2. сабба̄савасуттаван̣н̣ана̄
14. евам̣ ме сутам̣…пе… са̄ваттхийанти сабба̄савасуттам̣. татра̄йам̣ апуббападаван̣н̣ана̄ – са̄ваттхӣти саваттхасса исино нива̄сат̣т̣ха̄набхӯта̄ нагарӣ, йатха̄ ка̄кандӣ ма̄кандӣ косамбӣти евам̣ та̄ва аккхарачинтака̄. ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ пана бхан̣анти ‘‘йам̣кин̃чи манусса̄нам̣ упабхогапарибхогам̣ саббаметтха аттхӣти са̄ваттхӣ. саттхасама̄йоге ча ким̣ бхан̣д̣аматтхӣти пуччхите саббаматтхӣ’’ти вачанамупа̄да̄йа са̄ваттхӣ.
‘‘саббада̄ саббӯпакаран̣ам̣, са̄ваттхийам̣ самохитам̣;
тасма̄ саббамупа̄да̄йа, са̄ваттхӣти павуччати.
косала̄нам̣ пурам̣ раммам̣, дассанеййам̣ манорамам̣;
дасахи саддехи авивиттам̣, аннапа̄насама̄йутам̣.
вуддхим̣ вепуллатам̣ паттам̣, иддхам̣ пхӣтам̣ манорамам̣;
ал̣акаманда̄ва дева̄нам̣, са̄ваттхипурамуттама’’нти.
тассам̣ са̄ваттхийам̣. джетаванети еттха аттано паччаттхикаджанам̣ джина̄тӣти джето, ран̃н̃а̄ ва̄ аттано паччаттхикаджане джите джа̄тоти джето, ман̇галакамйата̄йа ва̄ тасса евам̣на̄мамева катанти джето, джетасса ванам̣ джетаванам̣. тан̃хи джетена ра̄джакума̄рена ропитам̣ сам̣ваддхитам̣ парипа̄литам̣, со ча тасса са̄мӣ ахоси. тасма̄ джетавананти вуччати, тасмим̣ джетаване. ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄мети еттха судатто на̄ма со гахапати ма̄та̄питӯхи катана̄мавасена. саббака̄масамиддхита̄йа пана вигатамаламаччхерата̄йа карун̣а̄дигун̣асаман̇гита̄йа ча ниччака̄лам̣ ана̄тха̄нам̣ пин̣д̣амада̄си, тена ана̄тхапин̣д̣икоти сан̇кхам̣ гато. а̄раманти еттха па̄н̣ино висесена ва̄ паббаджита̄ти а̄ра̄мо, тасса пуппхапхала̄дисобха̄йа на̄тидӯраначча̄санната̄дипан̃чавидхасена̄санан̇гасампаттийа̄ ча тато тато а̄гамма раманти абхираманти ануккан̣т̣хита̄ хутва̄ нивасантӣти аттхо. вуттаппака̄ра̄йа ва̄ сампаттийа̄ таттха таттха гатепи аттано аббхантарам̣йева а̄нетва̄ раметӣти а̄ра̄мо. со хи ана̄тхапин̣д̣икена гахапатина̄ джетасса ра̄джакума̄расса хаттхато ат̣т̣ха̄расахи хиран̃н̃акот̣ӣхи кот̣исантхарена кӣн̣итва̄ ат̣т̣ха̄расахи хиран̃н̃акот̣ӣхи сена̄сана̄ни ка̄ра̄петва̄ ат̣т̣ха̄расахи хиран̃н̃акот̣ӣхи виха̄рамахам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ евам̣ чатупан̃н̃а̄сахиран̃н̃акот̣ипаричча̄гена буддхаппамукхасса сан̇гхасса ниййа̄дито. тасма̄ ‘‘ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄мо’’ти вуччати. тасмим̣ ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме.
еттха ча ‘‘джетаване’’ти вачанам̣ пуримаса̄мипарикиттанам̣. ‘‘ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме’’ти паччхимаса̄мипарикиттанам̣. киметесам̣ парикиттане пайоджананти. пун̃н̃ака̄ма̄нам̣ дит̣т̣ха̄нугатиа̄паджджанам̣. татра хи два̄ракот̣т̣хакапа̄са̄дама̄пане бхӯмивиккайаладдха̄ ат̣т̣ха̄раса хиран̃н̃акот̣ийо анекакот̣иаггханака̄ руккха̄ ча джетасса паричча̄го, чатупан̃н̃а̄са кот̣ийо ана̄тхапин̣д̣икасса. ити тесам̣ парикиттанена евам̣ пун̃н̃ака̄ма̄ пун̃н̃а̄ни каронтӣти дассенто а̄йасма̄ а̄нандо ан̃н̃епи пун̃н̃ака̄ме тесам̣ дит̣т̣ха̄нугатиа̄паджджане нийоджети.
сабба̄савасам̣варапарийа̄йам̣ во, бхиккхавети касма̄ идам̣ суттамабха̄си? тесам̣ бхиккхӯнам̣ упаккилесависодханам̣ а̄дим̣ катва̄ а̄саваккхайа̄йа пат̣ипаттидассанаттхам̣. таттха сабба̄савасам̣варапарийа̄йанти саббесам̣ а̄сава̄нам̣ сам̣варака̄ран̣ам̣ сам̣варабхӯтам̣ ка̄ран̣ам̣, йена ка̄ран̣ена те сам̣варита̄ пидахита̄ хутва̄ ануппа̄даниродхасан̇кха̄там̣ кхайам̣ гаччханти пахӣйанти наппаваттанти, там̣ ка̄ран̣анти аттхо. таттха а̄савантӣти а̄сава̄, чаккхутопи…пе… манатопи санданти паваттантӣти вуттам̣ хоти. дхаммато йа̄ва готрабхум̣ ока̄сато йа̄ва бхаваггам̣ савантӣти ва̄ а̄сава̄, ете дхамме етан̃ча ока̄сам̣ анто каритва̄ паваттантӣти аттхо. антокаран̣аттхо хи айам̣ а̄ка̄ро. чирапа̄рива̄сийат̣т̣хена мадира̄дайо а̄сава̄, а̄сава̄ вийа̄типи а̄сава̄. локасмин̃хи чирапа̄рива̄сика̄ мадира̄дайо а̄сава̄ти вуччанти. йади ча чирапа̄рива̄сийат̣т̣хена а̄сава̄, етейева бхавитумараханти. вуттан̃хетам̣ ‘‘пурима̄, бхиккхаве, кот̣и на пан̃н̃а̄йати авиджджа̄йа, ито пуббе авиджджа̄ на̄хосӣ’’тиа̄ди (а. ни. 10.61). а̄йатам̣ ва̄ сам̣са̄радуккхам̣ саванти пасавантӣтипи а̄сава̄. пурима̄ни четтха ниббачана̄ни йаттха килеса̄ а̄сава̄ти а̄гаччханти, таттха йуджджанти, паччхимам̣ каммепи. на кевалан̃ча каммакилеса̄йева а̄сава̄, апича кхо на̄наппака̄рака̄ уппаддава̄пи. суттесу хи ‘‘на̄хам̣, чунда, дит̣т̣хадхаммика̄нам̣йева а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа дхаммам̣ десемӣ’’ти (дӣ. ни. 3.182) еттха вива̄дамӯлабхӯта̄ килеса̄ а̄сава̄ти а̄гата̄.
‘‘йена девӯпапатйасса, гандхаббо ва̄ вихан̇гамо;
йаккхаттам̣ йена гаччхеййам̣, мануссаттан̃ча аббадже;
те майхам̣ а̄сава̄ кхӣн̣а̄, виддхаста̄ винал̣ӣката̄’’ти. (а. ни. 4.36); –
еттха тебхӯмакан̃ча каммам̣ авасеса̄ ча акусала̄ дхамма̄. ‘‘дит̣т̣хадхаммика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа сампара̄йика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа̄’’ти (па̄ра̄. 39) еттха парӯпава̄давиппат̣иса̄равадхабандха̄дайо чева апа̄йадуккхабхӯта̄ ча на̄наппака̄ра̄ упаддава̄. те панете а̄сава̄ йаттха йатха̄ а̄гата̄, таттха татха̄ ведитабба̄.
ете хи винайе та̄ва ‘‘дит̣т̣хадхаммика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа, сампара̄йика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа̄’’ти дведха̄ а̄гата̄. сал̣а̄йатане ‘‘тайоме а̄вусо а̄сава̄, ка̄ма̄саво бхава̄саво авиджджа̄саво’’ти (а. ни. 6.63) тидха̄ а̄гата̄. ан̃н̃есу ча суттантесу абхидхамме ча тейева дит̣т̣ха̄савена саха чатудха̄ а̄гата̄. ниббедхикапарийа̄йе – ‘‘аттхи, бхиккхаве, а̄сава̄ нирайага̄минийа̄, аттхи а̄сава̄ тираччха̄найонига̄минийа̄, аттхи а̄сава̄ петтивисайага̄минийа̄, аттхи а̄сава̄ мануссалокага̄минийа̄, аттхи а̄сава̄ девалокага̄минийа̄’’ти (а. ни. 6.63) пан̃чадха̄ а̄гата̄. чхакканипа̄те – ‘‘аттхи, бхиккхаве, а̄сава̄ сам̣вара̄ паха̄табба̄’’тиа̄дина̄ найена чхадха̄ а̄гата̄. имасмим̣ пана сутте тейева дассана̄паха̄таббехи саддхим̣ саттадха̄ а̄гата̄ти. айам̣ та̄ва а̄савападе вачанаттхо чева пабхедо ча.
сам̣варападе пана сам̣варайатӣти сам̣варо, пидахати нива̄рети паваттитум̣ на детӣти аттхо. татха̄ хи ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, дива̄ пат̣исаллӣйантена два̄рам̣ сам̣варитва̄ пат̣исаллӣйиту’’нти (па̄ра̄. 77), ‘‘сота̄нам̣ сам̣варам̣браӯми, пан̃н̃а̄йете пидхӣйаре’’ти (су. ни. 1041) ча а̄дӣсу пидха̄нат̣т̣хена сам̣варама̄ха. сва̄йам̣ сам̣варо пан̃чавидхо хоти сӣласам̣варо сатин̃а̄н̣а кханти вӣрийасам̣вароти. таттха ‘‘имина̄ па̄тимоккхасам̣варена упето’’ти (вибха. 511) айам̣ сӣласам̣варо. па̄тимоккхасӣлан̃хи еттха сам̣вароти вуттам̣. ‘‘чаккхундрийе сам̣варама̄паджджатӣ’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.213) сатисам̣варо. сати хеттха сам̣вароти вутта̄. ‘‘сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯми, пан̃н̃а̄йете пидхӣйаре’’ти айам̣ н̃а̄н̣асам̣варо. н̃а̄н̣ан̃хеттха пидхӣйарети имина̄ пидха̄нат̣т̣хена сам̣вароти вуттам̣. ‘‘кхамо хоти сӣтасса…пе…, уппаннам̣ ка̄мавитаккам̣ на̄дхива̄сетӣ’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 1.24-26) пана найена идхева кхантивӣрийасам̣вара̄ а̄гата̄. тесан̃ча ‘‘сабба̄савасам̣варапарийа̄йа’’нти имина̄ уддесена сан̇гахитатта̄ сам̣варабха̄во ведитаббо.
апича пан̃чавидхопи айам̣ сам̣варо идха а̄гатойева, таттха кхантивӣрийасам̣вара̄ та̄ва вутта̄йева. ‘‘со тан̃ча ана̄санам̣ тан̃ча агочара’’нти (ма. ни. 1.25) айам̣ панеттха сӣласам̣варо. ‘‘пат̣исан̇кха̄ йонисо чаккхундрийасам̣варасам̣вуто’’ти (ма. ни. 1.22) айам̣ сатисам̣варо. саббаттха пат̣исан̇кха̄ н̃а̄н̣асам̣варо. аггахитаггахан̣ена пана дассанам̣ пат̣исевана̄ бха̄вана̄ ча н̃а̄н̣асам̣варо. парийа̄йанти етена дхамма̄ти парийа̄йо, уппаттим̣ ниродхам̣ ва̄ гаччхантӣти вуттам̣ хоти. етта̄вата̄ ‘‘сабба̄савасам̣варапарийа̄йа’’нти еттха йам̣ ваттаббам̣, там̣ вуттам̣ хоти.
15. ида̄ни джа̄нато ахантиа̄дӣсу джа̄натоти джа̄нантасса. пассатоти пассантасса. двепи пада̄ни екаттха̄ни, бйан̃джанамева на̄нам̣. евам̣ сантепи джа̄натоти н̃а̄н̣алаккхан̣ам̣ упа̄да̄йа пуггалам̣ ниддисати, джа̄наналаккхан̣ан̃хи н̃а̄н̣ам̣. пассатоти н̃а̄н̣аппабха̄вам̣ упа̄да̄йа, пассанаппабха̄ван̃хи н̃а̄н̣ам̣. н̃а̄н̣асаман̇гӣ пуггало чаккхума̄ вийа чаккхуна̄ рӯпа̄ни н̃а̄н̣ена виват̣е дхамме пассати. апича йонисоманасика̄рам̣ уппа̄детум̣ джа̄нато, айонисоманасика̄ро йатха̄ на уппаджджати, евам̣ пассатоти айаметтха са̄ро. кечи пана̄чарийа̄ бахӯ папан̃че бхан̣анти, те имасмим̣ аттхе на йуджджанти.
а̄сава̄нам̣ кхайанти а̄саваппаха̄нам̣ а̄сава̄нам̣ аччантаккхайасамуппа̄дам̣ кхӣн̣а̄ка̄рам̣ наттхибха̄ванти айамева хи имасмин̃ча сутте, ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимутти’’нтиа̄дӣсу (ма. ни. 1.438) ча а̄саваккхайаттхо. ан̃н̃аттха пана маггапхаланибба̄на̄нипи а̄саваккхайоти вуччанти. татха̄ хи –
‘‘секхасса сиккхама̄насса, уджумагга̄нуса̄рино;
кхайасмим̣ пат̣хамам̣ н̃а̄н̣ам̣, тато ан̃н̃а̄ анантара̄’’ти. (итиву. 62) –
а̄дӣсу магго а̄саваккхайоти вутто,
‘‘а̄сава̄нам̣ кхайа̄ саман̣о хотӣ’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.438) пхалам̣.
‘‘параваджджа̄нупассисса, ниччам̣ уджджха̄насан̃н̃ино;
а̄сава̄ тасса вад̣д̣ханти, а̄ра̄ со а̄саваккхайа̄’’ти. (дха. па. 253) –
а̄дӣсу нибба̄нам̣ ‘‘а̄саваккхайо’’ти вуттам̣.
но аджа̄нато но апассатоти йо пана на джа̄на̄ти на пассати, тасса но вада̄мӣти аттхо. етена йе аджа̄нато апассатопи сам̣вара̄дӣхийева суддхим̣ ваданти, те пат̣иккхитта̄ хонти. пуримена ва̄ пададвайена упа̄йо вутто, имина̄ анупа̄йапат̣иседхо. сан̇кхепена четтха н̃а̄н̣ам̣ а̄савасам̣варапарийа̄йоти дасситам̣ хоти.
ида̄ни йам̣ джа̄нато а̄сава̄нам̣ кхайо хоти, там̣ дассетука̄мо кин̃ча, бхиккхаве, джа̄натоти пуччхам̣ а̄рабхи, таттха джа̄нана̄ бахувидха̄. даббаджа̄тико ева хи кочи бхиккху чхаттам̣ ка̄тум̣ джа̄на̄ти, кочи чӣвара̄дӣнам̣ ан̃н̃атарам̣, тасса ӣдиса̄ни камма̄ни ваттасӣсе т̣хатва̄ каронтасса са̄ джа̄нана̄ маггапхала̄нам̣ падат̣т̣ха̄нам̣ на хотӣти на ваттабба̄. йо пана са̄сане паббаджитва̄ веджджакамма̄дӣни ка̄тум̣ джа̄на̄ти, тассевам̣ джа̄нато а̄сава̄ вад̣д̣хантийева, тасма̄ йам̣ джа̄нато пассато ча а̄сава̄нам̣ кхайо хоти, тадева дассенто а̄ха йонисо ча манасика̄рам̣ айонисо ча манасика̄ранти.
таттха йонисо манасика̄ро на̄ма упа̄йаманасика̄ро патхаманасика̄ро, аничча̄дӣсу аниччанти а̄дина̄ ева найена сачча̄нуломикена ва̄ читтасса а̄ват̣т̣ана̄ анва̄ват̣т̣ана̄ а̄бхого саманна̄ха̄ро манасика̄ро, айам̣ вуччати йонисо манасика̄роти.
айонисо манасика̄роти анупа̄йаманасика̄ро уппатхаманасика̄ро. аничче ниччанти дуккхе сукханти анаттани атта̄ти асубхе субханти айонисо манасика̄ро уппатхаманасика̄ро. саччаппат̣икулена ва̄ читтасса а̄ват̣т̣ана̄ анва̄ват̣т̣ана̄ а̄бхого саманна̄ха̄ро манасика̄ро, айам̣ вуччати айонисо манасика̄роти. евам̣ йонисо манасика̄рам̣ уппа̄детум̣ джа̄нато, айонисо манасика̄ро ча йатха̄ на уппаджджати, евам̣ пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хоти.
ида̄ни имассеваттхасса йуттим̣ дассенто а̄ха айонисо, бхиккхаве…пе… пахӣйантӣти. тена ким̣ вуттам̣ хоти, йасма̄ айонисо манасикарото а̄сава̄ уппаджджанти, йонисо манасикарото пахӣйанти, тасма̄ джа̄нитаббам̣ йонисо манасика̄рам̣ уппа̄детум̣ джа̄нато, айонисо манасика̄ро ча йатха̄ на уппаджджати, евам̣ пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хотӣти, айам̣ та̄веттха сан̇кхепаван̣н̣ана̄.
айам̣ пана виттха̄ро – таттха ‘‘йонисо айонисо’’ти имехи та̄ва двӣхи падехи а̄баддхам̣ хоти упари сакаласуттам̣. ват̣т̣авиват̣т̣авасена хи упари сакаласуттам̣ вуттам̣. айонисо манасика̄рамӯлакан̃ча ват̣т̣ам̣, йонисо манасика̄рамӯлакан̃ча виват̣т̣ам̣. катхам̣? айонисо манасика̄ро хи вад̣д̣хама̄но две дхамме парипӯрети авиджджан̃ча бхаватан̣хан̃ча. авиджджа̄йа ча сати ‘‘авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄…пе… дуккхаккхандхасса самудайо хоти. тан̣ха̄йа сати тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄нам̣…пе… самудайо хотӣ’’ти. евам̣ айам̣ айонисо манасика̄рабахуло пуггало ва̄тавега̄бхигха̄тена виппанат̣т̣хана̄ва̄ вийа ган̇га̄ват̣т̣е патитагокулам̣ вийа чаккайанте йуттабалибаддо вийа ча пунаппунам̣ бхавайонигативин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитисатта̄ва̄сесу а̄ват̣т̣апариват̣т̣ам̣ кароти, евам̣ та̄ва айонисо манасика̄рамӯлакам̣ ват̣т̣ам̣.
йонисо манасика̄ро пана вад̣д̣хама̄но – ‘‘йонисо манасика̄расампаннассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣, арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вессати, арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бахулӣкариссатӣ’’ти (сам̣. ни. 5.55) вачанато самма̄дит̣т̣хипамукхам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ парипӯрети. йа̄ ча самма̄дит̣т̣хи, са̄ виджджа̄ти тасса виджджуппа̄да̄ авиджджа̄ниродхо, ‘‘авиджджа̄ниродха̄ сан̇кха̄раниродхо…пе… евам̣ етасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хотӣ’’ти (маха̄ва. 1) евам̣ йонисо манасика̄рамӯлакам̣ виват̣т̣ам̣ ведитаббам̣. евам̣ имехи двӣхи падехи а̄баддхам̣ хоти упари сакаласуттам̣.
евам̣ а̄баддхе четтха йасма̄ пуббе а̄саваппаха̄нам̣ дассетва̄ паччха̄ уппатти вуччама̄на̄ на йуджджати. на хи пахӣна̄ пуна уппаджджанти. уппанна̄нам̣ пана паха̄нам̣ йуджджати, тасма̄ уддесапат̣иломатопи ‘‘айонисо, бхиккхаве, манасикарото’’тиа̄дима̄ха.
таттха айонисо манасикарототи вуттаппака̄рам̣ айонисо манасика̄рам̣ уппа̄дайато. ануппанна̄ чева а̄сава̄ уппаджджантӣти еттха йе пуббе аппат̣иладдхапуббам̣ чӣвара̄дим̣ ва̄ паччайам̣ упат̣т̣ха̄касаддхивиха̄рикаантева̄сика̄нам̣ ва̄ ан̃н̃атарам̣ манун̃н̃ам̣ ваттхум̣ пат̣илабхитва̄, там̣ субхам̣ сукханти айонисо манасикарото, ан̃н̃атаран̃н̃атарам̣ ва̄ пана ананубхӯтапуббам̣ а̄рамман̣ам̣ йатха̄ ва̄ татха̄ ва̄ айонисо манасикарото а̄сава̄ уппаджджанти, те ануппанна̄ уппаджджантӣти ведитабба̄, ан̃н̃атха̄ хи анаматагге сам̣са̄ре ануппанна̄ на̄ма а̄сава̄ на санти. анубхӯтапуббепи ча ваттхумхи а̄рамман̣е ва̄ йасса пакатисуддхийа̄ ва̄ уддесапарипуччха̄парийаттинавакаммайонисоманасика̄ра̄нам̣ ва̄ ан̃н̃атаравасена пуббе ануппаджджитва̄ паччха̄ та̄дисена паччайена сахаса̄ уппаджджанти, имепи ануппанна̄ уппаджджантӣти ведитабба̄. тесуйева пана ваттха̄рамман̣есу пунаппунам̣ уппаджджама̄на̄ уппанна̄ павад̣д̣хантӣти вуччанти. ито ан̃н̃атха̄ хи пат̣хамуппанна̄нам̣ вад̣д̣хи на̄ма наттхи.
йонисо ча кхо, бхиккхавети еттха пана йасса пакатисуддхийа̄ ва̄ сеййатха̄пи а̄йасмато маха̄кассапасса бхадда̄йа ча ка̄пила̄нийа̄, уддесапарипуччха̄дӣхи ва̄ ка̄ран̣ехи а̄сава̄ нуппаджджанти, со ча джа̄на̄ти ‘‘на кхо ме а̄сава̄ маггена самуггха̄там̣ гата̄, ханда несам̣ самуггха̄та̄йа пат̣ипаджджа̄мӣ’’ти. тато маггабха̄вана̄йа саббе самуггха̄тети. тасса те а̄сава̄ ануппанна̄ на уппаджджантӣти вуччанти. йасса пана ка̄ракассева сато сатисаммосена сахаса̄ а̄сава̄ уппаджджанти, тато сам̣вегама̄паджджитва̄ йонисо падаханто те а̄саве самуччхиндати, тасса уппанна̄ пахӣйантӣти вуччанти ман̣д̣ала̄ра̄мава̄сӣмаха̄тиссабхӯтаттхерасса вийа. со кира тасмим̣йева виха̄ре уддесам̣ ган̣ха̄ти, атхасса га̄ме пин̣д̣а̄йа чарато висабха̄га̄рамман̣е килесо уппаджджи, со там̣ випассана̄йа виккхамбхетва̄ виха̄рам̣ агама̄си. тасса супинантепи там̣ а̄рамман̣ам̣ на упат̣т̣ха̄си. со ‘‘айам̣ килесо вад̣д̣хитва̄ апа̄йасам̣ваттанико хотӣ’’ти сам̣вегам̣ джанетва̄ а̄чарийам̣ а̄пуччхитва̄ виха̄ра̄ никкхамма маха̄сан̇гхараккхитаттхерасса сантике ра̄гапат̣ипаккхам̣ асубхакаммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ гумбантарам̣ пависитва̄ пам̣сукӯлачӣварам̣ сантхаритва̄ нисаджджа ана̄га̄мимаггена пан̃чака̄магун̣икара̄гам̣ чхиндитва̄ ут̣т̣ха̄йа а̄чарийам̣ вандитва̄ пунадивасе уддесамаггам̣ па̄пун̣и. йе пана ваттама̄нуппанна̄, тесам̣ пат̣ипаттийа̄ паха̄нам̣ на̄ма наттхи.
16. ида̄ни ‘‘уппанна̄ ча а̄сава̄ пахӣйантӣ’’ти идамева падам̣ гахетва̄ йе те а̄сава̄ пахӣйанти, тесам̣ на̄наппака̄рато ан̃н̃ампи паха̄нака̄ран̣ам̣ а̄вика̄тум̣ десанам̣ виттха̄ренто аттхи, бхиккхаве, а̄сава̄ дассана̄ паха̄табба̄тиа̄дима̄ха йатха̄ там̣ десана̄пабхедакусало дхаммара̄джа̄. таттха дассана̄ паха̄табба̄ти дассанена паха̄табба̄. еса найо саббаттха.
дассана̄паха̄таббаа̄сававан̣н̣ана̄
17. ида̄ни та̄ни пада̄ни анупуббато бйа̄ка̄тука̄мо ‘‘катаме ча, бхиккхаве, а̄сава̄ дассана̄ паха̄табба̄’’ти пуччхам̣ катва̄ мӯлапарийа̄йаван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайенева ‘‘идха, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано’’ти пуггала̄дхит̣т̣ха̄нам̣ десанам̣ а̄рабхи. таттха манасикаран̣ӣйе дхамме наппаджа̄на̄тӣти а̄ваджджитаббе саманна̄харитаббе дхамме на паджа̄на̄ти. аманасикаран̣ӣйети таббипарӣте. еса найо сесападесупи. йасма̄ пана име дхамма̄ манасикаран̣ӣйа̄, име аманасикаран̣ӣйа̄ти дхаммато нийамо наттхи, а̄ка̄рато пана аттхи. йена̄ а̄ка̄рена манасикарийама̄на̄ акусалуппаттипадат̣т̣ха̄на̄ хонти, тена̄ка̄рена на манасика̄табба̄. йена кусалуппаттипадат̣т̣ха̄на̄ хонти, тена̄ка̄рена манасика̄табба̄. тасма̄ ‘‘йа’сса, бхиккхаве, дхамме манасикарото ануппанно ва̄ ка̄ма̄саво’’тиа̄дима̄ха.
таттха йа’сса̄ти йе асса ассутавато путхуджджанасса. манасикарототи а̄ваджджайато саманна̄харантасса. ануппанно ва̄ ка̄ма̄савоти еттха самуччайаттхо ва̄саддо, на викаппаттхо. тасма̄ йатха̄ ‘‘йа̄вата̄, бхиккхаве, сатта̄ апада̄ ва̄ двипада̄ ва̄…пе… татха̄гато тесам̣ аггамаккха̄йатӣ’’ти (итиву. 90) вутте апада̄ ча двипада̄ ча̄ти аттхо, йатха̄ ча ‘‘бхӯта̄нам̣ ва̄ сатта̄нам̣ т̣хитийа̄ самбхавесӣнам̣ ва̄ ануггаха̄йа̄’’ти (ма. ни. 1.402) вутте бхӯта̄нан̃ча самбхавесӣнан̃ча̄ти аттхо, йатха̄ ча ‘‘аггито ва̄ удакато ва̄ митхубхедато ва̄’’ти (уда̄. 76) вутте аггито ча удакато ча митхубхедато ча̄ти аттхо, евамидха̄пи ануппанно ча ка̄ма̄саво уппаджджати, уппанно ча ка̄ма̄саво павад̣д̣хатӣти аттхо дат̣т̣хаббо. евам̣ сесесу.
еттха ча ка̄ма̄савоти пан̃чака̄магун̣ико ра̄го. бхава̄савоти рупа̄рӯпабхаве чхандара̄го, джха̄наниканти ча сассатуччхедадит̣т̣хисахагата̄. евам̣ дит̣т̣ха̄савопи бхава̄саве ева самодха̄нам̣ гаччхати. авиджджа̄савоти чатӯсу саччесу ан̃н̃а̄н̣ам̣. таттха ка̄магун̣е асса̄дато манасикарото ануппанно ча ка̄ма̄саво уппаджджати, уппанно ча павад̣д̣хати. махаггатадхамме асса̄дато манасикарото ануппанно ча бхава̄саво уппаджджати, уппанно ча павад̣д̣хати. тӣсу бхӯмӣсу дхамме чатувипалла̄сападат̣т̣ха̄набха̄вена манасикарото ануппанно ча авиджджа̄саво уппаджджати, уппанно ча павад̣д̣хатӣти ведитаббо. вуттанайапаччанӣкато суккапаккхо виттха̄ретаббо.
касма̄ пана тайо ева а̄сава̄ идха вутта̄ти. вимоккхапат̣ипаккхато. аппан̣ихитавимоккхапат̣ипаккхо хи ка̄ма̄саво,. анимиттасун̃н̃атавимоккхапат̣ипаккха̄ итаре. тасма̄ име тайо а̄саве уппа̄дента̄ тин̣н̣ам̣ вимоккха̄нам̣ абха̄гино хонти, ануппа̄дента̄ бха̄гиноти етаматтхам̣ дассентена тайо ева вутта̄ти ведитабба̄. дит̣т̣ха̄савопи ва̄ еттха вутто йева̄ти ван̣н̣итаметам̣.
тасса аманасикаран̣ӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ манасика̄ра̄ти манасика̄рахету, йасма̄ те дхамме манаси кароти, тасма̄ти вуттам̣ хоти. еса найо дутийападепи. ‘‘ануппанна̄ чева а̄сава̄ уппаджджанти, уппанна̄ ча а̄сава̄ павад̣д̣хантӣ’’ти хет̣т̣ха̄ вуттаа̄сава̄нам̣йева абхедато нигаманаметам̣.
18. етта̄вата̄ йо айам̣ пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа десана̄йа дассана̄ паха̄таббе а̄саве ниддиситум̣ ассутава̄ путхуджджано вутто, со йасма̄ ‘‘айонисо, бхиккхаве, манасикарото ануппанна̄ чева а̄сава̄ уппаджджантӣ’’ти евам̣ са̄ман̃н̃ато вутта̄нам̣ айонисо манасика̄рапаччайа̄нам̣ ка̄ма̄сава̄дӣнампи адхит̣т̣ха̄нам̣, тасма̄ тепи а̄саве тенева пуггалена дассетва̄ ида̄ни дассана̄ паха̄таббе а̄саве дассенто со евам̣ айонисо манаси кароти, ахосим̣ ну кхо ахантиа̄дима̄ха. вичикиччха̄сӣсена четтха дит̣т̣ха̄савампи дассетум̣ имам̣ десанам̣ а̄рабхи.
тассаттхо, йасса те имина̄ вуттанайена а̄сава̄ уппаджджанти, со путхуджджано, йо ча̄йам̣ ‘‘ассутава̄’’тиа̄дина̄ найена вутто, со путхуджджано евам̣ айонисо анупа̄йена уппатхена манаси кароти. катхам̣? ахосим̣ ну кхо…пе…со кухим̣ га̄мӣ бхависсатӣти. ким̣ вуттам̣ хоти, со евам̣ айонисо манаси кароти, йатха̄сса ‘‘ахам̣ ахосим̣ ну кхо’’тиа̄дина̄ найена вутта̄ сол̣асавидха̄пи вичикиччха̄ уппаджджатӣти.
таттха ахосим̣ ну кхо нану кхоти сассата̄ка̄ран̃ча адхиччасамуппаттиа̄ка̄ран̃ча нисса̄йа атӣте аттано виджджама̄натам̣ авиджджама̄натан̃ча кан̇кхати. ким̣ ка̄ран̣анти на ваттаббам̣. умматтако вийа хи ба̄лапутхуджджано йатха̄ ва̄ татха̄ ва̄ паваттати. апича айонисо манасика̄ройеветтха ка̄ран̣ам̣. евам̣ айонисо манасика̄расса пана ким̣ ка̄ран̣анти. свева путхуджджанабха̄во арийа̄нам̣ адассана̄дӣни ва̄. нану ча путхуджджанопи йонисо манаси каротӣти. ко ва̄ евама̄ха на манаси каротӣти. на пана таттха путхуджджанабха̄во ка̄ран̣ам̣, саддхаммассаванакалйа̄н̣амитта̄дӣни таттха ка̄ран̣а̄ни. на хи маччхамам̣са̄дӣни аттано аттано пакатийа̄ сугандха̄ни, абхисан̇кха̄рапаччайа̄ пана сугандха̄нипи хонти.
ким̣ ну кхо ахосинти джа̄тилин̇гӯпапаттийо нисса̄йа кхаттийо ну кхо ахосим̣, бра̄хман̣авессасуддагахат̣т̣хапаббаджитадеваманусса̄нам̣ ан̃н̃атароти кан̇кхати.
катхам̣ ну кхоти сан̣т̣ха̄на̄ка̄рам̣ нисса̄йа дӣгхо ну кхо ахосим̣, рассаода̄такан̣хаппама̄н̣икааппама̄н̣ика̄дӣнам̣ ан̃н̃атароти кан̇кхати. кечи пана иссаранимма̄на̄дим̣ нисса̄йа кена ну кхо ка̄ран̣ена ахосинти хетуто кан̇кхатӣти ваданти.
ким̣ хутва̄ ким̣ ахосинти джа̄тиа̄дӣни нисса̄йа кхаттийо хутва̄ ну кхо бра̄хман̣о ахосим̣…пе… дево хутва̄ мануссоти аттано парампарам̣ кан̇кхати. саббаттхева пана аддха̄нанти ка̄ла̄дхивачанаметам̣.
бхависса̄ми ну кхо нану кхоти сассата̄ка̄ран̃ча уччхеда̄ка̄ран̃ча нисса̄йа ана̄гате аттано виджджама̄натам̣ авиджджама̄натан̃ча кан̇кхати. сесаметтха вуттанайамева.
етарахи ва̄ паччуппаннамаддха̄нанти ида̄ни ва̄ пат̣исандхим̣ а̄дим̣ катва̄ чутипарийантам̣ саббампи ваттама̄нака̄лам̣ гахетва̄. аджджхаттам̣ катхам̣катхӣ хотӣти аттано кхандхесу вичикиччхо хоти. ахам̣ ну кхосмӣти аттано аттхибха̄вам̣ кан̇кхати. йуттам̣ панетанти? йуттам̣ айуттанти ка̄ еттха чинта̄. апичеттха идам̣ ваттхумпи уда̄харанти. чӯл̣ама̄та̄йа кира путто мун̣д̣о, маха̄ма̄та̄йа путто амун̣д̣о, там̣ путтам̣ мун̣д̣есум̣. со ут̣т̣ха̄йа ахам̣ ну кхо чӯл̣ама̄та̄йа путтоти чинтеси. евам̣ ахам̣ ну кхосмӣти кан̇кха̄ хоти.
но ну кхосмӣти аттано наттхибха̄вам̣ кан̇кхати. татра̄пи идам̣ ваттху – еко кира маччхе ган̣ханто удаке чират̣т̣ха̄нена сӣтибхӯтам̣ аттано ӯрум̣ маччхоти чинтетва̄ пахари. апаро суса̄напассе кхеттам̣ раккханто бхӣто сан̇кут̣ито сайи. со пат̣ибуджджхитва̄ аттано джан̣н̣ука̄ни две йаккха̄ти чинтетва̄ пахари. евам̣ но ну кхосмӣти кан̇кхати.
ким̣ ну кхосмӣти кхаттийова сама̄но аттано кхаттийабха̄вам̣ кан̇кхати. еса найо сесесу. дево пана сама̄но девабха̄вам̣ аджа̄нанто на̄ма наттхи. сопи пана ‘‘ахам̣ рӯпӣ ну кхо арӯпӣ ну кхо’’тиа̄дина̄ найена кан̇кхати. кхаттийа̄дайо касма̄ на джа̄нантӣти че. апаччаккха̄ тесам̣ таттха таттха куле уппатти. гахат̣т̣ха̄пи ча поттхалика̄дайо паббаджитасан̃н̃ино. паббаджита̄пи ‘‘куппам̣ ну кхо ме камма’’нтиа̄дина̄ найена гахат̣т̣хасан̃н̃ино. манусса̄пи ча ра̄джа̄но вийа аттани девасан̃н̃ино хонти.
катхам̣ ну кхосмӣти вуттанайамева. кевалан̃четтха аббхантаре джӣво на̄ма аттхӣти гахетва̄ тасса сан̣т̣ха̄на̄ка̄рам̣ нисса̄йа дӣгхо ну кхосми, рассачатурам̣сачхал̣ам̣саат̣т̣хам̣сасол̣асам̣са̄дӣнам̣ ан̃н̃атараппака̄роти кан̇кханто катхам̣ ну кхосмӣти кан̇кхатӣти ведитаббо. сарӣрасан̣т̣ха̄нам̣ пана паччуппаннам̣ аджа̄нанто на̄ма наттхи.
куто а̄гато, со кухим̣ га̄мӣ бхависсатӣти аттабха̄васса а̄гатигатит̣т̣ха̄нам̣ кан̇кхати.
19. евам̣ сол̣асаппабхедам̣ вичикиччхам̣ дассетва̄ ида̄ни йам̣ имина̄ вичикиччха̄сӣсена дит̣т̣ха̄савам̣ дассетум̣ айам̣ десана̄ а̄раддха̄. там̣ дассенто тасса евам̣ айонисо манасикарото чханнам̣ дит̣т̣хӣнантиа̄дима̄ха. таттха тасса пуггаласса йатха̄ айам̣ вичикиччха̄ уппаджджати, евам̣ айонисо манасикарото тассева савичикиччхасса айонисо манасика̄расса тха̄магататта̄ чханнам̣ дит̣т̣хӣнам̣ ан̃н̃атара̄ дит̣т̣хи уппаджджатӣти вуттам̣ хоти. таттха саббападесу ва̄саддо викаппаттхо, евам̣ ва̄ евам̣ ва̄ дит̣т̣хи уппаджджатӣти вуттам̣ хоти. аттхи ме атта̄ти четтха сассатадит̣т̣хи саббака̄лесу аттано аттхитам̣ ган̣ха̄ти. саччато тхетатоти бхӯтато ча тхирато ча, ‘‘идам̣ сачча’’нти бхӯтато сут̣т̣ху дал̣хабха̄вена̄ти вуттам̣ хоти. наттхи ме атта̄ти айам̣ пана уччхедадит̣т̣хи, сато саттасса таттха таттха вибхаваггахан̣ато. атха ва̄ пурима̄пи тӣсу ка̄лесу аттхӣти гахан̣ато сассатадит̣т̣хи, паччуппаннамева аттхӣти ган̣ханто уччхедадит̣т̣хи. паччхима̄пи атӣта̄на̄гатесу наттхӣти гахан̣ато бхасманта̄хутийоти гахитадит̣т̣хика̄нам̣ вийа, уччхедадит̣т̣хи. атӣте ева наттхӣти ган̣ханто адхиччасамуппаттикассева сассатадит̣т̣хи.
аттана̄ва атта̄нам̣ сан̃джа̄на̄мӣти сан̃н̃а̄ккхандхасӣсена кхандхе атта̄ти гахетва̄ сан̃н̃а̄йа авасесаккхандхе сан̃джа̄нато имина̄ аттана̄ имам̣ атта̄нам̣ сан̃джа̄на̄мӣти хоти. аттана̄ва анатта̄нанти сан̃н̃а̄ккхандхам̣йева атта̄ти гахетва̄, итаре чатта̄ропи анатта̄ти гахетва̄ сан̃н̃а̄йа тесам̣ джа̄нато евам̣ хоти. анаттана̄ва атта̄нанти сан̃н̃а̄ккхандхам̣ анатта̄ти. итаре чатта̄ро атта̄ти гахетва̄ сан̃н̃а̄йа тесам̣ джа̄нато евам̣ хоти, сабба̄пи сассатуччхедадит̣т̣хийова.
вадо ведеййотиа̄дайо пана сассатадит̣т̣хийа̄ ева абхинивеса̄ка̄ра̄. таттха вадатӣти вадо, вачӣкаммасса ка̄ракоти вуттам̣ хоти. ведайатӣти ведеййо, джа̄на̄ти анубхавати ча̄ти вуттам̣ хоти. ким̣ ведетӣти, татра татра калйа̄н̣апа̄пака̄нам̣ камма̄нам̣ випа̄кам̣ пат̣исам̣ведети. татра татра̄ти тесу тесу йонигатит̣т̣хитинива̄саника̄йесу а̄рамман̣есу ва̄. ниччоти уппа̄давайарахито. дхувоти тхиро са̄рабхӯто. сассатоти саббака̄лико. авипарин̣а̄мадхаммоти аттано пакатибха̄вам̣ авиджаханадхаммо, какан̣т̣ако вийа на̄наппака̄ратам̣ на̄паджджати. сассатисаманти чандасӯрийасамуддамаха̄патхавӣпаббата̄ локавоха̄рена сассатийоти вуччанти. сассатӣхи самам̣ сассатисамам̣. йа̄ва сассатийо тит̣т̣ханти, та̄ва татхева т̣хассатӣти ган̣хато евам̣дит̣т̣хи хоти.
идам̣ вуччати, бхиккхаве, дит̣т̣хигатантиа̄дӣсу. иданти ида̄ни ваттаббасса паччаккханидассанам̣. дит̣т̣хигатасамбандхена ча иданти вуттам̣, на дит̣т̣хисамбандхена. еттха ча дит̣т̣хийева дит̣т̣хигатам̣, гӯтхагатам̣ вийа. дит̣т̣хӣсу ва̄ гатамидам̣ дассанам̣ два̄сат̣т̣хидит̣т̣хиантогадхатта̄типи дит̣т̣хигатам̣. дит̣т̣хийа̄ ва̄ гатам̣ дит̣т̣хигатам̣. идан̃хи аттхи ме атта̄тиа̄ди дит̣т̣хийа̄ гаманаматтамева, наттхеттха атта̄ ва̄ ниччо ва̄ кочӣти вуттам̣ хоти. са̄ ча̄йам̣ дит̣т̣хи дунниггаманат̣т̣хена гаханам̣. дуратиккамат̣т̣хена саппат̣ибхайат̣т̣хена ча канта̄ро, дуббхиккхаканта̄рава̄л̣аканта̄ра̄дайо вийа. самма̄дит̣т̣хийа̄ винивиджджханат̣т̣хена виломанат̣т̣хена ва̄ висӯкам̣. када̄чи сассатасса, када̄чи уччхедасса гахан̣ато вирӯпам̣ пхандитанти виппхандитам̣. бандханат̣т̣хена сам̣йоджанам̣. тена̄ха ‘‘дит̣т̣хигаханам̣…пе… дит̣т̣хисам̣йоджана’’нти. ида̄нисса тамева бандханаттхам̣ дассенто дит̣т̣хисам̣йоджанасам̣йуттотиа̄дима̄ха. тасса̄йам̣ сан̇кхепаттхо. имина̄ дит̣т̣хисам̣йоджанена сам̣йутто путхуджджано етехи джа̄тиа̄дӣхи на паримуччатӣти. ким̣ ва̄ бахуна̄, сакалават̣т̣адуккхатопи на муччатӣти.
20. евам̣ чхаппабхедам̣ дит̣т̣ха̄савам̣ дассетва̄ йасма̄ сӣлаббатапара̄ма̄со ка̄ма̄сава̄дивачаненева дассито хоти. ка̄масукхаттхан̃хи бхавасукхабхавависуддхиаттхан̃ча авиджджа̄йа абхибхӯта̄ ито бахиддха̄ саман̣абра̄хман̣а̄ сӣлаббата̄ни пара̄масанти, тасма̄ там̣ адассетва̄ дит̣т̣хиггахан̣ена ва̄ тасса гахитатта̄пи там̣ адассетва̄ва ида̄ни йо пуггало дассана̄ паха̄таббе а̄саве паджахати, там̣ дассетва̄ тесам̣ а̄сава̄нам̣ паха̄нам̣ дассетум̣ пуббе ва̄ айонисо манасикарото путхуджджанасса тесам̣ уппаттим̣ дассетва̄ ида̄ни таббипарӣтасса паха̄нам̣ дассетум̣ сутава̄ ча кхо, бхиккхаветиа̄дима̄ха.
тассаттхо, йа̄ва ‘‘со идам̣ дуккха’’нти а̄гаччхати, та̄ва хет̣т̣ха̄ вуттанайена ча вуттапаччанӣкато ча ведитаббо. паччанӣкато ча сабба̄ка̄рена арийадхаммасса аковида̄винӣтапаччанӣкато айам̣ ‘‘сутава̄ арийаса̄вако арийадхаммасса ковидо арийадхамме сувинӣто’’ти ведитаббо. апича кхо сикха̄паттавипассанато пабхути йа̄ва готрабху, та̄ва таданурӯпена аттхена айам̣ арийаса̄вакоти ведитаббо.
21. ‘‘со идам̣ дуккханти йонисо манаси каротӣ’’тиа̄дӣсу пана айам̣ аттхавибха̄вана̄, со чатусаччакаммат̣т̣ха̄нико арийаса̄вако тан̣ха̄ваджджа̄ тебхӯмака̄ кхандха̄ дуккхам̣, тан̣ха̄ дуккхасамудайо, убхиннам̣ аппаватти ниродхо, ниродхасампа̄пако магготи евам̣ пуббева а̄чарийасантике уггахитачатусаччакаммат̣т̣ха̄но апарена самайена випассана̄маггам̣ сама̄рул̣хо сама̄но те тебхӯмаке кхандхе идам̣ дуккханти йонисо манаси кароти, упа̄йена патхена саманна̄харати чева випассати ча. еттха хи йа̄ва сота̄паттимагго, та̄ва манасика̄расӣсенева випассана̄ вутта̄. йа̄ пана̄йам̣ тассева дуккхасса самут̣т̣ха̄пика̄ пабха̄вика̄ тан̣ха̄, айам̣ самудайоти йонисо манаси кароти. йасма̄ пана дуккхан̃ча самудайо ча идам̣ т̣ха̄нам̣ патва̄ нируджджханти наппаваттанти, тасма̄ йадидам̣ нибба̄нам̣ на̄ма, айам̣ дуккханиродхоти йонисо манаси кароти. ниродхасампа̄пакам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти йонисо манаси кароти, упа̄йена патхена саманна̄харати чева випассати ча.
татра̄йам̣ упа̄йо, абхинивесо на̄ма ват̣т̣е хоти, виват̣т̣е наттхи. тасма̄ ‘‘айам̣ аттхи имасмим̣ ка̄йе патхавӣдха̄ту, а̄подха̄тӯ’’тиа̄дина̄ найена сакасантатийам̣ чатта̄ри бхӯта̄ни тадануса̄рена упа̄да̄рӯпа̄ни ча париггахетва̄ айам̣ рӯпаккхандхоти ваваттхапети. там̣ ваваттха̄пайато уппанне тада̄рамман̣е читтачетасике дхамме име чатта̄ро арӯпаккхандха̄ти ваваттхапети. тато име пан̃чаккхандха̄ дуккханти ваваттхапети. те пана сан̇кхепато на̄ман̃ча рӯпан̃ча̄ти две бха̄га̄йева хонти. идан̃ча на̄марӯпам̣ сахету саппаччайам̣ уппаджджати. тасса айам̣ хету айам̣ паччайоти авиджджа̄бхаватан̣ха̄камма̄ха̄ра̄дике хетупаччайе ваваттхапети. тато тесам̣ паччайа̄нан̃ча паччайуппаннадхамма̄нан̃ча йа̄тха̄васарасалаккхан̣ам̣ ваваттхапетва̄ име дхамма̄ ахутва̄ хонтӣти аниччалаккхан̣ам̣ а̄ропети, удайаббайапӣл̣итатта̄ дуккха̄ти дуккхалаккхан̣ам̣ а̄ропети. авасаваттанато анатта̄ти анатталаккхан̣ам̣ а̄ропети. евам̣ тӣн̣и лаккхан̣а̄ни а̄ропетва̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ випассанам̣ паваттенто сота̄паттимаггам̣ па̄пун̣а̄ти.
тасмим̣ кхан̣е чатта̄ри сачча̄ни екапат̣иведхенева пат̣ивиджджхати, ека̄бхисамайена абхисамети. дуккхам̣ парин̃н̃а̄пат̣иведхена пат̣ивиджджхати, самудайам̣ паха̄напат̣иведхена, ниродхам̣ саччхикирийа̄пат̣иведхена, маггам̣ бха̄вана̄пат̣иведхена. дуккхан̃ча парин̃н̃а̄бхисамайена абхисамети…пе… маггам̣ бха̄вана̄бхисамайена абхисамети, но ча кхо ан̃н̃аман̃н̃ена н̃а̄н̣ена. екан̃а̄н̣енева хи еса ниродхам̣ а̄рамман̣ато, сеса̄ни киччато пат̣ивиджджхати чева абхисамети ча. на хисса тасмим̣ самайе евам̣ хоти – ‘‘ахам̣ дуккхам̣ париджа̄на̄мӣ’’ти ва̄…пе… ‘‘маггам̣ бха̄вемӣ’’ти ва̄. апича кхвасса а̄рамман̣ам̣ катва̄ пат̣иведхавасена ниродхам̣ саччхикарото евам̣ там̣ н̃а̄н̣ам̣ дуккхапарин̃н̃а̄киччампи самудайапаха̄накиччампи маггабха̄вана̄киччампи каротийева. тассевам̣ упа̄йена йонисо манасикарото тӣн̣и сам̣йоджана̄ни пахӣйанти, вӣсативаттхука̄ сакка̄йадит̣т̣хи, ат̣т̣хаваттхука̄ вичикиччха̄, ‘‘сӣлена суддхи ватена суддхӣ’’ти сӣлаббата̄нам̣ пара̄масанато сӣлаббатапара̄ма̄соти. таттха чатӯсу а̄савесу сакка̄йадит̣т̣хисӣлаббатапара̄ма̄са̄ дит̣т̣ха̄савена сан̇гахитатта̄ а̄сава̄ чева сам̣йоджана̄ ча. вичикиччха̄ сам̣йоджанамева, на а̄саво. ‘‘дассана̄ паха̄табба̄ а̄сава̄’’ти еттха парийа̄паннатта̄ пана а̄сава̄ти.
‘‘име вуччанти…пе… паха̄табба̄’’ти име сакка̄йадит̣т̣хиа̄дайо дассана̄ паха̄табба̄ на̄ма а̄сава̄ти дассенто а̄ха. атха ва̄ йа̄ айам̣ чханнам̣ дит̣т̣хӣнам̣ ан̃н̃атара̄ дит̣т̣хи уппаджджатӣти евам̣ сарӯпенева сакка̄йадит̣т̣хи вибхатта̄. там̣ сандха̄йа̄ха ‘‘име вуччанти, бхиккхаве’’ти. са̄ ча йасма̄ сахаджа̄тапаха̄некат̣т̣хехи саддхим̣ пахӣйати. дит̣т̣ха̄саве хи пахӣйама̄не там̣сахаджа̄то чатӯсу дит̣т̣хисампайуттачиттесу ка̄ма̄савопи авиджджа̄савопи пахӣйати. паха̄некат̣т̣хо пана чатӯсу дит̣т̣хивиппайуттесу на̄гасупан̣н̣а̄дисамиддхипаттхана̄васена уппаджджама̄но бхава̄саво. тенева сампайутто авиджджа̄савопи, двӣсу доманассачиттесу па̄н̣а̄типа̄та̄диниббаттако авиджджа̄савопи, татха̄ вичикиччха̄читтасампайутто авиджджа̄савопӣти евам̣ саббатха̄пи авасеса̄ тайопи а̄сава̄ пахӣйанти. тасма̄ бахувачананиддесо катоти еваметтха аттхо ведитаббо. еса пора̄н̣а̄нам̣ адхиппа̄йо.
дассана̄ паха̄табба̄ти дассанам̣ на̄ма сота̄паттимагго, тена паха̄табба̄ти аттхо. касма̄ сота̄паттимагго дассанам̣? пат̣хамам̣ нибба̄надассанато. нану готрабху пат̣хаматарам̣ пассатӣти? но на пассати. дисва̄ каттаббакиччам̣ пана на кароти сам̣йоджана̄нам̣ аппаха̄нато. тасма̄ пассатӣти на ваттаббо. йаттха каттхачи ра̄джа̄нам̣ дисва̄пи пан̣н̣а̄ка̄рам̣ датва̄ киччаниппхаттийа̄ адит̣т̣хатта̄ ‘‘аджджа̄пи ра̄джа̄нам̣ на пасса̄мӣ’’ти ваданто га̄мава̄сӣ пурисо четтха нидассанам̣.
дассана̄паха̄таббаа̄сававан̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
сам̣вара̄паха̄таббаа̄сававан̣н̣ана̄
22. евам̣ дассанена паха̄таббе а̄саве дассетва̄ ида̄ни таданантаруддит̣т̣хе сам̣вара̄ паха̄таббе дассетум̣, катаме ча, бхиккхаве, а̄сава̄ сам̣вара̄ паха̄табба̄ти а̄ха. евам̣ саббаттха самбандхо ведитаббо. ито паран̃хи аттхаматтамева ван̣н̣айисса̄ма.
нану ча дассанена бха̄вана̄йа̄ти имехи двӣхи аппаха̄таббо а̄саво на̄ма наттхи, атха касма̄ висум̣ сам̣вара̄дӣхи паха̄таббе дассетӣти. сам̣вара̄дӣхи пуббабха̄ге виккхамбхита̄ а̄сава̄ чатӯхи маггехи самуггха̄там̣ гаччханти, тасма̄ тесам̣ магга̄нам̣ пуббабха̄ге имехи пан̃чаха̄ка̄рехи виккхамбханаппаха̄нам̣ дассенто евама̄ха. тасма̄ йо ча̄йам̣ вутто пат̣хамо дассанамаггойева, ида̄ни бха̄вана̄на̄мена вуччиссанти тайо магга̄, тесам̣ саббесампи айам̣ пуббабха̄гапат̣ипада̄ти ведитабба̄.
таттха идха̄ти имасмим̣ са̄сане. пат̣исан̇кха̄ти пат̣исан̇кха̄йа. таттха̄йам̣ сан̇кха̄саддо н̃а̄н̣акот̣т̣ха̄сапан̃н̃аттиган̣ана̄су диссати. ‘‘сан̇кха̄йекам̣ пат̣исеватӣ’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 2.168) хи н̃а̄н̣е диссати. ‘‘папан̃часан̃н̃а̄сан̇кха̄ самуда̄чарантӣ’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.201) кот̣т̣ха̄се. ‘‘тесам̣ тесам̣ дхамма̄нам̣ сан̇кха̄ саман̃н̃а̄’’тиа̄дӣсу (дха. са. 1313) пан̃н̃аттийам̣. ‘‘на сукарам̣ сан̇кха̄ту’’нтиа̄дӣсу (сам̣. ни. 2.128) ган̣ана̄йам̣. идха пана н̃а̄н̣е дат̣т̣хаббо.
пат̣исан̇кха̄ йонисоти хи упа̄йена патхена пат̣исан̇кха̄йа н̃атва̄ паччавеккхитва̄ти аттхо. еттха ча асам̣варе а̄дӣнавапат̣исан̇кха̄ йонисо пат̣исан̇кха̄ти ведитабба̄. са̄ ча̄йам̣ ‘‘варам̣, бхиккхаве, татта̄йа айосала̄ка̄йа а̄дитта̄йа сампаджджалита̄йа саджотибхӯта̄йа чаккхундрийам̣ сампалимат̣т̣хам̣, на твева чаккхувин̃н̃еййесу рӯпесу анубйан̃джанасо нимиттагга̄хо’’тиа̄дина̄ (сам̣. ни. 4.235) а̄диттапарийа̄йанайена ведитабба̄. чаккхундрийасам̣варасам̣вуто вихаратӣти еттха чаккхумева индрийам̣ чаккхундрийам̣, сам̣варан̣ато сам̣варо, пидаханато тхаканатоти вуттам̣ хоти. сатийа̄ етам̣ адхивачанам̣. чаккхундрийе сам̣варо чаккхундрийасам̣варо. титтхака̄ко а̄ва̄т̣акаччхапо ванамахим̣сотиа̄дайо вийа.
таттха кин̃ча̄пи чаккхундрийе сам̣варо ва̄ асам̣варо ва̄ наттхи. на хи чаккхупаса̄дам̣ нисса̄йа сати ва̄ мут̣т̣хасаччам̣ ва̄ уппаджджати. апича йада̄ рӯпа̄рамман̣ам̣ чаккхусса а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати, тада̄ бхаван̇ге двиккхаттум̣ уппаджджитва̄ нируддхе кирийаманодха̄ту а̄ваджджанакиччам̣ са̄дхайама̄на̄ уппаджджитва̄ нируджджхати, тато чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ дассанакиччам̣, тато випа̄каманодха̄ту сампат̣иччханакиччам̣, тато випа̄ка̄хетукамановин̃н̃а̄н̣адха̄ту сантӣран̣акиччам̣, тато кирийа̄хетукамановин̃н̃а̄н̣адха̄ту вот̣т̣хаббанакиччам̣ са̄дхайама̄на̄ уппаджджитва̄ нируджджхати. таданантарам̣ джаванам̣ джавати.
таттхапи нева бхаван̇гасамайе, на а̄ваджджана̄дӣнам̣ ан̃н̃атарасамайе сам̣варо ва̄ асам̣варо ва̄ аттхи. джаванаккхан̣е пана саче дуссӣлйам̣ ва̄ мут̣т̣хасаччам̣ ва̄ ан̃н̃а̄н̣ам̣ ва̄ аккханти ва̄ косаджджам̣ ва̄ уппаджджати, айам̣ асам̣варо хоти. евам̣ хонтопи со чаккхундрийе асам̣вароти вуччати. касма̄? тасмин̃хи сати два̄рампи агуттам̣ хоти, бхаван̇гампи а̄ваджджана̄дӣни вӣтхичитта̄нипи. йатха̄ ким̣, йатха̄ нагаре чатӯсу два̄ресу асам̣вутесу кин̃ча̄пи анто гхаракот̣т̣хакагаббха̄дайо сусам̣вута̄, татха̄пи антонагаре саббам̣ бхан̣д̣ам̣ араккхитам̣ агопитамева хоти. нагарадва̄рена хи пависитва̄ чора̄ йадиччханти, там̣ кареййум̣, евамева джаване дуссӣлйа̄дӣсу уппаннесу, тасмим̣ асам̣варе сати два̄рампи агуттам̣ хоти, бхаван̇гампи а̄ваджджана̄дӣни вӣтхичитта̄нипӣти.
тасмим̣ пана сӣла̄дӣсу уппаннесу два̄рампи гуттам̣ хоти, бхаван̇гампи а̄ваджджана̄дӣни вӣтхичитта̄нипи. йатха̄ ким̣? йатха̄ нагарадва̄ресу сусам̣вутесу кин̃ча̄пи анто гхара̄дайо асам̣вута̄, татха̄пи антонагаре саббам̣ бхан̣д̣ам̣ сураккхитам̣ сугопитамева хоти. нагарадва̄ресу хи пихитесу чора̄нам̣ павесо наттхи, евамева джаване сӣла̄дӣсу уппаннесу два̄рампи сугуттам̣ хоти, бхаван̇гампи а̄ваджджана̄дӣни вӣтхичитта̄нипи. тасма̄ джаванаккхан̣е уппаджджама̄нопи чаккхундрийе сам̣вароти вутто. идха ча̄йам̣ сатисам̣варо адхиппетоти ведитаббо. чаккхундрийасам̣варена сам̣вуто чаккхундрийасам̣варасам̣вуто, упетоти вуттам̣ хоти. татха̄ хи, па̄тимоккхасам̣варасам̣вутоти имасса вибхан̇ге ‘‘имина̄ па̄тимоккхасам̣варена упето хоти…пе… саманна̄гато’’ти (вибха. 511) вуттам̣. там̣ екаджджхам̣ катва̄ чаккхундрийасам̣варена сам̣вутоти еваматтхо ведитаббо.
атха ва̄ сам̣варӣти сам̣вуто, тхакеси пидахӣти вуттам̣ хоти. чаккхундрийе сам̣варасам̣вуто чаккхундрийасам̣варасам̣вуто, чаккхундрийасам̣варасан̃н̃итам̣ сатикава̄т̣ам̣ чаккхудва̄ре, гхарадва̄ре кава̄т̣ам̣ вийа сам̣вари тхакеси пидахӣти вуттам̣ хоти. айамева четтха аттхо сундаратаро. татха̄ хи ‘‘чаккхундрийасам̣варам̣ асам̣вутасса вихарато сам̣вутасса вихарато’’ти етесу падесу айамева аттхо диссати.
вихаратӣти евам̣ чаккхундрийасам̣варасам̣вуто йена кеначи ирийа̄патхавиха̄рена вихарати. йан̃хисса̄тиа̄димхи йам̣ чаккхундрийасам̣варам̣ асса бхиккхуно асам̣вутасса атхакетва̄ апидахитва̄ вихарантасса̄ти еваматтхо ведитаббо. атха ва̄, йе-ка̄расса йанти а̄десо. хика̄ро ча падапӯран̣о, йе асса̄ти аттхо.
уппаджджеййунти ниббаттеййум̣. а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ти чатта̄ро а̄сава̄ ча ан̃н̃е ча вигха̄такара̄ килесапарил̣а̄ха̄ випа̄капарил̣а̄ха̄ ча. чаккхудва̄ре хи ит̣т̣ха̄рамман̣ам̣ а̄па̄тхагатам̣ ка̄масса̄давасена асса̄дайато абхинандато ка̄ма̄саво уппаджджати, ӣдисам̣ ан̃н̃асмимпи сугатибхаве лабхисса̄мӣти бхавапаттхана̄йа асса̄дайато бхава̄саво уппаджджати, саттоти ва̄ саттасса̄ти ва̄ ган̣хантасса дит̣т̣ха̄саво уппаджджати, саббехева сахаджа̄там̣ ан̃н̃а̄н̣ам̣ авиджджа̄савоти чатта̄ро а̄сава̄ уппаджджанти. техи сампайутта̄ апаре килеса̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, а̄йатим̣ ва̄ тесам̣ випа̄ка̄. тепи хи асам̣вутассева вихарато уппаджджеййунти вуччанти.
евам̣са тети евам̣ асса те. евам̣ етена упа̄йена на хонти, но ан̃н̃атха̄ти вуттам̣ хоти. еса найо пат̣исан̇кха̄ йонисо сотиндрийасам̣варасам̣вутотиа̄дӣсу.
име вуччанти, бхиккхаве, а̄сава̄ сам̣вара̄ паха̄табба̄ти име чхасу два̄ресу чатта̄ро чатта̄ро катва̄ чатувӣсати а̄сава̄ сам̣варена паха̄табба̄ти вуччанти. саббаттхева четтха сатисам̣варо ева сам̣вароти ведитаббо.
сам̣вара̄паха̄таббаа̄сававан̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
пат̣исевана̄паха̄таббаа̄сававан̣н̣ана̄
23. пат̣исан̇кха̄ йонисо чӣварантиа̄дӣсу йам̣ ваттаббам̣, там̣ саббам̣ висуддхимагге сӣлакатха̄йам̣ вуттамева. йан̃хисса̄ти йам̣ чӣварапин̣д̣апа̄та̄дӣсу ва̄ ан̃н̃атарам̣ асса. аппат̣исеватоти евам̣ йонисо аппат̣исевантасса. сесам̣ вуттанайамева. кевалам̣ панидха аладдхам̣ чӣвара̄дим̣ паттхайато ладдхам̣ ва̄ асса̄дайато ка̄ма̄савасса уппатти ведитабба̄. ӣдисам̣ ан̃н̃асмимпи сампаттибхаве сугатибхаве лабхисса̄мӣти бхавапаттхана̄йа асса̄дайато бхава̄савасса, ахам̣ лабха̄ми на лабха̄мӣти ва̄ майхам̣ ва̄ иданти аттасан̃н̃ам̣ адхит̣т̣хахато дит̣т̣ха̄савасса уппатти ведитабба̄. саббехева пана сахаджа̄то авиджджа̄савоти евам̣ чатуннам̣ а̄сава̄нам̣ уппатти випа̄капарил̣а̄ха̄ ча нававедануппа̄данатопи ведитабба̄.
име вуччанти, бхиккхаве, а̄сава̄ пат̣исевана̄ паха̄табба̄ти име екамекасмим̣ паччайе чатта̄ро чатта̄ро катва̄ сол̣аса а̄сава̄ имина̄ н̃а̄н̣асам̣варасан̇кха̄тена паччавеккхан̣апат̣исеванена паха̄табба̄ти вуччанти.
пат̣исевана̄паха̄таббаа̄сававан̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
адхива̄сана̄паха̄таббаа̄сававан̣н̣ана̄
24. пат̣исан̇кха̄ йонисо кхамо хоти сӣтасса̄ти упа̄йена патхена паччавеккхитва̄ кхамо хоти сӣтасса сӣтам̣ кхамати сахати, на авӣрапурисо вийа аппаматтакенапи сӣтена чалати кампати каммат̣т̣ха̄нам̣ виджахати. апича кхо ломасана̄гаттхеро вийа анаппакена̄пи сӣтена пхут̣т̣хо на чалати на кампати, каммат̣т̣ха̄намева манаси кароти. тхеро кира четийапаббате пийан̇гугуха̄йам̣ падха̄нагхаре вихаранто антарат̣т̣хаке химапа̄тасамайе локантариканирайе паччавеккхитва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ авиджахантова аббхока̄се вӣтина̄меси. евам̣ ун̣ха̄дӣсупи аттхайоджана̄ ведитабба̄.
кевалан̃хи йо бхиккху адхиматтампи ун̣хам̣ сахати свева тхеро вийа, айам̣ ‘‘кхамо ун̣хасса̄’’ти ведитаббо. тхеро кира гимхасамайе паччха̄бхаттам̣ бахичан̇каме нисӣди. каммат̣т̣ха̄нам̣ манасикаронто седа̄писса каччхехи муччанти. атха нам̣ антева̄сико а̄ха ‘‘идха, бханте, нисӣдатха, сӣтало ока̄со’’ти. тхеро ‘‘ун̣хабхайеневамхи а̄вусо идха нисинно’’ти авӣчимаха̄нирайам̣ паччавеккхитва̄ нисӣдийева. ун̣ханти четтха аггисанта̄пова ведитаббо. сӯрийасанта̄павасена панетам̣ ваттху вуттам̣.
йо ча две тайо ва̄ре бхаттам̣ ва̄ па̄нӣйам̣ ва̄ алабхама̄нопи анаматагге сам̣са̄ре аттано петтивисайӯпапаттим̣ паччавеккхитва̄ аведхенто каммат̣т̣ха̄нам̣ на виджахатийева. адхиматтехи д̣ам̣самакасава̄та̄тапасампхассехи пхут̣т̣хо ча̄пи тираччха̄нӯпапаттим̣ паччавеккхитва̄ аведхенто каммат̣т̣ха̄нам̣ на виджахатийева. сарӣсапасампхассена пхут̣т̣хо ча̄пи анаматагге сам̣са̄ре сӣхабйаггха̄димукхесу анекава̄рам̣ париваттитапуббабха̄вам̣ паччавеккхитва̄ аведхенто каммат̣т̣ха̄нам̣ на виджахатийева падха̄нийаттхеро вийа. айам̣ ‘‘кхамо джигхаччха̄йа…пе… сарӣсапасампхасса̄на’’нти ведитаббо.
тхерам̣ кира кхан̣д̣ачелавиха̄ре кан̣ика̄рападха̄нийагхаре арийавам̣сам̣ сун̣антам̣ гхорависо саппо д̣ам̣си. тхеро джа̄нитва̄пи пасанначитто нисинно дхаммам̣йева сун̣а̄ти. висавего тхаддхо ахоси. тхеро упасампадаман̣д̣алам̣ а̄дим̣ катва̄ сӣлам̣ паччавеккхитва̄ парисуддхасӣлохамасмӣти пӣтим̣ уппа̄деси. саха пӣтуппа̄да̄ висам̣ ниваттитва̄ патхавим̣ па̄виси. тхеро таттхева читтекаггатам̣ лабхитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и.
йо пана аккосавасена дурутте дуруттатта̄йева ча дура̄гате апи антимаваттхусан̃н̃ите вачанапатхе сутва̄ кхантигун̣ам̣йева паччавеккхитва̄ на ведхати дӣгхабха̄н̣акаабхайаттхеро вийа. айам̣ ‘‘кхамо дурутта̄нам̣ дура̄гата̄нам̣ вачанапатха̄на’’нти ведитаббо.
тхеро кира паччайасантосабха̄вана̄ра̄мата̄йа маха̄арийавам̣саппат̣ипадам̣ катхеси, саббо маха̄га̄мо а̄гаччхати. тхерасса маха̄сакка̄ро уппаджджати. там̣ ан̃н̃атаро маха̄тхеро адхива̄сетум̣ асакконто дӣгхабха̄н̣ако арийавам̣сам̣ катхемӣти саббараттим̣ кола̄халам̣ каросӣтиа̄дӣхи аккоси. убхопи ча аттано аттано виха̄рам̣ гаччханта̄ га̄вутаматтам̣ екапатхена агамам̣су. сакалага̄вутампи со там̣ аккосийева. тато йаттха двиннам̣ виха̄ра̄нам̣ магго бхиджджати, таттха т̣хатва̄ дӣгхабха̄н̣акаттхеро там̣ вандитва̄ ‘‘еса, бханте, тумха̄кам̣ магго’’ти а̄ха. со асун̣анто вийа агама̄си. тхеропи виха̄рам̣ гантва̄ па̄де паккха̄летва̄ нисӣди. таменам̣ антева̄сико ‘‘ким̣, бханте, сакалага̄вутам̣ парибха̄сантам̣ на кин̃чи авочуттха̄’’ти а̄ха. тхеро ‘‘кхантийева, а̄вусо, майхам̣ бха̄ро, на аккханти. екападуддха̄репи каммат̣т̣ха̄навийогам̣ на пасса̄мӣ’’ти а̄ха. еттха ча вачанамева вачанапатхоти ведитаббо.
йо пана уппанна̄ са̄рӣрика̄ ведана̄ дуккхаманат̣т̣хена дуккха̄, бахалат̣т̣хена тибба̄, пхарусат̣т̣хена кхара̄, тикхин̣ат̣т̣хена кат̣ука̄, асса̄давирахато аса̄та̄, манам̣ авад̣д̣ханато амана̄па̄, па̄н̣ахаран̣асаматтхата̄йа па̄н̣ахара̄ адхива̄сетийева, на ведхати. евам̣ сабха̄во хоти читталапаббате падха̄нийаттхеро вийа. айам̣ ‘‘уппанна̄нам̣…пе… адхива̄санаджа̄тико’’ти ведитаббо.
тхерасса кира раттим̣ падха̄нена вӣтина̄метва̄ т̣хитасса ударава̄то уппаджджи. со там̣ адхива̄сетум̣ асакконто а̄ваттати париваттати. таменам̣ чан̇камапассе т̣хито пин̣д̣апа̄тийаттхеро а̄ха ‘‘а̄вусо, паббаджито на̄ма адхива̄санасӣло хотӣ’’ти. со ‘‘са̄дху, бханте’’ти адхива̄сетва̄ ниччало сайи. ва̄то на̄бхито йа̄ва хадайам̣ пха̄лети. тхеро веданам̣ виккхамбхетва̄ випассанто мухуттена ана̄га̄мӣ хутва̄ паринибба̄йӣти.
йан̃хисса̄ти сӣта̄дӣсу йам̣кин̃чи екадхаммампи асса. анадхива̄сайатоти анадхива̄сентасса аккхамантасса. сесам̣ вуттанайамева. а̄савуппатти панеттха евам̣ ведитабба̄. сӣтена пхут̣т̣хасса ун̣хам̣ паттхайантасса ка̄ма̄саво уппаджджати, евам̣ саббаттха. наттхи но сампаттибхаве сугатибхаве сӣтам̣ ва̄ ун̣хам̣ ва̄ти бхавам̣ паттхайантасса бхава̄саво. майхам̣ сӣтам̣ ун̣ханти га̄хо дит̣т̣ха̄саво. саббехева сампайутто авиджджа̄савоти.
‘‘име вуччанти…пе… адхива̄сана̄ паха̄табба̄’’ти име сӣта̄дӣсу екамекасса васена чатта̄ро чатта̄ро катва̄ анеке а̄сава̄ има̄йа кхантисам̣варасан̇кха̄та̄йа адхива̄сана̄йа паха̄табба̄ти вуччантӣти аттхо. еттха ча йасма̄ айам̣ кханти сӣта̄дидхамме адхива̄сети, аттано упари а̄ропетва̄ ва̄сетийева. на асахама̄на̄ хутва̄ нирассати, тасма̄ ‘‘адхива̄сана̄’’ти вуччатӣти ведитабба̄.
адхива̄сана̄паха̄таббаа̄сававан̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
париваджджана̄паха̄таббаа̄сававан̣н̣ана̄
25. пат̣исан̇кха̄ йонисо чан̣д̣ам̣ хаттхим̣ париваджджетӣти ахам̣ саман̣оти чан̣д̣асса хаттхисса а̄санне на т̣ха̄таббам̣. татонида̄нан̃хи маран̣ампи сийа̄ маран̣аматтампи дуккханти евам̣ упа̄йена патхена паччайена паччавеккхитва̄ чан̣д̣ам̣ хаттхим̣ париваджджети пат̣иккамати. еса найо саббаттха. чан̣д̣анти ча дут̣т̣хам̣, ва̄л̣анти вуттам̣ хоти. кха̄н̣унти кхадиракха̄н̣уа̄дим̣. кан̣т̣акат̣т̣ха̄нанти кан̣т̣ака̄нам̣ т̣ха̄нам̣, йаттха кан̣т̣ака̄ виджджанти, там̣ ока̄санти вуттам̣ хоти. соббханти саббато париччхиннатат̣ам̣. папа̄танти екато чхиннатат̣ам̣. чанданиканти уччхит̣т̣ходакагаббхамала̄дӣнам̣ чхад̣д̣анат̣т̣ха̄нам̣. ол̣игалланти тесам̣йева сакаддама̄дӣнам̣ санданока̄сам̣. там̣ джан̣н̣уматтампи асучибхаритам̣ хоти, двепи чета̄ни т̣ха̄на̄ни амануссадут̣т̣ха̄ни хонти. тасма̄ та̄ни ваджджетабба̄ни. ана̄санети еттха пана айуттам̣ а̄санам̣ ана̄санам̣, там̣ аттхато анийатаваттхукам̣ рахопат̣иччханна̄сананти ведитаббам̣. агочарети еттхапи ча айутто гочаро агочаро, со весийа̄дибхедато пан̃чавидхо. па̄паке миттети ла̄маке дуссӣле миттапатирӯпаке, амитте ва̄. бхаджантанти севама̄нам̣. вин̃н̃ӯ сабрахмача̄рӣти пан̣д̣ита̄ буддхисампанна̄ сабрахмача̄райо, бхиккхӯнаметам̣ адхивачанам̣. те хи екакаммам̣ екуддесо самасиккхата̄ти имам̣ брахмам̣ сама̄нам̣ чаранти, тасма̄ сабрахмача̄рӣти вуччанти. па̄пакесу т̣ха̄несӯти ла̄макесу т̣ха̄несу. окаппеййунти саддахеййум̣, адхимуччеййум̣ ‘‘аддха̄ айама̄йасма̄ ака̄си ва̄ кариссати ва̄’’ти.
йан̃хисса̄ти хаттхиа̄дӣсу йам̣кин̃чи екампи асса. сесам̣ вуттанайамева. а̄савуппатти панеттха евам̣ ведитабба̄. хаттхиа̄динида̄нена дуккхена пхут̣т̣хасса сукхам̣ паттхайато ка̄ма̄саво уппаджджати. наттхи но сампаттибхаве сугатибхаве ӣдисам̣ дуккханти бхавам̣ паттхентасса бхава̄саво. мам̣ хаттхӣ маддати, мам̣ ассоти га̄хо дит̣т̣ха̄саво. саббехева сампайутто авиджджа̄савоти.
име вуччанти…пе… париваджджана̄ паха̄табба̄ти име хаттхиа̄дӣсу екекасса васена чатта̄ро чатта̄ро катва̄ анеке а̄сава̄ имина̄ сӣласам̣варасан̇кха̄тена париваджджанена паха̄табба̄ти вуччантӣти ведитабба̄.
париваджджана̄паха̄таббаа̄сававан̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
винодана̄паха̄таббаа̄сававан̣н̣ана̄
26. пат̣исан̇кха̄ йонисо уппаннам̣ ка̄мавитаккам̣ на̄дхива̄сетӣти ‘‘ити па̄йам̣ витакко акусало, итипи са̄ваджджо, итипи дуккхавипа̄ко, со ча кхо аттабйа̄ба̄дха̄йа сам̣ваттатӣ’’тиа̄дина̄ найена йонисо ка̄мавитакке а̄дӣнавам̣ паччавеккхитва̄ тасмим̣ тасмим̣ а̄рамман̣е уппаннам̣ джа̄тамабхиниббаттам̣ ка̄мавитаккам̣ на̄дхива̄сети, читтам̣ а̄ропетва̄ на ва̄сети, аббхантаре ва̄ на ва̄сетӣтипи аттхо.
анадхива̄сенто ким̣ каротӣти? паджахати чхад̣д̣ети.
ким̣ качаварам̣ вийа пит̣акена̄ти? на хи, апича кхо нам̣ винодети тудати виджджхати нӣхарати.
ким̣ балибаддам̣ вийа патодена̄ти? на хи, атха кхо нам̣ бйантӣкароти вигатантам̣ кароти. йатха̄сса антопи на̄васиссати антамасо бхан̇гаматтампи, татха̄ нам̣ кароти.
катхам̣ пана нам̣ татха̄ каротӣти? анабха̄вам̣ гаметӣти ану ану абха̄вам̣ гамети, виккхамбханаппаха̄нена йатха̄ сувиккхамбхито хоти, татха̄ каротӣти вуттам̣ хоти. еса найо бйа̄па̄давихим̣са̄витаккесу.
еттха ча ка̄мавитаккоти ‘‘йо ка̄мапат̣исам̣йутто такко витакко миччха̄сан̇каппо’’ти вибхан̇ге (вибха. 910) вутто. еса найо итаресу. уппаннуппаннети уппанне уппанне, уппаннаматтейева̄ти вуттам̣ хоти. саким̣ ва̄ уппанне винодетва̄ дутийава̄ре аджджхупеккхита̄ на хоти, сатаккхаттумпи уппанне уппанне винодетийева. па̄паке акусалети ла̄макат̣т̣хена па̄паке, акосаллата̄йа акусале. дхаммети тейева ка̄мавитакка̄дайо саббепи ва̄ нава маха̄витакке. таттха тайо вутта̄ ева. авасеса̄ ‘‘н̃а̄тивитакко джанападавитакко амаравитакко пара̄нуддайата̄пат̣исам̣йутто витакко ла̄бхасакка̄расилокапат̣исам̣йутто витакко анаван̃н̃аттипат̣исам̣йутто витакко’’ти (маха̄ни. 207) име чха.
йан̃хисса̄ти етесу витаккесу йам̣кин̃чи асса, сесам̣ вуттанайамева. ка̄мавитакко панеттха ка̄ма̄саво ева. таббисесо бхава̄саво. там̣сампайутто дит̣т̣ха̄саво. саббавитаккесу авиджджа̄савоти евам̣ а̄савуппаттипи ведитабба̄.
име вуччанти…пе… винодана̄ паха̄табба̄ти име ка̄мавитакка̄дивасена вуттаппака̄ра̄ а̄сава̄ имина̄ тасмим̣ тасмим̣ витакке а̄дӣнавапаччавеккхан̣асахитена вӣрийасам̣варасан̇кха̄тена виноданена паха̄табба̄ти вуччантӣти ведитабба̄.
винодана̄паха̄таббаа̄сававан̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
бха̄вана̄паха̄таббаа̄сававан̣н̣ана̄
27. пат̣исан̇кха̄ йонисо сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄ветӣти абха̄вана̄йа а̄дӣнавам̣, бха̄вана̄йа ча а̄нисам̣сам̣ упа̄йена патхена паччавеккхитва̄ сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети, еса найо саббаттха. еттха ча кин̃ча̄пи име упаримаггаттайасамайасамбхӯта̄ локуттарабоджджхан̇га̄ ева адхиппета̄, татха̄пи а̄дикаммика̄нам̣ боджджхан̇гесу асаммохаттхам̣ локийалокуттарамиссакена несам̣ найена аттхаван̣н̣анам̣ карисса̄ми. идха пана локийанайам̣ паха̄йа локуттаранайо ева гахетаббо. таттха сатисамбоджджхан̇гантиа̄дина̄ найена вутта̄нам̣ саттаннам̣ а̄дипада̄нам̣йева та̄ва –
аттхато лаккхан̣а̄дӣхи, камато ча виниччхайо;
анӯна̄дхикато чева, вин̃н̃а̄таббо вибха̄вина̄.
таттха сатисамбоджджхан̇ге та̄ва саран̣ат̣т̣хена сати. са̄ панеса̄ упат̣т̣ха̄налаккхан̣а̄, апила̄паналаккхан̣а̄ ва̄. вуттампи хетам̣ ‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, ран̃н̃о бхан̣д̣а̄га̄рико ран̃н̃о са̄патеййам̣ апила̄пети, еттакам̣, маха̄ра̄джа, хиран̃н̃ам̣, еттакам̣ суван̣н̣ам̣, еттакам̣ са̄патеййанти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, сати уппаджджама̄на̄ кусала̄кусаласа̄ваджджа̄наваджджахӣнапан̣ӣтакан̣хасуккасаппат̣ибха̄ге дхамме апила̄пети. име чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄’’ти (ми. па. 2.1.13) виттха̄ро. апила̄панараса̄. киччавасенева хисса етам̣ лаккхан̣ам̣ тхерена вуттам̣. асаммосараса̄ ва̄. гочара̄бхимукхабха̄вапаччупат̣т̣ха̄на̄. сати ева самбоджджхан̇го сатисамбоджджхан̇го. таттха бодхийа̄ бодхисса ва̄ ан̇готи боджджхан̇го.
ким̣ вуттам̣ хоти? йа̄ хи айам̣ дхаммаса̄маггӣ, йа̄йа локийалокуттарамаггаккхан̣е уппаджджама̄на̄йа лӣнуддхаччапатит̣т̣ха̄на̄йӯхана-ка̄масукхаттакиламатха̄нуйога-уччхедасассата̄бхинивеса̄дӣнам̣ анекесам̣ упаддава̄нам̣ пат̣ипаккхабхӯта̄йа сатидхаммавичайавӣрийапӣтипассаддхисама̄дхиупеккха̄сан̇кха̄та̄йа дхаммаса̄маггийа̄ арийаса̄вако буджджхатӣти катва̄ ‘‘бодхӣ’’ти вуччати. буджджхатӣти килесасанта̄нанидда̄йа ут̣т̣хахати, чатта̄ри ва̄ арийасачча̄ни пат̣ивиджджхати, нибба̄намева ва̄ саччхикаротӣти вуттам̣ хоти. йатха̄ха ‘‘сатта боджджхан̇ге бха̄ветва̄ ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо’’ти. тасса̄ дхаммаса̄маггисан̇кха̄та̄йа бодхийа̄ ан̇готипи боджджхан̇го, джха̄нан̇гамагган̇га̄дайо вийа.
йопеса йатха̄вуттаппака̄ра̄йа ета̄йа дхаммаса̄маггийа̄ буджджхатӣти катва̄ арийаса̄вако ‘‘бодхӣ’’ти вуччати, тасса бодхисса ан̇готипи боджджхан̇го, сенан̇гаратхан̇га̄дайо вийа. тена̄ху ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ ‘‘буджджханакасса пуггаласса ан̇га̄ти ва̄ боджджхан̇га̄’’ти. апича ‘‘боджджхан̇га̄ти кенат̣т̣хена боджджхан̇га̄? бодха̄йа сам̣ваттантӣти боджджхан̇га̄, буджджхантӣти боджджхан̇га̄, анубуджджхантӣти боджджхан̇га̄, пат̣ибуджджхантӣти боджджхан̇га̄, самбуджджхантӣти боджджхан̇га̄’’тиа̄дина̄ (пат̣и. ма. 3.17) пат̣исамбхида̄найена̄пи аттхо ведитаббо. пасаттхо сундаро ва̄ боджджхан̇готи самбоджджхан̇го. евам̣ сати ева самбоджджхан̇го сатисамбоджджхан̇го. там̣ сатисамбоджджхан̇гам̣. евам̣ та̄ва екасса а̄дипадасса аттхато лаккхан̣а̄дӣхи ча виниччхайо вин̃н̃а̄таббо.
дутийа̄дӣсу пана чатусаччадхамме вичина̄тӣти дхаммавичайо. со пана вичайалаккхан̣о, обха̄санарасо, асаммохапаччупат̣т̣ха̄но. вӣрабха̄вато видхина̄ ӣрайитаббато ча вӣрийам̣. там̣ паггахалаккхан̣ам̣, упаттхамбханарасам̣, аносӣданапаччупат̣т̣ха̄нам̣. пӣн̣айатӣти пӣти. са̄ пхаран̣алаккхан̣а̄, тут̣т̣хилаккхан̣а̄ ва̄, ка̄йачитта̄нам̣ пӣн̣анараса̄, тесам̣йева одагйапаччупат̣т̣ха̄на̄. ка̄йачиттадаратхапассамбханато пассаддхи. са̄ упасамалаккхан̣а̄, ка̄йачиттадаратханиммадданараса̄, а̄йачитта̄нам̣ апариппханданабхӯтасӣтибха̄вапаччупат̣т̣ха̄на̄. сама̄дха̄нато сама̄дхи. со авиккхепалаккхан̣о, ависа̄ралаккхан̣о ва̄, читтачетасика̄нам̣ сампин̣д̣анарасо, читтат̣т̣хитипаччупат̣т̣ха̄но. аджджхупеккханато упеккха̄. са̄ пат̣исан̇кха̄налаккхан̣а̄, самава̄хиталаккхан̣а̄ ва̄, ӯна̄дхиката̄нива̄ран̣араса̄, паккхапа̄тупаччхедараса̄ ва̄, маджджхаттабха̄вапаччупат̣т̣ха̄на̄. сесам̣ вуттанайамева. евам̣ сесапада̄нампи аттхато лаккхан̣а̄дӣхи ча виниччхайо вин̃н̃а̄таббо.
каматоти еттха ча ‘‘сатин̃ча кхва̄хам̣, бхиккхаве, саббаттхикам̣ вада̄мӣ’’ти (сам̣. ни. 5.234) вачанато саббесам̣ сесабоджджхан̇га̄нам̣ упака̄ракатта̄ сатисамбоджджхан̇гова пат̣хамам̣ вутто. тато парам̣ ‘‘со татха̄ сато вихаранто там̣ дхаммам̣ пан̃н̃а̄йа павичинатӣ’’тиа̄дина̄ (вибха. 469) найена сесабоджджхан̇га̄нам̣ пубба̄парийавачане пайоджанам̣ суттейева вуттам̣. еваметтха каматопи виниччхайо вин̃н̃а̄таббо.
анӯна̄дхикатоти касма̄ пана бхагавата̄ саттева боджджхан̇га̄ вутта̄ анӯна̄ анадхика̄ти. лӣнуддхаччапат̣ипаккхато саббаттхикато ча. еттха хи тайо боджджхан̇га̄ лӣнасса пат̣ипаккха̄. йатха̄ха – ‘‘йасмин̃ча кхо, бхиккхаве, самайе лӣнам̣ читтам̣ хоти, ка̄ло тасмим̣ самайе дхаммавичайасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ка̄ло вӣрийасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ка̄ло пӣтисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа̄’’ти (сам̣. ни. 5.234). тайо уддхаччасса пат̣ипаккха̄. йатха̄ха – ‘‘йасмин̃ча кхо, бхиккхаве, самайе уддхатам̣ читтам̣ хоти, ка̄ло тасмим̣ самайе пассаддхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ка̄ло сама̄дхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ка̄ло упеккха̄самбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа̄’’ти (сам̣. ни. 5.234). еко панеттха саббаттхико. йатха̄ха – ‘‘сатин̃ча кхва̄хам̣, бхиккхаве, саббаттхикам̣ вада̄мӣ’’ти. ‘‘саббаттхака’’нтипи па̄т̣хо, двиннампи саббаттха иччхитаббанти аттхо. евам̣ лӣнуддхаччапат̣ипаккхато саббаттхикато ча саттева боджджхан̇га̄ вутта̄ анӯна̄ анадхика̄ти, еваметтха анӯна̄дхикатопи виниччхайо вин̃н̃а̄таббо.
евам̣ та̄ва ‘‘сатисамбоджджхан̇га’’нтиа̄дина̄ найена вутта̄нам̣ саттаннам̣ а̄дипада̄нам̣йева аттхаван̣н̣анам̣ н̃атва̄ ида̄ни бха̄вети вивеканисситантиа̄дӣсу евам̣ н̃а̄табба̄. бха̄ветӣти вад̣д̣хети, аттано читтасанта̄не пунаппунам̣ джанети абхиниббаттетӣти аттхо. вивеканисситанти вивеке нисситам̣. вивекоти вивиттата̄. сва̄йам̣ тадан̇гавивеко виккхамбханасамуччхедапат̣иппассаддхи ниссаран̣авивекоти пан̃чавидхо. тасса на̄наттам̣ ‘‘арийадхамме авинӣто’’ти еттха вуттанайенева ведитаббам̣. айамева хи таттха винайоти вутто. евам̣ етасмим̣ пан̃чавидхе вивеке.
вивеканисситанти тадан̇гавивеканисситам̣ самуччхедавивеканисситам̣ ниссаран̣авивеканисситан̃ча сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄ветӣти айаматтхо ведитаббо. татха̄ хи айам̣ боджджхан̇габха̄вана̄нуйутто йогӣ випассана̄ккхан̣е киччато тадан̇гавивеканисситам̣, аджджха̄сайато ниссаран̣авивеканисситам̣, маггака̄ле пана киччато самуччхедавивеканисситам̣, а̄рамман̣ато ниссаран̣авивеканисситам̣ сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети. пан̃чавидхавивеканисситантипи еке, те хи на кевалам̣ балававипассана̄маггапхалаккхан̣есу ева боджджхан̇ге уддхаранти, випассана̄па̄дакакасин̣аджджха̄наа̄на̄па̄на̄субхабрахмавиха̄раджджха̄несупи уддхаранти. на ча пат̣исиддха̄ ат̣т̣хакатха̄чарийехи. тасма̄ тесам̣ матена етесам̣ джха̄на̄нам̣ паваттиккхан̣е киччато ева виккхамбханавивеканисситам̣. йатха̄ ча ‘‘випассана̄ккхан̣е аджджха̄сайато ниссаран̣авивеканиссита’’нти вуттам̣, евам̣ пат̣иппассаддхививеканисситампи бха̄ветӣти ваттум̣ ват̣т̣ати. еса найо вира̄ганиссита̄дӣсу. вивекат̣т̣ха̄ ева хи вира̄га̄дайо.
кевалан̃хеттха воссагго дувидхо паричча̄гавоссагго ча паккханданавоссагго ча̄ти. таттха паричча̄гавоссагготи випассана̄ккхан̣е ча тадан̇гавасена, маггаккхан̣е ча самуччхедавасена килесаппаха̄нам̣. паккханданавоссагготи випассана̄ккхан̣е танниннабха̄вена, маггаккхан̣е пана а̄рамман̣акаран̣ена нибба̄напаккханданам̣. тадубхайампи имасмим̣ локийалокуттарамиссаке аттхаван̣н̣ана̄найе ват̣т̣ати. татха̄ хи айам̣ сатисамбоджджхан̇го йатха̄вуттена пака̄рена килесе париччаджати, нибба̄нан̃ча паккхандати. воссаггапарин̣а̄минти имина̄ пана сакалена вачанена воссаггаттам̣ парин̣амантам̣ парин̣атан̃ча парипаччантам̣ парипаккан̃ча̄ти. идам̣ вуттам̣ хоти ‘‘айан̃хи боджджхан̇габха̄вана̄нуйутто бхиккху йатха̄ сатисамбоджджхан̇го килесапаричча̄гавоссаггаттам̣ нибба̄напаккханданавоссаггаттан̃ча парипаччати, йатха̄ ча парипакко хоти, татха̄ нам̣ бха̄ветӣ’’ти. еса найо сесабоджджхан̇гесу.
идха пана нибба̄нам̣йева саббасан̇кхатехи вивиттатта̄ вивеко, саббесам̣ вира̄габха̄вато вира̄го, ниродхабха̄вато ниродхоти вуттам̣. магго ева ча воссаггапарин̣а̄мӣ, тасма̄ сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивекам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ паваттийа̄ вивеканисситам̣. татха̄ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣. тан̃ча кхо арийамаггаккхан̣уппаттийа̄ килеса̄нам̣ самуччхедато паричча̄габха̄вена ча нибба̄напаккханданабха̄вена ча парин̣атам̣ парипакканти айамева аттхо дат̣т̣хаббо. еса найо сесабоджджхан̇гесу.
йан̃хисса̄ти етесу боджджхан̇гесу йам̣кин̃чи асса. сесам̣ вуттанайамева. а̄савуппаттийам̣ панеттха имесам̣ упаримаггаттайасампайутта̄нам̣ боджджхан̇га̄нам̣ абха̄витатта̄ йе уппаджджеййум̣ ка̄ма̄саво бхава̄саво авиджджа̄савоти тайо а̄сава̄, бха̄вайато евам̣са те а̄сава̄ на хонтӣти айам̣ найо ведитаббо.
име вуччанти…пе… бха̄вана̄ паха̄табба̄ти име тайо а̄сава̄ има̄йа маггаттайасампайутта̄йа боджджхан̇габха̄вана̄йа паха̄табба̄ти вуччантӣти ведитабба̄.
28. ида̄ни имехи саттаха̄ка̄рехи пахӣна̄савам̣ бхиккхум̣ тхоменто а̄саваппаха̄не часса а̄нисам̣сам̣ дассенто етехева ча ка̄ран̣ехи а̄саваппаха̄не сатта̄нам̣ уссуккам̣ джаненто йато кхо, бхиккхаве…пе… антамака̄си дуккхасса̄ти а̄ха. таттха йато кхоти са̄мивачане тока̄ро, йасса кхоти вуттам̣ хоти. пора̄н̣а̄ пана йасмим̣ ка̄лети ван̣н̣айанти. йе а̄сава̄ дассана̄ паха̄табба̄ти йе а̄сава̄ дассанена паха̄табба̄, те дассаненева пахӣна̄ хонти, на аппахӣнесуйева пахӣнасан̃н̃ӣ хоти. евам̣ саббаттха виттха̄ро.
сабба̄савасам̣варасам̣вутоти саббехи а̄савапидха̄нехи пихито, саббесам̣ ва̄ а̄сава̄нам̣ пидха̄нехи пихито. аччхеччхи тан̣ханти саббампи тан̣хам̣ чхинди, сам̣чхинди самуччхинди. виваттайи сам̣йоджананти дасавидхампи сам̣йоджанам̣ париваттайи ниммаламака̄си. самма̄ти хетуна̄ ка̄ран̣ена. ма̄на̄бхисамайа̄ти ма̄насса дассана̄бхисамайа̄ паха̄на̄бхисамайа̄ ча. арахаттамагго хи киччавасена ма̄нам̣ пассати, айамасса дассана̄бхисамайо. тена дит̣т̣хо пана со та̄вадева пахӣйати дит̣т̣хависена дит̣т̣хасатта̄нам̣ джӣвитам̣ вийа. айамасса паха̄на̄бхисамайо.
антамака̄си дуккхасса̄ти евам̣ арахаттамаггена самма̄ ма̄насса дит̣т̣хатта̄ пахӣнатта̄ ча йе име ‘‘ка̄йабандханасса анто джӣрати (чӯл̣ава. 278). харитантам̣ ва̄’’ти (ма. ни. 1.304) евам̣ вуттаантимамарийа̄данто ча, ‘‘антамидам̣, бхиккхаве, джӣвика̄на’’нти (итиву. 91; сам̣. ни. 3.80) евам̣ вуттала̄маканто ча, ‘‘сакка̄йо еко анто’’ти (а. ни. 6.61) евам̣ вуттакот̣т̣ха̄санто ча, ‘‘есеванто дуккхасса саббапаччайасан̇кхайа̄’’ти (сам̣. ни. 2.51) евам̣ вуттакот̣анто ча̄ти евам̣ чатта̄ро анта̄, тесу саббассева ват̣т̣адуккхасса антам̣ чатуттхакот̣исан̇кха̄там̣ антимакот̣исан̇кха̄там̣ антамака̄си париччхедам̣ париват̣умам̣ ака̄си. антимасамуссайаматта̄васесам̣ дуккхам̣ ака̄сӣти вуттам̣ хоти.
аттамана̄ те бхиккхӯти сакамана̄ тут̣т̣хамана̄, пӣтисоманассехи ва̄ сампайуттамана̄ хутва̄. бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти идам̣ дуккхасса антакирийа̄парийоса̄нам̣ бхагавато бха̄ситам̣ сукатхитам̣ сулапитам̣, еваметам̣ бхагава̄ еваметам̣ сугата̄ти маттхакена сампат̣иччханта̄ аббханумодим̣сӯти.
сесаметтха йам̣ на вуттам̣, там̣ пуббе вуттатта̄ ча сувин̃н̃еййатта̄ ча на вуттам̣. тасма̄ саббам̣ вутта̄нуса̄рена анупадасо паччавеккхитаббам̣.
бха̄вана̄паха̄таббаа̄сававан̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа
сабба̄савасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.