16. сирима̄вима̄наван̣н̣ана̄
йутта̄ ча те парамаалан̇ката̄ хайа̄ти сирима̄вима̄нам̣. тасса ка̄ уппатти? бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена ча самайена хет̣т̣ха̄ анантараваттхумхи вутта̄ сирима̄ ган̣ика̄ сота̄паттипхаласса адхигататта̄ виссаджджитакилит̣т̣хакамманта̄ хутва̄ сан̇гхасса ат̣т̣ха сала̄кабхатта̄ни пат̣т̣хапеси. а̄дито пат̣т̣ха̄йа нибаддхам̣ ат̣т̣ха бхиккхӯ гехам̣ а̄гаччханти. са̄ ‘‘саппим̣ ган̣хатха кхӣрам̣ ган̣хатха̄’’тиа̄дӣни ватва̄ тесам̣ патте пӯрети, екена ладдхам̣ тин̣н̣ампи чатуннампи пахоти, девасикам̣ сол̣асакаха̄пан̣апариббайена пин̣д̣апа̄то дӣйати. атхекадивасам̣ еко бхиккху тасса̄ гехе ат̣т̣хакабхаттам̣ бхун̃джитва̄ тийоджанаматтхаке екам̣ виха̄рам̣ агама̄си. атха нам̣ са̄йам̣ тхерупат̣т̣ха̄не нисиннам̣ пуччхим̣су, ‘‘а̄вусо, кахам̣ бхиккхам̣ гахетва̄ идха̄гатосӣ’’ти? ‘‘сирима̄йа ат̣т̣хакабхаттам̣ ме бхутта’’нти. ‘‘там̣ мана̄пам̣ катва̄ дети, а̄вусо’’ти. ‘‘на сакка̄ тасса̄ бхаттам̣ ван̣н̣етум̣, атипан̣ӣтам̣ катва̄ дети, екена ладдхам̣ тин̣н̣ампи чатуннампи пахоти, тасса̄ пана деййадхамматопи дассанамева уттаритарам̣’’. са̄ хи иттхӣ еварӯпа̄ ча еварӯпа̄ ча̄ти тасса̄ гун̣е катхеси.
атхеко бхиккху тасса̄ гун̣акатхам̣ сутва̄ адисва̄пи саваненева синехам̣ уппа̄детва̄ ‘‘майа̄ таттха гантва̄ там̣ дат̣т̣хум̣ ват̣т̣атӣ’’ти аттано вассаггам̣ катхетва̄ там̣ бхиккхум̣ т̣хитикам̣ пуччхитва̄ ‘‘све, а̄вусо, тасмим̣ гехе твам̣ сан̇гхаттхеро хутва̄ ат̣т̣хакабхаттам̣ лабхиссасӣ’’ти сутва̄ тан̇кхан̣ан̃н̃ева паттачӣварама̄да̄йа пакканто па̄това арун̣е уггаччханте сала̄каггам̣ пависитва̄ т̣хито сан̇гхаттхеро хутва̄ тасса̄ гехе ат̣т̣хакабхаттам̣ лабхи. йо пана со бхиккху хиййо бхун̃джитва̄ пакка̄ми, тасса гатавела̄йамевасса̄ сарӣре рого уппаджджи. тасма̄ а̄бхаран̣а̄ни омун̃читва̄ нипаджджи. атхасса̄ да̄сийо ат̣т̣хакабхаттам̣ лабхитум̣ а̄гате бхиккхӯ дисва̄ а̄рочесум̣. са̄ гантва̄ сахаттха̄ патте гахетум̣ ва̄ нисӣда̄петум̣ ва̄ асакконтӣ да̄сийо а̄н̣а̄песи ‘‘амма̄ патте гахетва̄ аййе нисӣда̄петва̄ йа̄гум̣ па̄йетва̄ кхаджджакам̣ датва̄ бхаттавела̄йа патте пӯретва̄ детха̄’’ти. та̄ ‘‘са̄дху, аййе’’ти бхиккхӯ павесетва̄ йа̄гум̣ па̄йетва̄ кхаджджакам̣ датва̄ бхаттавела̄йа бхаттасса патте пӯретва̄ тасса̄ а̄рочайим̣су. са̄ ‘‘мам̣ париггахетва̄ нетха, аййе вандисса̄мӣ’’ти ватва̄ та̄хи париггахетва̄ бхиккхӯнам̣ сантикам̣ нӣта̄ ведхама̄нена сарӣрена бхиккхӯ ванди. со бхиккху там̣ олокетва̄ чинтеси ‘‘гила̄на̄йа та̄ва айам̣ етисса̄ рӯпасобха̄, арогака̄ле пана сабба̄бхаран̣апат̣иман̣д̣ита̄йа имисса̄ кӣдисӣ рӯпасампаттӣ’’ти. атхасса анекавассакот̣исанничито килесо самуда̄чари. со ан̃н̃а̄н̣ӣ хутва̄ бхаттам̣ бхун̃джитум̣ асакконто паттам̣ а̄да̄йа виха̄рам̣ гантва̄ паттам̣ пидха̄йа екаманте т̣хапетва̄ чӣваракан̣н̣ам̣ паттхаритва̄ нипаджджи. атха нам̣ еко саха̄йако бхиккху йа̄чантопи бходжетум̣ на̄саккхи, со чхиннабхатто ахоси.
там̣ дивасамева са̄йанхасамайе сирима̄ ка̄ламака̄си. ра̄джа̄ саттху са̄санам̣ песеси ‘‘бханте, джӣвакасса канит̣т̣хабхагинӣ сирима̄ ка̄ламака̄сӣ’’ти. саттха̄ там̣ сутва̄ ран̃н̃о са̄санам̣ пахин̣и ‘‘сирима̄йа сарӣраджха̄панакиччам̣ наттхи, а̄макасуса̄не там̣ йатха̄ ка̄ка̄дайо на кха̄данти, татха̄ нипаджджа̄петва̄ раккха̄петха̄’’ти. ра̄джа̄ татха̄ ака̄си. пат̣ипа̄т̣ийа̄ тайо диваса̄ атикканта̄, чатуттхе дивасе сарӣрам̣ уддхума̄йи, навахи ван̣амукхехи пул̣авака̄ паггхарим̣су, сакаласарӣрам̣ бхиннаса̄либхаттача̄т̣и вийа ахоси. ра̄джа̄ нагаре бхерим̣ чара̄песи ‘‘т̣хапетва̄ гехараккхан̣акада̄раке сирима̄йа дассанаттхам̣ ана̄гаччханта̄нам̣ ат̣т̣ха каха̄пан̣а̄ дан̣д̣о’’ти. саттху сантикан̃ча песеси ‘‘буддхаппамукхо кира сан̇гхо сирима̄йа дассанаттхам̣ а̄гаччхатӯ’’ти. саттха̄ бхиккхӯнам̣ а̄роча̄песи ‘‘сирима̄йа дассанаттхам̣ гамисса̄ма̄’’ти.
сопи дахарабхиккху чатта̄ро дивасе кассачи вачанам̣ аггахетва̄ чхиннабхаттова нипаджджи. патте бхаттам̣ пӯтикам̣ джа̄там̣, патте малампи ут̣т̣хахи. атха со саха̄йакабхиккхуна̄ упасан̇камитва̄ ‘‘а̄вусо саттха̄ сирима̄йа дассанаттхам̣ гаччхатӣ’’ти вуччама̄но татха̄ чха̄таджджхаттопи ‘‘сирима̄’’ти вуттападейева сахаса̄ ут̣т̣хахитва̄ ‘‘саттха̄ сиримам̣ дат̣т̣хум̣ гаччхати, твампи гамиссасӣ’’ти? ‘‘а̄ма гамисса̄мӣ’’ти бхаттам̣ чхад̣д̣етва̄ паттам̣ дховитва̄ тхавика̄йа паккхипитва̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ агама̄си. саттха̄ бхиккхусан̇гхапаривуто екапассе ат̣т̣ха̄си, бхиккхунисан̇гхопи ра̄джапариса̄пи упа̄сакапариса̄пи упа̄сика̄париса̄пи екекапассе ат̣т̣хам̣су.
саттха̄ ра̄джа̄нам̣ пуччхи ‘‘ка̄ еса̄, маха̄ра̄джа̄’’ти? ‘‘бханте, джӣвакасса канит̣т̣хабхагинӣ сирима̄ на̄ма̄’’ти. ‘‘сирима̄ еса̄’’ти? ‘‘а̄ма, бханте’’ти. тена хи нагаре бхерим̣ чара̄пехи ‘‘сахассам̣ датва̄ сиримам̣ ган̣хантӯ’’ти. ра̄джа̄ татха̄ ка̄реси, екопи ‘‘ха’’нти ва̄ ‘‘ху’’нти ва̄ ваданто на̄ма на̄хоси. ра̄джа̄ саттху а̄рочеси ‘‘на ган̣ханти бханте’’ти, тена хи маха̄ра̄джа аггхам̣ оха̄пехӣти. ра̄джа̄ ‘‘пан̃часата̄ни датва̄ ган̣хантӯ’’ти бхерим̣ чара̄петва̄ кан̃чи ган̣ханакам̣ адисва̄ ‘‘ад̣д̣хатеййасата̄ни, двесата̄ни, сатам̣, пан̃н̃а̄сам̣, пан̃чавӣсати, вӣсати каха̄пан̣е, даса каха̄пан̣е, пан̃ча каха̄пан̣е, екам̣ каха̄пан̣ам̣, ад̣д̣хам̣, па̄дам̣, ма̄сакам̣, ка̄кан̣икам̣ датва̄ сиримам̣ ган̣хантӯ’’ти бхерим̣ чара̄петва̄ ‘‘мудха̄пи ган̣хантӯ’’ти бхерим̣ чара̄песи, татха̄пи ‘‘ха’’нти ва̄ ‘‘ху’’нти ва̄ ваданто на̄ма на̄хоси. ра̄джа̄ ‘‘мудха̄пи, бханте, ган̣ханто наттхӣ’’ти а̄ха. саттха̄ ‘‘пассатха, бхиккхаве, маха̄джанасса пийама̄туга̄мам̣, имасмим̣йева нагаре сахассам̣ датва̄ пуббе екадивасам̣ лабхим̣су, ида̄ни мудха̄пи ган̣ханто наттхи еварӯпам̣ на̄ма рӯпам̣ кхайавайаппаттам̣ а̄харимехи алан̇ка̄рехи вичиттакатам̣ наваннам̣ ван̣н̣амукха̄нам̣ васена арубхӯтам̣ тӣхи ат̣т̣хисатехи самусситам̣ ничча̄турам̣ кевалам̣ ба̄ламаха̄джанена бахудха̄ сан̇каппитата̄йа бахусан̇каппам̣ аддхувам̣ аттабха̄ва’’нти дассенто –
‘‘пасса читтакатам̣ бимбам̣, арука̄йам̣ самусситам̣;
а̄турам̣ бахусан̇каппам̣, йасса наттхи дхувам̣ т̣хитӣ’’ти. (тхерага̄. 1160) –
га̄тхама̄ха. десана̄парийоса̄не сирима̄йа пат̣ибаддхачитто бхиккху вигатачхандара̄го хутва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и, чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси.
тена ча самайена сирима̄ девакан̃н̃а̄ аттано вибхавасамиддхим̣ олокетва̄ а̄гатат̣т̣ха̄нам̣ олокентӣ пуриматтабха̄ве аттано сарӣрасамӣпе бхиккхусан̇гхапаривутам̣ бхагавантам̣ т̣хитам̣ маха̄джанака̄йан̃ча саннипатитам̣ дисва̄ пан̃чахи девакан̃н̃а̄сатехи паривута̄ пан̃чахи ратхасатехи диссама̄нака̄йа̄ а̄гантва̄ ратхато отаритва̄ сапарива̄ра̄ бхагавантам̣ вандитва̄ катан̃джалӣ ат̣т̣ха̄си. тена ча самайена а̄йасма̄ ван̇гӣсо бхагавато авидӯре т̣хито хоти. со бхагавантам̣ етадавоча ‘‘пат̣ибха̄ти мам̣ бхагава̄ екам̣ пан̃хам̣ пуччхиту’’нти. ‘‘пат̣ибха̄ту там̣ ван̇гӣса̄’’ти бхагава̄ авоча. а̄йасма̄ ван̇гӣсо там̣ сиримам̣ девадхӣтарам̣ –
137. ‘‘йутта̄ ча те парамаалан̇ката̄ хайа̄, адхомукха̄ агхасигама̄ балӣ джава̄;
абхиниммита̄ пан̃чаратха̄сата̄ ча те, анвенти там̣ са̄ратхичодита̄ хайа̄.
138. ‘‘са̄ тит̣т̣хаси ратхаваре алан̇ката̄,
обха̄сайам̣ джаламива джоти повако;
пуччха̄ми там̣ варатану аномадассане,
касма̄ ну ка̄йа̄ анадхиварам̣ упа̄гамӣ’’ти. – пат̣ипуччхи;
137. таттха йутта̄ ча те парамаалан̇ката̄ хайа̄ти парамам̣ ативийа висесато алан̇ката̄, парамехи ва̄ уттамехи диббехи асса̄лан̇ка̄рехи алан̇ката̄, парама̄ ва̄ агга̄ сет̣т̣ха̄ а̄джа̄нӣйа̄ сабба̄лан̇ка̄рехи алан̇ката̄ хайа̄ асса̄ те тава ратхе йоджита̄, йутта̄ ва̄ те ратхасса ча ануччхавика̄, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ва̄ садисата̄йа йутта̄ сам̣сат̣т̣ха̄ти аттхо. еттха ча ‘‘парамаалан̇ката̄’’ти пуримасмим̣ паккхе сандхим̣ акатва̄ дутийасмим̣ паккхе авибхаттиканиддесо дат̣т̣хаббо. адхомукха̄ти хет̣т̣ха̄мукха̄. йадипи те тада̄ пакатийа̄ва т̣хита̄, девалокато орохан̣авасена ‘‘адхомукха̄’’ти вутта̄. агхасигама̄ти веха̄сам̣гама̄. балӣти балаванто. джава̄ти джаванака̄, балаванто чева вегаванто ча̄ти аттхо. абхиниммита̄ти тава пун̃н̃акаммена ниммита̄ ниббатта̄. сайам̣ ниммитамева ва̄ сандха̄йа ‘‘абхиниммита̄’’ти вуттам̣ нимма̄наратибха̄вато сирима̄йа девадхӣта̄йа. пан̃чаратха̄сата̄ти га̄тха̄сукхаттхам̣ тхака̄расса дӣгхам̣ лин̇гавипалла̄сан̃ча катва̄ вуттам̣, вибхаттиалопо ва̄ дат̣т̣хаббо, пан̃ча ратхасата̄нӣти аттхо. анвенти там̣ са̄ратхичодита̄ хайа̄ти са̄ратхӣхи чодита̄ вийа ратхесу йутта̄ име хайа̄ бхадде, девате, там̣ анугаччханти. ‘‘са̄ратхиачодита̄’’ти кечи пат̣ханти, са̄ратхӣхи ачодита̄ ева анугаччхантӣти аттхо. ‘‘са̄ратхичодита̄ хайа̄’’ти екам̣йева ва̄ падам̣ га̄тха̄сукхаттхам̣ дӣгхам̣ катва̄ вуттам̣, са̄ратхичодитахайа̄ пан̃ча ратхасата̄ти йоджана̄.
138. са̄ тит̣т̣хасӣти са̄ твам̣ тит̣т̣хаси. ратхаварети ратхуттаме. алан̇ката̄ти сат̣т̣хисакат̣абха̄рехи дибба̄лан̇ка̄рехи алан̇катасарӣра̄. обха̄сайам̣ джаламива джоти па̄вакоти обха̄сентӣ джотирива джалантӣ па̄вако вийа ча тит̣т̣хаси, самантато обха̄сентӣ джалантӣ тит̣т̣хасӣти вуттам̣ хоти. ‘‘джотӣ’’ти ча чандимасӯрийанаккхаттата̄ракарӯпа̄нам̣ са̄дха̄ран̣ана̄мам̣. варатанӯти уттамарӯпадхаре саббан̇гасобхане. тато ева аномадассане ала̄макадассане, дассанӣйе па̄са̄дикети аттхо. касма̄ ну ка̄йа̄ анадхиварам̣ упа̄гамӣти куто на̄ма девака̄йато ануттарам̣ самма̄самбуддхам̣ пайирупа̄сана̄йа упаган̃чхи упагата̄си.
евам̣ тхерена пуччхита̄ са̄ девата̄ атта̄нам̣ а̄викаронтӣ –
139. ‘‘ка̄маггапатта̄нам̣ йама̄хунуттарам̣, нимма̄йа нимма̄йа раманти девата̄;
тасма̄ ка̄йа̄ аччхара̄ ка̄маван̣н̣инӣ, идха̄гата̄ анадхиварам̣ намасситу’’нти. –
га̄тхама̄ха.
139. таттха ка̄маггапатта̄нам̣ йама̄хунуттаранти ка̄мӯпабхогехи аггабха̄вам̣ патта̄нам̣ параниммитавасаваттӣнам̣ дева̄нам̣ йам̣ девака̄йам̣ йасена бхога̄дивасена ча ануттаранти ваданти, тато ка̄йа̄. нимма̄йа нимма̄йа раманти девата̄ти нимма̄наратидевата̄ аттана̄ йатха̄ручите ка̄ме сайам̣ нимминитва̄ нимминитва̄ раманти кӣл̣анти лал̣анта̄ абхираманти. тасма̄ ка̄йа̄ти тасма̄ нимма̄наратидеваника̄йа̄. ка̄маван̣н̣инӣти ка̄марӯпадхара̄ йатхиччхитарӯпадха̄ринӣ. идха̄гата̄ти идха имасмим̣ мануссалоке, имам̣ ва̄ мануссалокам̣ а̄гата̄.
евам̣ девата̄йа аттано нимма̄наратидевата̄бха̄ве катхите пуна тхеро тасса̄ пуримабхавам̣ таттха катапун̃н̃акаммам̣ ладдхин̃ча катха̄петука̄мо –
140. ‘‘ким̣ твам̣ пуре сучаритама̄чарӣдха, кеначчхаси твам̣ амитайаса̄ сукхедхита̄;
иддхӣ ча те анадхивара̄ вихан̇гама̄, ван̣н̣о ча те даса диса̄ вирочати.
141. ‘‘девехи твам̣ паривута̄ сакката̄ часи,
куто чута̄ сугатигата̄си девате;
касса ва̄ твам̣ вачанакара̄нуса̄саним̣,
а̄чиккха ме твам̣ йади буддхаса̄вика̄’’ти. – две га̄тха̄ абха̄си;
140. таттха а̄чарӣти дӣгхам̣ катва̄ вуттам̣, упачинӣти аттхо. идха̄ти нипа̄таматтам̣, идха ва̄ имасмим̣ деваттабха̄ве. кеначчхасӣти кена пун̃н̃акаммена ассаттха̄ аччхаси. ‘‘кена̄си тва’’нти кечи пат̣ханти. амитайаса̄ти на митайаса̄ анаппакапарива̄ра̄. сукхедхита̄ти сукхена вад̣д̣хита̄, супарибрӯхитадиббасукха̄ти аттхо. иддхӣти дибба̄нубха̄во. анадхивара̄ти адхика̄ висит̣т̣ха̄ ан̃н̃а̄ етисса̄ наттхӣти анадхивара̄, атиуттама̄ти аттхо. вихан̇гама̄ти веха̄сага̄минӣ. даса диса̄ти дасапи диса̄. вирочатӣти обха̄сети.
141. паривута̄ сакката̄ часӣти самантато парива̄рита̄ самбха̄вита̄ ча аси. куто чута̄ сугатигата̄сӣти пан̃часу гатӣсу катарагатито чута̄ хутва̄ сугатим̣ имам̣ девагатим̣ пат̣исандхивасена упагата̄ аси. касса ва̄ твам̣ вачанакара̄нуса̄санинти касса ну ва̄ саттху са̄сане па̄вачане ова̄да̄нуса̄санисампат̣иччханена твам̣ вачанакара̄ асӣти йоджана̄. касса ва̄ твам̣ саттху вачанакара̄ ануса̄сакасса анусит̣т̣хийам̣ патит̣т̣ха̄нена̄ти евам̣ ва̄ еттха аттхо дат̣т̣хаббо. евам̣ ануддесикавасена тасса̄ ладдхим̣ пуччхитва̄ пуна уддесикавасена ‘‘а̄чиккха ме твам̣ йади буддхаса̄вика̄’’ти пуччхати. таттха буддхаса̄вика̄ти саббампи н̃еййадхаммам̣ сайамбхун̃а̄н̣ена хаттхатале а̄малакам̣ вийа паччаккхато буддхатта̄ буддхасса бхагавато дхаммассавананте джа̄та̄ти буддхаса̄вика̄.
евам̣ тхерена пуччхитаматтхам̣ катхентӣ девата̄ има̄ га̄тха̄ абха̄си –
142. ‘‘нагантаре нагараваре сума̄пите, парича̄рика̄ ра̄джаварасса сиримато;
начче гӣте парамасусиккхита̄ ахум̣, сирима̄ти мам̣ ра̄джагахе аведим̣су.
143. ‘‘буддхо ча ме исинисабхо вина̄йако, адесайӣ самудайадуккханиччатам̣;
асан̇кхатам̣ дуккханиродха сассатам̣, магган̃чимам̣ акут̣иламан̃джасам̣ сивам̣.
144. ‘‘сутва̄нахам̣ аматападам̣ асан̇кхатам̣, татха̄гатассанадхиварасса са̄санам̣;
сӣлесвахам̣ парамасусам̣вута̄ ахум̣, дхамме т̣хита̄ нараварабуддхадесите.
145. ‘‘н̃атва̄нахам̣ вираджападам̣ асан̇кхатам̣, татха̄гатенанадхиварена деситам̣;
таттхевахам̣ саматхасама̄дхима̄пхусим̣, са̄йева ме параманийа̄мата̄ аху.
146. ‘‘ладдха̄нахам̣ аматаварам̣ висесанам̣, екам̣сика̄ абхисамайе висесийа;
асам̣сайа̄ бахуджанапӯджита̄ ахам̣, кхид̣д̣а̄ратим̣ паччанубхоманаппакам̣.
147. ‘‘евам̣ ахам̣ аматадасамхи девата̄, татха̄гатассанадхиварасса са̄вика̄;
дхаммаддаса̄ пат̣хамапхале патит̣т̣хита̄, сота̄панна̄ на ча пана маттхи дуггати.
148. ‘‘са̄ вандитум̣ анадхиварам̣ упа̄гамим̣, па̄са̄дике кусаларате ча бхиккхаво;
намасситум̣ саман̣асама̄гамам̣ сивам̣, сага̄рава̄ сиримато дхаммара̄джино.
149. ‘‘дисва̄ муним̣ мудитаманамхи пӣн̣ита̄, татха̄гатам̣ нараварадаммаса̄ратхим̣;
тан̣хаччхидам̣ кусаларатам̣ вина̄йакам̣, ванда̄махам̣ парамахита̄нукампака’’нти.
142. таттха нагантарети исигиливепуллавебха̄рапан̣д̣авагиджджхакӯт̣асан̇кха̄та̄нам̣ пан̃чаннам̣ паббата̄нам̣ антаре вемаджджхе, йато там̣ нагарам̣ ‘‘гириббаджа’’нти вуччати. нагараварети уттаманагаре, ра̄джагахам̣ сандха̄йа̄ха. сума̄питети маха̄говиндапан̣д̣итена ваттхувиджджа̄видхина̄ саммадева нивесите. парича̄рика̄ти сам̣гӣтапаричарийа̄йа упат̣т̣ха̄йика̄. ра̄джаварасса̄ти бимбиса̄рамаха̄ра̄джасса. сириматоти еттха ‘‘сирӣти буддхипун̃н̃а̄нам̣ адхивачана’’нти ваданти. атха ва̄ пун̃н̃аниббатта̄ сарӣрасобхагга̄дисампатти катапун̃н̃ам̣ ниссайати, катапун̃н̃ехи ва̄ ниссӣйатӣти ‘‘сирӣ’’ти вуччати, са̄ етасса аттхӣти сирима̄, тасса сиримато. парамасусиккхита̄ти ативийа саммадева ча сиккхита̄. ахунти ахосим̣. аведим̣сӯти ан̃н̃а̄сум̣.
143. исинисабхоти гавасатаджет̣т̣хако усабхо, гавасахассаджет̣т̣хако васабхо, ваджасатаджет̣т̣хако ва̄ усабхо, ваджасахассаджет̣т̣хако васабхо, саббагавасет̣т̣хо саббапариссайасахо сето па̄са̄дико маха̄бха̄равахо асанисатасаддехипи асампакампийо нисабхо. ратха̄ со аттано нисабхабалена саманна̄гато чатӯхи па̄дехи патхавим̣ уппӣл̣етва̄ кеначи париссайена акампийо ачалат̣т̣ха̄нена тит̣т̣хати, евам̣ бхагава̄ дасахи татха̄гатабалехи саманна̄гато чатӯхи веса̄раджджапа̄дехи ат̣т̣хапарисапатхавим̣ уппӣл̣етва̄ садеваке локе кеначи паччаттхикена пачча̄миттена акампийо ачалат̣т̣ха̄нена тит̣т̣хати, тасма̄ нисабхо вийа̄ти нисабхо. сӣла̄дӣнам̣ дхаммаккхандха̄нам̣ есанат̣т̣хена ‘‘исӣ’’ти ладдхавоха̄ресу секкха̄секкхаисӣсу нисабхо, исӣнам̣ ва̄ нисабхо, иси ча со нисабхо ча̄ти ва̄ исинисабхо. венеййасатте винетӣти вина̄йако, на̄йакавирахитоти ва̄ вина̄йако, сайамбхӯти аттхо.
адесайӣ самудайадуккханиччатанти самудайасаччасса ча дуккхасаччасса ча аниччатам̣ вайадхамматам̣ абха̄си. тена ‘‘йам̣кин̃чи самудайадхаммам̣, саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти аттано абхисамайан̃а̄н̣асса паваттиа̄ка̄рам̣ дассети. самудайадуккханиччатанти ва̄ самудайасаччан̃ча дуккхасаччан̃ча аниччатан̃ча. таттха самудайасаччадуккхасаччаггахан̣ена випассана̄йа бхӯмим̣ дассети, аниччата̄гахан̣ена тасса̄ паваттиа̄ка̄рам̣ дассети. сан̇кха̄ра̄нан̃хи аничча̄ка̄ре вибха̄вите дуккха̄ка̄ро анатта̄ка̄ропи вибха̄витойева хоти там̣нибандханатта̄ тесам̣. тена̄ха ‘‘йаданиччам̣, там̣ дуккхам̣, йам̣ дуккхам̣, таданатта̄’’ти (сам̣. ни. 3.15). асан̇кхатам̣ дуккханиродхасассатанти кеначи паччайена на сан̇кхатанти асан̇кхатам̣, саббака̄лам̣ татхабха̄вена сассатам̣, сакалават̣т̣адуккханиродхабха̄вато дуккханиродхам̣ арийасаччан̃ча ме адесайӣти йоджана̄. магган̃чимам̣ акут̣иламан̃джасам̣ сиванти антадвайапариваджджанена кут̣илабха̄вакара̄нам̣ ма̄йа̄дӣнам̣ ка̄йаван̇ка̄дӣнан̃ча паха̄нена акут̣илам̣, тато ева ан̃джасам̣, асивабха̄вакара̄нам̣ ка̄мара̄га̄дӣнам̣ самуччхинданена сивам̣ нибба̄нам̣. магганти нибба̄наттхикехи маггӣйати, килесе ва̄ ма̄ренто гаччхатӣти ‘‘магго’’ти ладдхана̄мам̣ идам̣ тумха̄кан̃ча маман̃ча паччаккхабхӯтам̣ дуккханиродхага̄минипат̣ипада̄сан̇кха̄там̣ арийасаччан̃ча ме адесайӣти йоджана̄.
144. сутва̄нахам̣ аматападам̣ асан̇кхатам̣, татха̄гатассанадхиварасса са̄сананти еттха айам̣ сан̇кхепаттхо – татха̄ а̄гамана̄диаттхена татха̄гатасса, садеваке локе аггабха̄вато анадхиварасса, самма̄самбуддхасса аматападам̣ асан̇кхатам̣ нибба̄нам̣ уддисса деситатта̄, аматасса ва̄ нибба̄насса пат̣ипаджджанупа̄йатта̄ кеначипи асан̇кхаран̣ӣйатта̄ ча аматападам̣ асан̇кхатам̣ са̄санам̣ саддхаммам̣ ахам̣ сутва̄на̄ти. сӣлесваханти сӣлесу ниппха̄детаббесу ахам̣. парамасусам̣вута̄ти ативийа саммадева сам̣вута̄. ахунти ахосим̣. дхамме т̣хита̄ти пат̣ипаттидхамме патит̣т̣хита̄.
145. н̃атва̄на̄ти саччхикирийа̄бхисамайавасена джа̄нитва̄. таттхева̄ти тасмим̣йева кхан̣е, тасмим̣йева ва̄ аттабха̄ве. саматхасама̄дхима̄пхусинти паччанӣкадхамма̄нам̣ самуччхедавасена саманато вӯпасаманато параматтхасаматхабхӯтам̣ локуттарасама̄дхим̣ а̄пхусим̣ адхигаччхим̣. йадипи йасмим̣ кхан̣е ниродхасса саччхикирийа̄бхисамайо, тасмим̣йева кхан̣е маггасса бха̄вана̄бхисамайо, а̄рамман̣апат̣иведхам̣ пана бха̄вана̄пат̣иведхассева пуримасиддхика̄ран̣ам̣ вийа катва̄ дассетум̣ –
‘‘н̃атва̄нахам̣ вираджападам̣ асан̇кхатам̣, татха̄гатенанадхиварена деситам̣’’.
таттхевахам̣ ‘саматхасама̄дхима̄пхуси’нти вуттам̣ йатха̄ ‘‘чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати чаккхувин̃н̃а̄н̣а’’нти (ма. ни. 1.400; 3.421; сам̣. ни. 4.60). н̃атва̄на̄ти ва̄ сама̄нака̄лавасена вуттанти ведитаббам̣ йатха̄ ‘‘нихантва̄на тамам̣ саббам̣, а̄диччо набхамуггато’’ти. са̄йева̄ти йа̄ локуттарасама̄дхипхусана̄ ладдха̄, са̄йева. параманийа̄мата̄ти парама̄ уттама̄ магганийа̄мата̄.
146. висесананти путхуджджанехи висесакам̣ висит̣т̣хабха̄васа̄дхакам̣. екам̣сика̄ти ‘‘самма̄самбуддхо бхагава̄, сва̄ккха̄то дхаммо, суппат̣ипанно сан̇гхо’’ти екам̣сага̄хаватӣ ратанаттайе ниббичикиччха̄. абхисамайе висесийа̄ти саччапат̣иведхавасена висесам̣ патва̄. ‘‘висесинӣ’’типи пат̣ханти, абхисамайахету висесаватӣти аттхо. асам̣сайа̄ти сол̣асаваттхука̄йа ат̣т̣хаваттхука̄йа ча вичикиччха̄йа пахӣнатта̄ апагатасам̣сайа̄. ‘‘асам̣сийа̄’’ти кечи пат̣ханти. бахуджанапӯджита̄ти сугатӣхи парехи паттханӣйагун̣а̄ти аттхо. кхид̣д̣а̄ратинти кхид̣д̣а̄бхӯтам̣ ратим̣, атха ва̄ кхид̣д̣ан̃ча ратин̃ча кхид̣д̣а̄виха̄ран̃ча ратисукхан̃ча.
147. аматадасамхӣти аматадаса̄ нибба̄надасса̄винӣ амхи. дхаммаддаса̄ти чатусаччадхаммам̣ дит̣т̣хаватӣ. сота̄панна̄ти арийамаггасотам̣ а̄дито патта̄. на ча пана маттхи дуггатӣти на ча пана ме аттхи дуггати авинипа̄тадхамматта̄.
148. па̄са̄дикети паса̄да̄вахе. кусаларатети кусале анаваджджадхамме нибба̄не рате. бхиккхавоти бхиккхӯ намасситум̣ упа̄гаминти йоджана̄. саман̣асама̄гамам̣ сиванти саман̣а̄нам̣ самитапа̄па̄нам̣ буддхабуддхаса̄вака̄нам̣ сиван̃ча дхаммам̣ кхемам̣ сама̄гамам̣ сан̇гамам̣ пайирупа̄ситум̣ упа̄гаминти самбандхо. сиримато дхаммара̄джиноти бхумматтхе са̄мивачанам̣. сиримати дхаммара̄джинӣти аттхо. евамева ча кечи пат̣ханти.
149. мудитаманамхӣти модитамана̄ амхи. пӣн̣ита̄ти тут̣т̣ха̄, пӣтирасавасена ва̄ титта̄. нараварадаммаса̄ратхинти нараваро ча со аггапуггалатта̄, дамма̄нам̣ даметабба̄нам̣ венеййа̄нам̣ нибба̄на̄бхимукхам̣ са̄ран̣ато даммаса̄ратхи ча̄ти нараварадаммаса̄ратхи, там̣. парамахита̄нукампаканти парамена уттамена хитена саббасатта̄нам̣ анукампакам̣.
евам̣ сирима̄ девадхӣта̄ аттано ладдхипаведанамукхена ратанаттайе паса̄дам̣ паведетва̄ бхагавантам̣ бхиккхусан̇гхан̃ча вандитва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ девалокамева гата̄. бхагава̄ тамева отин̣н̣аваттхум̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ дхаммам̣ десеси, десана̄парийоса̄не уккан̣т̣хитабхиккху арахаттам̣ па̄пун̣и, сампаттапариса̄йапи са̄ дхаммадесана̄ са̄ттхика̄ джа̄та̄ти.
сирима̄вима̄наван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.