6. даддаллавима̄наван̣н̣ана̄

даддаллама̄на̄ ван̣н̣ена̄ти даддаллавима̄нам̣. тасса ка̄ уппатти? бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване. тена ча самайена на̄лакага̄маке а̄йасмато ревататтхерасса упат̣т̣ха̄касса ан̃н̃атарасса кут̣умбикасса две дхӣтаро ахесум̣, ека̄ бхадда̄ на̄ма, итара̄ субхадда̄ на̄ма. та̄су бхадда̄ патикулам̣ гата̄ саддха̄ пасанна̄ буддхисампанна̄ ван̃джха̄ ча ахоси. са̄ са̄микам̣ а̄ха ‘‘мама канит̣т̣ха̄ субхадда̄ на̄ма аттхи, там̣ а̄нехи, сачасса̄ путто бхавеййа, со мамапи путто сийа̄, айан̃ча кулавам̣со на нассеййа̄’’ти. со ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ татха̄ ака̄си.

атха бхадда̄ субхаддам̣ овади ‘‘субхадде, да̄насам̣вибха̄гарата̄ дхаммачарийа̄йа аппаматта̄ хохи, евам̣ те дит̣т̣хадхаммико сампара̄йико ча аттхо хаттхагато ева хотӣ’’ти. са̄ тасса̄ ова̄де т̣хатва̄ вуттанайена пат̣ипаджджама̄на̄ екадивасам̣ а̄йасмантам̣ ревататтхерам̣ аттат̣т̣хамам̣ нимантеси. тхеро субхадда̄йа пун̃н̃ӯпачайам̣ а̄кан̇кханто сан̇гхуддесавасена сатта бхиккхӯ гахетва̄ тасса̄ гехам̣ агама̄си. са̄ пасанначитта̄ а̄йасмантам̣ ревататтхерам̣ те ча бхиккхӯ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппеси, тхеро анумоданам̣ катва̄ пакка̄ми. са̄ апарабха̄ге ка̄лам̣ катва̄ нимма̄наратӣнам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджи. бхадда̄ пана пуггалесу да̄на̄ни датва̄ саккасса дева̄наминдасса парича̄рика̄ хутва̄ ниббатти.

атха субхадда̄ аттано сампаттим̣ паччавеккхитва̄ ‘‘кена ну кхо ахам̣ пун̃н̃ена идхӯпапанна̄’’ти а̄ваджджентӣ ‘‘бхадда̄йа ова̄де т̣хатва̄ сан̇гхагата̄йа даккхин̣а̄йа имам̣ сампаттим̣ сампатта̄, бхадда̄ ну кхо кахам̣ ниббатта̄’’ти олокентӣ там̣ саккасса парича̄рика̄бха̄вена ниббаттам̣ дисва̄ анукампама̄на̄ тасса̄ вима̄нам̣ па̄виси. атха нам̣ бхадда̄ –

619. ‘‘даддаллама̄на̄ ван̣н̣ена, йасаса̄ ча йасассинӣ;

саббе деве та̄ватим̣се, ван̣н̣ена атирочаси.

620. ‘‘дассанам̣ на̄бхиджа̄на̄ми, идам̣ пат̣хамадассанам̣;

касма̄ ка̄йа̄ ну а̄гамма, на̄мена бха̄сасе мама’’нти. –

двӣхи га̄тха̄хи пуччхи. са̄пи тасса̄ –

621. ‘‘ахам̣ бхадде субхадда̄сим̣, пуббе ма̄нусаке бхаве;

сахабхарийа̄ ча те а̄сим̣, бхагинӣ ча канит̣т̣хика̄.

622. ‘‘са̄ ахам̣ ка̄йасса бхеда̄, виппамутта̄ тато чута̄;

нимма̄наратӣнам̣ дева̄нам̣, упапанна̄ сахабйата’’нти. – двӣхи га̄тха̄хи бйа̄ка̄си;

619-20. таттха ван̣н̣ена̄ти ван̣н̣а̄дисампаттийа̄. дассанам̣ на̄бхиджа̄на̄мӣти ито пуббе тава дассанам̣ на̄бхиджа̄на̄ми, твам̣ майа̄ на дит̣т̣хапубба̄ти аттхо. тена̄ха ‘‘идам̣ пат̣хамадассана’’нти. касма̄ ка̄йа̄ ну а̄гамма, на̄мена бха̄сасе маманти катарадеваника̄йато а̄гантва̄ ‘‘бхадде’’ти на̄мена мам̣ а̄лапаси.

621. ахам̣ бхаддети еттха бхаддети а̄лапанам̣. субхадда̄синти ахам̣ субхадда̄ на̄ма тава бхагинӣ канит̣т̣хика̄ а̄сим̣ ахосим̣, таттха пуббе ма̄нусаке бхаве сахабхарийа̄ сама̄набхарийа̄ те тайа̄ екассева бхарийа̄, тава патино ева бхарийа̄, а̄синти аттхо. пуна бхадда̄ –

623. ‘‘пахӯтакатакалйа̄н̣а̄, те деве йанти па̄н̣ино;

йесам̣ твам̣ киттайиссаси, субхадде джа̄тиматтано.

624. ‘‘атха твам̣ кена ван̣н̣ена, кена ва̄ ануса̄сита̄;

кӣдисенева да̄нена, суббатена йасассинӣ.

625. ‘‘йасам̣ ета̄дисам̣ патта̄, висесам̣ випуламаджджхага̄;

девате пуччхита̄чиккха, кисса каммассидам̣ пхала’’нти. –

тӣхи га̄тха̄хи пуччхи. пуна субхадда̄ –

626. ‘‘ат̣т̣хева пин̣д̣апа̄та̄ни, йам̣ да̄нам̣ ададам̣ пуре;

даккхин̣еййасса сан̇гхасса, пасанна̄ сехи па̄н̣ибхи.

627. ‘‘тена мета̄дисо ван̣н̣о…пе…

ван̣н̣о ча ме саббадиса̄ пабха̄сатӣ’’ти. –

бйа̄ка̄си.

623. таттха пахӯтакатакалйа̄н̣а̄ те деве йантӣти пахӯтакатакалйа̄н̣а̄ маха̄пун̃н̃а̄ те нимма̄наратино деве йанти уппаджджанавасена гаччханти па̄н̣ино сатта̄, йесам̣ нимма̄наратӣнам̣ дева̄нам̣ антаре твам̣ аттано джа̄тим̣ киттайиссаси катхесӣти йоджана̄.

624. кена ван̣н̣ена̄ти кена ка̄ран̣ена. кӣдисенева̄ти евасаддо самуччайаттхо, кӣдисена ча̄ти аттхо, айамева ва̄ па̄т̣хо. суббатена̄ти сундарена ватена, сувисуддхена сӣлена̄ти аттхо.

626. ат̣т̣хева пин̣д̣апа̄та̄нӣти ат̣т̣ханнам̣ бхиккхӯнам̣ диннапин̣д̣апа̄те сандха̄йа вадати. ададанти ада̄сим̣.

евам̣ субхадда̄йа катхите пуна бхадда̄ –

629. ‘‘ахам̣ тайа̄ бахутаре бхиккхӯ, сан̃н̃ате брахмача̄райо;

таппесим̣ аннапа̄нена, пасанна̄ сехи па̄н̣ибхи.

630. ‘‘тайа̄ бахутарам̣ датва̄, хӣнака̄йӯпага̄ ахам̣;

катхам̣ твам̣ аппатарам̣ датва̄, висесам̣ випуламаджджхага̄;

девате пуччхита̄чиккха, кисса каммассидам̣ пхала’’нти. –

пуччхи. таттха тайа̄ти ниссакке каран̣авачанам̣. пуна субхадда̄ –

631. ‘‘манобха̄ванӣйо бхиккху, сандит̣т̣хо ме пуре аху;

та̄хам̣ бхаттена нимантесим̣, реватам̣ аттанат̣т̣хамам̣.

632. ‘‘со ме аттхапуреккха̄ро, анукампа̄йа ревато;

сан̇гхе дехӣти мам̣воча, тасса̄хам̣ вачанам̣ карим̣.

633. ‘‘са̄ даккхин̣а̄ сан̇гхагата̄, аппамеййе патит̣т̣хита̄;

пуггалесу тайа̄ диннам̣, на там̣ тава махаппхала’’нти. –

аттана̄ катакаммам̣ катхеси.

631. таттха манобха̄ванӣйоти манавад̣д̣ханако ул̣а̄рагун̣ата̄йа самбха̄ванӣйо. сандит̣т̣хоти нимантанавасена бодхито катхито. тена̄ха ‘‘та̄хам̣ бхаттена нимантесим̣, реватам̣ аттанат̣т̣хама’’нти, там̣ манобха̄ванӣйам̣ аййам̣ реватам̣ аттанат̣т̣хамам̣ бхаттена ахам̣ нимантесим̣.

632-3. со ме аттхапуреккха̄роти со аййо ревато да̄насса махаппхалабха̄вакаран̣ена мама аттхапуреккха̄ро хитесӣ. сан̇гхе дехӣти мам̣воча̄ти ‘‘йади твам̣ субхадде ат̣т̣ханнам̣ бхиккхӯнам̣ да̄тука̄ма̄, йасма̄ пуггалагата̄йа даккхин̣а̄йа сан̇гхагата̄ ева даккхин̣а̄ махаппхалатара̄, тасма̄ сан̇гхе дехи, сан̇гхам̣ уддисса да̄нам̣ дехӣ’’ти мам̣ абха̄си. танти там̣ да̄нам̣.

евам̣ субхадда̄йа вутте бхадда̄ таматтхам̣ сампат̣иччхантӣ уттари ча татха̄ пат̣ипаджджитука̄ма̄ –

634. ‘‘ида̄нева̄хам̣ джа̄на̄ми, сан̇гхе диннам̣ махаппхалам̣;

са̄хам̣ гантва̄ мануссаттам̣, вадан̃н̃ӯ вӣтамаччхара̄;

сан̇гхе да̄на̄ни дасса̄ми, аппаматта̄ пунаппуна’’нти. –

га̄тхама̄ха. субхадда̄ пана аттано девалокамева гата̄. атха сакко дева̄наминдо саббе деве та̄ватим̣се аттано сарӣробха̄сена абхибхуййа вирочама̄нам̣ субхаддам̣ девадхӣтарам̣ дисва̄ тан̃ча та̄сам̣ катха̄салла̄пам̣ сутва̄ та̄вадева ча субхадда̄йа антарахита̄йа там̣ ‘‘айам̣ на̄ма̄’’ти аджа̄нанто –

635. ‘‘ка̄ еса̄ девата̄ бхадде, тайа̄ мантайате саха;

саббе деве та̄ватим̣се, ван̣н̣ена атирочатӣ’’ти. –

бхаддам̣ пуччхи. са̄писса –

636. ‘‘мануссабхӯта̄ девинда, пуббе ма̄нусаке бхаве;

сахабхарийа̄ ча ме а̄си, бхагинӣ ча канит̣т̣хика̄,

сан̇гхе да̄на̄ни датва̄на, катапун̃н̃а̄ вирочатӣ’’ти. –

катхеси. атха сакко тасса̄ сан̇гхагата̄йа даккхин̣а̄йа махаппхалабха̄вам̣ дассенто дхаммам̣ катхеси. тена вуттам̣ –

637. ‘‘дхаммена пуббе бхагинӣ, тайа̄ бхадде вирочати;

йам̣ сан̇гхамхи аппамеййе, патит̣т̣ха̄песи даккхин̣ам̣.

638. ‘‘пуччхито хи майа̄ буддхо, гиджджхакӯт̣амхи паббате;

випа̄кам̣ сам̣вибха̄гасса, йаттха диннам̣ махаппхалам̣.

639. ‘‘йаджама̄на̄нам̣ манусса̄нам̣, пун̃н̃апеккха̄на па̄н̣инам̣;

каротам̣ опадхикам̣ пун̃н̃ам̣, йаттха диннам̣ махаппхалам̣.

640. ‘‘там̣ ме буддхо вийа̄ка̄си, джа̄нам̣ каммапхалам̣ сакам̣;

випа̄кам̣ сам̣вибха̄гасса, йаттха диннам̣ махаппхалам̣.

641. ‘‘чатта̄ро ча пат̣ипанна̄, чатта̄ро ча пхале т̣хита̄;

еса сан̇гхо уджубхӯто, пан̃н̃а̄сӣласама̄хито.

642. ‘‘йаджама̄на̄нам̣ манусса̄нам̣, пун̃н̃апеккха̄на па̄н̣инам̣;

каротам̣ опадхикам̣ пун̃н̃ам̣, сан̇гхе диннам̣ махаппхалам̣.

643. ‘‘есо хи сан̇гхо випуло махаггато, есаппамеййо удадхӣва са̄гаро;

ете хи сет̣т̣ха̄ наравӣраса̄вака̄, пабхан̇кара̄ дхаммамудӣрайанти.

644. ‘‘тесам̣ судиннам̣ сухутам̣ суйит̣т̣хам̣, йе сан̇гхамуддисса даданти да̄нам̣;

са̄ даккхин̣а̄ сан̇гхагата̄ патит̣т̣хита̄, махаппхала̄ локавидӯна ван̣н̣ита̄.

645. ‘‘ета̄дисам̣ йан̃н̃амануссаранта̄, йе ведаджа̄та̄ вичаранти локе;

винеййа маччхерамалам̣ самӯлам̣, аниндита̄ саггамупенти т̣ха̄на’’нти.

637. таттха дхаммена̄ти ка̄ран̣ена н̃а̄йена ва̄. тайа̄ти ниссакке каран̣авачанам̣. ида̄ни там̣ ‘‘дхаммена̄’’ти вуттака̄ран̣ам̣ дассетум̣ йам̣ сан̇гхамхи аппамеййе, патит̣т̣ха̄песи даккхин̣а’’нти вуттам̣. аппамеййети гун̣а̄нубха̄васса аттани ката̄нам̣ ка̄ра̄нам̣ пхалависесасса ча васена паминитум̣ асаккун̣еййе.

638-9. айан̃ча аттхо бхагавато саммукха̄ ча суто, саммукха̄ ча пат̣иггахитоти дассенто ‘‘пуччхито’’тиа̄дима̄ха. таттха йаджама̄на̄нанти даданта̄нам̣. пун̃н̃апеккха̄на па̄н̣инанти ануна̄сикалопам̣ катва̄ ниддесо, пун̃н̃апхалам̣ а̄кан̇кханта̄нам̣ сатта̄нам̣. опадхиканти упадхи на̄ма кхандха̄, упадхисса каран̣асӣлам̣, упадхипайоджананти ва̄ опадхикам̣, аттабха̄ваджанакам̣ пат̣исандхипаваттивипа̄када̄йакам̣.

640. джа̄нам̣ каммапхалам̣ саканти сатта̄нам̣ сакам̣ сакам̣ йатха̄сакам̣ пун̃н̃ам̣ пун̃н̃апхалан̃ча хаттхатале а̄малакам̣ вийа джа̄нанто. саканти ва̄ йака̄расса кака̄рам̣ катва̄ вуттам̣, сайам̣ аттана̄ти аттхо.

641. пат̣ипанна̄ти пат̣ипаджджама̄на̄, маггат̣т̣ха̄ти аттхо. уджубхӯтоти уджупат̣ипаттийа̄ уджубха̄вам̣ патто даккхин̣еййо джа̄то. пан̃н̃а̄сӣласама̄хитоти пан̃н̃а̄йа сӣлена ча сама̄хито, дит̣т̣хисӣласампанно арийа̄йа дит̣т̣хийа̄ арийена сӣлена ча саманна̄гато. тена̄писса параматтхасан̇гхабха̄вамева вибха̄вети. дит̣т̣хисӣласа̄ман̃н̃ена сан̇гхат̣итатта̄ хи сан̇гхо. атха ва̄ сама̄хитам̣ сама̄дхи, пан̃н̃а̄ сӣлам̣ сама̄хитан̃ча асса аттхӣти пан̃н̃а̄сӣласама̄хито. тенасса сӣла̄дидхаммаккхандхаттайасампанната̄йа аггадаккхин̣еййабха̄вам̣ вибха̄вети.

643. випуло махаггатоти гун̣ехи махаттам̣ гатоти махаггато, тато ева аттани ката̄нам̣ ка̄ра̄нам̣ пхалавепуллахетута̄йа випуло. удадхӣва са̄гароти йатха̄ удакам̣ еттха дхӣйатӣти ‘‘удадхӣ’’ти ладдхана̄мо са̄гаро, ‘‘еттака̄ни удака̄л̣хака̄нӣ’’тиа̄дина̄ удакато аппамеййо, евамеса гун̣атоти аттхо. ете хӣти хи-саддо авадха̄ран̣е нипа̄то, ете ева сет̣т̣ха̄ти аттхо. вуттан̃хетам̣ –

‘‘йа̄вата̄, бхиккхаве, сан̇гха̄ ва̄ ган̣а̄ ва̄, татха̄гатаса̄вакасан̇гхо тесам̣ аггамаккха̄йатӣ’’ти (итиву. 90; а. ни. 4.34; 5.32).

наравӣраса̄вака̄ти наресу вӣрийасампаннасса нарасса са̄вака̄. пабхан̇кара̄ти локасса н̃а̄н̣а̄локакара̄. дхаммамудӣрайантӣти дхаммам̣ уддисанти. катхам̣? дхаммаса̄мина̄ хи дхаммападжджото арийасан̇гхе т̣хапито.

644. йе сан̇гхамуддисса даданти да̄нанти йе сатта̄ арийасан̇гхам̣ уддисса саммутисан̇гхе антамасо готрабхупуггалесупи да̄нам̣ даданти, там̣ да̄нам̣ сам̣вибха̄гавасена диннампи судиннам̣, а̄хунапа̄хунавасена хутампи сухутам̣, маха̄йа̄гавасена йит̣т̣хампи суйит̣т̣хамева хоти. касма̄? йасма̄ са̄ даккхин̣а̄ сан̇гхагата̄ патит̣т̣хита̄ махаппхала̄ локавидӯна ван̣н̣ита̄ти, локавидӯхи самма̄самбуддхехи ‘‘на твева̄хам̣, а̄нанда, кеначи парийа̄йена сан̇гхагата̄йа даккхин̣а̄йа па̄т̣ипуггаликам̣ даккхин̣ам̣ махаппхалатарам̣ вада̄ми (ма. ни. 3.380). пун̃н̃ам̣ а̄кан̇кхама̄на̄нам̣, сан̇гхо ве йаджатам̣ мукхам̣ (ма. ни. 2.400; су. ни. 574; маха̄ва. 300). ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’’ти (ма. ни. 1.74; сам̣. ни. 5.997) ча а̄дина̄ махаппхалата̄ ван̣н̣ита̄ пасаттха̄ тхомита̄ти аттхо.

645. ӣдисам̣ йан̃н̃амануссаранта̄ти ета̄дисам̣ сан̇гхам̣ уддисса аттана̄ катам̣ да̄нам̣ ануссаранта̄. ведаджа̄та̄ти джа̄тасоманасса̄. винеййа маччхерамалам̣ самӯланти маччхерамева читтасса малинабха̄вакаран̣ато маччхерамалам̣, атха ва̄ маччхеран̃ча ан̃н̃ам̣ исса̄лобхадоса̄дималан̃ча̄ти маччхерамалам̣. тан̃ча авиджджа̄вичикиччха̄випалла̄са̄дӣхи саха мӯлехӣти самӯлам̣ винеййа винайитва̄ виккхамбхетва̄ аниндитва̄ саггамупенти т̣ха̄нанти йоджана̄. сесам̣ вуттанайамева.

имам̣ пана саббам̣ паваттим̣ сакко дева̄наминдо ‘‘даддаллама̄на̄ ван̣н̣ена̄’’тиа̄дина̄ а̄йасмато маха̄моггалла̄насса а̄чиккхи, а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но бхагавато а̄рочеси, бхагава̄ таматтхам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ сампаттапариса̄йа дхаммам̣ десеси. са̄ десана̄ маха̄джанасса са̄ттхика̄ ахоси.

даддаллавима̄наван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.