7. кан̣д̣акавима̄наван̣н̣ана̄

пун̣н̣ама̄се йатха̄ чандоти кан̣д̣акавима̄нам̣. тасса ка̄ уппатти? бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване. тена ча самайена а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но хет̣т̣ха̄ вуттанайенева девача̄рикам̣ чаранто та̄ватим̣сабхаванам̣ гато. тасмим̣ кхан̣е кан̣д̣ако девапутто сакабхаванато никкхамитва̄ диббайа̄нам̣ абхирухитва̄ махантена парива̄рена махатийа̄ девиддхийа̄ уййа̄нам̣ гаччханто а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ дисва̄ сан̃джа̄тага̄равабахума̄но сахаса̄ йа̄нато оруйха тхерам̣ упасан̇камитва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ сирасмим̣ ан̃джалим̣ паггайха ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ тхеро –

1171. ‘‘пун̣н̣ама̄се йатха̄ чандо, наккхаттапарива̄рито;

саманта̄ анупарийа̄ти, та̄рака̄дхипатӣ сасӣ.

1172. ‘‘татхӯпамам̣ идам̣ бйамхам̣, диббам̣ девапурамхи ча;

атирочати ван̣н̣ена, удайантова рам̣сима̄.

1173. ‘‘вел̣ӯрийасуван̣н̣асса, пхалика̄ рӯпийасса ча;

маса̄рагалламутта̄хи, лохитан̇гаман̣ӣхи ча.

1174. ‘‘читра̄ манорама̄ бхӯми, вел̣ӯрийасса сантхата̄;

кӯт̣а̄га̄ра̄ субха̄ рамма̄, па̄са̄до те сума̄пито.

1175. ‘‘рамма̄ ча те поккхаран̣ӣ, путхуломанисевита̄;

аччходака̄ виппасанна̄, сон̣н̣ава̄лукасантхата̄.

1176. ‘‘на̄на̄падумасан̃чханна̄, пун̣д̣арӣкасамотата̄;

сурабхим̣ сампава̄йанти, манун̃н̃а̄ ма̄тутерита̄.

1177. ‘‘тасса̄ те убхато пассе, ванагумба̄ сума̄пита̄;

упета̄ пуппхаруккхехи, пхаларуккхехи чӯбхайам̣.

1178. ‘‘сован̣н̣апа̄де паллан̇ке, мудуке гонакаттхате;

нисиннам̣ девара̄джам̣ва, упатит̣т̣ханти аччхара̄.

1179. ‘‘сабба̄бхаран̣асан̃чханна̄, на̄на̄ма̄ла̄вибхӯсита̄;

раменти там̣ махиддхикам̣, васаваттӣва модаси.

1180. ‘‘бхерисан̇кхамудин̇га̄хи, вӣн̣а̄хи пан̣авехи ча;

рамаси ратисампанно, наччагӣте сува̄дите.

1181. ‘‘дибба̄ те вивидха̄ рӯпа̄, дибба̄ садда̄ атхо раса̄;

гандха̄ ча те адхиппета̄, пхот̣т̣хабба̄ ча манорама̄.

1182. ‘‘тасмим̣ вима̄не паваре, девапутта махаппабхо;

атирочаси ван̣н̣ена, удайантова бха̄н̣ума̄.

1183. ‘‘да̄насса те идам̣ пхалам̣, атхо сӣласса ва̄ пана;

атхо ан̃джаликаммасса, там̣ ме аккха̄хи пуччхито’’ти. –

адхигатасампаттикиттанамукхена катакаммам̣ пуччхи.

1184. ‘‘со девапутто аттамано, моггалла̄нена пуччхито;

пан̃хам̣ пут̣т̣хо вийа̄ка̄си, йасса каммассидам̣ пхалам̣’’.

1185. ‘‘ахам̣ капилаваттхусмим̣, са̄кийа̄нам̣ пуруттаме;

суддходанасса путтасса, кан̣д̣ако сахаджо ахам̣.

1186. ‘‘йада̄ со ад̣д̣харатта̄йам̣, бодха̄йа мабхиниккхами;

со мам̣ мудӯхи па̄н̣ӣхи, джа̄литамбанакхехи ча.

1187. ‘‘саттхим̣ а̄кот̣айитва̄на, ваха самма̄ти чабрави;

‘ахам̣ локам̣ та̄райиссам̣, патто самбодхимуттамам̣’.

1188. ‘‘там̣ ме гирам̣ сун̣антасса, ха̄со ме випуло аху;

удаггачитто сумано, абхисӣсим̣ тада̄ ахам̣.

1189. ‘‘абхирӯл̣хан̃ча мам̣ н̃атва̄, сакйапуттам̣ маха̄йасам̣;

удаггачитто мудито, вахиссам̣ пурисуттамам̣.

1190. ‘‘паресам̣ виджитам̣ гантва̄, уггатасмим̣ дива̄каре;

мамам̣ чханнан̃ча оха̄йа, анапеккхо со апакками.

1191. ‘‘тасса тамбанакхе па̄де, дживха̄йа парилехисам̣;

гаччхантан̃ча маха̄вӣрам̣, рудама̄но удиккхисам̣.

1192. ‘‘адассаненахам̣ тасса, сакйапуттасса сирӣмато;

алаттхам̣ гарука̄ба̄дхам̣, кхиппам̣ ме маран̣ам̣ аху.

1193. ‘‘тассева а̄нубха̄вена, вима̄нам̣ а̄васа̄мидам̣;

саббака̄магун̣опетам̣, дево девапурамхива.

1194. ‘‘йан̃ча ме ахува̄ ха̄со, саддам̣ сутва̄на бодхийа̄;

тенева кусаламӯлена, пхусиссам̣ а̄саваккхайам̣.

1195. ‘‘саче хи бханте гаччхеййа̄си, саттху буддхасса сантике;

мама̄пи нам̣ вачанена, сираса̄ ваджджа̄си ванданам̣.

1196. ‘‘ахампи дат̣т̣хум̣ гаччхиссам̣, джинам̣ аппат̣ипуггалам̣;

дуллабхам̣ дассанам̣ хоти, локана̄тха̄на та̄дина’’нти. –

сопи аттана̄ катакаммам̣ катхеси. айан̃хи анантаре аттабха̄ве амха̄кам̣ бодхисаттена сахаджа̄то кан̣д̣ако ассара̄джа̄ ахоси. со абхиниккхаманасамайе абхирул̣хо тенева ратта̄васесена тӣн̣и раджджа̄ни маха̄пурисам̣ атиккама̄петва̄ анома̄надӣтӣрам̣ сампа̄песи. атха со маха̄саттена сӯрийе уггате гхат̣ика̄рамаха̄брахмуна̄ упанӣта̄ни паттачӣвара̄ни гахетва̄ паббаджитва̄ чханнена саддхим̣ капилаваттхум̣ уддисса виссаджджито. синехабха̄рикена хадайена маха̄пурисасса па̄де аттано дживха̄йа лехитва̄ паса̄дасомма̄ни аккхӣни уммӣлетва̄ йа̄ва дассанапатха̄ олокенто дассанӯпача̄рам̣ пана атикканте локана̄тхе ‘‘евам̣видхам̣ на̄ма локаггана̄йакам̣ маха̄пурисам̣ ахам̣ вахим̣, сапхалам̣ вата ме сарӣрам̣ ахосӣ’’ти пасаннама̄насо хутва̄ пуна чирака̄лам̣ сан̇гатасса пемасса васена вийогадуккхам̣ асаханто бха̄винийа̄ диббасампаттийа̄ васена дхаммата̄йа чодийама̄но ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣сабхаване ниббатти. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘пун̣н̣ама̄се йатха̄ чандо…пе… ахам̣ капилаваттхусми’’нтиа̄ди.

1171. таттха пун̣н̣ама̄сети пун̣н̣ама̄сийам̣ суккапаккхе паннарасийам̣. та̄рака̄дхипатӣти та̄рака̄нам̣ адхипати. сасӣти сасалан̃чханава̄. ‘‘та̄рака̄дхипа диссатӣ’’ти кечи пат̣ханти, тесам̣ та̄рака̄дхипа̄ти авибхаттиканиддесо, та̄рака̄нам̣ адхипо хутва̄ диссати анупарийа̄ти ча̄ти йоджана̄ ка̄табба̄.

1172. диббам̣ девапурамхи ча̄ти девапурасмимпи диббам̣. йатха̄ манусса̄нам̣ т̣ха̄нато девапурам̣ уттамам̣, евам̣ девапурато ча̄пи идам̣ тава вима̄нам̣ уттаманти дассети. тена̄ха ‘‘атирочати ван̣н̣ена, удайантова рам̣сима̄’’ти, уггаччханто сӯрийо вийа̄ти аттхо.

1173. вел̣ӯрийасуван̣н̣асса̄ти вел̣урийена суван̣н̣ена ча идам̣ бйамхам̣ ниммитанти вачанасесена йоджана̄. пхалика̄ти пхаликаман̣ина̄.

1175. поккхаран̣ӣти поккхаран̣ийо.

1177-8. тасса̄ти тасса̄ поккхаран̣ийа̄. ванагумба̄ти уййа̄не супуппхагаччхе сандха̄йа вадати. девара̄джам̣ва̄ти саккам̣ вийа. упатит̣т̣хантӣти упат̣т̣ха̄нам̣ каронти.

1179. сабба̄бхаран̣асан̃чханна̄ти саббехи иттха̄лан̇ка̄рехи пат̣иччха̄дита̄, саббасо вибхӯситасарӣра̄ти аттхо. васаваттӣва̄ти васаваттидевара̄джа̄ вийа.

1180. бхерисан̇кхамудин̇га̄хӣти лин̇гавипалла̄сена вуттам̣, бхерӣхи ча сан̇кхехи ча мудин̇гехи ча̄ти йоджана̄. ратисампанноти дибба̄йа ратийа̄ саман̇гӣбхӯто. наччагӣте сува̄дитети начче ча гӣте ча сундаре ва̄дите ча, наччане ча га̄йане ча сундаре ва̄дите ча хетубхӯте. нимиттаттхе хи етам̣ бхуммам̣, паваттитети ва̄ вачанасесо.

1181. дибба̄ те вивидха̄ рӯпа̄ти девалокапарийа̄панна̄ на̄наппака̄ра̄ чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ туйхам̣ адхиппета̄ йатха̄дхиппета̄ манорама̄ виджджантӣти кирийа̄падам̣ а̄нетва̄ йоджетаббам̣. дибба̄ садда̄тиа̄дӣсупи есева найо.

1185. кан̣д̣ако сахаджо аханти еттха аханти нипа̄таматтам̣. ‘‘ахӯ’’ти кечи пат̣т̣ханти, кан̣д̣ако на̄ма ассара̄джа̄ маха̄саттена саха екасмим̣йева дивасе джа̄татта̄ сахаджо ахосинти аттхо.

1186. ад̣д̣харатта̄йанти ад̣д̣хараттийам̣, маджджхимайа̄масамайети аттхо. бодха̄йа мабхиниккхамӣти ма-ка̄ро падасандхикаро, абхисамбодхиаттхам̣ маха̄бхиниккхаманам̣ никкхамӣти аттхо. мудӯхи па̄н̣ӣхӣти мудухаттхатам̣ маха̄пурисалаккхан̣ам̣ вадати. джа̄литамбанакхехӣти джа̄лавантехи абхилохитанакхехи. тена джа̄лахаттхатам̣ маха̄пурисалаккхан̣ам̣ тамбанакхатам̣ анубйан̃джанан̃ча дассети.

1187. саттхи на̄ма джан̇гха̄, идха пана саттхино а̄саннат̣т̣ха̄набхӯто ӯруппадесо ‘‘саттхӣ’’ти вутто. а̄кот̣айитва̄на̄ти аппот̣хетва̄. ‘‘ваха самма̄’’ти чабравӣти ‘‘самма кан̣д̣ака, аджджекараттим̣ мам̣ ваха, майхам̣ опавуйхам̣ хохӣ’’ти ча катхеси. вахане пана пайоджанам̣ тада̄ маха̄саттена дасситам̣ ваданто ‘‘ахам̣ локам̣ та̄райиссам̣, патто самбодхимуттама’’нти а̄ха. тена ‘‘ахам̣ уттамам̣ ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ патто адхигато хутва̄ садевакам̣ локам̣ сам̣са̄рамахогхато та̄райисса̄ми, тасма̄ найидам̣ гаманам̣ йам̣кин̃чӣти чинтеййа̄сӣ’’ти гамане пайоджанасса ануттарабха̄вам̣ дассети.

1188-9. ха̄соти тут̣т̣хи. випулоти маха̄ул̣а̄ро. абхисӣсинти а̄сисим̣ иччхим̣ сампат̣иччхим̣. абхирӯл̣хан̃ча мам̣ н̃атва̄, сакйапуттам̣ маха̄йасанти паттхат̣авипулайасам̣ сакйара̄джапуттам̣ маха̄саттам̣ мам̣ абхируйха нисиннам̣ джа̄нитва̄. вахиссанти несим̣.

1190-91. паресанти парара̄джӯнам̣. виджитанти десам̣ парараджджам̣. оха̄йа̄ти виссаджджитва̄. апаккамӣти апаккамитум̣ а̄рабхи. ‘‘париббаджӣ’’ти ча пат̣ханти. парилехисанти парито лехим̣. удиккхисанти олокесим̣.

1192-3. гарука̄ба̄дханти гарукам̣ ба̄л̣хам̣ а̄ба̄дхам̣, маран̣антикам̣ дуккханти аттхо. тена̄ха ‘‘кхиппам̣ ме маран̣ам̣ ахӯ’’ти. со хи анека̄су джа̄тӣсу маха̄саттена дал̣хабхаттико хутва̄ а̄гато, тасма̄ вийогадуккхам̣ сахитум̣ на̄саккхи, ‘‘самма̄самбодхим̣ адхигантум̣ никкханто’’ти пана сутва̄ нира̄мисам̣ ул̣а̄рам̣ пӣтисоманассан̃ча уппаджджи, тена маран̣а̄нантарам̣ та̄ватим̣сесу ниббатти, ул̣а̄ра̄ часса диббасампаттийо па̄турахесум̣. тена вуттам̣ ‘‘тассева а̄нубха̄вена̄’’ти, т̣ха̄нагатасса паса̄дамайапун̃н̃асса балена. дево девапурамхива̄ти та̄ватим̣сабхаване сакко девара̄джа̄ вийа.

1194. йан̃ча ме ахува̄ ха̄со, саддам̣ сутва̄на бодхийа̄ти ‘‘патто самбодхимуттама’’нти пат̣хаматарам̣ бодхисаддам̣ сутва̄ тада̄ майхам̣ ха̄со аху, йам̣ ха̄сасса бхаванам̣ суссанам̣, тенева кусаламӯлена тенева кусалабӣджена пхусиссанти пхусисса̄ми па̄пун̣исса̄ми.

1195. евам̣ девапутто йатха̄дхигата̄йа ана̄гата̄йа бхавасампаттийа̄ ка̄ран̣абхӯтам̣ аттано кусалакаммам̣ катхенто ида̄ни аттана̄ бхагавато сантикам̣ гантука̄мопи пуретарам̣ тхерена саттху ванданам̣ песенто ‘‘саче’’ти га̄тхама̄ха. таттха саче гаччхеййа̄сӣти йади гамиссаси. ‘‘саче гаччхасӣ’’ти кечи пат̣ханти, со еваттхо. мама̄пи нам̣ вачанена̄ти на кевалам̣ тава сабха̄венева, атха кхо мама̄пи вачанена бхагавантам̣. ваджджа̄сӣти вадеййа̄си, мама̄пи сираса̄ вандананти йоджана̄.

1196. йадипи да̄ни ванданан̃ча песеми, песетва̄ ева пана на тит̣т̣ха̄мӣти дассенто а̄ха ‘‘ахампи дат̣т̣хум̣ гаччхиссам̣, джинам̣ аппат̣ипуггала’’нти. гамане пана дал̣хатарам̣ ка̄ран̣ам̣ дассетум̣ ‘‘дуллабхам̣ дассанам̣ хоти, локана̄тха̄на та̄дина’’нти а̄ха.

1197. ‘‘со катан̃н̃ӯ катаведӣ, саттха̄рам̣ упасан̇ками;

сутва̄ гирам̣ чаккхумато, дхаммачаккхум̣ висодхайи.

1198. ‘‘висодхетва̄ дит̣т̣хигатам̣, вичикиччхам̣ вата̄ни ча;

вандитва̄ саттхуно па̄де, таттхевантарадха̄йатха̄’’ти. –

има̄ две га̄тха̄ сан̇гӣтика̄рехи т̣хапита̄.

1197. таттха сутва̄ гирам̣ чаккхуматоти пан̃чахи чаккхӯхи чаккхумато самма̄самбуддхасса вачанам̣ сутва̄. дхаммачаккхунти сота̄паттимаггам̣. висодхайӣти адхигаччхи. адхигамойева хи тасса висодханам̣.

1198. висодхетва̄ дит̣т̣хигатанти дит̣т̣хигатам̣ самуггха̄тетва̄. вичикиччхам̣ вата̄ни ча̄ти сол̣асаваттхукам̣ ат̣т̣хаваттхукан̃ча вичикиччхан̃ча ‘‘сӣлаббатехи суддхӣ’’ти паваттанакасӣлаббатапара̄ма̄се ча висодхайӣти йоджана̄. таттха хи саха парийа̄йехи татха̄ паватта̄ пара̄ма̄са̄ ‘‘вата̄нӣ’’ти вуттам̣. сесам̣ вуттанайамева.

кан̣д̣акавима̄наван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.