаро, аджджа аггам̣ катва̄ти аттхо.
па̄н̣упетанти па̄н̣ехи упетам̣, йа̄ва ме джӣвитам̣ паваттати, та̄ва упетам̣. анан̃н̃асаттхукам̣ тӣхи саран̣агаманехи саран̣ам̣ гатам̣ упа̄сакам̣ каппийака̄ракам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету джа̄на̄ту. ахан̃хи сачепи ме тикхин̣ена асина̄ сӣсам̣ чхиндеййа, нева буддхам̣ ‘‘на буддхо’’ти ва̄ дхаммам̣ ‘‘на дхаммо’’ти ва̄, сан̇гхам̣ ‘‘на сан̇гхо’’ти ва̄ вадеййанти. евам̣ аттасанниййа̄танена саран̣ам̣ гантва̄ чатӯхи ча паччайехи пава̄ретва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ тиккхаттум̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄мӣти.
упа̄сакавидхикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа