3. чхаттама̄н̣авакавима̄наван̣н̣ана̄

йо вадатам̣ паваро мануджесӯти чхаттама̄н̣авакавима̄нам̣. тасса ка̄ уппатти? бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване. тена самайена сетабйа̄йам̣ ан̃н̃атарасса бра̄хман̣асса киччха̄ладдхо путто чхатто на̄ма бра̄хман̣ама̄н̣аво ахоси. со вайаппатто питара̄ песито уккат̣т̣хам̣ гантва̄ бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса сантике медха̄вита̄йа аналасата̄йа ча на чиренева манте виджджа̄т̣т̣ха̄на̄ни ча уггахетва̄ бра̄хман̣асиппе ниппхаттим̣ патто. со а̄чарийам̣ абхива̄детва̄ ‘‘майа̄ тумха̄кам̣ сантике сиппам̣ сиккхитам̣, ким̣ во гарудаккхин̣ам̣ демӣ’’ти а̄ха. а̄чарийо ‘‘гарудаккхин̣а̄ на̄ма антева̄сикасса вибхава̄нурӯпа̄, каха̄пан̣асахассама̄нехӣ’’ти а̄ха. чхаттама̄н̣аво а̄чарийам̣ абхива̄детва̄ сетабйам̣ гантва̄ ма̄та̄питаро вандитва̄ техи абхинандийама̄но катапат̣исантха̄ро таматтхам̣ питу а̄рочетва̄ ‘‘детха ме да̄таббайуттакам̣, аджджева датва̄ а̄гамисса̄мӣ’’ти а̄ха. там̣ ма̄та̄питаро ‘‘та̄та, аджджа вика̄ло, све гамиссасӣ’’ти ватва̄ каха̄пан̣е нӣхаритва̄ бхан̣д̣икам̣ бандха̄петва̄ т̣хапесум̣. чора̄ там̣ паваттим̣ н̃атва̄ чхаттама̄н̣авакасса гаманамагге ан̃н̃атарасмим̣ ванагахане нилӣна̄ аччхим̣су ‘‘ма̄н̣авам̣ ма̄ретва̄ каха̄пан̣е ган̣хисса̄ма̄’’ти.

бхагава̄ паччӯсасамайе маха̄карун̣а̄сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа локам̣ волокенто чхаттама̄н̣авакасса саран̣есу ча сӣлесу ча патит̣т̣ха̄нам̣, чорехи ма̄ритасса девалоке ниббаттим̣, тато саха вима̄нена а̄гатасса таттха саннипатитапариса̄йа ча дхамма̄бхисамайам̣ дисва̄ пат̣хаматарамева гантва̄ ма̄н̣авакасса гаманамагге ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣди. ма̄н̣аво а̄чарийадханам̣ гахетва̄ сетабйато уккат̣т̣ха̄бхимукхо гаччханто антара̄магге бхагавантам̣ нисиннам̣ дисва̄ упасан̇камитва̄ ат̣т̣ха̄си. ‘‘кухим̣ гамиссасӣ’’ти бхагавата̄ вутто ‘‘уккат̣т̣хам̣, бхо готама, гамисса̄ми майхам̣ а̄чарийасса поккхараса̄тисса гарудаккхин̣ам̣ да̄ту’’нти а̄ха. атха бхагава̄ ‘‘джа̄на̄си пана твам̣, ма̄н̣ава, тӣн̣и саран̣а̄ни, пан̃ча сӣла̄нӣ’’ти ватва̄ тена ‘‘на̄хам̣ джа̄на̄ми, киматтхийа̄ни панета̄ни кӣдиса̄ни ча̄’’ти вутте ‘‘идамӣдиса’’нти саран̣агаманасса сӣласама̄да̄насса ча пхала̄нисам̣сам̣ вибха̄ветва̄ ‘‘угган̣ха̄хи та̄ва, ма̄н̣авака, саран̣агаманавидхи’’нти ватва̄ ‘‘са̄дху угган̣хисса̄ми, катхетха бханте бхагава̄’’ти тена йа̄чито тасса ручийа̄ анурӯпам̣ га̄тха̄бандхавасена саран̣агаманавидхим̣ дассенто –

886. ‘‘йо вадатам̣ паваро мануджесу, сакйамунӣ бхагава̄ катакиччо;

па̄рагато балавӣрийасаман̇гӣ, там̣ сугатам̣ саран̣аттхамупехи.

887. ‘‘ра̄гавира̄гаманеджамасокам̣, дхаммамасан̇кхатамаппат̣икӯлам̣;

мадхурамимам̣ пагун̣ам̣ сувибхаттам̣, дхаммамимам̣ саран̣аттхамупехи.

888. ‘‘йаттха ча динна махаппхалама̄ху, чатӯсу сучӣсу пурисайугесу;

ат̣т̣ха ча пуггала дхаммадаса̄ те, сан̇гхамимам̣ саран̣аттхамупехӣ’’ти. –

тиссо га̄тха̄йо абха̄си.

886. таттха йоти анийамитавачанам̣, тасса ‘‘та’’нти имина̄ нийаманам̣ ведитаббам̣. вадатанти ваданта̄нам̣. павароти сет̣т̣хо, катхика̄нам̣ уттамо ва̄дӣвароти аттхо. мануджесӯти уккат̣т̣ханиддесо йатха̄ ‘‘саттха̄ деваманусса̄на’’нти. бхагава̄ пана деваманусса̄нампи брахма̄нампи саббесампи сатта̄нам̣ паваройева, бхагавато ча чаримабхаве мануссесу уппанната̄йа вуттам̣ ‘‘мануджесӯ’’ти. тенева̄ха ‘‘сакйамунӣ’’ти. сакйакулаппасутата̄йа сакйо, ка̄йамонеййа̄дӣхи саманна̄гатато анавасесасса ча н̃еййасса мунанато муни ча̄ти сакйамуни. бха̄гйавантата̄дӣхи чатӯхи ка̄ран̣ехи бхагава̄. чатӯхи маггехи ка̄таббасса парин̃н̃а̄дипабхедасса сол̣асавидхасса киччасса кататта̄ ниппха̄дитатта̄ катакиччо. па̄рам̣ сакка̄йасса паратӣрам̣ нибба̄нам̣ гато сайамбхун̃а̄н̣ена адхигатоти па̄рагато. асадисена ка̄йабалена, анан̃н̃аса̄дха̄ран̣ена н̃а̄н̣абалена, чатуббидхасаммаппадха̄навӣрийена ча саманна̄гататта̄ балавӣрийасаман̇гӣ. собханагаманатта̄, сундарам̣ т̣ха̄нам̣ гататта̄, самма̄ гататта̄, самма̄ ча гадитатта̄ сугато. там̣ сугатам̣ самма̄самбуддхам̣ саран̣аттхам̣ саран̣а̄йа пара̄йан̣а̄йа апа̄йадуккхават̣т̣адуккхапаритта̄н̣а̄йа упехи упагаччха, аджджа пат̣т̣ха̄йа ахитаниваттанена хитасам̣вад̣д̣ханена ‘‘айам̣ ме бхагава̄ саран̣ам̣ та̄н̣ам̣ лен̣ам̣ пара̄йан̣ам̣ гати пат̣исаран̣а’’нти бхаджа сева, евам̣ джа̄на̄хи ва̄ буджджхассӯти аттхо.

887. ра̄гавира̄ганти арийамаггама̄ха. тена хи арийа̄ ана̄дика̄лабха̄витампи ра̄гам̣ вирадждженти. анеджамасоканти арийапхалам̣. тан̃хи еджа̄сан̇кха̄та̄йа тан̣ха̄йа авасит̣т̣ха̄нан̃ча соканимитта̄нам̣ килеса̄нам̣ саббасо пат̣иппассамбханато ‘‘анеджам̣ асока’’нти ча вуччати. дхамманти сабха̄вадхаммам̣. сабха̄вато гахетаббадхаммо хеса йадидам̣ маггапхаланибба̄на̄ни, на парийаттидхаммо вийа пан̃н̃аттидхаммавасена. дхамманти ва̄ параматтхадхаммам̣, нибба̄нанти аттхо. самечча самбхуййа паччайехи катам̣ сан̇кхатам̣, на сан̇кхатанти асан̇кхатам̣. тадева нибба̄нам̣. наттхи еттха кин̃чипи пат̣икӯланти аппат̣икӯлам̣. саванавела̄йам̣ упапариккхан̣авела̄йам̣ пат̣ипаджджанавела̄йанти саббада̄пи ит̣т̣хамева̄ти мадхурам̣. саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асанниссайа̄йа пат̣ибха̄насампада̄йа паваттитатта̄ суппаваттибха̄вато нипун̣абха̄вато ча пагун̣ам̣. вибхаджитаббасса аттхасса кхандха̄дивасена кусала̄дивасена уддеса̄дивасена ча сут̣т̣ху вибхаджанато сувибхаттам̣. тӣхипи падехи парийаттидхаммамева вадати. тенева хисса а̄па̄тхака̄ле вийа вимадданака̄лепи катхентасса вийа сун̣антасса̄пи саммукхӣбха̄вато убхатопаччаккхата̄йа дассанаттхам̣ ‘‘има’’нти вуттам̣. дхамманти йатха̄вапат̣ипаджджанте апа̄йадуккхапа̄тато дха̄ран̣аттхена дхаммам̣, идам̣ чатуббидхасса̄пи дхаммасса са̄дха̄ран̣авачанам̣. парийаттидхаммопи хи саран̣есу ча сӣлесу ча патит̣т̣ха̄наматта̄йапи йатха̄вапат̣ипаттийа̄ апа̄йадуккхапа̄тато дха̄рети ева. имасса ча аттхасса идамева вима̄нам̣ са̄дхаканти дат̣т̣хаббам̣. са̄дха̄ран̣абха̄вена йатха̄вуттадхаммасса паччаккхам̣ катва̄ дассенто пуна ‘‘има’’нти а̄ха.

888. йаттха̄ти йасмим̣ арийасан̇гхе. диннанти париччаттам̣ анна̄дидеййадхаммам̣. динна махаппхаланти га̄тха̄сукхаттхам̣ ануна̄сикалопо като. аччантамева килеса̄сучито висуджджханена сучӣсу ‘‘сота̄панно сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно’’тиа̄дина̄ (а. ни. 8.60) вуттесу чатӯсу пурисайугесу. ат̣т̣ха̄ти маггат̣т̣хапхалат̣т̣хесу йугал̣е акатва̄ висум̣ висум̣ гахан̣ена ат̣т̣ха пуггала̄. га̄тха̄сукхаттхамева четтха ‘‘пуггала дхаммадаса̄’’ти рассам̣ катва̄ ниддесо. дхаммадаса̄ти чатусаччадхаммасса нибба̄надхаммасса ча паччаккхато дассанака̄. дит̣т̣хисӣласа̄ман̃н̃ена сам̣хатабха̄вена сан̇гхам̣.

евам̣ бхагавата̄ тӣхи га̄тха̄хи саран̣агун̣асандассанена саддхим̣ саран̣агаманавидхимхи вутте ма̄н̣аво там̣там̣саран̣агун̣а̄нуссаран̣амукхена саран̣агаманавидхино аттано хадайе т̣хапитабха̄вам̣ вибха̄венто тасса̄ тасса̄ га̄тха̄йа анантарам̣ ‘‘йо вадатам̣ паваро’’тиа̄дина̄ там̣ там̣ га̄тхам̣ паччанубха̄си. евам̣ паччанубха̄ситва̄ т̣хитасса пан̃ча сиккха̄пада̄ни сарӯпато пхала̄нисам̣сато ча вибха̄ветва̄ тесам̣ сама̄да̄навидхим̣ катхеси. со тампи сут̣т̣ху упадха̄ретва̄ пасаннама̄насо ‘‘ханда̄хам̣ бхагава̄ гамисса̄мӣ’’ти ватва̄ ратанаттайагун̣ам̣ ануссаранто там̣йева маггам̣ пат̣ипаджджи. бхагава̄пи ‘‘алам̣ имасса еттакам̣ кусалам̣ девалокӯпапаттийа̄’’ти джетаванамева агама̄си.

ма̄н̣авасса пана пасанначиттасса ратанаттайагун̣ам̣ саллаккхан̣авасена ‘‘саран̣ам̣ упемӣ’’ти паваттачиттуппа̄дата̄йа саран̣есу ча, бхагавата̄ вуттанайена пан̃чаннам̣ сӣла̄нам̣ адхит̣т̣ха̄нена сӣлесу ча патит̣т̣хитасса тенева найена ратанаттайагун̣е ануссарантассева гаччхантасса чора̄ магге парийут̣т̣хим̣су. со те аган̣етва̄ ратанаттайагун̣е ануссарантойева гаччхати. тан̃чеко чоро гумбантарам̣ упанисса̄йа т̣хито висапӣтена сарена сахаса̄ва виджджхитва̄ джӣвитаккхайам̣ па̄петва̄ каха̄пан̣абхан̣д̣икам̣ гахетва̄ аттано саха̄йехи саддхим̣ пакка̄ми. ма̄н̣аво пана ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣сабхаване тим̣сайоджанике канакавима̄не суттаппабуддхо вийа аччхара̄сахассапаривуто сат̣т̣хисакат̣абха̄ра̄лан̇ка̄рапат̣иман̣д̣итаттабха̄во ниббатти, тасса вима̄насса а̄бха̄ са̄тирека̄ни вӣсатийоджана̄ни пхаритва̄ тит̣т̣хати.

атха ма̄н̣авам̣ ка̄лакатам̣ дисва̄ сетабйага̄мава̄сино манусса̄ сетабйам̣ гантва̄ тасса ма̄та̄питӯнам̣ уккат̣т̣хага̄мава̄сино ча уккат̣т̣хам̣ гантва̄ бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса катхесум̣. там̣ сутва̄ тасса ма̄та̄питаро н̃а̄тимитта̄ бра̄хман̣о ча поккхараса̄ти сапарива̄ра̄ ассумукха̄ родама̄на̄ там̣ падесам̣ агамам̣су, йебхуййена сетабйава̄сино ча уккат̣т̣хава̄сино ча иччха̄нан̇галава̄сино ча саннипатим̣су, маха̄сама̄гамо ахоси. атха ма̄н̣авасса ма̄та̄питаро маггасса авидӯре читакам̣ саджджетва̄ сарӣракиччам̣ ка̄тум̣ а̄рабхим̣су.

атха бхагава̄ чинтеси ‘‘майи гате чхаттама̄н̣аво мам̣ вандитум̣ а̄гамиссати, а̄гатан̃ча там̣ катакаммам̣ катха̄пенто каммапхалам̣ паччаккхам̣ ка̄ретва̄ дхаммам̣ десесса̄ми, евам̣ маха̄джанасса дхамма̄бхисамайо бхависсатӣ’’ти чинтетва̄ махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ там̣ падесам̣ упагантва̄ ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣди чхаббан̣н̣абуддхарам̣сийо виссадждженто. атха чхаттама̄н̣авадевапуттопи аттано сампаттим̣ паччавеккхитва̄, тасса̄ ка̄ран̣ам̣ упадха̄ренто саран̣агаманан̃ча сӣласама̄да̄нан̃ча дисва̄, вимхайаджа̄то бхагавати сан̃джа̄тапаса̄дабахума̄но ‘‘ида̄нева̄хам̣ гантва̄ бхагавантан̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча вандисса̄ми, ратанаттайагун̣е ча маха̄джанасса па̄кат̣е карисса̄мӣ’’ти катан̃н̃утам̣ нисса̄йа сакалам̣ там̣ аран̃н̃ападесам̣ ека̄локам̣ каронто, саха вима̄нена а̄гантва̄ вима̄нато оруйха махата̄ парива̄рена саддхим̣ диссама̄нарӯпо упасан̇камитва̄ бхагавато па̄десу сираса̄ нипатанто абхива̄детва̄ ан̃джалим̣ паггайха екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. там̣ дисва̄ маха̄джано ‘‘ко ну кхо айам̣ дево ва̄ брахма̄ ва̄’’ти аччхарийаббхутаджа̄то упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ парива̄реси. бхагава̄ тена катапун̃н̃акаммам̣ па̄кат̣ам̣ ка̄тум̣ –

889. ‘‘на татха̄ тапати набхе сӯрийо, чандо ча на бха̄сати на пхуссо;

йатха̄ атуламидам̣ махаппабха̄сам̣, ко ну твам̣ тидива̄ махим̣ упа̄га̄.

890. ‘‘чхиндати рам̣сӣ пабхан̇карасса, са̄дхикавӣсатийоджана̄ни а̄бха̄;

раттимапи йатха̄ дивам̣ кароти, парисуддхам̣ вималам̣ субхам̣ вима̄нам̣.

891. ‘‘бахупадумавичитрапун̣д̣арӣкам̣, вокин̣н̣ам̣ кусумехи некачиттам̣;

араджавираджахемаджа̄лачханнам̣, а̄ка̄се тапати йатха̄пи сӯрийо.

892. ‘‘раттамбарапӣтава̄саса̄хи, агарупийан̇гучандануссада̄хи;

кан̃чанатанусаннибхаттача̄хи, парипӯрам̣ гаганам̣ва та̄рака̄хи.

893. ‘‘нарана̄рийо бахукеттханекаван̣н̣а̄, кусумавибхӯсита̄бхаран̣еттха сумана̄;

анилапамун̃чита̄ паванти сурабхим̣, тапанийавитата̄ суван̣н̣ачханна̄.

894. ‘‘кисса сам̣йамасса айам̣ випа̄ко, кена̄си каммапхаленидхӯпапанно;

йатха̄ ча те адхигатамидам̣ вима̄нам̣, таданупадам̣ авача̄си иггха пут̣т̣хо’’ти. –

там̣ девапуттам̣ пат̣ипуччхи.

886. таттха тапатӣти диппати. набхети а̄ка̄се. пхуссоти пхуссата̄рака̄. атуланти анупамам̣, аппама̄н̣ам̣ ва̄. идам̣ вуттам̣ хоти – йатха̄ идам̣ тава вима̄нам̣ анупамам̣ аппама̄н̣ам̣ пабхассарабха̄вена тато ева махаппабха̄сам̣ а̄ка̄се диппати, на татха̄ та̄ракарӯпа̄ни диппанти, на чандо, та̄ни та̄ва тит̣т̣ханту, на̄пи сӯрийо диппати, евам̣бхӯто ко ну твам̣ девалокато имам̣ бхӯмипадесам̣ упагато, там̣ па̄кат̣ам̣ катва̄ имасса маха̄джанасса катхехӣти.

890. чхиндатӣти виччхиндати, паваттитум̣ аденто пат̣иханатӣти аттхо. рам̣сӣти расмийо. пабхан̇карасса̄ти сӯрийасса. тасса ча вима̄насса пабха̄ самантато пан̃чавӣсати йоджана̄ни пхаритва̄ тит̣т̣хати. тена̄ха ‘‘са̄дхикавӣсатийоджана̄ни а̄бха̄’’ти. раттимапи йатха̄ дивам̣ каротӣти аттано пабха̄йа андхака̄рам̣ видхамантам̣ раттибха̄гампи дивасабха̄гам̣ вийа кароти. парисамантато анто чева бахи ча суддхата̄йа парисуддхам̣. саббасо мала̄бха̄вена вималам̣. сундарата̄йа субхам̣.

891. бахупадумавичитрапун̣д̣арӣканти бахувидхараттакамалан̃чева вичиттаван̣н̣асетакамалан̃ча. сетакамалам̣ падумам̣, раттакамалам̣ пун̣д̣арӣканти ваданти. вокин̣н̣ам̣ кусумехӣти ан̃н̃ехи ча на̄на̄видхехи пуппхехи самокин̣н̣ам̣. некачиттанти ма̄ла̄каммалата̄камма̄дина̄на̄видхавичиттам̣. араджавираджахемаджа̄лачханнанти сайам̣ апагатараджам̣ вираджена ниддосена кан̃чанаджа̄лена чха̄дитам̣.

892. раттамбарапӣтава̄саса̄хӣти раттаваттха̄хи чева пӣтаваттха̄хи ча. ека̄ хи раттам̣ диббаваттхам̣ нива̄сетва̄ пӣтам̣ уттарийам̣ кароти, апара̄ пӣтам̣ нива̄сетва̄ раттам̣ уттарийам̣ кароти. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘раттамбарапӣтава̄саса̄хӣ’’ти. агарупийан̇гучандануссада̄хӣти агаругандхена пийан̇гума̄ла̄хи чанданагандхехи ча уссада̄хи, уссаннадибба̄гаругандха̄дика̄хӣти аттхо. кан̃чанатанусаннибхаттача̄хӣти канакасадисасукхумаччхавӣхи. парипӯранти тахам̣ тахам̣ вичарантӣхи сан̇гӣтипасута̄хи ча парипун̣н̣ам̣.

893. бахукеттха̄ти бахука̄ еттха. анекаван̣н̣а̄ти на̄на̄рӯпа̄. кусамавибхӯсита̄бхаран̣а̄ти висесато сурабхива̄йанаттхам̣ диббакусумехи алан̇катадибба̄бхаран̣а̄. еттха̄ти етасмим̣ вима̄не. сумана̄ти сундарамана̄ памудитачитта̄. анилапамун̃чита̄ паванти сурабхинти анилена памун̃читагандха̄нам̣ пуппха̄нам̣ ва̄йуна̄ вимуттапаттапут̣ам̣ вийа вибандхата̄йа викаситата̄йа ча сугандхам̣ пава̄йанти. ‘‘анилападхӯпита̄’’типи пат̣ханти, ва̄тена мандам̣ а̄вуйхама̄на̄ хемамайапуппха̄ти аттхо. канакачӣрака̄дӣхи вен̣иа̄дӣсу отатата̄йа тапанийавитата̄. йебхуййена кан̃чана̄бхаран̣ехи аччха̄дитасарӣрата̄йа суван̣н̣ачханна̄. нарана̄рийоти девапутта̄ девадхӣтаро ча бахука̄ еттха тава вима̄нети дассети.

894. ин̇гха̄ти чоданаттхе нипа̄то пут̣т̣хоти пуччхито имасса маха̄джанасса каммапхалапаччаккхабха̄ва̄йа̄ти адхиппа̄йо.

тато девапутто има̄хи га̄тха̄хи бйа̄ка̄си –

895. ‘‘сайамидха патхе самечча ма̄н̣авена, саттха̄нуса̄си анукампама̄но;

тава ратанаварасса дхаммам̣ сутва̄, карисса̄мӣти ча бравиттха чхатто.

896. ‘‘джинаварапаварам̣ упехи саран̣ам̣, дхамман̃ча̄пи татхева бхиккхусан̇гхам̣;

ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бханте, паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄сим̣.

897. ‘‘ма̄ ча па̄н̣авадхам̣ вивидхам̣ чарассу асучим̣,

на хи па̄н̣есу асан̃н̃атам̣ аван̣н̣айим̣су саппан̃н̃а̄;

ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бханте, паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄сим̣.

898. ‘‘ма̄ ча параджанасса раккхитампи, а̄да̄таббамаман̃н̃итхо адиннам̣;

ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бханте, паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄сим̣.

899. ‘‘ма̄ ча параджанасса раккхита̄йо, парабхарийа̄ агама̄ анарийаметам̣;

ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бханте, паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄сим̣.

900. ‘‘ма̄ ча витатхам̣ ан̃н̃атха̄ абха̄н̣и, на хи муса̄ва̄дам̣ аван̣н̣айим̣су саппан̃н̃а̄;

ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бханте, паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄сим̣.

901. ‘‘йена ча пурисасса апети сан̃н̃а̄, там̣ маджджам̣ париваджджайассу саббам̣;

ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бханте, паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄сим̣.

902. ‘‘сва̄хам̣ идха пан̃ча сиккха̄ каритва̄, пат̣ипаджджитва̄ татха̄гатасса дхамме;

двепатхамагама̄сим̣ чорамаджджхе, те мам̣ таттха вадхим̣су бхогахету.

903. ‘‘еттакамидам̣ ануссара̄ми кусалам̣, тато парам̣ на ме виджджати ан̃н̃ам̣;

тена сучаритена каммуна̄хам̣, уппанно тидивесу ка̄мака̄мӣ.

904. ‘‘пасса кхан̣амухуттасан̃н̃амасса, анудхаммаппат̣ипаттийа̄ випа̄кам̣;

джаламива йасаса̄ самеккхама̄на̄, бахука̄мам̣ пихайанти хӣнакамма̄.

905. ‘‘пасса катипайа̄йа десана̄йа, сугатин̃чамхи гато сукхан̃ча патто;

йе ча те сататам̣ сун̣анти дхаммам̣, ман̃н̃е те аматам̣ пхусанти кхемам̣.

906. ‘‘аппампи катам̣ маха̄випа̄кам̣, випулам̣ хоти татха̄гатасса дхамме;

пасса катапун̃н̃ата̄йа чхатто, обха̄сети патхавим̣ йатха̄пи сӯрийо.

907. ‘‘кимидам̣ кусалам̣ кима̄чарема, иччеке хи самечча мантайанти;

те майам̣ пунарева ладдха ма̄нусаттам̣, пат̣ипанна̄ вихарему сӣлаванто.

908. ‘‘бахука̄ро анукампако ча саттха̄, ити ме сати агама̄ дива̄ дивасса;

сва̄хам̣ упагатомхи саччана̄мам̣, анукампассу пунапи сун̣емха дхаммам̣.

909. ‘‘йе чидха паджаханти ка̄мара̄гам̣, бхавара̄га̄нусайан̃ча паха̄йа мохам̣;

на ча те пуна мупенти габбхасеййам̣, паринибба̄нагата̄ хи сӣтибхӯта̄’’ти.

895. таттха сайамидха патхе самечча ма̄н̣авена̄ти идха имасмим̣ патхе маха̄магге сайамева упагатена ма̄н̣авена бра̄хман̣акума̄рена самечча сама̄гантва̄. дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикапараматтхехи сатта̄нам̣ йатха̄рахамануса̄санато саттха̄ бхагава̄, твам̣ йам̣ ма̄н̣авам̣ йатха̄дхаммам̣ ануса̄си анукампама̄но анугган̣ханто, тава ратанаварасса аггаратанасса самма̄самбуддхасса, там̣ дхаммам̣ сутва̄ ити евам̣ карисса̄ми йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджисса̄мӣти, со чхатто чхаттана̄мако ма̄н̣аво бравиттха катхесӣти падайоджана̄.

896. евам̣ йатха̄пуччхитам̣ каммам̣ ка̄ран̣ато дассетва̄ ида̄ни там̣ сарӯпато вибха̄гато ча дассенто саттха̄ра̄ сама̄дапитабха̄вам̣ аттана̄ ча таттха паччха̄ патит̣т̣хитабха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘джинаварапавара’’нтиа̄дима̄ха. таттха ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бхантети бханте бхагава̄ ‘‘саран̣агаманам̣ джа̄на̄сӣ’’ти тайа̄ вутто ‘‘но’’ти на ‘‘джа̄на̄мӣ’’ти пат̣хамам̣ авочам̣ ахам̣. паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄синти паччха̄ тайа̄ вуттам̣ катхам̣ париваттенто тава вачанам̣ татхева ака̄сим̣ пат̣ипаджджим̣, тӣн̣ипи саран̣а̄ни упагаччхинти аттхо.

897. вивидханти учча̄вачам̣, аппаса̄ваджджам̣ маха̄са̄ваджджан̃ча̄ти аттхо. ма̄ чарассӯти ма̄ ака̄си. асучинти килеса̄сучимиссата̄йа на сучим̣. па̄н̣есу асан̃н̃атанти па̄н̣агха̄тато авиратам̣. на хи аван̣н̣айим̣сӯти на хи ван̣н̣айанти. паччӯппаннака̄латтхе хи идам̣ атӣтака̄лавачанам̣. атха ва̄ ‘‘аван̣н̣айим̣сӯ’’ти екадесена сакаласса ка̄ласса упалаккхан̣ам̣, тасма̄ йатха̄ на ван̣н̣айим̣су атӣтамаддха̄нам̣, евам̣ етарахипи на ван̣н̣айанти, ана̄гатепи на ван̣н̣айиссантӣти вуттам̣ хоти.

898-900. параджанасса раккхитанти парапариггахитаваттху. тена̄ха ‘‘адинна’’нти. ма̄ агама̄ти ма̄ аджджха̄чари. витатханти ататхам̣, муса̄ти аттхо. ан̃н̃атха̄ти ан̃н̃атха̄ва, витатхасан̃н̃ӣ евам̣ витатханти джа̄нанто евам̣ ма̄ бхан̣ӣти аттхо.

901. йена̄ти йена маджджена, пӣтена̄ти адхиппа̄йо. апетӣти вигаччхати. сан̃н̃а̄ти дхаммасан̃н̃а̄, локасан̃н̃а̄ ева ва̄. саббанти анавасесам̣, бӣджато пат̣т̣ха̄йа̄ти аттхо.

902. сва̄ханти со тада̄ чхаттама̄н̣авабхӯто ахам̣. идха имасмим̣ маггападесе, имасмим̣ ва̄ тава са̄сане. тена̄ха ‘‘татха̄гатасса дхамме’’ти. пан̃ча сиккха̄ти пан̃ча сӣла̄ни. каритва̄ти а̄дийитва̄, адхит̣т̣ха̄йа̄ти аттхо. двепатханти двиннам̣ га̄масӣма̄нам̣ вемаджджхабхӯтам̣ патхам̣, сӣмантарикапатханти аттхо. тети те чора̄. таттха̄ти сӣмантарикамагге. бхогахетӯти а̄мисакин̃чиккханимиттам̣.

903. татоти йатха̄вуттакусалато парам̣ упари ан̃н̃ам̣ кусалам̣ на виджджати на упалаббхати, йамахам̣ ануссареййанти аттхо. ка̄мака̄мӣти йатхиччхитака̄магун̣асаман̇гӣ.

904. кхан̣амухуттасан̃н̃амасса̄ти кхан̣амухуттаматтам̣ паваттасӣласса. анудхаммаппат̣ипаттийа̄ти йатха̄дхигатасса пхаласса анурӯпадхаммам̣ пат̣ипаджджама̄насса бхагава̄ пасса, туйхам̣ ова̄дадхаммасса ва̄ анурӯпа̄йа дхаммапат̣ипаттийа̄ вуттанийа̄менева саран̣агаманасса сӣласама̄да̄насса ча̄ти аттхо. джаламива йасаса̄ти иддхийа̄ парива̄расампаттийа̄ ча джалантам̣ вийа. самеккхама̄на̄ти пассанта̄. бахука̄ти бахаво. пихайантӣти ‘‘катхам̣ ну кхо майам̣ едиса̄ бхавеййа̄ма̄’’ти паттхенти. хӣнакамма̄ти мама сампаттито нихӣнабхога̄.

905. катипайа̄йа̄ти аппика̄йа. йети йе бхиккхӯ чева упа̄сака̄дайо ча. ча-саддо бйатиреке. тети тава. сататанти дивасе дивасе.

906. випуланти ул̣а̄рапхалам̣ випула̄нубха̄вам̣. татха̄гатасса дхаммети татха̄гатасса са̄сане ова̄де т̣хатва̄ катанти йоджана̄. евам̣ ануддесикавасена вуттамеваттхам̣ аттуддесикавасена дассенто ‘‘пасса̄’’тиа̄дима̄ха. таттха пасса̄ти бхагавантам̣ вадати, атта̄намева ва̄ ан̃н̃ам̣ вийа ча катва̄ вадати.

907. кимидам̣ кусалам̣ кима̄чарема̄ти кусалам̣ на̄метам̣ ким̣сабха̄вам̣ кӣдисам̣, катхам̣ ва̄ там̣ а̄чареййа̄ма. иччеке хи самечча мантайантӣти евамеке самечча сама̄гантва̄ патхавим̣ париваттента̄ вийа синерум̣ уккхипанта̄ вийа ча судуккарам̣ катва̄ мантайанти вича̄ренти, майам̣ пана акиччхенева пунапи кусалам̣ а̄чареййа̄ма̄ти адхиппа̄йо. тенева̄ха ‘‘майа’’нтиа̄ди.

908. бахука̄роти бахӯпака̄ро, маха̄упака̄ро ва̄. анукампакоти ка̄рун̣ико. ма-ка̄ро падасандхикаро. итӣти евам̣, бхагавато аттани пат̣ипанна̄ка̄рам̣ сандха̄йа вадати. ме сатӣти майи сати виджджама̄не, чорехи авадхите ева̄ти аттхо. дива̄ дивасса̄ти дивасассапи дива̄, ка̄лассева̄ти аттхо. сва̄ханти со чхаттама̄н̣авабхӯто ахам̣. саччана̄манти ‘‘бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо’’тиа̄дина̄мехи авитатхана̄мам̣ бхӯтаттхана̄мам̣. анукампассӯти анугган̣ха̄хи. пунапӣти бхиййопи сун̣ему, тава дхаммам̣ сун̣еййа̄майева̄ти аттхо.

евам̣ девапутто саббаметам̣ катан̃н̃ута̄бха̄ве т̣хатва̄ саттху пайирупа̄сане ча дхаммассаване ча атиттимева дӣпенто вадати. бхагава̄ девапуттасса ча таттха саннипатитапариса̄йа ча аджджха̄сайам̣ олокетва̄ анупуббикатхам̣ катхеси. атха несам̣ аллачиттатам̣ н̃атва̄ са̄муккам̣сикам̣ дхаммадесанам̣ пака̄сеси. десана̄парийоса̄не девапутто чева ма̄та̄питаро часса сота̄паттипхале патит̣т̣хахим̣су, махато ча джанака̄йасса дхамма̄бхисамайо ахоси.

909. пат̣хамапхале патит̣т̣хито девапутто упаримаггесу аттано гаручиттӣка̄рам̣, тададхигамасса ча маха̄нисам̣сатам̣ вибха̄венто ‘‘йе чидха паджаханти ка̄мара̄га’’нти парийоса̄нага̄тхама̄ха. тассаттхо – йе идха имасмим̣ са̄сане т̣хита̄ паджаханти анавасесато самуччхинданти ка̄мара̄гам̣, на ча те пуна упенти габбхасеййам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ самуччхиннатта̄. йе ча пана паха̄йа мохам̣ саббасо самуггха̄тетва̄ бхавара̄га̄нусайан̃ча паджаханти, те пуна упенти габбхасеййанти ваттаббамева наттхи. касма̄? паринибба̄нагата̄ хи сӣтибхӯта̄, те хи уттамапуриса̄ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄нам̣ гата̄ евам̣ идхева саббаведайита̄нам̣ саббапарил̣а̄ха̄нам̣ бйантибха̄вена сӣтибхӯта̄.

ити девапутто аттано арийасотасама̄паннабха̄вам̣ паведенто анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ десана̄йа кӯт̣ам̣ гахетва̄ бхагавантам̣ вандитва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ бхиккхусан̇гхасса апачитим̣ дассетва̄ ма̄та̄питаро а̄пуччхитва̄ девалокамева гато, саттха̄пи ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ гато саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. ма̄н̣авасса пана ма̄та̄питаро бра̄хман̣о поккхараса̄ти саббо ча маха̄джано бхагавантам̣ анугантва̄ ниватти. бхагава̄ джетаванам̣ гантва̄ саннипатита̄йа париса̄йа имам̣ вима̄нам̣ виттха̄рато катхеси. са̄ десана̄ маха̄джанасса са̄ттхика̄ ахосӣти.

чхаттама̄н̣авакавима̄наван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.