3. татийапӣт̣хавима̄наван̣н̣ана̄
пӣт̣хам̣ те сован̣н̣амайанти татийапӣт̣хавима̄нам̣. тасса ваттху ра̄джагахе самут̣т̣хитам̣. ан̃н̃атаро кира кхӣн̣а̄саваттхеро ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чаритва̄ бхаттам̣ гахетва̄ упакат̣т̣хе ка̄ле бхаттакиччам̣ ка̄тука̄мо екам̣ виват̣адва̄рагехам̣ упасан̇ками. тасмим̣ пана гехе гехаса̄минӣ иттхӣ саддха̄ пасанна̄ тхерасса а̄ка̄рам̣ саллаккхетва̄ ‘‘етха, бханте, идха нисӣдитва̄ бхаттакиччам̣ каротха̄’’ти аттано бхаддапӣт̣хам̣ пан̃н̃а̄петва̄ упари пӣтаваттхам̣ аттхаритва̄ нирапеккхапаричча̄гавасена ада̄си, ‘‘идам̣ ме пун̃н̃ам̣ а̄йатим̣ сован̣н̣апӣт̣хапат̣ила̄бха̄йа хотӯ’’ти паттханан̃ча пат̣т̣хапеси. атха тхере таттха нисӣдитва̄ бхаттакиччам̣ катва̄ паттам̣ дховитва̄ ут̣т̣ха̄йа гаччханте ‘‘бханте, идама̄санам̣ тумха̄кам̣йева париччаттам̣, майхам̣ ануггахаттхам̣ парибхун̃джатха̄’’ти а̄ха. тхеро тасса̄ анукампа̄йа там̣ пӣт̣хам̣ сампат̣иччхитва̄ сан̇гхасса да̄песи. са̄ апарена самайена ан̃н̃атарена рогена пхут̣т̣ха̄ ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣сабхаване ниббаттӣтиа̄ди саббам̣ пат̣хамавима̄наван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайенева ведитаббам̣. тена вуттам̣ –
15. ‘‘пӣт̣хам̣ те сован̣н̣амайам̣ ул̣а̄рам̣, маноджавам̣ гаччхати йенака̄мам̣;
алан̇кате малйадхаре суваттхе,обха̄саси виджджуриваббхакӯт̣ам̣.
16. ‘‘кена тета̄дисо ван̣н̣о, кена те идха миджджхати;
уппаджджанти ча те бхога̄, йе кечи манасо пийа̄.
17. ‘‘пуччха̄ми там̣ деви маха̄нубха̄ве, мануссабхӯта̄ кимака̄си пун̃н̃ам̣;
кена̄си евам̣ джалита̄нубха̄ва̄, ван̣н̣о ча те саббадиса̄ пабха̄сатӣ’’ти.
18. ‘‘са̄ девата̄ аттамана̄, моггалла̄нена пуччхита̄;
пан̃хам̣ пут̣т̣ха̄ вийа̄ка̄си, йасса каммассидам̣ пхалам̣’’.
19. ‘‘аппасса каммасса пхалам̣ мамедам̣, йенамхи евам̣ джалита̄нубха̄ва̄;
ахам̣ мануссесу мануссабхӯта̄, пурима̄йа джа̄тийа̄ мануссалоке.
20. ‘‘аддасам̣ вираджам̣ бхиккхум̣, виппасаннамана̄вилам̣;
тасса ада̄сахам̣ пӣт̣хам̣, пасанна̄ сехи па̄н̣ибхи.
21. ‘‘тена мета̄дисо ван̣н̣о, тена ме идха миджджхати;
уппаджджантӣ ча ме бхога̄, йе кечи манасо пийа̄.
22. ‘‘аккха̄ми те бхиккху маха̄нубха̄ва, мануссабхӯта̄ йамака̄си пун̃н̃ам̣;
тенамхи евам̣ джалита̄нубха̄ва̄, ван̣н̣о ча ме саббадиса̄ пабха̄сатӣ’’ти.
19. йан̃ча пана пан̃чамага̄тха̄йам̣ пурима̄йа джа̄тийа̄ мануссалокетиа̄ди, еттха джа̄ти-саддо аттхева сан̇кхаталаккхан̣е ‘‘джа̄ти двӣхи кхандхехи сан̇гахита̄’’тиа̄дӣсу (дха̄ту. 71). аттхи ника̄йе ‘‘ниган̣т̣ха̄ на̄ма саман̣аджа̄тӣ’’тиа̄дӣсу (а. ни. 3.71). аттхи пат̣исандхийам̣ ‘‘йам̣ ма̄тукуччхисмим̣ пат̣хамам̣ читтам̣ уппаннам̣, пат̣хамам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ па̄тубхӯтам̣, тадупа̄да̄йа са̄васса джа̄тӣ’’тиа̄дӣсу (маха̄ва. 124). аттхи куле ‘‘аккхитто анупакут̣т̣хо джа̄тива̄дена̄’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.303). аттхи пасутийам̣ ‘‘сампатиджа̄то, а̄нанда, бодхисатто’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 2.31; ма. ни. 3.207). аттхи бхаве ‘‘екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.244; ма. ни. 1.53). идха̄пи бхаве ева дат̣т̣хаббо. тасма̄ пурима̄йа джа̄тийа̄ пуримасмим̣ бхаве анантара̄тӣте пуриме аттабха̄вети аттхо. бхумматтхе хидам̣ каран̣авачанам̣. мануссалокети мануссалокабхаве, ра̄джагахам̣ сандха̄йа вадати. ока̄салоко хи идха адхиппето, сатталоко пана ‘‘мануссесӯ’’ти имина̄ вуттойева.
20. аддасанти аддаккхим̣. вираджанти вигатара̄га̄дираджатта̄ вираджам̣. бхиккхунти бхиннакилесатта̄ бхиккхум̣, саббасо килесака̄луссийа̄бха̄вена виппасанначиттата̄йа виппасаннам̣, ана̄виласан̇каппата̄йа ана̄вилам̣. пуримам̣ пуриман̃четтха падам̣ паччхимасса паччхимасса ка̄ран̣авачанам̣, вигатара̄га̄дираджатта̄ бхиннакилесата̄йа бхиккхум̣, бхиннакилесатта̄ килесака̄луссийа̄бха̄вена виппасаннам̣, виппасаннаманатта̄ ана̄виланти. паччхимам̣ паччхимам̣ ва̄ падам̣ пуримасса пуримасса ка̄ран̣авачанам̣, вираджам̣ бхиккхугун̣айогато. бхиннакилесо хи бхиккху. бхиккхум̣ виппасаннабха̄вато. килесака̄луссийа̄бха̄вена виппасаннама̄насо хи бхиккху. виппасаннам̣ ана̄виласан̇каппабха̄ватоти. ра̄гараджа̄бха̄вена ва̄ ‘‘вираджа’’нти вуттам̣, досака̄луссийа̄бха̄вена ‘‘виппасанна’’нти, мохабйа̄кула̄бха̄вена ‘‘ана̄вила’’нти. евам̣бхӯто параматтхато бхиккху на̄ма хотӣти ‘‘бхиккху’’нти вуттам̣. ада̄саханти ада̄сим̣ ахам̣. пӣт̣ханти тада̄ мама сантике виджджама̄нам̣ бхаддапӣт̣хам̣. пасанна̄ти каммапхаласаддха̄йа ратанаттайасаддха̄йа ча пасанначитта̄. сехи па̄н̣ибхӣти ан̃н̃ам̣ ана̄н̣а̄петва̄ аттано хаттхехи упанӣйа пӣт̣хам̣ пан̃н̃а̄петва̄ ада̄синти аттхо.
еттха ча ‘‘вираджам̣ бхиккхум̣ виппасаннамана̄вила’’нти имина̄ кхеттасампаттим̣ дассети, ‘‘пасанна̄’’ти имина̄ читтасампаттим̣, ‘‘сехи па̄н̣ибхӣ’’ти имина̄ пайогасампаттим̣. татха̄ ‘‘пасанна̄’’ти имина̄ саккаччада̄нам̣ анупахаччада̄нанти ча име две да̄нагун̣а̄ дассита̄, ‘‘сехи па̄н̣ибхӣ’’ти имина̄ сахаттхена да̄нам̣ анупавиддхада̄нанти име две да̄нагун̣а̄ дассита̄, пӣтаваттхасса аттхаран̣ена нисӣданака̄лан̃н̃ута̄йа читтим̣ катва̄ да̄нам̣ ка̄лена да̄нанти име две да̄нагун̣а̄ дассита̄ти ведитабба̄. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайамева.
татийапӣт̣хавима̄наван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.