5. маха̄ратхавагго
1. ман̣д̣ӯкадевапуттавима̄наван̣н̣ана̄
маха̄ратхавагге ко ме вандати па̄да̄нӣти ман̣д̣ӯкадевапуттавима̄нам̣. тасса ка̄ уппатти? бхагава̄ чампа̄йам̣ вихарати гаггара̄йа поккхаран̣ийа̄ тӣре. со паччӯсавела̄йам̣ буддха̄чин̣н̣ам̣ маха̄карун̣а̄сама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ тато вут̣т̣ха̄йа венеййабандхаве сатте волокенто аддаса ‘‘аджджа майи са̄йанхасамайе дхаммам̣ десенте еко ман̣д̣ӯко мама саре нимиттам̣ ган̣ханто парӯпаккамена маритва̄ девалоке ниббаттитва̄ махата̄ девапарива̄рена маха̄джанасса пассантассева а̄гамиссати, таттха бахӯнам̣ дхамма̄бхисамайо бхависсатӣ’’ти дисва̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ чампа̄нагарам̣ пин̣д̣а̄йа пависитва̄, бхиккхӯнам̣ сулабхапин̣д̣апа̄там̣ катва̄ катабхаттакиччо виха̄рам̣ пависитва̄ бхиккхӯсу ваттам̣ дассетва̄, аттано аттано дива̄т̣т̣ха̄нам̣ гатесу гандхакут̣им̣ пависитва̄ пхаласама̄паттисукхена дивасабха̄гам̣ кхепетва̄, са̄йанхасамайе чатӯсу париса̄су саннипатита̄су сурабхигандхакут̣ито никкхамитва̄ тан̇кхан̣а̄нурӯпена па̄т̣иха̄рийена поккхаран̣итӣре дхаммасабха̄ман̣д̣апам̣ пависитва̄ алан̇катаварабуддха̄сане нисинно маносила̄тале сӣхана̄дам̣ наданто ачхамбхӣтакесарасӣхо вийа ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ брахмассарам̣ ниччха̄ренто ачинтеййена буддха̄нубха̄вена анупама̄йа буддхалӣла̄йа дхаммам̣ десетум̣ а̄рабхи.
тасмин̃ча кхан̣е еко ман̣д̣ӯко поккхаран̣ито а̄гантва̄ ‘‘дхаммо есо вуччатӣ’’ти дхаммасан̃н̃а̄йа саре нимиттам̣ ган̣ханто парисапарийанте нипаджджи. атхеко ваччхапа̄ло там̣ падесам̣ а̄гато саттха̄рам̣ дхаммам̣ десентам̣ парисан̃ча парамена упасамена дхаммам̣ сун̣антам̣ дисва̄ таггатама̄насо дан̣д̣амолуббха тит̣т̣ханто ман̣д̣ӯкам̣ анолокетва̄ тасса сӣсе саннирумбхитва̄ ат̣т̣ха̄си. со дхаммасан̃н̃а̄йа пасанначитто та̄вадева ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣сабхаване два̄дасайоджанике канакавима̄не ниббаттитва̄ суттаппабуддхо вийа таттха аччхара̄сан̇гхапаривутам̣ атта̄нам̣ дисва̄ ‘‘куто ну кхо идха ахам̣ ниббатто’’ти а̄вадждженто пуримаджа̄тим̣ дисва̄ ‘‘ахампи на̄ма идха уппаджджим̣, ӣдисан̃ча сампаттим̣ пат̣илабхим̣, ким̣ ну кхо каммам̣ ака̄си’’нти упадха̄ренто ан̃н̃ам̣ на аддаса ан̃н̃атра бхагавато саре нимиттагга̄ха̄. со та̄вадева саха вима̄нена а̄гантва̄ вима̄нато отаритва̄, маха̄джанасса пассантассева махата̄ парива̄рена махантена дибба̄нубха̄вена упасан̇камитва̄, бхагавато па̄де сираса̄ вандитва̄ ан̃джалим̣ паггайха намассама̄но ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ бхагава̄ джа̄нантова маха̄джанасса каммапхалам̣ буддха̄нубха̄ван̃ча паччаккхам̣ ка̄тум̣ –
857. ‘‘ко ме вандати па̄да̄ни, иддхийа̄ йасаса̄ джалам̣;
абхиккантена ван̣н̣ена, сабба̄ обха̄сайам̣ диса̄’’ти. –
пуччхи. таттха коти девана̄гайаккхаманусса̄дӣсу ко, катамоти аттхо. мети мама. па̄да̄нӣти па̄де. иддхийа̄ти има̄йа ӣдиса̄йа девиддхийа̄. йасаса̄ти имина̄ ӣдисена парива̄рена париччхедена ча. джаланти виджджотама̄но. абхиккантена̄ти ативийа кантена каманӣйена сундарена. ван̣н̣ена̄ти чхавиван̣н̣ена, сарӣраван̣н̣анибха̄йа̄ти аттхо.
атха девапутто аттано пуримаджа̄тиа̄дим̣ а̄ви каронто има̄хи га̄тха̄хи бйа̄ка̄си –
858. ‘‘ман̣д̣ӯкохам̣ пуре а̄сим̣, удаке ва̄ригочаро;
тава дхаммам̣ сун̣антасса, авадхӣ ваччхапа̄лако.
859. ‘‘мухуттам̣ читтапаса̄дасса, иддхим̣ пасса йасан̃ча ме;
а̄нубха̄ван̃ча ме пасса, ван̣н̣ам̣ пасса джутин̃ча ме.
860. ‘‘йе ча те дӣгхамаддха̄нам̣, дхаммам̣ ассосум̣ готама;
патта̄ те ачалат̣т̣ха̄нам̣, йаттха гантва̄ на сочаре’’ти.
858. таттха пурети пуримаджа̄тийам̣. удакети идам̣ тада̄ аттано уппаттит̣т̣ха̄надассанам̣. удаке ман̣д̣ӯкоти етена уддхума̄йика̄дикасса тхале ман̣д̣ӯкасса ниваттанам̣ катам̣ хоти. га̄во чаранти еттха̄ти гочаро, гочаро вийа̄ти гочаро, гха̄сесанат̣т̣ха̄нам̣. ва̄ри удакам̣ гочаро етасса̄ти ва̄ригочаро. удакача̄рӣпи хи кочи каччхапа̄ди ава̄ригочаропи хотӣти ‘‘ва̄ригочаро’’ти висесетва̄ вуттам̣. тава дхаммам̣ сун̣антасса̄ти брахмассарена каравӣкарутаман̃джуна̄ десентасса тава дхаммам̣ ‘‘дхаммо есо вуччатӣ’’ти саре нимиттагга̄хавасена сун̣антасса, ана̄даре четам̣ са̄мивачанам̣ ведитаббам̣. авадхӣ ваччхапа̄лакоти ваччхе раккханто гопа̄лада̄рако мама самӣпам̣ а̄гантва̄ дан̣д̣амолуббхитва̄ тит̣т̣ханто мама сӣсе дан̣д̣ам̣ саннирумбхитва̄ мам̣ ма̄реси.
859. мухуттам̣ читтапаса̄дасса̄ти тава дхамме мухуттаматтам̣ уппаннасса читтапаса̄дасса хетубхӯтасса иддхинти самиддхим̣, диббавибхӯтинти аттхо. йасанти парива̄рам̣. а̄нубха̄ванти ка̄маван̣н̣ита̄дидибба̄нубха̄вам̣. ван̣н̣анти сарӣраван̣н̣асампаттим̣. джутинти два̄дасайоджана̄ни пхаран̣асаматтхам̣ пабха̄висесам̣.
860. йети йе сатта̄. ча-саддо бйатиреке. тети тава. дӣгхамаддха̄нанти бахувелам̣. ассосунти сун̣им̣су. готама̄ти бхагавантам̣ готтена а̄лапати. ачалат̣т̣ха̄нанти нибба̄нам̣. айан̃хеттха аттхо – готама бхагава̄ ахам̣ вийа иттарамева ка̄лам̣ асун̣итва̄ йе пана катапун̃н̃а̄ чирам̣ ка̄лам̣ тава дхаммам̣ ассосум̣ сотум̣ лабхим̣су, те дӣгхараттам̣ сам̣са̄рабйасана̄бхибхӯта̄ име сатта̄ йаттха гантва̄ на сочеййум̣, там̣ асокам̣ сассатабха̄вена ачалам̣ сантипадам̣ патта̄ ева, на тесам̣ тасса паттийа̄ антара̄йоти.
атхасса бхагава̄ сампаттапариса̄йа ча упаниссайасампаттим̣ олокетва̄ виттха̄рена дхаммам̣ десеси. десана̄парийоса̄не со девапутто сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси. девапутто бхагавантам̣ вандитва̄ тиккхаттум̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ бхиккхусан̇гхасса ча ан̃джалим̣ катва̄ саха парива̄рена девалокамева гатоти.
ман̣д̣ӯкадевапуттавима̄наван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. реватӣвима̄наван̣н̣ана̄
ут̣т̣хехи ревате супа̄падхаммети реватӣвима̄нам̣. тасса ка̄ уппатти? бхагава̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ вихарати исипатане мигада̄йе. тена самайена ба̄ра̄н̣асийам̣ саддха̄сампаннасса куласса путто нандийо на̄ма упа̄сако ахоси саддха̄сампанно да̄йако да̄напати сан̇гхупат̣т̣ха̄ко. атхасса ма̄та̄питаро саммукхагехато ма̄туладхӣтарам̣ реватим̣ на̄ма кан̃н̃ам̣ а̄нетука̄ма̄ ахесум̣. са̄ пана ассаддха̄ ада̄насӣла̄, нандийо там̣ на иччхи. тасса ма̄та̄ реватим̣ а̄ха ‘‘амма, твам̣ имам̣ гехам̣ а̄гантва̄ бхиккхусан̇гхасса нисӣданат̣т̣ха̄нам̣ харитена гомайена упалимпитва̄ а̄сана̄ни пан̃н̃а̄пехи, а̄дха̄раке т̣хапехи, бхиккхӯнам̣ а̄гатака̄ле вандитва̄ паттам̣ гахетва̄ нисӣда̄петва̄ дхамакаран̣ена па̄нӣйам̣ парисса̄ветва̄ бхуттака̄ле патта̄ни дхова̄хи, евам̣ ме путтасса а̄ра̄дхика̄ бхависсасӣ’’ти. са̄ татха̄ ака̄си. атха нам̣ ‘‘ова̄даккхама̄ джа̄та̄’’ти путтасса а̄рочетва̄ тена ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхите дивасам̣ т̣хапетва̄ а̄ва̄хам̣ карим̣су.
атха нам̣ нандийо а̄ха ‘‘саче бхиккхусан̇гхам̣ ма̄та̄питаро ча ме упат̣т̣хахиссаси, евам̣ имасмим̣ гехе васитум̣ лабхиссаси, аппаматта̄ хохӣ’’ти. са̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣итва̄ кин̃чи ка̄лам̣ саддха̄ вийа хутва̄ бхатта̄рам̣ анаваттентӣ две путте виджа̄йи. нандийасса ма̄та̄питаро ка̄ламакам̣су. гехе саббиссарийам̣ тасса̄ ева ахоси. нандийопи маха̄да̄напати хутва̄ бхиккхусан̇гхасса да̄нам̣ пат̣т̣хапеси, капан̣аддхика̄дӣнампи гехадва̄ре па̄каваттам̣ пат̣т̣хапеси. исипатанамаха̄виха̄ре чатӯхи габбхехи пат̣иман̣д̣итам̣ чатуса̄лам̣ ка̄ретва̄ ман̃чапӣт̣ха̄дӣни аттхара̄петва̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса маха̄да̄нам̣ датва̄ татха̄гатасса хаттхе даккхин̣одакам̣ па̄тетва̄ ниййа̄деси, саха даккхин̣одакада̄нена та̄ватим̣сабхаване а̄йа̄мато ча виттха̄рато ча саманта̄ два̄дасайоджанико йоджанасатуббедхо саттаратанамайо аччхара̄ган̣асахассасан̇гхут̣т̣хо диббапа̄са̄до угган̃чхи.
атха̄йасма̄ маха̄моггалла̄но девача̄рикам̣ чаранто там̣ па̄са̄дам̣ дисва̄ атта̄нам̣ вандитум̣ а̄гате девапутте пуччхи ‘‘касса̄йам̣ па̄са̄до’’ти? ‘‘имасса, бханте, па̄са̄дасса са̄мико мануссалоке ба̄ра̄н̣асийам̣ нандийо на̄ма кут̣умбийапутто сан̇гхасса исипатанамаха̄виха̄ре чатуса̄лам̣ ка̄реси, тасса̄йам̣ ниббатто па̄са̄до’’ти а̄хам̣су. па̄са̄де ниббаттадеваччхара̄йопи тхерам̣ вандитва̄ ‘‘бханте, майам̣ ба̄ра̄н̣асийам̣ нандийасса на̄ма упа̄сакасса парича̄рика̄ бхавитум̣ идха ниббатта̄, тасса евам̣ вадетха ‘‘туйхам̣ парича̄рика̄ бхавитум̣ ниббатта̄, девата̄йо тайи чира̄йанте уккан̣т̣хита̄, девалокасампатти на̄ма маттика̄бха̄джанам̣ бхиндитва̄ суван̣н̣абха̄джанасса гахан̣ам̣ вийа атимана̄па’нти ватва̄ идха̄гаманаттха̄йа тасса вадетха̄’’ти а̄хам̣су. тхеро ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣итва̄ сахаса̄ девалокато а̄гантва̄ чатупарисамаджджхе бхагавантам̣ пуччхи ‘‘ниббаттати ну кхо, бханте, катапун̃н̃а̄нам̣ мануссалоке т̣хита̄нам̣йева диббасампаттӣ’’ти? ‘‘нану те, моггалла̄на, нандийасса девалоке ниббатта̄ диббасампатти са̄мам̣ дит̣т̣ха̄, касма̄ мам̣ пуччхасӣ’’ти? ‘‘евам̣, бханте, ниббаттатӣ’’ти. атхасса саттха̄ ‘‘йатха̄ чирам̣ виппаваситва̄ а̄гатам̣ пурисам̣ миттабандхава̄ абхинанданти сампат̣иччханти, евам̣ катапун̃н̃ам̣ пуггалам̣ ито паралокам̣ гатам̣ сака̄ни пун̃н̃а̄ни сампаттихаттхехи сампат̣иччханти пат̣игган̣хантӣ’’ти дассенто –
861. ‘‘чираппава̄сим̣ пурисам̣, дӯрато соттхима̄гатам̣;
н̃а̄тимитта̄ сухаджджа̄ ча, абхинанданти а̄гатам̣.
862. ‘‘татхева катапун̃н̃ампи, асма̄ лока̄ парам̣ гатам̣;
пун̃н̃а̄ни пат̣игган̣ханти, пийам̣ н̃а̄тӣва а̄гата’’нти. – га̄тха̄ абха̄си;
нандийо там̣ сутва̄ бхиййосоматта̄йа да̄на̄ни дети, пун̃н̃а̄ни кароти, со ван̣иджджа̄йа гаччханто реватим̣ а̄ха ‘‘бхадде, майа̄ пат̣т̣хапитам̣ сан̇гхасса да̄нам̣ ана̄тха̄нам̣ па̄каваттан̃ча твам̣ аппаматта̄ паваттеййа̄сӣ’’ти. са̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣и. со пава̄сагатопи йаттха йаттха ва̄сам̣ каппети, таттха таттха бхиккхӯнам̣ ана̄тха̄нан̃ча йатха̄вибхавам̣ да̄нам̣ детийева. тасса анукампа̄йа кхӣн̣а̄сава̄ дӯратопи а̄гантва̄ да̄нам̣ сампат̣иччханти. реватӣ пана тасмим̣ гате катипа̄хамева да̄нам̣ паваттетва̄ ана̄тха̄нам̣ бхаттам̣ упаччхинди, бхиккхӯнампи бхаттам̣ кан̣а̄джакам̣ билан̇гадутийам̣ ада̄си. бхиккхӯнам̣ бхуттат̣т̣ха̄не аттана̄ бхутта̄васеса̄ни ситтха̄ни маччхамам̣сакхан̣д̣амиссака̄ни чалакат̣т̣хика̄ни ча пакиритва̄ манусса̄нам̣ дассети ‘‘пассатха саман̣а̄нам̣ каммам̣, саддха̄деййам̣ на̄ма евам̣ чхад̣д̣ентӣ’’ти.
атха нандийо воха̄ракасиддхи йатха̄ла̄бхо а̄гантва̄ там̣ паваттим̣ сутва̄ реватим̣ гехато нӣхаритва̄ гехам̣ па̄виси. дутийадивасе буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса маха̄да̄нам̣ паваттетва̄ ниччабхаттам̣ ана̄тхабхаттан̃ча саммадева паваттеси, аттано саха̄йехи упанӣтам̣ реватим̣ гха̄саччха̄данапарамата̄йа т̣хапеси. со апарена самайена ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣сабхаване аттано вима̄нейева ниббатти. реватӣ пана саббам̣ да̄нам̣ паччхиндитва̄ ‘‘имесам̣ васена майхам̣ ла̄бхасакка̄ро париха̄йӣ’’ти бхиккхусан̇гхам̣ аккосантӣ парибха̄сантӣ вичарати. атха вессаван̣о две йаккхе а̄н̣а̄песи ‘‘гаччхатха, бхан̣е, ба̄ра̄н̣асинагаре уггхосатха ‘‘ито саттаме дивасе реватӣ джӣвантӣйева нирайе паккхипӣйатӣ’ти’’. там̣ сутва̄ маха̄джано сам̣вегаджа̄то бхӣтатасито ахоси.
атха реватӣ пана па̄са̄дам̣ абхирухитва̄ два̄рам̣ тхакетва̄ нисӣди. саттаме дивасе тасса̄ па̄пакаммасан̃чодитена вессаван̣ена ран̃н̃а̄ а̄н̣атта̄ джалитакапилакесамассука̄ чипит̣авирӯпана̄сика̄ парин̣атада̄т̣ха̄ лохитаккха̄ саджаладхарасама̄наван̣н̣а̄ ативийа бхайа̄накарӯпа̄ две йаккха̄ упагантва̄ ‘‘ут̣т̣хехи, ревате, супа̄падхамме’’тиа̄дӣни ваданта̄ на̄на̄ба̄ха̄су гахетва̄ ‘‘маха̄джано пассатӯ’’ти сакаланагаре вӣтхито вӣтхим̣ париббхама̄петва̄ а̄ка̄сам̣ аббхуггантва̄ та̄ватим̣сабхаванам̣ нетва̄ нандийасса вима̄нам̣ сампаттин̃часса̄ дассетва̄ там̣ вилапантим̣йева уссаданирайасамӣпам̣ па̄песум̣. там̣ йамапуриса̄ уссаданирайе кхипим̣су. тена̄ха –
863. ‘‘ут̣т̣хехи ревате супа̄падхамме, апа̄рутадва̄ре ада̄насӣле;
несса̄ма там̣ йаттха тхунанти дуггата̄, самаппита̄ нерайика̄ дукхена̄’’ти.
таттха ут̣т̣хехӣти ут̣т̣хаха, на да̄неса па̄са̄до там̣ нирайабхайато раккхитум̣ саккоти, тасма̄ сӣгхам̣ ут̣т̣хахитва̄ а̄гаччха̄хӣти аттхо. реватети там̣ на̄мена а̄лапати. супа̄падхамметиа̄дина̄ ут̣т̣ха̄насса ка̄ран̣ам̣ вадати. йасма̄ твам̣ арийа̄нам̣ аккосанапарибха̄сана̄дина̄ сут̣т̣у ла̄макапа̄падхамма̄, йасма̄ ча апа̄рутам̣ два̄рам̣ нирайасса тава павесанаттхам̣, тасма̄ ут̣т̣хехӣти. ада̄насӣлети кассачи кин̃чи на да̄насӣле кадарийе маччхаринӣ, идампи ут̣т̣ха̄нассева ка̄ран̣авачанам̣. йасма̄ да̄насӣла̄нам̣ амаччхарӣнам̣ тава са̄микасадиса̄нам̣ сугатийам̣ нива̄со, та̄диса̄нам̣ пана ада̄насӣла̄нам̣ маччхарӣнам̣ нирайе нива̄со, тасма̄ ут̣т̣хехи, мухуттаматтампи тава идха т̣ха̄тум̣ на дасса̄мӣти адхиппа̄йо. йаттха тхунанти дуггата̄ти дуккхагататта̄ дуггата̄. нерайика̄ти нирайадуккхена самаппита̄ саман̇гӣбхӯта̄ йасмим̣ нирайе тхунанти, йа̄ва па̄пакаммам̣ на бйанти хоти, та̄ва никкхамитум̣ алабханта̄ ниттхунанти, таттха там̣ несса̄ма найисса̄ма кхиписса̄ма̄ти йоджана̄.
864. ‘‘иччева ватва̄на йамасса дӯта̄, те две йаккха̄ лохитаккха̄ браханта̄;
паччекаба̄ха̄су гахетва̄ реватам̣, пакка̄майум̣ деваган̣асса сантике’’ти. –
идам̣ сан̇гӣтика̄равачанам̣.
таттха иччева ватва̄на̄ти ити ева ‘‘ут̣т̣хехӣ’’тиа̄дина̄ ватва̄, вачанасаманантарамева̄ти аттхо. йамасса дӯта̄ти аппат̣иседханийатасса йамасса ран̃н̃о дӯтасадиса̄. вессаван̣ена хи те песита̄. татха̄ хи те та̄ватим̣сабхаванам̣ найим̣су. кечи ‘‘на йамасса дӯта̄’’ти на-ка̄рам̣ ‘‘йамасса̄’’ти падена самбандхитва̄ ‘‘вессаван̣асса дӯта̄’’ти аттхам̣ ваданти, там̣ на йуджджати. на хи на йамадӯтата̄йа вессаван̣асса дӯта̄ти сиджджхати. йаджанти таттха балим̣ упахарантӣти йаккха̄. лохитаккха̄ти раттанайана̄. йаккха̄нан̃хи нетта̄ни атилохита̄ни хонти. браханта̄ти маханта̄. паччекаба̄ха̄сӯти еко екаба̄ха̄йам̣, итаро итараба̄ха̄йанти паччекам̣ ба̄ха̄су. реватанти реватим̣. ревата̄типи тасса̄ на̄мамева. татха̄ хи ‘‘ревате’’ти вуттам̣. пакка̄майунти пакка̄месум̣, упанесунти аттхо. деваган̣асса̄ти та̄ватим̣сабхаване девасан̇гхасса.
евам̣ техи йаккхехи та̄ватим̣сабхаванам̣ нетва̄ нандийавима̄насса авидӯре т̣хапита̄ реватӣ там̣ сӯрийаман̣д̣аласадисам̣ ативийа пабхассарам̣ дисва̄ –
865. ‘‘а̄диччаван̣н̣ам̣ ручирам̣ пабхассарам̣, бйамхам̣ субхам̣ кан̃чанаджа̄лачханнам̣;
кассетама̄кин̣н̣аджанам̣ вима̄нам̣, сурийасса рам̣сӣрива джотама̄нам̣.
866. ‘‘на̄рӣган̣а̄ чанданаса̄ралитта̄, убхато вима̄нам̣ упасобхайанти;
там̣ диссати сурийасама̄наван̣н̣ам̣, ко модати саггапатто вима̄не’’ти. –
те йаккхе пуччхи. тепи тасса̄ –
867. ‘‘ба̄ра̄н̣асийам̣ нандийо на̄ма̄си, упа̄сако амаччхарӣ да̄напати вадан̃н̃ӯ;
тассетама̄кин̣н̣аджанам̣ вима̄нам̣, сӯрийасса рам̣сӣрива джотама̄нам̣.
868. ‘‘на̄рӣган̣а̄ чанданаса̄ралитта̄, убхато вима̄нам̣ упасобхайанти;
там̣ диссати сӯрийасама̄наван̣н̣ам̣, со модати саггапатто вима̄не’’ти. –
а̄чиккхим̣су.
868. таттха чанданаса̄ралитта̄ти са̄рабхӯтена чанданагандхена анулиттасарӣра̄. убхато вима̄нанти вима̄нам̣ убхато анто чева бахи ча сан̇гӣта̄дӣхи упечча собхайанти.
атха реватӣ –
869. ‘‘нандийасса̄хам̣ бхарийа̄, ага̄ринӣ саббакуласса иссара̄;
бхатту вима̄не рамисса̄ми да̄нахам̣, на паттхайе нирайам̣ дассана̄йа̄’’ти. –
а̄ха. таттха ага̄ринӣти гехаса̄минӣ. ‘‘бхарийа̄ сага̄минӣ’’типи пат̣ханти, бхарийа̄ сахага̄минӣти аттхо. саббакуласса иссара̄ бхаттӯти мама бхатту нандийасса саббакут̣умбикасса иссара̄ са̄минӣ ахосим̣, тасма̄ ида̄нипи вима̄не иссара̄ бхависса̄мӣти а̄ха. вима̄не рамисса̄ми да̄наханти евам̣ палобхетумева хи там̣ те таттха несум̣. на паттхайе нирайам̣ дассана̄йа̄ти йам̣ пана нирайам̣ мам̣ тумхе нетука̄ма̄, там̣ нирайам̣ дассана̄йапи на паттхайе, куто пависитунти вадати.
евам̣ вадантимева ‘‘твам̣ там̣ паттхехи ва̄ ма̄ ва̄, ким̣ тава паттхана̄йа̄’’ти нирайасамӣпам̣ нетва̄ –
870. ‘‘есо те нирайо супа̄падхамме, пун̃н̃ам̣ тайа̄ акатам̣ джӣвалоке;
на хи маччхарӣ росако па̄падхаммо, саггӯпага̄нам̣ лабхати сахабйата’’нти. –
га̄тхама̄хам̣су. тассаттхо – есо тава нирайо, тайа̄ дӣгхараттам̣ маха̄дуккхам̣ анубхавитаббат̣т̣ха̄набхӯто. касма̄? пун̃н̃ам̣ тайа̄ акатам̣ джӣвалоке, йасма̄ мануссалоке аппаматтакампи тайа̄ пун̃н̃ам̣ на̄ма на катам̣, евам̣ акатапун̃н̃о пана та̄дисо сатто маччхарӣ аттано сампаттинигӯханалаккхан̣ена маччхарена саманна̄гато, паресам̣ росуппа̄данена росако, лобха̄дӣхи па̄падхаммехи саман̇гӣбха̄вато па̄падхаммо саггӯпага̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ сахабха̄вам̣ на лабхатӣти йоджана̄.
евам̣ пана ватва̄ те две йаккха̄ таттхевантарадха̄йим̣су. там̣садисе пана две нирайапа̄ле сам̣саваке на̄ма гӯтханирайе паккхипитум̣ а̄кад̣д̣ханте пасситва̄ –
871. ‘‘ким̣ ну гӯтхан̃ча муттан̃ча, асучи пат̣идиссати;
дуггандхам̣ кимидам̣ мӣл̣хам̣, киметам̣ упава̄йатӣ’’ти. –
там̣ нирайам̣ пуччхи.
872. ‘‘еса сам̣савако на̄ма, гамбхӣро сатапорисо;
йаттха вассасахасса̄ни, тувам̣ паччаси ревате’’ти. –
тасмим̣ катхите таттха аттано ниббаттихетубхӯтам̣ каммам̣ пуччхантӣ –
873. ‘‘ким̣ ну ка̄йена ва̄ча̄йа, манаса̄ дуккат̣ам̣ катам̣;
кена сам̣савако ладдхо, гамбхӣро сатапорисо’’ти. – а̄ха;
874. ‘‘саман̣е бра̄хман̣е ча̄пи, ан̃н̃е ва̄пи ваниббаке;
муса̄ва̄дена ван̃чеси, там̣ па̄пам̣ пакатам̣ тайа̄’’ти. –
тасса̄ там̣ каммам̣ катхетва̄ пуна те –
875. ‘‘тена сам̣савако ладдхо, гамбхӣро сатапорисо;
таттхе вассасахасса̄ни, тувам̣ паччаси ревате’’ти. –
а̄хам̣су. таттха сам̣савако на̄ма̄ти ниччака̄лам̣ гӯтхамутта̄диасучисса сам̣саванато паггхаран̣ато сам̣савако на̄ма.
на кевалам̣ туйхам̣ идха сам̣савакала̄бхо ева, атха кхо еттха анека̄ни вассасахасса̄ни паччитва̄ уттин̣н̣а̄йа хаттхаччхеда̄дила̄бхопӣти дассетум̣ –
876. ‘‘хаттхепи чхинданти атхопи па̄де, кан̣н̣епи чхинданти атхопи на̄сам̣;
атхопи ка̄кол̣аган̣а̄ самечча, сан̇гамма кха̄данти випхандама̄на’’нти. –
таттха ладдхаббака̄ран̣ам̣ а̄хам̣су. таттха ка̄кол̣аган̣а̄ти ка̄касан̇гха̄. те кирасса̄ тига̄вутаппама̄н̣е сарӣре анекасата̄ни анекасахасса̄ни патитва̄ та̄лаккхандхапарима̄н̣ехи суниситаггехи айомайехи мукхатун̣д̣ехи виджджхитва̄ виджджхитва̄ кха̄данти, мам̣сам̣ гахитагахитат̣т̣ха̄не каммабалена пӯратева. тена̄ха ‘‘ка̄кол̣аган̣а̄ самечча, сан̇гамма кха̄данти випхандама̄на’’нти.
пуна са̄ мануссалокам̣ пачча̄найана̄йа йа̄чана̄дивасена там̣ там̣ виппалапи. тена вуттам̣ –
877. ‘‘са̄дху кхо мам̣ пат̣инетха, ка̄ха̄ми кусалам̣ бахум̣;
да̄нена самачарийа̄йа, сам̣йамена дамена ча;
йам̣ катва̄ сукхита̄ хонти, на ча паччха̄нутаппаре’’ти.
пуна нирайапа̄ла̄ –
878. ‘‘пуре тувам̣ памаджджитва̄, ида̄ни паридеваси;
сайам̣ ката̄нам̣ камма̄нам̣, випа̄кам̣ анубхоссасӣ’’ти. –
а̄хам̣су. пуна са̄ а̄ха –
879. ‘‘ко девалокато мануссалокам̣, гантва̄на пут̣т̣хо ме евам̣ вадеййа;
никкхиттадан̣д̣есу дада̄тха да̄нам̣, аччха̄данам̣ сеййаматханнапа̄нам̣;
на хи маччхарӣ росако па̄падхаммо, саггӯпага̄нам̣ лабхати сахабйатам̣.
880. ‘‘са̄хам̣ нӯна ито гантва̄, йоним̣ ладдха̄на ма̄нусим̣;
вадан̃н̃ӯ сӣласампанна̄, ка̄ха̄ми кусалам̣ бахум̣;
да̄нена самачарийа̄йа, сам̣йамена дамена ча.
881. ‘‘а̄ра̄ма̄ни ча рописсам̣, дугге сан̇кама̄ни ча;
папан̃ча удапа̄нан̃ча, виппасаннена четаса̄.
882. ‘‘ча̄туддасим̣ пан̃чадасим̣, йа̄ ча паккхасса ат̣т̣хамӣ;
па̄т̣иха̄рийапаккхан̃ча, ат̣т̣хан̇гасусама̄гатам̣.
883. ‘‘упосатхам̣ упавасиссам̣, сада̄ сӣлесу сам̣вута̄;
на ча да̄не памаджджиссам̣, са̄мам̣ дит̣т̣хамидам̣ майа̄’’ти.
884. ‘‘иччевам̣ виппалапантим̣, пхандама̄нам̣ тато тато;
кхипим̣су нирайе гхоре, уддхам̣па̄дам̣ авам̣сира’’нти. –
идам̣ сан̇гӣтика̄равачанам̣. пуна са̄ –
885. ‘‘ахам̣ пуре маччхаринӣ ахосим̣, парибха̄сика̄ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣;
витатхена ча са̄микам̣ ван̃чайитва̄, пачча̄махам̣ нирайе гхорарӯпе’’ти. –
оса̄нага̄тхама̄ха. таттха ‘‘ахам̣ пуре маччхаринӣ’’ти га̄тха̄ нирайе ниббатта̄йа вутта̄, итара̄ аниббатта̄йа ева̄ти ведитабба̄. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.
бхиккхӯ реватийа̄ йаккхехи гахетва̄ нӣтабха̄вам̣ бхагавато а̄рочесум̣. там̣ сутва̄ бхагава̄ а̄дито пат̣т̣ха̄йа имам̣ ваттхум̣ катхетва̄ упари виттха̄рена дхаммам̣ десеси, десана̄парийоса̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣су. ка̄ман̃четам̣ реватӣпат̣ибаддха̄йа катха̄йа йебхуййабха̄вато ‘‘реватӣвима̄на’’нти вохарӣйати, йасма̄ пана реватӣ вима̄надевата̄ на хоти, нандийасса пана девапуттасса вима̄на̄дисампаттипат̣исам̣йуттан̃четам̣, тасма̄ пурисавима̄несвева сан̇гахам̣ а̄ропитанти дат̣т̣хаббам̣.
реватӣвима̄наван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
3. чхаттама̄н̣авакавима̄наван̣н̣ана̄
йо вадатам̣ паваро мануджесӯти чхаттама̄н̣авакавима̄нам̣. тасса ка̄ уппатти? бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване. тена самайена сетабйа̄йам̣ ан̃н̃атарасса бра̄хман̣асса киччха̄ладдхо путто чхатто на̄ма бра̄хман̣ама̄н̣аво ахоси. со вайаппатто питара̄ песито уккат̣т̣хам̣ гантва̄ бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса сантике медха̄вита̄йа аналасата̄йа ча на чиренева манте виджджа̄т̣т̣ха̄на̄ни ча уггахетва̄ бра̄хман̣асиппе ниппхаттим̣ патто. со а̄чарийам̣ абхива̄детва̄ ‘‘майа̄ тумха̄кам̣ сантике сиппам̣ сиккхитам̣, ким̣ во гарудаккхин̣ам̣ демӣ’’ти а̄ха. а̄чарийо ‘‘гарудаккхин̣а̄ на̄ма антева̄сикасса вибхава̄нурӯпа̄, каха̄пан̣асахассама̄нехӣ’’ти а̄ха. чхаттама̄н̣аво а̄чарийам̣ абхива̄детва̄ сетабйам̣ гантва̄ ма̄та̄питаро вандитва̄ техи абхинандийама̄но катапат̣исантха̄ро таматтхам̣ питу а̄рочетва̄ ‘‘детха ме да̄таббайуттакам̣, аджджева датва̄ а̄гамисса̄мӣ’’ти а̄ха. там̣ ма̄та̄питаро ‘‘та̄та, аджджа вика̄ло, све гамиссасӣ’’ти ватва̄ каха̄пан̣е нӣхаритва̄ бхан̣д̣икам̣ бандха̄петва̄ т̣хапесум̣. чора̄ там̣ паваттим̣ н̃атва̄ чхаттама̄н̣авакасса гаманамагге ан̃н̃атарасмим̣ ванагахане нилӣна̄ аччхим̣су ‘‘ма̄н̣авам̣ ма̄ретва̄ каха̄пан̣е ган̣хисса̄ма̄’’ти.
бхагава̄ паччӯсасамайе маха̄карун̣а̄сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа локам̣ волокенто чхаттама̄н̣авакасса саран̣есу ча сӣлесу ча патит̣т̣ха̄нам̣, чорехи ма̄ритасса девалоке ниббаттим̣, тато саха вима̄нена а̄гатасса таттха саннипатитапариса̄йа ча дхамма̄бхисамайам̣ дисва̄ пат̣хаматарамева гантва̄ ма̄н̣авакасса гаманамагге ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣди. ма̄н̣аво а̄чарийадханам̣ гахетва̄ сетабйато уккат̣т̣ха̄бхимукхо гаччханто антара̄магге бхагавантам̣ нисиннам̣ дисва̄ упасан̇камитва̄ ат̣т̣ха̄си. ‘‘кухим̣ гамиссасӣ’’ти бхагавата̄ вутто ‘‘уккат̣т̣хам̣, бхо готама, гамисса̄ми майхам̣ а̄чарийасса поккхараса̄тисса гарудаккхин̣ам̣ да̄ту’’нти а̄ха. атха бхагава̄ ‘‘джа̄на̄си пана твам̣, ма̄н̣ава, тӣн̣и саран̣а̄ни, пан̃ча сӣла̄нӣ’’ти ватва̄ тена ‘‘на̄хам̣ джа̄на̄ми, киматтхийа̄ни панета̄ни кӣдиса̄ни ча̄’’ти вутте ‘‘идамӣдиса’’нти саран̣агаманасса сӣласама̄да̄насса ча пхала̄нисам̣сам̣ вибха̄ветва̄ ‘‘угган̣ха̄хи та̄ва, ма̄н̣авака, саран̣агаманавидхи’’нти ватва̄ ‘‘са̄дху угган̣хисса̄ми, катхетха бханте бхагава̄’’ти тена йа̄чито тасса ручийа̄ анурӯпам̣ га̄тха̄бандхавасена саран̣агаманавидхим̣ дассенто –
886. ‘‘йо вадатам̣ паваро мануджесу, сакйамунӣ бхагава̄ катакиччо;
па̄рагато балавӣрийасаман̇гӣ, там̣ сугатам̣ саран̣аттхамупехи.
887. ‘‘ра̄гавира̄гаманеджамасокам̣, дхаммамасан̇кхатамаппат̣икӯлам̣;
мадхурамимам̣ пагун̣ам̣ сувибхаттам̣, дхаммамимам̣ саран̣аттхамупехи.
888. ‘‘йаттха ча динна махаппхалама̄ху, чатӯсу сучӣсу пурисайугесу;
ат̣т̣ха ча пуггала дхаммадаса̄ те, сан̇гхамимам̣ саран̣аттхамупехӣ’’ти. –
тиссо га̄тха̄йо абха̄си.
886. таттха йоти анийамитавачанам̣, тасса ‘‘та’’нти имина̄ нийаманам̣ ведитаббам̣. вадатанти ваданта̄нам̣. павароти сет̣т̣хо, катхика̄нам̣ уттамо ва̄дӣвароти аттхо. мануджесӯти уккат̣т̣ханиддесо йатха̄ ‘‘саттха̄ деваманусса̄на’’нти. бхагава̄ пана деваманусса̄нампи брахма̄нампи саббесампи сатта̄нам̣ паваройева, бхагавато ча чаримабхаве мануссесу уппанната̄йа вуттам̣ ‘‘мануджесӯ’’ти. тенева̄ха ‘‘сакйамунӣ’’ти. сакйакулаппасутата̄йа сакйо, ка̄йамонеййа̄дӣхи саманна̄гатато анавасесасса ча н̃еййасса мунанато муни ча̄ти сакйамуни. бха̄гйавантата̄дӣхи чатӯхи ка̄ран̣ехи бхагава̄. чатӯхи маггехи ка̄таббасса парин̃н̃а̄дипабхедасса сол̣асавидхасса киччасса кататта̄ ниппха̄дитатта̄ катакиччо. па̄рам̣ сакка̄йасса паратӣрам̣ нибба̄нам̣ гато сайамбхун̃а̄н̣ена адхигатоти па̄рагато. асадисена ка̄йабалена, анан̃н̃аса̄дха̄ран̣ена н̃а̄н̣абалена, чатуббидхасаммаппадха̄навӣрийена ча саманна̄гататта̄ балавӣрийасаман̇гӣ. собханагаманатта̄, сундарам̣ т̣ха̄нам̣ гататта̄, самма̄ гататта̄, самма̄ ча гадитатта̄ сугато. там̣ сугатам̣ самма̄самбуддхам̣ саран̣аттхам̣ саран̣а̄йа пара̄йан̣а̄йа апа̄йадуккхават̣т̣адуккхапаритта̄н̣а̄йа упехи упагаччха, аджджа пат̣т̣ха̄йа ахитаниваттанена хитасам̣вад̣д̣ханена ‘‘айам̣ ме бхагава̄ саран̣ам̣ та̄н̣ам̣ лен̣ам̣ пара̄йан̣ам̣ гати пат̣исаран̣а’’нти бхаджа сева, евам̣ джа̄на̄хи ва̄ буджджхассӯти аттхо.
887. ра̄гавира̄ганти арийамаггама̄ха. тена хи арийа̄ ана̄дика̄лабха̄витампи ра̄гам̣ вирадждженти. анеджамасоканти арийапхалам̣. тан̃хи еджа̄сан̇кха̄та̄йа тан̣ха̄йа авасит̣т̣ха̄нан̃ча соканимитта̄нам̣ килеса̄нам̣ саббасо пат̣иппассамбханато ‘‘анеджам̣ асока’’нти ча вуччати. дхамманти сабха̄вадхаммам̣. сабха̄вато гахетаббадхаммо хеса йадидам̣ маггапхаланибба̄на̄ни, на парийаттидхаммо вийа пан̃н̃аттидхаммавасена. дхамманти ва̄ параматтхадхаммам̣, нибба̄нанти аттхо. самечча самбхуййа паччайехи катам̣ сан̇кхатам̣, на сан̇кхатанти асан̇кхатам̣. тадева нибба̄нам̣. наттхи еттха кин̃чипи пат̣икӯланти аппат̣икӯлам̣. саванавела̄йам̣ упапариккхан̣авела̄йам̣ пат̣ипаджджанавела̄йанти саббада̄пи ит̣т̣хамева̄ти мадхурам̣. саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асанниссайа̄йа пат̣ибха̄насампада̄йа паваттитатта̄ суппаваттибха̄вато нипун̣абха̄вато ча пагун̣ам̣. вибхаджитаббасса аттхасса кхандха̄дивасена кусала̄дивасена уддеса̄дивасена ча сут̣т̣ху вибхаджанато сувибхаттам̣. тӣхипи падехи парийаттидхаммамева вадати. тенева хисса а̄па̄тхака̄ле вийа вимадданака̄лепи катхентасса вийа сун̣антасса̄пи саммукхӣбха̄вато убхатопаччаккхата̄йа дассанаттхам̣ ‘‘има’’нти вуттам̣. дхамманти йатха̄вапат̣ипаджджанте апа̄йадуккхапа̄тато дха̄ран̣аттхена дхаммам̣, идам̣ чатуббидхасса̄пи дхаммасса са̄дха̄ран̣авачанам̣. парийаттидхаммопи хи саран̣есу ча сӣлесу ча патит̣т̣ха̄наматта̄йапи йатха̄вапат̣ипаттийа̄ апа̄йадуккхапа̄тато дха̄рети ева. имасса ча аттхасса идамева вима̄нам̣ са̄дхаканти дат̣т̣хаббам̣. са̄дха̄ран̣абха̄вена йатха̄вуттадхаммасса паччаккхам̣ катва̄ дассенто пуна ‘‘има’’нти а̄ха.
888. йаттха̄ти йасмим̣ арийасан̇гхе. диннанти париччаттам̣ анна̄дидеййадхаммам̣. динна махаппхаланти га̄тха̄сукхаттхам̣ ануна̄сикалопо като. аччантамева килеса̄сучито висуджджханена сучӣсу ‘‘сота̄панно сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно’’тиа̄дина̄ (а. ни. 8.60) вуттесу чатӯсу пурисайугесу. ат̣т̣ха̄ти маггат̣т̣хапхалат̣т̣хесу йугал̣е акатва̄ висум̣ висум̣ гахан̣ена ат̣т̣ха пуггала̄. га̄тха̄сукхаттхамева четтха ‘‘пуггала дхаммадаса̄’’ти рассам̣ катва̄ ниддесо. дхаммадаса̄ти чатусаччадхаммасса нибба̄надхаммасса ча паччаккхато дассанака̄. дит̣т̣хисӣласа̄ман̃н̃ена сам̣хатабха̄вена сан̇гхам̣.
евам̣ бхагавата̄ тӣхи га̄тха̄хи саран̣агун̣асандассанена саддхим̣ саран̣агаманавидхимхи вутте ма̄н̣аво там̣там̣саран̣агун̣а̄нуссаран̣амукхена саран̣агаманавидхино аттано хадайе т̣хапитабха̄вам̣ вибха̄венто тасса̄ тасса̄ га̄тха̄йа анантарам̣ ‘‘йо вадатам̣ паваро’’тиа̄дина̄ там̣ там̣ га̄тхам̣ паччанубха̄си. евам̣ паччанубха̄ситва̄ т̣хитасса пан̃ча сиккха̄пада̄ни сарӯпато пхала̄нисам̣сато ча вибха̄ветва̄ тесам̣ сама̄да̄навидхим̣ катхеси. со тампи сут̣т̣ху упадха̄ретва̄ пасаннама̄насо ‘‘ханда̄хам̣ бхагава̄ гамисса̄мӣ’’ти ватва̄ ратанаттайагун̣ам̣ ануссаранто там̣йева маггам̣ пат̣ипаджджи. бхагава̄пи ‘‘алам̣ имасса еттакам̣ кусалам̣ девалокӯпапаттийа̄’’ти джетаванамева агама̄си.
ма̄н̣авасса пана пасанначиттасса ратанаттайагун̣ам̣ саллаккхан̣авасена ‘‘саран̣ам̣ упемӣ’’ти паваттачиттуппа̄дата̄йа саран̣есу ча, бхагавата̄ вуттанайена пан̃чаннам̣ сӣла̄нам̣ адхит̣т̣ха̄нена сӣлесу ча патит̣т̣хитасса тенева найена ратанаттайагун̣е ануссарантассева гаччхантасса чора̄ магге парийут̣т̣хим̣су. со те аган̣етва̄ ратанаттайагун̣е ануссарантойева гаччхати. тан̃чеко чоро гумбантарам̣ упанисса̄йа т̣хито висапӣтена сарена сахаса̄ва виджджхитва̄ джӣвитаккхайам̣ па̄петва̄ каха̄пан̣абхан̣д̣икам̣ гахетва̄ аттано саха̄йехи саддхим̣ пакка̄ми. ма̄н̣аво пана ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣сабхаване тим̣сайоджанике канакавима̄не суттаппабуддхо вийа аччхара̄сахассапаривуто сат̣т̣хисакат̣абха̄ра̄лан̇ка̄рапат̣иман̣д̣итаттабха̄во ниббатти, тасса вима̄насса а̄бха̄ са̄тирека̄ни вӣсатийоджана̄ни пхаритва̄ тит̣т̣хати.
атха ма̄н̣авам̣ ка̄лакатам̣ дисва̄ сетабйага̄мава̄сино манусса̄ сетабйам̣ гантва̄ тасса ма̄та̄питӯнам̣ уккат̣т̣хага̄мава̄сино ча уккат̣т̣хам̣ гантва̄ бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса катхесум̣. там̣ сутва̄ тасса ма̄та̄питаро н̃а̄тимитта̄ бра̄хман̣о ча поккхараса̄ти сапарива̄ра̄ ассумукха̄ родама̄на̄ там̣ падесам̣ агамам̣су, йебхуййена сетабйава̄сино ча уккат̣т̣хава̄сино ча иччха̄нан̇галава̄сино ча саннипатим̣су, маха̄сама̄гамо ахоси. атха ма̄н̣авасса ма̄та̄питаро маггасса авидӯре читакам̣ саджджетва̄ сарӣракиччам̣ ка̄тум̣ а̄рабхим̣су.
атха бхагава̄ чинтеси ‘‘майи гате чхаттама̄н̣аво мам̣ вандитум̣ а̄гамиссати, а̄гатан̃ча там̣ катакаммам̣ катха̄пенто каммапхалам̣ паччаккхам̣ ка̄ретва̄ дхаммам̣ десесса̄ми, евам̣ маха̄джанасса дхамма̄бхисамайо бхависсатӣ’’ти чинтетва̄ махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ там̣ падесам̣ упагантва̄ ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣди чхаббан̣н̣абуддхарам̣сийо виссадждженто. атха чхаттама̄н̣авадевапуттопи аттано сампаттим̣ паччавеккхитва̄, тасса̄ ка̄ран̣ам̣ упадха̄ренто саран̣агаманан̃ча сӣласама̄да̄нан̃ча дисва̄, вимхайаджа̄то бхагавати сан̃джа̄тапаса̄дабахума̄но ‘‘ида̄нева̄хам̣ гантва̄ бхагавантан̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча вандисса̄ми, ратанаттайагун̣е ча маха̄джанасса па̄кат̣е карисса̄мӣ’’ти катан̃н̃утам̣ нисса̄йа сакалам̣ там̣ аран̃н̃ападесам̣ ека̄локам̣ каронто, саха вима̄нена а̄гантва̄ вима̄нато оруйха махата̄ парива̄рена саддхим̣ диссама̄нарӯпо упасан̇камитва̄ бхагавато па̄десу сираса̄ нипатанто абхива̄детва̄ ан̃джалим̣ паггайха екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. там̣ дисва̄ маха̄джано ‘‘ко ну кхо айам̣ дево ва̄ брахма̄ ва̄’’ти аччхарийаббхутаджа̄то упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ парива̄реси. бхагава̄ тена катапун̃н̃акаммам̣ па̄кат̣ам̣ ка̄тум̣ –
889. ‘‘на татха̄ тапати набхе сӯрийо, чандо ча на бха̄сати на пхуссо;
йатха̄ атуламидам̣ махаппабха̄сам̣, ко ну твам̣ тидива̄ махим̣ упа̄га̄.
890. ‘‘чхиндати рам̣сӣ пабхан̇карасса, са̄дхикавӣсатийоджана̄ни а̄бха̄;
раттимапи йатха̄ дивам̣ кароти, парисуддхам̣ вималам̣ субхам̣ вима̄нам̣.
891. ‘‘бахупадумавичитрапун̣д̣арӣкам̣, вокин̣н̣ам̣ кусумехи некачиттам̣;
араджавираджахемаджа̄лачханнам̣, а̄ка̄се тапати йатха̄пи сӯрийо.
892. ‘‘раттамбарапӣтава̄саса̄хи, агарупийан̇гучандануссада̄хи;
кан̃чанатанусаннибхаттача̄хи, парипӯрам̣ гаганам̣ва та̄рака̄хи.
893. ‘‘нарана̄рийо бахукеттханекаван̣н̣а̄, кусумавибхӯсита̄бхаран̣еттха сумана̄;
анилапамун̃чита̄ паванти сурабхим̣, тапанийавитата̄ суван̣н̣ачханна̄.
894. ‘‘кисса сам̣йамасса айам̣ випа̄ко, кена̄си каммапхаленидхӯпапанно;
йатха̄ ча те адхигатамидам̣ вима̄нам̣, таданупадам̣ авача̄си иггха пут̣т̣хо’’ти. –
там̣ девапуттам̣ пат̣ипуччхи.
886. таттха тапатӣти диппати. набхети а̄ка̄се. пхуссоти пхуссата̄рака̄. атуланти анупамам̣, аппама̄н̣ам̣ ва̄. идам̣ вуттам̣ хоти – йатха̄ идам̣ тава вима̄нам̣ анупамам̣ аппама̄н̣ам̣ пабхассарабха̄вена тато ева махаппабха̄сам̣ а̄ка̄се диппати, на татха̄ та̄ракарӯпа̄ни диппанти, на чандо, та̄ни та̄ва тит̣т̣ханту, на̄пи сӯрийо диппати, евам̣бхӯто ко ну твам̣ девалокато имам̣ бхӯмипадесам̣ упагато, там̣ па̄кат̣ам̣ катва̄ имасса маха̄джанасса катхехӣти.
890. чхиндатӣти виччхиндати, паваттитум̣ аденто пат̣иханатӣти аттхо. рам̣сӣти расмийо. пабхан̇карасса̄ти сӯрийасса. тасса ча вима̄насса пабха̄ самантато пан̃чавӣсати йоджана̄ни пхаритва̄ тит̣т̣хати. тена̄ха ‘‘са̄дхикавӣсатийоджана̄ни а̄бха̄’’ти. раттимапи йатха̄ дивам̣ каротӣти аттано пабха̄йа андхака̄рам̣ видхамантам̣ раттибха̄гампи дивасабха̄гам̣ вийа кароти. парисамантато анто чева бахи ча суддхата̄йа парисуддхам̣. саббасо мала̄бха̄вена вималам̣. сундарата̄йа субхам̣.
891. бахупадумавичитрапун̣д̣арӣканти бахувидхараттакамалан̃чева вичиттаван̣н̣асетакамалан̃ча. сетакамалам̣ падумам̣, раттакамалам̣ пун̣д̣арӣканти ваданти. вокин̣н̣ам̣ кусумехӣти ан̃н̃ехи ча на̄на̄видхехи пуппхехи самокин̣н̣ам̣. некачиттанти ма̄ла̄каммалата̄камма̄дина̄на̄видхавичиттам̣. араджавираджахемаджа̄лачханнанти сайам̣ апагатараджам̣ вираджена ниддосена кан̃чанаджа̄лена чха̄дитам̣.
892. раттамбарапӣтава̄саса̄хӣти раттаваттха̄хи чева пӣтаваттха̄хи ча. ека̄ хи раттам̣ диббаваттхам̣ нива̄сетва̄ пӣтам̣ уттарийам̣ кароти, апара̄ пӣтам̣ нива̄сетва̄ раттам̣ уттарийам̣ кароти. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘раттамбарапӣтава̄саса̄хӣ’’ти. агарупийан̇гучандануссада̄хӣти агаругандхена пийан̇гума̄ла̄хи чанданагандхехи ча уссада̄хи, уссаннадибба̄гаругандха̄дика̄хӣти аттхо. кан̃чанатанусаннибхаттача̄хӣти канакасадисасукхумаччхавӣхи. парипӯранти тахам̣ тахам̣ вичарантӣхи сан̇гӣтипасута̄хи ча парипун̣н̣ам̣.
893. бахукеттха̄ти бахука̄ еттха. анекаван̣н̣а̄ти на̄на̄рӯпа̄. кусамавибхӯсита̄бхаран̣а̄ти висесато сурабхива̄йанаттхам̣ диббакусумехи алан̇катадибба̄бхаран̣а̄. еттха̄ти етасмим̣ вима̄не. сумана̄ти сундарамана̄ памудитачитта̄. анилапамун̃чита̄ паванти сурабхинти анилена памун̃читагандха̄нам̣ пуппха̄нам̣ ва̄йуна̄ вимуттапаттапут̣ам̣ вийа вибандхата̄йа викаситата̄йа ча сугандхам̣ пава̄йанти. ‘‘анилападхӯпита̄’’типи пат̣ханти, ва̄тена мандам̣ а̄вуйхама̄на̄ хемамайапуппха̄ти аттхо. канакачӣрака̄дӣхи вен̣иа̄дӣсу отатата̄йа тапанийавитата̄. йебхуййена кан̃чана̄бхаран̣ехи аччха̄дитасарӣрата̄йа суван̣н̣ачханна̄. нарана̄рийоти девапутта̄ девадхӣтаро ча бахука̄ еттха тава вима̄нети дассети.
894. ин̇гха̄ти чоданаттхе нипа̄то пут̣т̣хоти пуччхито имасса маха̄джанасса каммапхалапаччаккхабха̄ва̄йа̄ти адхиппа̄йо.
тато девапутто има̄хи га̄тха̄хи бйа̄ка̄си –
895. ‘‘сайамидха патхе самечча ма̄н̣авена, саттха̄нуса̄си анукампама̄но;
тава ратанаварасса дхаммам̣ сутва̄, карисса̄мӣти ча бравиттха чхатто.
896. ‘‘джинаварапаварам̣ упехи саран̣ам̣, дхамман̃ча̄пи татхева бхиккхусан̇гхам̣;
ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бханте, паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄сим̣.
897. ‘‘ма̄ ча па̄н̣авадхам̣ вивидхам̣ чарассу асучим̣,
на хи па̄н̣есу асан̃н̃атам̣ аван̣н̣айим̣су саппан̃н̃а̄;
ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бханте, паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄сим̣.
898. ‘‘ма̄ ча параджанасса раккхитампи, а̄да̄таббамаман̃н̃итхо адиннам̣;
ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бханте, паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄сим̣.