10. серӣсакавима̄наван̣н̣ана̄

сун̣отха йаккхасса ча ва̄н̣иджа̄на ча̄ти серӣсакавима̄нам̣. тасса ка̄ уппатти? бхагавати париниббуте а̄йасма̄ кума̄ракассапо пан̃чахи бхиккхусатехи саддхим̣ сетабйанагарам̣ сампатто. таттха па̄йа̄сира̄джан̃н̃ам̣ аттано сантикам̣ упагатам̣ випарӣтагга̄хато вивечетва̄ самма̄дассане патит̣т̣ха̄песи. со тато пат̣т̣ха̄йа пун̃н̃апасуто хутва̄ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ да̄нам̣ денто таттха акатапаричайата̄йа асаккаччам̣ да̄нам̣ датва̄ апарабха̄ге ка̄лам̣ катва̄ ча̄тумаха̄ра̄джикабхаване сун̃н̃е серӣсаке вима̄не ниббатти.

атӣте кира кассапасса бхагавато ка̄ле еко кхӣн̣а̄саваттхеро ан̃н̃атарасмим̣ га̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ бахига̄ме девасикам̣ екасмим̣ падесе бхаттакиччам̣ ака̄си. там̣ дисва̄ еко гопа̄лако ‘‘аййо сӯрийа̄тапена киламатӣ’’ти пасанначитто чатӯхи сирӣсатхамбхехи са̄кха̄ман̣д̣апам̣ катва̄ ада̄си, ман̣д̣апасса самӣпе сирӣсаруккхам̣ ропесӣти ча ваданти. со ка̄лам̣ катва̄ тенева пун̃н̃акаммена ча̄тумаха̄ра̄джикесу ниббатти, тасса пуримакаммасса сӯчакам̣ вима̄надва̄ре сирӣсаванам̣ ниббатти ван̣н̣агандхасампаннехи пуппхехи саббака̄лам̣ упасобхама̄нам̣, тена там̣ вима̄нам̣ ‘‘серӣсака’’нти пан̃н̃а̄йиттха. со ча девапутто екам̣ буддхантарам̣ девесу чева мануссесу ча сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де йасаттхерасса чатӯсу вимала̄дӣсу гихисаха̄йесу гавампати на̄ма хутва̄ бхагавато дхаммадесана̄йа арахатте патит̣т̣хито пубба̄чин̣н̣авасена там̣ сун̃н̃авима̄нам̣ дисва̄ абхин̣хам̣ дива̄виха̄рам̣ гаччхати.

со апарабха̄ге па̄йа̄сидевапуттам̣ таттха дисва̄ ‘‘коси твам̣, а̄вусо’’ти пуччхитва̄ тена ‘‘ахам̣, бханте, па̄йа̄сира̄джан̃н̃о идхӯпапанно’’ти вутте ‘‘нану твам̣ миччха̄дит̣т̣хико випарӣтадассано катхамидхӯпапанно’’ти а̄ха. атха нам̣ па̄йа̄сидевапутто ‘‘аййенамхи кума̄ракассапаттхерена миччха̄дассанато вивечито, пун̃н̃акирийа̄нам̣ асаккаччака̄рита̄йа пана сун̃н̃е вима̄не ниббатто. са̄дху, бханте, мануссалокам̣ гатака̄ле мама париджанасса а̄рочетха ‘па̄йа̄сира̄джан̃н̃о асаккаччам̣ да̄нам̣ датва̄ сун̃н̃ам̣ серӣсакавима̄нам̣ упапанно, тумхе пана саккаччам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ татрӯпапаттийа̄ читтам̣ пан̣идахатха̄’’ти. тхеро тасса̄нукампа̄йа татха̄ ака̄си. тепи тхерасса вачанам̣ сутва̄ татха̄ читтам̣ пан̣идха̄йа пун̃н̃а̄ни катва̄ серӣсаке вима̄не ниббаттим̣су. серӣсакадевапуттам̣ пана вессаван̣амаха̄ра̄джа̄ марубхӯмийам̣ чха̄йӯдакарахите магге маггапат̣ипанна̄нам̣ манусса̄нам̣ амануссапарипантха мочанаттхам̣ маггараккхакам̣ т̣хапеси.

атха апарена самайена ан̇гамагадхава̄сино ва̄н̣иджа̄ сакат̣асахассам̣ бхан̣д̣асса пӯретва̄ синдхусовӣрадесам̣ гаччханта̄ маруканта̄ре дива̄ ун̣хабхайена маггам̣ аппат̣ипаджджитва̄ раттим̣ наккхаттасан̃н̃а̄йа маггам̣ пат̣ипаджджим̣су. те маггамӯл̣ха̄ хутва̄ ан̃н̃ам̣ дисам̣ агамам̣су. тесам̣ антаре еко упа̄сако ахоси саддхо пасанно сӣласампанно арахаттаппаттийа̄ упаниссайасампанно ма̄та̄питӯнам̣ упат̣т̣ха̄наттхам̣ ван̣иджджа̄йа гато. там̣ анугган̣ханто серӣсакадевапутто саха вима̄нена атта̄нам̣ дассеси. дассетва̄ ча пана ‘‘касма̄ тумхе имам̣ чха̄йӯдакарахитам̣ ва̄лука̄канта̄рам̣ пат̣ипанна̄’’ти пуччхи. те часса таттха аттано а̄гатаппака̄рам̣ катхесум̣, тадаттхадӣпана̄ девапуттасса ва̄н̣иджа̄нан̃ча вачанапат̣ивачанага̄тха̄ хонти. а̄дито пана две га̄тха̄ та̄сам̣ самбандхадассанаттхам̣ дхаммасан̇га̄хакехи т̣хапита̄ –

1228. ‘‘сун̣отха йаккхасса ча ва̄н̣иджа̄на ча, сама̄гамо йаттха тада̄ ахоси;

йатха̄ катхам̣ итаритарена ча̄пи, субха̄ситам̣ тан̃ча сун̣а̄тха саббе.

1229. ‘‘йо со аху ра̄джа̄ па̄йа̄си на̄ма, бхумма̄нам̣ сахабйагато йасассӣ;

со модама̄нова саке вима̄не, ама̄нусо ма̄нусе аджджхабха̄сӣ’’ти.

1228-9. таттха сун̣отха̄ти савана̄н̣аттикавачанам̣. йам̣ майам̣ ида̄ни бхан̣а̄ма, там̣ сун̣отха̄ти. йаккхасса̄ти девасса. дево хи манусса̄нам̣ екачча̄нам̣ дева̄нан̃ча пӯджанӣйабха̄вато ‘‘йаккхо’’ти вуччати. апича саккопи чатта̄ро маха̄ра̄джа̄нопи вессаван̣апа̄рисаджджа̄пи пурисопи ‘‘йаккхо’’ти вуччати. татха̄ хи ‘‘атиба̄л̣хам̣ кхо айам̣ йаккхо паматто вихарати, йам̣нӯна̄хам̣ имам̣ йаккхам̣ сам̣веджеййа’’нтиа̄дӣсу (ма. ни. 1.393) сакко ‘‘йаккхо’’ти вутто. ‘‘чатта̄ро йаккха̄ кхаггахаттха̄’’тиа̄дӣсу маха̄ра̄джа̄но. ‘‘санти хи, бханте, ул̣а̄ра̄ йаккха̄ бхагавато аппасанна̄’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 3.276) вессаван̣апа̄рисаджджа̄. ‘‘етта̄вата̄ йаккхасса суддхӣ’’тиа̄дӣсу (су. ни. 482) пурисо. идха пана вессаван̣апа̄рисаджджо адхиппето. ва̄н̣иджа̄на ча̄ти га̄тха̄бандхасукхаттхам̣ ануна̄сикалопам̣ катва̄ вуттам̣. сама̄гамоти самодха̄нам̣. йаттха̄ти йасмим̣ ван̣н̣упатхе. тада̄ти тасмим̣ маггамӯл̣ха̄ хутва̄ гаманака̄ле. итаритарена ча̄пӣти итарӣтаран̃ча̄пи, идам̣ йатха̄ти имина̄ йоджетаббам̣. айан̃хеттха аттхо – серӣсакадевапуттасса ва̄н̣иджа̄нан̃ча тада̄ йаттха сама̄гамо ахоси, там̣ сун̣отха, йатха̄ ва̄пи техи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ субха̄ситам̣ сулапитам̣ катхам̣ паваттитам̣, тан̃ча саббе охитачитта̄ сун̣а̄тха̄ти. бхумма̄нанти бхуммадева̄нам̣.

ида̄ни йаккхасса пуччха̄га̄тха̄йо хонти –

1230. ‘‘ван̇ке аран̃н̃е амануссат̣т̣ха̄не, канта̄ре апподаке аппабхаккхе;

судуггаме ван̣н̣упатхасса маджджхе, ван̇кам̣бхайа̄ нат̣т̣хамана̄ манусса̄.

1231. ‘‘найидха пхала̄ мӯламайа̄ ча санти, упа̄да̄нам̣ наттхи кутодха бхаккхо;

ан̃н̃атра пам̣сӯхи ча ва̄лука̄хи ча, татта̄хи ун̣ха̄хи ча да̄рун̣а̄хи ча.

1232. ‘‘уджджан̇галам̣ таттамивам̣ капа̄лам̣, ана̄йасам̣ паралокена тулйам̣;

лудда̄нама̄ва̄самидам̣ пура̄н̣ам̣, бхӯмиппадесо абхисаттарӯпо.

1233. ‘‘атха тумхе кена ван̣н̣ена, кима̄сама̄на̄ имам̣ падесан̃хи;

анупавит̣т̣ха̄ сахаса̄ самечча, лобха̄ бхайа̄ атха ва̄ сампамӯл̣ха̄’’ти.

1230. таттха ван̇кети сам̣сайат̣т̣ха̄не. йаттха павит̣т̣ха̄нам̣ ‘‘джӣвисса̄ма ну кхо, марисса̄ма ну кхо’’ти джӣвите сам̣сайо хоти, та̄дисе аран̃н̃е. амануссат̣т̣ха̄нети аманусса̄нам̣ писа̄ча̄дӣнам̣ сан̃чаран̣ат̣т̣ха̄не, манусса̄нам̣ ва̄ агочарат̣т̣ха̄не. канта̄рети нирудаке ирин̣е, кам̣ та̄ренти найанти еттха̄ти хи канта̄ро, удакам̣ гахетва̄ таритаббат̣т̣ха̄нам̣. тена̄ха ‘‘апподаке’’ти. аппа-саддо хеттха абха̄ваттхо ‘‘аппиччхо аппаниггхосо’’тиа̄дӣсу (а. ни. 8.23; чӯл̣ава. 456) вийа. ван̣н̣упатхасса маджджхети ва̄лука̄канта̄рамаджджхети аттхо. ван̇кам̣бхайа̄ти ван̇кехи бхӣта̄. ван̇кехи бхайам̣ етесанти ‘‘ван̇кабхайа̄’’ти ваттаббе га̄тха̄сукхаттхам̣ са̄нуна̄сикам̣ катва̄ ‘‘ван̇кам̣бхайа̄’’ти вуттам̣. идан̃ча ва̄лука̄канта̄рапавесанато пуббе тесам̣ уппаннабхайам̣ сандха̄йа вуттам̣. нат̣т̣хамана̄ти маггасативиппава̄сена нат̣т̣хама̄наса̄, маггамӯл̣ха̄ти аттхо. манусса̄ти тесам̣ а̄лапанам̣.

1231. идха̄ти имасмим̣ маруканта̄ре. пхала̄ти амбаджамбута̄лана̄л̣икера̄дипхала̄ни на сантӣти йоджана̄. мӯламайа̄ ча̄ти мӯла̄нийева мӯламайа̄, валликанда̄дӣни сандха̄йа вадати. упа̄да̄нам̣ наттхӣти кин̃ча̄пи кин̃чи бхаккхам̣ наттхи, упа̄да̄нам̣ ва̄ индханам̣, аггисса индханаматтампи наттхи, куто кена ка̄ран̣ена идха маруканта̄ре бхаккхо сийа̄ти аттхо. йам̣ пана аттхи таттха, там̣ дассетум̣ ‘‘ан̃н̃атра пам̣сӯхӣ’’тиа̄ди вуттам̣.

1232. уджджан̇галанти джан̇галам̣ вуччати лӯкхадхӯсаро анудако бхӯмиппадесо, там̣ пана т̣ха̄нам̣ джан̇галатопи уккам̣сена джан̇галанти а̄ха ‘‘уджджан̇гала’’нти. тена̄ха ‘‘таттамивам̣ капа̄ла’’нти, таттам̣ айокапа̄ласадисанти аттхо. га̄тха̄сукхаттхан̃четтха са̄нуна̄сикам̣ катва̄ вуттам̣, таттамиваиччева дат̣т̣хаббам̣. ана̄йасанти наттхи еттха а̄йо сукханти ана̄йам̣, тато ева джӣвитам̣ сӣйати вина̄сетӣти ана̄йасам̣. атха ва̄ на а̄йасанти ана̄йасам̣. паралокена̄ти наракена тулйам̣. наракан̃хи сатта̄нам̣ еканта̄наттхата̄йа парабхӯто пат̣исаттубхӯто локоти висесато ‘‘паралоко’’ти вуччати, самантато айомайатта̄ а̄йасан̃ча, идам̣ пана тадабха̄вато ана̄йасам̣, махато дуккхасса уппаттит̣т̣ха̄ната̄йа паралокасадисанти дассети, ‘‘анассайа’’нти ча кечи пат̣ханти, сукхасса аппатит̣т̣ха̄набхӯтанти аттхо. лудда̄нама̄ва̄самидам̣ пура̄н̣анти идам̣ т̣ха̄нам̣ чирака̄лато пат̣т̣ха̄йа лудда̄нам̣ да̄рун̣а̄нам̣ писа̄ча̄дӣнам̣ а̄ва̄сабхӯтам̣. абхисаттарӯпоти ‘‘евам̣ лӯкхо гхора̄ка̄ро хотӯ’’ти пора̄н̣ехи исӣхи сапитасадисо, диннасапо вийа̄ти аттхо.

1233. кена ван̣н̣ена̄ти кена ка̄ран̣ена. кима̄сама̄на̄ти ким̣ пачча̄сӣсанта̄. хӣти нипа̄таматтам̣. ‘‘падесампӣ’’ти ча пат̣ханти, имампи на̄ма падесанти аттхо. сахаса̄ самечча̄ти сахаса̄ а̄дӣнава̄нисам̣се авича̄ретва̄ самава̄йена анупавит̣т̣ха̄ саппавит̣т̣ха̄. лобха̄ бхайа̄ атха ва̄ кеначи анаттхака̄мена палобхита̄ лобхато кеначи аманусса̄дина̄ парипа̄тита̄ бхайа̄ ва̄. атха ва̄ сампамӯл̣ха̄ти маггавиппанат̣т̣ха̄ имам̣ падесам̣ анупавит̣т̣ха̄ти йоджана̄.

ида̄ни ва̄н̣иджа̄ а̄хам̣су –

1234. ‘‘магадхесу ан̇гесу ча саттхава̄ха̄, а̄ропайитва̄ пан̣ийам̣ путхуттам̣;

те йа̄масе синдхусовӣрабхӯмим̣, дханаттхика̄ уддайам̣ паттхайа̄на̄.

1235. ‘‘дива̄ пипа̄сам̣надхива̄сайанта̄, йогга̄нукампан̃ча самеккхама̄на̄;

етена вегена а̄йа̄ма саббе, раттим̣ маггам̣ пат̣ипанна̄ вика̄ле.

1236. ‘‘те дуппайа̄та̄ апараддхамагга̄, андха̄кула̄ виппанат̣т̣ха̄ аран̃н̃е;

судуггаме ван̣н̣упатхасса маджджхе, дисам̣ на джа̄на̄ма памӯл̣хачитта̄.

1237. ‘‘идан̃ча дисва̄на адит̣т̣хапуббам̣, вима̄насет̣т̣хан̃ча таван̃ча йаккха;

татуттарим̣ джӣвитама̄сама̄на̄, дисва̄ патӣта̄ сумана̄ удагга̄’’ти.

1234. таттха магадхесу ан̇гесу ча саттхава̄ха̄ти магадхарат̣т̣хе ча ан̇гарат̣т̣хе ча джа̄та̄ сам̣вад̣д̣ха̄ там̣нива̄сино саттхе саттхасса ча ва̄ханака̄ саттхака̄ чева саттхаса̄мика̄ ча. пан̣ийанти бхан̣д̣ам̣. тети те майам̣. йа̄масети гаччха̄ма. синдхусовӣрабхӯминти синдхудесам̣ совӣрадесан̃ча. уддайанти а̄нисам̣сам̣ атирекала̄бхам̣.

1235. анадхива̄сайанта̄ти адхива̄сетум̣ асакконта̄. йогга̄нукампанти гон̣а̄дӣнам̣ сатта̄нам̣ ануггахам̣. етена вегена̄ти имина̄ джавена, йена тава дассанато пуббе а̄йа̄ма а̄гатамха. раттим̣ маггам̣ пат̣ипанна̄ти раттийам̣ маггам̣ пат̣ипанна̄. вика̄лети ака̄ле авела̄йам̣.

1236. дуппайа̄та̄ти дут̣т̣ху пайа̄та̄ апатхе гата̄, тато ева апараддхамагга̄. андха̄кула̄ти андха̄ вийа а̄кула̄, маггаджа̄нанасаматтхасса пан̃н̃а̄чаккхуно абха̄вена андха̄, тато ева а̄кула̄, виппанат̣т̣ха̄ ча маггасаммӯл̣хата̄йа. дисанти гантаббадисам̣, йассам̣ диса̄йам̣ синдхусовӣрадесо, там̣ дисам̣. памӯл̣хачитта̄ти диса̄сам̣сайасумӯл̣хачитта̄.

1237. таван̃ча̄ти туван̃ча. йаккха̄ти а̄лапанам̣. татуттарим̣ джӣвитама̄сама̄на̄ти йо ‘‘ито парам̣ амха̄кам̣ джӣвитам̣ наттхӣ’’ти джӣвитасам̣сайо уппанно, ида̄ни тато уттаримпи джӣвитам̣ а̄сӣсанта̄. дисва̄ти дассанахету. патӣта̄ти пахат̣т̣ха̄. сумана̄ти соманассаппатта̄. удагга̄ти удагга̄йа пӣтийа̄ удаггачитта̄.

евам̣ ва̄н̣иджехи аттано паваттийа̄ пака̄сита̄йа пуна девапутто двӣхи га̄тха̄хи пуччхи –

1238. ‘‘па̄рам̣ самуддасса иман̃ча ван̣н̣ум̣, ветта̄чарам̣ сан̇купатхан̃ча маггам̣;

надийо пана паббата̄нан̃ча дугга̄, путхуддиса̄ гаччхатха бхогахету.

1239. ‘‘паккхандийа̄на виджитам̣ паресам̣, вераджджаке ма̄нусе пеккхама̄на̄;

йам̣ во сутам̣ ва̄ атха ва̄пи дит̣т̣хам̣, аччхеракам̣ там̣ во сун̣ома та̄та̄’’ти.

тассаттхо – па̄рам̣ самуддасса̄ти самуддасса паратӣрам̣, иман̃ча ӣдисам̣, ван̣н̣ум̣ ван̣н̣упатхам̣ ветталата̄ бандхитва̄ а̄чаритаббато ветта̄чарам̣ маггам̣, сан̇куке кха̄н̣уке кот̣т̣етва̄ гантаббато сан̇купатхам̣ маггам̣, надийо пана чандабха̄га̄дика̄, паббата̄нан̃ча висамаппадеса̄ти евам̣ дугга̄ путхуддиса̄ бхоганимиттам̣ гаччхатха, евам̣ гаччханта̄ ча паккхандийа̄на паккхандитва̄ анупависитва̄, паресам̣ ра̄джӯнам̣ виджитам̣ таттха вераджджаке видесава̄сике мануссе пеккхама̄на̄ гаччхатха, евам̣бхӯтехи во тумхехи йам̣ сутам̣ ва̄ атха ва̄ дит̣т̣хам̣ ва̄ аччхеракам̣ аччхарийам̣, там̣ во сантике та̄та̄ ва̄н̣иджа̄ сун̣ома̄ти аттано вима̄насса аччхарийабха̄вам̣ техи катха̄петука̄мо пуччхати.

евам̣ девапуттена пут̣т̣ха̄ ва̄н̣иджа̄ а̄хам̣су –

1240. ‘‘итопи аччхератарам̣ кума̄ра, на но сутам̣ ва̄ атха ва̄пи дит̣т̣хам̣;

атӣтама̄нусакамева саббам̣, дисва̄ на таппа̄ма аномаван̣н̣ам̣.

1241. ‘‘веха̄йасам̣ поккхаран̃н̃о саванти, пахӯтамалйа̄ бахупун̣д̣арӣка̄;

дума̄ чиме ниччапхалӯпапанна̄, атӣва гандха̄ сурабхим̣ пава̄йанти.

1242. ‘‘вел̣ӯрийатхамбха̄ сатамуссита̄се, сила̄пава̄л̣асса ча а̄йатам̣са̄;

маса̄рагалла̄ сахалохитан̇га̄, тхамбха̄ име джотираса̄майа̄се.

1243. ‘‘сахассатхамбхам̣ атула̄нубха̄вам̣, тесӯпари са̄дхумидам̣ вима̄нам̣;

ратанантарам̣ кан̃чанаведимиссам̣, тапанӣйапат̣т̣ехи ча са̄дхучханнам̣.

1244. ‘‘джамбонадуттаттамидам̣ сумат̣т̣хо, па̄са̄дасопа̄напхалӯпапанно;

дал̣хо ча ваггу ча сусан̇гато ча, атӣва ниджджха̄накхамо манун̃н̃о.

1245. ‘‘ратанантарасмим̣ бахуаннапа̄нам̣, парива̄рито аччхара̄сан̇ган̣ена;

мураджаа̄ламбаратӯрийагхут̣т̣хо, абхивандитоси тхутивандана̄йа.

1246. ‘‘со модаси на̄риган̣аппабодхано, вима̄напа̄са̄даваре манораме;

ачинтийо саббагун̣ӯпапанно, ра̄джа̄ йатха̄ вессаван̣о нал̣инйа̄.

1247. ‘‘дево ну а̄си удава̄си йаккхо,

уда̄ху девиндо мануссабхӯто;

пуччханти там̣ ва̄н̣иджа̄ саттхава̄ха̄,

а̄чиккха ко на̄ма тувам̣си йаккхо’’ти.

1240-2. таттха кума̄ра̄ти пат̣хамавайе т̣хитатта̄ девапуттам̣ а̄лапати. саббанти девапуттам̣ тасса вима̄напат̣ибаддхан̃ча сандха̄йа вадати. поккхаран̃н̃оти поккхаран̣ийо. сатамуссита̄сети сатаратануббедха̄. сила̄пава̄л̣асса̄ти сила̄йа пава̄л̣асса ча, сила̄майа̄ пава̄л̣амайа̄ти аттхо. а̄йатам̣са̄ти дӣгхам̣са̄. атха ва̄ а̄йата̄ хутва̄ ат̣т̣хасол̣асадваттим̣са̄диам̣саванто.

1242. тесӯпарӣти тесам̣ тхамбха̄нам̣ упари. са̄дхумиданти сундарам̣ идам̣ тава вима̄нам̣. ратанантаранти ратанантаравантам̣, бхиттитхамбхасопа̄на̄дӣсу на̄на̄видхехи ан̃н̃ехи ратанехи йуттам̣. кан̃чанаведимиссанти суван̣н̣амайа̄йа ведика̄йа сахитам̣ париккхиттам̣. тапанӣйапат̣т̣ехи ча са̄дхучханнанти тапанӣйамайехи анекаратанамайехи ча чхаданехи таттха таттха сут̣т̣ху чха̄дитам̣.

1244. джамбонадуттаттамиданти идам̣ тава вима̄нам̣ йебхуййена уттаттаджамбунадабха̄сурам̣. сумат̣т̣хо па̄са̄дасопа̄напхалӯпапанноти тасса ча со со падесо сумат̣т̣хо сут̣т̣ху маджджито, техи техи анантарапа̄са̄дехи сопа̄нависесехи раман̣ӣйехи пхалакехи ча йутто. дал̣хоти тхиро. ваггӯти абхирӯпо самуггато. сусан̇гатоти сут̣т̣ху сан̇гата̄вайаво ан̃н̃аман̃н̃а̄нурӯпапа̄са̄да̄вайаво. атӣва ниджджха̄накхамоти пабхассарабха̄вепи ативийа олоканаккхамо. манун̃н̃оти манорамо.

1245. ратанантарасминти ратанамайе, ратанабхӯте ва̄ са̄рабхӯте вима̄насса аббхантаре. бахуаннапа̄нанти песалам̣ пахӯтам̣ аннан̃ча па̄нан̃ча виджджати, упалаббхатӣти адхиппа̄йо. мураджаа̄ламбаратӯрийагхут̣т̣хоти мудин̇га̄нам̣ а̄ламбара̄нам̣ авасит̣т̣хатӯрийа̄нан̃ча саддехи ниччагхосито. абхивандитосӣти намассито, тхомито ва̄ аси. тена̄ха ‘‘тхӯтивандана̄йа̄’’ти.

1246. ачинтийоти ачинтеййа̄нубха̄во. нал̣инйа̄ти евам̣на̄маке кӣл̣анат̣т̣ха̄не йатха̄ вессаван̣о маха̄ра̄джа̄, евам̣ твам̣ модасӣти йоджана̄.

1247. а̄сӣти аси бхаваси. девиндоти сакко девара̄джа̄. мануссабхӯтоти мануссесу бхӯто мануссаджа̄тико. йаккхоти дева̄дибха̄вам̣ пуччхитва̄пи йаккхабха̄вам̣ а̄сан̇канта̄ ваданти.

ида̄ни со девапутто атта̄нам̣ джа̄на̄пенто –

1248. ‘‘серӣсако на̄ма ахамхи йаккхо, канта̄рийо ван̣н̣упатхамхи гутто;

имам̣ падесам̣ абхипа̄лайа̄ми, вачанакаро вессаван̣асса ран̃н̃о’’ти. –

а̄ха. таттха ахамхӣ йаккхоти ахам̣ йаккхо амхи. канта̄рийоти а̄раккхан̣аттхам̣ канта̄ре нийутто. гуттоти гопако. тена̄ха ‘‘абхипа̄лайа̄мӣ’’ти.

ида̄ни ва̄н̣иджа̄ тасса камма̄дӣни пуччханта̄ а̄хам̣су –

1249. ‘‘адхиччаладдхам̣ парин̣а̄маджам̣ те, сайам̣катам̣ уда̄ху девехи диннам̣;

пуччханти там̣ ва̄н̣иджа̄ саттхава̄ха̄, катхам̣ тайа̄ ладдхамидам̣ манун̃н̃а’’нти.

таттха адхиччаладдханти адхиччасамуппаттикам̣, йадиччхакам̣ ладдханти аттхо. парин̣а̄маджам̣ тети нийатисан̇гатибха̄вапарин̣атам̣, ка̄лапарин̣атам̣ ва̄. сайам̣катанти тайа̄ сайамева катам̣, девиддхийа̄ тайа̄ сайамева ниббаттитанти аттхо. уда̄ху девехи диннанти тайа̄ а̄ра̄дхитехи девехи паса̄давасена ниссат̣т̣хам̣.

ида̄ни девапутто чатуропи пака̄ре пат̣иккхипитва̄ пун̃н̃амева ападисанто –

1250. ‘‘на̄дхиччаладдхам̣ на парин̣а̄маджам̣ ме, на сайам̣катам̣ на хи девехи диннам̣;

сакехи каммехи апа̄пакехи, пун̃н̃ехи ме ладдхамидам̣ манун̃н̃а’’нти. –

га̄тхама̄ха.

там̣ сутва̄ ва̄н̣иджа̄ пуна ‘‘на̄дхиччаладдха’’нти га̄тха̄йам̣ пун̃н̃а̄дхикамева те чатуро пака̄ре а̄ропетва̄ пун̃н̃асса ча сарӯпам̣ пуччхим̣су –

1251. ‘‘ким̣ те ватам̣ ким̣ пана брахмачарийам̣, кисса сучин̣н̣асса айам̣ випа̄ко;

пуччханти там̣ ва̄н̣иджа̄ саттхава̄ха̄, катхам̣ тайа̄ ладдхамидам̣ вима̄на’’нти.

таттха ватанти ватасама̄да̄нам̣. брахмачарийанти сет̣т̣хачарийам̣.

пуна девапутто те пат̣иккхипитва̄ атта̄нам̣ йатхӯпачитам̣ пун̃н̃ан̃ча дассенто –

1252. ‘‘мамам̣ па̄йа̄сӣти аху саман̃н̃а̄, раджджам̣ йада̄ ка̄райим̣ косала̄нам̣;

наттхикадит̣т̣хи кадарийо па̄падхаммо, уччхедава̄дӣ ча тада̄ ахосим̣.

1253. ‘‘саман̣о ча кхо а̄си кума̄ракассапо, бахуссуто читтакатхӣ ул̣а̄ро;

со ме тада̄ дхаммакатхам̣ абха̄си, дит̣т̣хивисӯка̄ни винодайӣ ме.

1254. ‘‘та̄хам̣ тасса дхаммакатхам̣ сун̣итва̄, упа̄сакаттам̣ пат̣иведайиссам̣;

па̄н̣а̄типа̄та̄ вирато ахосим̣, локе адиннам̣ париваджджайиссам̣;

амаджджапо но ча муса̄ абха̄н̣им̣, сакена да̄рена ча ахосим̣ тут̣т̣хо.

1255. ‘‘там̣ ме ватам̣ там̣ пана брахмачарийам̣, тасса сучин̣н̣асса айам̣ випа̄ко;

техева каммехи апа̄пакехи, пун̃н̃ехи ме ладдхамидам̣ вима̄на’’нти. –

а̄ха. там̣ сувин̃н̃еййамева.

атха ва̄н̣иджа̄ девапуттам̣ вима̄нан̃часса паччаккхато дисва̄ каммапхалам̣ саддахитва̄ аттано каммапхале саддхам̣ паведента̄ –

1256. ‘‘саччам̣ кира̄хам̣су нара̄ сапан̃н̃а̄, анан̃н̃атха̄ вачанам̣ пан̣д̣ита̄нам̣;

йахим̣ йахим̣ гаччхати пун̃н̃акаммо, тахим̣ тахим̣ модати ка̄мака̄мӣ.

1257. ‘‘йахим̣ йахим̣ сокапариддаво ча, вадхо ча бандхо ча париккилесо;

тахим̣ тахим̣ гаччхати па̄пакаммо, на муччати дуггатийа̄ када̄чӣ’’ти. –

га̄тха̄двайам̣ авочум̣. таттха сокапариддавоти соко ча паридево ча. париккилесоти вутта̄ анаттхуппатти.

евам̣ тесу катхентесуйева вима̄надва̄ре сирӣсаруккхато парипа̄кена муттабандхана̄ парипакка̄ сипа̄т̣ика̄ пати, тена девапутто сапариджано доманассаппатто ахоси. там̣ дисва̄ ва̄н̣иджа̄ –

1258. ‘‘саммӯл̣харӯпова джано ахоси, асмим̣ мухутте калалӣкатова;

джанассимасса туйхан̃ча кума̄ра, аппаччайо кена ну кхо ахосӣ’’ти. –

га̄тхама̄хам̣су. таттха саммӯл̣харӯпова̄ти сокавасена саббасо мӯл̣хасабха̄во вийа. джаноти деваджано. асмим̣ мухуттети имасмим̣ мухуттаматте. калалӣкатоти калалам̣ вийа като, калаланисситаудакӣбхӯто вийа а̄вилоти адхиппа̄йо. джанассимасса туйхан̃ча̄ти имасса тава париджанасса туйхан̃ча. аппаччайоти доманассам̣.

там̣ сутва̄ девапутто –

1259. ‘‘име ча сирӣсавана̄ та̄та̄, дибба̄ гандха̄ сурабхӣ сампаванти;

те сампава̄йанти имам̣ вима̄нам̣, дива̄ ча ратто ча тамам̣ нихантва̄.

1260. ‘‘имесан̃ча кхо вассасатаччайена, сипа̄т̣ика̄ пхалати екамека̄;

ма̄нуссакам̣ вассасатам̣ атӣтам̣, йадагге ка̄йамхи идхӯпапанно.

1261. ‘‘дисва̄нахам̣ вассасата̄ни пан̃ча,

асмим̣ вима̄не т̣хатва̄на та̄та̄;

а̄йуккхайа̄ пун̃н̃аккхайа̄ чависсам̣,

тенева сокена памуччхитосмӣ’’ти. – а̄ха;

1256. таттха сирӣсавана̄ти сирӣсавипинато. та̄та̄ти ва̄н̣идже а̄лапати. име тумха̄кам̣ майхан̃ча паччаккхабхӯта̄ дибба̄ гандха̄ сурабхӣ ативийа сугандха̄йева самантато паванти пава̄йанти. те дибба̄ гандха̄ евам̣ ва̄йанта̄ имам̣ вима̄нам̣ сампава̄йанти саммадева гандхам̣ га̄ха̄пенти, на кевалам̣ сампава̄йанамева, атха кхо аттано пабха̄йа тамампи ниханти. тена̄ха ‘‘дива̄ ча ратто ча тамам̣ нихантва̄’’ти.

1260-61. имесанти сирӣса̄нам̣. сипа̄т̣ика̄ти пхалакут̣т̣хилика̄. пхалатӣти паччитва̄ ван̣т̣ато муччати, пут̣абхедам̣ ва̄ патва̄ сиссати. ма̄нуссакам̣ вассасатам̣ атӣтанти йасма̄ вассасатасса аччайена имасса сирӣсасса сипа̄т̣ика̄ пхалати, айан̃ча пхалита̄, тасма̄ майхам̣ ма̄нуссакам̣ вассасатам̣ атӣтам̣. йадагге йато пат̣т̣ха̄йа, ка̄йамхи идха имасмим̣ деваника̄йе упапанно ниббатто. майхан̃ча деваган̣ана̄йа пан̃ча вассасата̄ни а̄йу, тасма̄ кхӣйати ме а̄йӯти сокавасена сампамӯл̣хоти дассети. тена̄ха ‘‘дисва̄нахам̣ вассасата̄ни пан̃ча…пе… тенева сокена памуччхитосмӣ’’ти.

атха нам̣ ва̄н̣иджа̄ самасса̄сенто –

1262. ‘‘катхам̣ ну сочеййа татха̄видхо со, ладдха̄ вима̄нам̣ атулам̣ чира̄йа;

йе ча̄пи кхо иттарамупапанна̄, те нӯна сочеййум̣ париттапун̃н̃а̄’’ти. –

а̄хам̣су. таттха йа̄дисехи аппа̄йукехи маран̣ам̣ пат̣ичча сочитаббам̣ сийа̄, та̄дисо пана евам̣ дибба̄нубха̄васампанно навутивассасатасахасса̄йуко катхам̣ ну сочеййа, на сочитаббамева̄ти адхиппа̄йо.

девапутто таттакенева самасса̄сетва̄ тесам̣ вачанам̣ сампат̣иччханто тесан̃ча упадесам̣ денто –

1263. ‘‘ануччхавим̣ овадийан̃ча метам̣, йам̣ мам̣ тумхе пеййава̄чам̣ вадетха;

тумхе ча кхо та̄та̄ майа̄нугутта̄, йехиччхакам̣ тена палетха соттхи’’нти. –

га̄тхама̄ха. таттха ануччхавинти ануччхавикам̣, тумха̄камева там̣ йуттарӯпам̣. овадийан̃ча метанти ме майхам̣ тумхехи овадийам̣ ова̄давасена ваттаббаметам̣. йам̣ йасма̄, мам̣ майхам̣, тумхе ‘‘катхам̣ ну сочеййа’’нтиа̄дина̄ пеййава̄чам̣ пийавачанам̣ вадетха. йам̣ ва̄ пеййава̄ча̄йа ваданам̣ катханам̣, там̣ тумха̄камева ануччхавиканти йоджана̄. атха ва̄ йам̣ йасма̄ тумхе пеййава̄чам̣ вадетха, тасма̄ ануччхавикам̣ овадийан̃ча овадитаббам̣ ова̄да̄нурӯпам̣ ка̄таббан̃ча ме майа̄ катам̣, ким̣ пана танти а̄ха ‘‘тумхе ча кхо та̄та̄’’тиа̄ди. таттха майа̄нугутта̄ти имасмим̣ амануссапариггахе маруканта̄ре йа̄ва канта̄ра̄тиккама̄ майа̄ анугутта̄ раккхита̄, йениччхакам̣ йатха̄ручитена, соттхим̣ кхемена, палетха гаччхатха̄ти аттхо.

атха ва̄н̣иджа̄ катан̃н̃убха̄вам̣ пака̄сента̄ –

1264. ‘‘гантва̄ майам̣ синдхусовӣрабхӯмим̣, дханаттхика̄ уддайам̣ паттхайа̄на̄;

йатха̄пайога̄ парипун̣н̣ача̄га̄, ка̄ха̄ма серӣсамахам̣ ул̣а̄ранти. –

га̄тхама̄хам̣су. таттха йатха̄пайога̄ти ида̄ни катапат̣ин̃н̃а̄нурӯпапайога̄. парипун̣н̣ача̄га̄ти саматтача̄га̄, ул̣а̄расса махасса парийаттапаричча̄га̄. маханти уссавапӯджам̣.

пуна девапутто махакаран̣ам̣ пат̣иккхипанто каттаббесу ча те нийодженто –

1265. ‘‘ма̄ чева серӣсамахам̣ акаттха, саббан̃ча во бхависсати йам̣ вадетха;

па̄па̄ни камма̄ни виваджджайа̄тха, дхамма̄нуйоган̃ча адхит̣т̣хаха̄тха̄’’ти. –

га̄тхама̄ха. таттха йам̣ вадетха̄ти йам̣ тумхе кхемена синдхусовӣрадесапаттим̣ таттха ча випулам̣ уддайам̣ ла̄бхам̣ пачча̄сӣсанта̄ ‘‘гантва̄ майа’’нтиа̄дӣни вадатха. саббам̣ там̣ во тумха̄кам̣ татхева бхависсати, таттха никкан̇кха̄ хотха, тумхе пана ито пат̣т̣ха̄йа па̄па̄ни камма̄ни па̄н̣а̄типа̄та̄дӣни виваджджайа̄тха париваджджетха. дхамма̄нуйоганти да̄на̄дикусаладхаммасса ануйун̃джанам̣. адхит̣т̣хаха̄тха̄ти анусиккхатха идам̣ серӣсакамаханти дассети.

йам̣ пана упа̄сакам̣ анугган̣ханто тесам̣ раккха̄варан̣ам̣ ка̄тука̄мо ахоси, тасса гун̣ам̣ киттетва̄ там̣ тесам̣ уддисанто има̄ га̄тха̄йо а̄ха –

1266. ‘‘упа̄сако аттхи имамхи сан̇гхе, бахуссуто сӣлаватӯпапанно;

саддхо ча ча̄гӣ ча супесало ча, вичаккхан̣о сантусито мутӣма̄.

1267. ‘‘сан̃джа̄нама̄но на муса̄ бхан̣еййа, парӯпагха̄та̄йа на четайеййа;

вебхӯтикам̣ песун̣ам̣ но кареййа, сан̣хан̃ча ва̄чам̣ сакхилам̣ бхан̣еййа.

1268. ‘‘сага̄раво саппатиссо винӣто, апа̄пако адхисӣле висуддхо;

со ма̄тарам̣ питаран̃ча̄пи джанту, дхаммена посети арийавутти.

1269. ‘‘ман̃н̃е со ма̄та̄питӯнам̣ ка̄ран̣а̄, бхога̄ни парийесати на аттахету;

ма̄та̄питӯнан̃ча йо аччайена, неккхаммапон̣о чариссати брахмачарийам̣.

1270. ‘‘уджӯ аван̇ко асат̣хо ама̄йо, на лесакаппена ча вохареййа;

со та̄дисо сукатакаммака̄рӣ, дхамме т̣хито кинти лабхетха дуккхам̣.

1271. ‘‘там̣ка̄ран̣а̄ па̄тукатомхи аттана̄, тасма̄ дхаммам̣ пассатха ва̄н̣иджа̄се;

ан̃н̃атра тениха бхасмӣ бхаветха, андха̄кула̄ виппанат̣т̣ха̄ аран̃н̃е;

там̣ кхиппама̄нена лахум̣ парена, сукхо хаве саппурисена сан̇гамо’’ти.

1266. таттха сан̇гхети саттасамӯхе. вичаккхан̣оти таттха таттха каттаббата̄йа кусало. сантуситоти сантут̣т̣хо. мутӣма̄ти каммассакатан̃а̄н̣а̄дина̄ идхалокапаралокахита̄нам̣ мунанато мутима̄.

1267. сан̃джа̄нама̄но на муса̄ бхан̣еййа̄ти сампаджа̄намуса̄ на бха̄сеййа. вебхӯтиканти сахита̄нам̣ вина̄бха̄вакаран̣ато ‘‘вебхӯтика’’нти ладдхана̄мам̣ писун̣ам̣, но кареййа на вадеййа.

1268. саппатиссоти патиссайо гарут̣т̣ха̄нийесу нива̄тавуттикатта̄ сораччам̣, саха патиссена̄ти саппатиссо. адхисӣлети упа̄сакена раккхитаббаадхисӣласиккха̄йа. арийавуттӣти парисуддхавутти.

1269. неккхаммапон̣оти нибба̄нанинно. чариссати брахмачарийанти паббаджджам̣ са̄санабрахмачарийам̣ чариссати.

1270. лесакаппена̄ти каппийалесена. на ча вохареййа̄ти ма̄йа̄са̄т̣хеййавасена вачанам̣ на ниччха̄реййа. дхамме т̣хито кинти лабхетха дуккханти евам̣ вуттанайена дхамме т̣хито дхаммача̄рӣ самача̄рӣ кинти кена пака̄рена дуккхам̣ лабхетха па̄пун̣еййа.