8. маллика̄вима̄наван̣н̣ана̄
пӣтаваттхе пӣтадхаджети маллика̄вима̄нам̣. тасса ка̄ уппатти? дхаммачаккаппаваттанама̄дим̣ катва̄ йа̄ва субхаддапарибба̄джакавинайана̄ катабуддхакичче кусина̄ра̄йам̣ упаваттане маллара̄джӯнам̣ са̄лаване йамакаса̄ла̄намантаре виса̄кхапун̣н̣ама̄йам̣ паччӯсавела̄йам̣ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ париниббуте бхагавати локана̄тхе девамануссехи тасса сарӣрапӯджа̄йа кайирама̄на̄йа тада̄ кусина̄ра̄йам̣ васама̄на̄ бандхуламалласса бхарийа̄ маллара̄джапуттӣ маллика̄ на̄ма упа̄сика̄ саддха̄ пасанна̄ виса̄кха̄йа маха̄упа̄сика̄йа паса̄дханасадисам̣ аттано маха̄лата̄паса̄дханам̣ гандходакена дховитва̄ дукӯлачумбат̣акена маджджитва̄ ан̃н̃ан̃ча бахум̣ гандхама̄ла̄дим̣ гахетва̄ бхагавато сарӣрам̣ пӯджеси. айаметтха сан̇кхепо, виттха̄рато пана маллика̄ваттху дхаммападаван̣н̣ана̄йам̣ а̄гатамева.
са̄ апарабха̄ге ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣сесу ниббатти, тена пӯджа̄нубха̄вена асса̄ ан̃н̃ехи аса̄дха̄ран̣а̄ ул̣а̄ра̄ диббасампатти ахоси. ваттха̄лан̇ка̄равима̄на̄ни саттаратанасамуджджала̄ни висесато син̇гӣсуван̣н̣обха̄са̄ни ативийа пабхассара̄ни сабба̄ диса̄ а̄син̃чама̄на̄ва суван̣н̣арасадха̄ра̄пин̃джара̄ каронти. атха̄йасма̄ на̄радо девача̄рикам̣ чаранто там̣ дисва̄ упаган̃чхи. са̄ там̣ дисва̄ вандитва̄ ан̃джалим̣ паггайха ат̣т̣ха̄си. со там̣ –
658. ‘‘пӣтаваттхе пӣтадхадже, пӣта̄лан̇ка̄рабхӯсите;
пӣтантара̄хи ваггӯхи, апил̣андха̄ва собхаси.
659. ‘‘ка̄ камбука̄йӯрадхаре, кан̃чана̄вел̣абхӯсите;
хемаджа̄лакасан̃чханне, на̄на̄ратанама̄линӣ.
660. ‘‘сован̣н̣амайа̄ лохитан̇гамайа̄ ча, мутта̄майа̄ вел̣урийамайа̄ ча;
маса̄рагалла̄ сахалохитан̇га̄, па̄реватаккхӣхи ман̣ӣхи читтата̄.
661. ‘‘кочи кочи еттха майӯрасуссаро, хам̣сассаран̃н̃о каравӣкасуссаро;
тесам̣ саро суййати ваггурӯпо, пан̃чан̇гикам̣ тӯрийамиваппава̄дитам̣.
662. ‘‘ратхо ча те субхо ваггу, на̄на̄ратаначиттито;
на̄на̄ван̣н̣а̄хи дха̄тӯхи, сувибхаттова собхати.
663. ‘‘тасмим̣ ратхе кан̃чанабимбаван̣н̣е, йа̄ твам̣ т̣хита̄ бха̄сасимам̣ падесам̣;
девате пуччхита̄чиккха, кисса каммассидам̣ пхала’’нти. – пуччхи;
658. таттха пӣтаваттхети парисуддхача̄мӣкарапабхассарата̄йа пӣтобха̄санива̄сане. пӣтадхаджети вима̄надва̄ре ратхе ча самусситахемамайавипулакетубха̄вато пӣтобха̄садхадже. пӣта̄лан̇ка̄рабхӯситети пӣтобха̄сехи а̄бхаран̣ехи алан̇кате. сатипи алан̇ка̄ра̄нам̣ на̄на̄видхарам̣сиджа̄ласамуджджалавивидхаратанавичиттабха̄ве та̄дисасучаритависесаниббаттата̄йа пана супарисуддхача̄мӣкарамарӣчиджа̄лавиджджотитатта̄ висесато пӣтанибха̄са̄ни тасса̄ а̄бхаран̣а̄ни ахесум̣. пӣтантара̄хӣти пӣтаван̣н̣ехи уттарийехи. ‘‘сантаруттарапарамам̣ тена бхиккхуна̄ тато чӣварам̣ са̄дитабба’’нтиа̄дӣсу (па̄ра̄. 523-524) нива̄сане антарасаддо а̄гато, идха пана ‘‘антараса̄т̣ака̄’’тиа̄дӣсу вийа уттарийе дат̣т̣хаббо. антара̄ уттарийам̣ уттара̄сан̇го упасам̣бйа̄нанти парийа̄йасадда̄ ете. ваггӯхӣти собханехи сан̣хамат̣т̣хехи. апил̣андха̄ва собхасӣти твам̣ имехи алан̇ка̄рехи аналан̇ката̄пи аттано рӯпасампаттийа̄ва собхаси. те пана алан̇ка̄ра̄ тава сарӣрам̣ патва̄ собханти, тасма̄ аналан̇ката̄пи твам̣ алан̇катасадисӣти адхиппа̄йо.
659. ка̄ камбука̄йӯрадхарети ка̄ твам̣ катарадеваника̄йапарийа̄панна̄ суван̣н̣амайапариха̄ракадхаре, суван̣н̣амайакейӯрадхаре ва̄. камбупариха̄раканти ча хаттха̄лан̇ка̄рависесо вуччати, ка̄йӯранти бхуджа̄лан̇ка̄рависесо. атха ва̄ камбӯти суван̣н̣ам̣, тасма̄ камбука̄йӯрадхаре суван̣н̣амайаба̄ха̄бхаран̣адхарети аттхо. кан̃чана̄вел̣абхӯситети кан̃чанамайа̄вел̣апил̣андханабхӯсите. хемаджа̄лакасан̃чханнети ратанапарисиббитена хемамайена джа̄лакена чха̄дитасарӣре. на̄на̄ратанама̄линӣти наккхаттама̄ла̄йа вийа ка̄л̣апаккхараттийам̣ сӣсе пат̣имукка̄хи вивидха̄хи ратана̄валӣхи на̄на̄ратанама̄линӣ ка̄ тванти пуччхати.
660. сован̣н̣амайа̄тиа̄ди йа̄хи ратанама̄ла̄хи са̄ девата̄ на̄на̄ратанама̄линӣти вутта̄, та̄сам̣ дассанам̣. таттха сован̣н̣амайа̄ти син̇гӣсуван̣н̣амайа̄ ма̄ла̄. лохитан̇гамайа̄ти падумара̄га̄дираттаман̣имайа̄. маса̄рагалла̄ти маса̄рагалламан̣имайа̄. сахалохитан̇га̄ти лохитан̇гаман̣имайа̄хи саддхим̣ кабараман̣имайа̄ чева лохитан̇гасан̇кха̄тараттаман̣имайа̄ ча̄ти аттхо. па̄реватаккхӣхи ман̣ӣхи читтата̄ти па̄реватаккхисадисехи ман̣ӣхи йатха̄вуттаман̣ӣхи ча сан̇кхатачиттабха̄ва̄ има̄ тава кесахаттхе ратанама̄ла̄ти адхиппа̄йо.
661. кочи кочӣти екаччо екаччо. еттха̄ти етесу ма̄ла̄да̄месу. майӯрасуссароти майӯро вийа сундарана̄до. хам̣сассаран̃н̃оти хам̣сассаро ан̃н̃о, хам̣сасадисассаро апаро. каравӣкасуссароти каравӣко вийа собханассаро. тесам̣ ма̄ла̄да̄ма̄нам̣ йатха̄ майӯрассаро, хам̣сассаро, каравӣкассаро, евам̣ ваггурӯпо мадхура̄ка̄ро саро суййати. кимива? пан̃чан̇гикам̣ тӯрийамиваппава̄дитам̣. йатха̄ кусалена ва̄дите пан̃чан̇гике тӯрийе, евам̣ тесам̣ саро суййати, ваггурӯпоти аттхо. бхумматтхе хи идам̣ упайогавачанам̣.
662. на̄на̄ван̣н̣а̄хи дха̄тӯхӣти анекарӯпа̄хи аккхачаккаӣса̄диавайавадха̄тӯхи. сувибхаттова собхатӣти авайава̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ йуттаппама̄н̣ата̄йа вибхаттивибха̄гасампаттийа̄ ча сувибхаттова хутва̄ вира̄джати. атха ва̄ сувибхаттова̄ти кевалам̣ камманиббаттопи сусиккхитена сиппа̄чарийена вибхаттова вирачито вийа собхатӣти аттхо.
663. кан̃чанабимбаван̣н̣ети са̄тисайам̣ пӣтобха̄сата̄йа кан̃чанабимбакасадисе тасмим̣ ратхе. кан̃чанабимбаван̣н̣ети ва̄ тасса̄ девата̄йа а̄лапанам̣, гандходакена дховитва̄ джа̄тихин̇гулакарасена маджджитва̄ дукӯлачумбат̣акена маджджитакан̃чанапат̣има̄садисети аттхо. бха̄сасимам̣ падесанти имам̣ сакалампи бхӯмипадесам̣ бха̄сайаси виджджотайаси.
евам̣ тхерена пуччхита̄ са̄пи девата̄ има̄хи га̄тха̄хи бйа̄ка̄си –
664. ‘‘сован̣н̣аджа̄лам̣ ман̣исон̣н̣ачиттитам̣, мутта̄читам̣ хемаджа̄лена чханнам̣;
париниббуте готаме аппамеййе, пасанначитта̄ ахама̄бхиропайим̣.
665. ‘‘та̄хам̣ каммам̣ каритва̄на, кусалам̣ буддхаван̣н̣итам̣;
апетасока̄ сукхита̄, сампамода̄мана̄майа̄’’ти.
664. таттха сован̣н̣аджа̄ланти сарӣраппама̄н̣ена катам̣ суван̣н̣амайам̣ джа̄лам̣. ман̣исон̣н̣ачиттитанти сӣса̄дит̣т̣ха̄несу сӣсӯпагагӣвӯпага̄диа̄бхаран̣авасена на̄на̄видхехи ман̣ӣхи ча суван̣н̣ена ча читтитам̣. мутта̄читанти антарантара̄ а̄баддха̄хи мутта̄валӣхи а̄читам̣. хемаджа̄лена чханнанти хемамайена пабха̄джа̄лена чханнам̣. тан̃хи на̄на̄видхехи ман̣ӣхи чева суван̣н̣ена ча читтитам̣ мутта̄валӣхи а̄читампи супарисуддхасса раттасуван̣н̣ассева йебхуййата̄йа дива̄каракиран̣асампхассато ативийа пабхассарена хемамайена пабха̄джа̄лена сан̃чха̄дитам̣ екобха̄сам̣ хутва̄ кан̃чана̄да̄сам̣ вийа тит̣т̣хати. париниббутети анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ париниббуте. готамети бхагавантам̣ готтена ниддисати. аппамеййети гун̣а̄нубха̄вато паминитум̣ асаккун̣еййе. пасанначитта̄ти каммапхалависайа̄йа буддха̄рамман̣а̄йа ча саддха̄йа пасаннама̄наса̄. абхиропайинти пӯджа̄васена сарӣре ропесим̣ пат̣имун̃чим̣.
665. та̄ханти там̣ ахам̣. кусаланти куччхитасалана̄диаттхена кусалам̣. буддхаван̣н̣итанти ‘‘йа̄вата̄, бхиккхаве, сатта̄ апада̄ ва̄ двипада̄ ва̄’’тиа̄дина̄ (сам̣. ни. 5.139; а. ни. 4.34) самма̄самбуддхена пасаттхам̣. апетасока̄ти сокахетӯнам̣ бхогабйасана̄дӣнам̣ абха̄вена апагатасока̄. тена читтадуккха̄бха̄вама̄ха. сукхита̄ти сан̃джа̄тасукха̄ сукхаппатта̄. етена сарӣрадуккха̄бха̄вам̣ вадати. читтадуккха̄бха̄вена часса̄ памода̄патти, сарӣрадуккха̄бха̄вена арогата̄. тена̄ха ‘‘сампамода̄мана̄майа̄’’ти. сесам̣ вуттанайамева. айан̃ча аттхо тада̄ аттана̄ девата̄йа ча катхитанийа̄менева сан̇гӣтика̄ле а̄йасмата̄ на̄радена дхаммасан̇га̄хака̄нам̣ а̄рочито, те ча там̣ татхева сан̇гахам̣ а̄ропайим̣сӯти.
маллика̄вима̄наван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.