15. уттара̄вима̄наван̣н̣ана̄

абхиккантена ван̣н̣ена̄ти уттара̄вима̄нам̣. тасса ка̄ уппатти? бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена ча самайена пун̣н̣о на̄ма дуггатапурисо ра̄джагахасет̣т̣хим̣ упанисса̄йа джӣвати, тасса бхарийа̄ уттара̄, уттара̄ ча на̄ма дхӣта̄ти две ева гехама̄нусака̄. атхекадивасам̣ ра̄джагахе ‘‘маха̄джанена сатта̄хам̣ наккхаттам̣ кӣл̣итабба’’нти гхосанам̣ карим̣су. там̣ сутва̄ сет̣т̣хи па̄това а̄гатам̣ пун̣н̣ам̣ ‘‘та̄та, амха̄кам̣ париджано наккхаттам̣ кӣл̣итука̄мо, твам̣ ким̣ наккхаттам̣ кӣл̣иссаси, уда̄ху бхатим̣ кариссасӣ’’ти а̄ха. ‘‘са̄ми, наккхаттам̣ на̄ма садхана̄нам̣ хоти, мама пана гехе сва̄тана̄йа йа̄гутан̣д̣ула̄нипи наттхи, ким̣ ме наккхаттена? гон̣е лабханто каситум̣ гамисса̄мӣ’ти. ‘‘тена хи гон̣е ган̣хассӯ’’ти. со балавагон̣е ча бхадданан̇галан̃ча гахетва̄ ‘‘бхадде, на̄гара̄ наккхаттам̣ кӣл̣анти, ахам̣ далиддата̄йа бхатим̣ ка̄тум̣ гамисса̄ми, майхампи та̄ва аджджа дигун̣ам̣ нива̄пам̣ пачитва̄ бхаттам̣ а̄хареййа̄сӣ’’ти бхарийам̣ ватва̄ кхеттам̣ агама̄си.

са̄рипуттаттхеропи сатта̄хам̣ ниродхасама̄панно тато вут̣т̣ха̄йа ‘‘касса ну кхо аджджа майа̄ сан̇гахам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти олокенто пун̣н̣ам̣ аттано н̃а̄н̣аджа̄ласса анто павит̣т̣хам̣ дисва̄ ‘‘саддхо ну кхо еса, саккхиссати ва̄ ме сан̇гахам̣ ка̄ту’’нти олокенто тасса саддхабха̄ван̃ча сан̇гахам̣ ка̄тум̣ саматтхабха̄ван̃ча таппаччайа̄ ча тасса маха̄сампаттипат̣ила̄бхам̣ н̃атва̄ паттачӣварам̣ а̄да̄йа тасса касанат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ а̄ва̄т̣атӣре екам̣ гумбам̣ олокенто ат̣т̣ха̄си. пун̣н̣о тхерам̣ дисва̄ва касим̣ т̣хапетва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена тхерам̣ вандитва̄ ‘‘дантакат̣т̣хена аттхо бхависсатӣ’’ти дантакат̣т̣хам̣ каппийам̣ катва̄ ада̄си. атхасса тхеро паттан̃ча парисса̄ванан̃ча нӣхаритва̄ ада̄си. со ‘‘па̄нӣйена аттхо бхависсатӣ’’ти там̣ а̄да̄йа па̄нӣйам̣ парисса̄ветва̄ ада̄си.

тхеро чинтеси ‘‘айам̣ паресам̣ паччхимагехе васати, сачасса гехадва̄рам̣ гамисса̄ми, имасса бхарийа̄ мам̣ дат̣т̣хум̣ на саккхиссати, йа̄васса бхарийа̄ бхаттам̣ а̄да̄йа маггам̣ пат̣ипаджджати, та̄ва идхева бхависса̄мӣ’’ти. со таттхева тхокам̣ вӣтина̄метва̄ тасса̄ магга̄рул̣хабха̄вам̣ н̃атва̄ антонагара̄бхимукхо па̄йа̄си. са̄ антара̄магге тхерам̣ дисва̄ чинтеси ‘‘аппекада̄хам̣ деййадхамме сати аййам̣ на пасса̄ми, аппекада̄ ме аййам̣ пассантийа̄ деййадхаммо на хоти, аджджа пана ме аййо ча дит̣т̣хо, деййадхаммо ча̄йам̣ аттхи, кариссати ну кхо ме сан̇гаха’’нти. са̄ бхаттабха̄джанам̣ ота̄ретва̄ тхерам̣ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ ‘‘бханте, идам̣ лӯкхам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ти ачинтетва̄ да̄сасса во сан̇гахам̣ каротха̄’’ти а̄ха. атха тхеро паттам̣ упана̄метва̄ та̄йа екена хаттхена бха̄джанам̣ дха̄ретва̄ екена хаттхена тато бхаттам̣ дадама̄на̄йа упад̣д̣хабхатте динне ‘‘ала’’нти хаттхена паттам̣ пидахи. са̄ ‘‘бханте, екова пат̣ивӣсо, на сакка̄ двидха̄ ка̄тум̣, тумха̄кам̣ да̄сасса идхалокасан̇гахам̣ акатва̄ паралокасан̇гахам̣ каротха, ниравасесамева да̄тука̄ма̄мхӣ’’ти ватва̄ саббамевасса патте патит̣т̣ха̄петва̄ ‘‘тумхехи дит̣т̣хадхаммасса бха̄гинӣ асса’’нти паттханам̣ ака̄си. тхеро ‘‘евам̣ хотӯ’’ти ватва̄ т̣хитакова анумоданам̣ катва̄ екасмим̣ удакапха̄сукат̣т̣ха̄не нисӣдитва̄ бхаттакиччам̣ ака̄си. са̄пи пат̣иниваттитва̄ тан̣д̣уле парийеситва̄ бхаттам̣ пачи.

пун̣н̣опи ад̣д̣хакарӣсаматтам̣ т̣ха̄нам̣ каситва̄ джигхаччхам̣ сахитум̣ асакконто гон̣е виссаджджетва̄ екам̣ руккхачха̄йам̣ пависитва̄ маггам̣ олокенто нисӣди. атхасса бхарийа̄ бхаттама̄да̄йа гаччхама̄на̄ там̣ дисва̄ва ‘‘еса джигхаччха̄пӣл̣ито мам̣ олокенто нисинно, саче мам̣ ‘ативийа чира̄йӣ’ти таджджетва̄ патодалат̣т̣хийа̄ пахариссати, майа̄ катакаммам̣ нираттхакам̣ бхависсати, пат̣икаччевасса а̄рочесса̄мӣ’’ти чинтетва̄ евама̄ха ‘‘са̄ми, аджджекадивасам̣ читтам̣ паса̄дехи, ма̄ майа̄ катакаммам̣ нираттхакам̣ кари, ахам̣ па̄това те бхаттам̣ а̄харантӣ антара̄магге дхаммасена̄патим̣ дисва̄ тава бхаттам̣ тасса датва̄ пуна гехам̣ гантва̄ бхаттам̣ пачитва̄ а̄гата̄, паса̄дехи, са̄ми, читта’’нти. со ‘‘ким̣ вадеси, бхадде’’ти пуччхитва̄ пуна таматтхам̣ сутва̄ ‘‘бхадде, са̄дху вата те катам̣ мама бхаттам̣ аййасса дадама̄на̄йа, майа̄писса аджджа па̄това дантакат̣т̣хан̃ча мукходакан̃ча динна’’нти пасаннама̄насо там̣ вачанам̣ абхинандитва̄ уссӯре ладдхабхаттата̄йа килантака̄йо тасса̄ ан̇ке сӣсам̣ катва̄ ниддам̣ окками.

атхасса па̄това каситат̣т̣ха̄нам̣ пам̣сучун̣н̣ам̣ упа̄да̄йа саббам̣ раттасуван̣н̣ам̣ хутва̄ кан̣ика̄рапуппхара̄си вийа собхама̄нам̣ ат̣т̣ха̄си. со пабуддхо олокетва̄ бхарийам̣ а̄ха ‘‘бхадде, етам̣ майа̄ каситат̣т̣ха̄нам̣ саббам̣ мама суван̣н̣ам̣ хутва̄ пан̃н̃а̄йати, ким̣ ну кхо ме атиуссӯре ладдхабхаттата̄йа аккхӣни бхамантӣ’’ти. ‘‘са̄ми, майхампи евамева пан̃н̃а̄йатӣ’’ти. со ут̣т̣ха̄йа таттха гантва̄ екам̣ пин̣д̣ам̣ гахетва̄ нан̇галасӣсе пахаритва̄ суван̣н̣абха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘ахо аййасса дхаммасена̄патисса диннада̄не аджджева випа̄ко дассито, на кхо пана сакка̄ еттакам̣ дханам̣ пат̣иччха̄детва̄ парибхун̃джиту’’нти бхарийа̄йа а̄бхатам̣ бхаттапа̄тим̣ суван̣н̣асса пӯретва̄ ра̄джакулам̣ гантва̄ ран̃н̃а̄ катока̄со пависитва̄ ра̄джа̄нам̣ абхива̄детва̄ ‘‘ким̣ та̄та̄’’ти вутте ‘‘дева, аджджа майа̄ каситат̣т̣ха̄нам̣ саббам̣ суван̣н̣ара̄симева хутва̄ т̣хитам̣, суван̣н̣ам̣ а̄хара̄петум̣ ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха. ‘‘коси тва’’нти? ‘‘пун̣н̣о на̄ма̄ха’’нти. ‘‘ким̣ пана те аджджа ката’’нти? ‘‘дхаммасена̄патисса ме па̄това дантакат̣т̣хан̃ча мукходакан̃ча диннам̣, бхарийа̄йапи ме майхам̣ а̄хат̣абхаттам̣ тассева динна’’нти.

там̣ сутва̄ ра̄джа̄ ‘‘аджджева кира бхо дхаммасена̄патисса диннада̄не випа̄ко дассито’’ти ватва̄ ‘‘та̄та, ким̣ каромӣ’’ти пуччхи. ‘‘бахӯни сакат̣асахасса̄ни пахин̣итва̄ суван̣н̣ам̣ а̄хара̄петха̄’’ти. ра̄джа̄ сакат̣а̄ни пахин̣и. ра̄джапурисесу ‘‘ран̃н̃о сантака’’нти ган̣хантесу гахитам̣ гахитам̣ маттика̄ва хоти. техи гантва̄ ран̃н̃о а̄рочите ‘‘та̄та̄, тумхехи кинти ватва̄ гахита’’нти пут̣т̣ха̄ ‘‘тумха̄кам̣ сантака’’нти а̄хам̣су. тена хи, та̄та̄, пуна гаччхатха, ‘‘пун̣н̣асса сантака’’нти ватва̄ ган̣хатха̄ти. те татха̄ карим̣су гахитам̣ гахитам̣ суван̣н̣амева ахоси. там̣ саббам̣ а̄харитва̄ ра̄джан̇ган̣е ра̄сим̣ акам̣су, асӣтихаттхуббедхо ра̄си ахоси. ра̄джа̄ на̄гаре саннипа̄та̄петва̄ а̄ха ‘‘имасмим̣ нагаре аттхи кассачи еттакам̣ суван̣н̣а’’нти? ‘‘наттхи, дева̄’’ти. ‘‘ким̣ панасса да̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти? ‘‘сет̣т̣хиччхаттам̣, дева̄’’ти. ра̄джа̄ ‘‘бахудханасет̣т̣хи на̄ма хотӯ’’ти махантена бхогена саддхим̣ тасса сет̣т̣хиччхаттам̣ ада̄си.

атха нам̣ со а̄ха ‘‘майам̣, дева, еттакам̣ ка̄лам̣ паракуле васимха̄, васанат̣т̣ха̄нам̣ но детха̄’’ти. тена хи пасса, еса гумбо пан̃н̃а̄йати, етам̣ хара̄петва̄ гехам̣ ка̄рехӣти пура̄н̣асет̣т̣хисса гехат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхи. со тасмим̣ т̣ха̄не катипа̄хенева гехам̣ ка̄ра̄петва̄ гехапавесанаман̇галан̃ча чхаттаман̇галан̃ча екатова каронто сатта̄хам̣ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса да̄нам̣ ада̄си. атхасса саттха̄ да̄на̄нумоданам̣ каронто анупуббим̣ катхам̣ катхеси. дхаммакатха̄васа̄не пун̣н̣асет̣т̣хи ча бхарийа̄ часса дхӣта̄ ча уттара̄ти тайопи джана̄ сота̄панна̄ ахесум̣.

апарабха̄ге ра̄джагахасет̣т̣хи пун̣н̣асет̣т̣хино дхӣтарам̣ аттано путтасса ва̄реси. со ‘‘на̄хам̣ дасса̄мӣ’’ти вутто ‘‘ма̄ евам̣ кароту, еттакам̣ ка̄лам̣ амхе нисса̄йа васантенева те сампатти ладдха̄, дету ме путтасса те дхӣтара’’нти а̄ха. со ‘‘миччха̄дит̣т̣хика̄ тумхе, мама дхӣта̄ тӣхи ратанехи вина̄ васитум̣ на саккоти, невасса дхӣтарам̣ дасса̄мӣ’’ти а̄ха. атха нам̣ бахӯ сет̣т̣хигахапатика̄дайо кулапутта̄ ‘‘ма̄ тена саддхим̣ висса̄сам̣ бхинди, дехисса дхӣтара’’нти йа̄чим̣су. со тесам̣ вачанам̣ сампат̣иччхитва̄ а̄са̄л̣хипун̣н̣ама̄йа дхӣтарам̣ ада̄си. са̄ патикулам̣ гатака̄лато пат̣т̣ха̄йа бхиккхум̣ ва̄ бхиккхуним̣ ва̄ упасан̇камитум̣ да̄нам̣ ва̄ да̄тум̣ дхаммам̣ ва̄ сотум̣ на̄латтха, евам̣ ад̣д̣хатийесу ма̄сесу вӣтиваттесу аттано сантике т̣хите парича̄рике пуччхи ‘‘ида̄ни киттакам̣ антовассам̣ авасит̣т̣ха’’нти? ‘‘ад̣д̣хама̄со, аййе’’ти. са̄ ма̄та̄питӯнам̣ са̄санам̣ пахин̣и ‘‘касма̄ мам̣ еварӯпе бандхана̄га̄ре паккхипим̣су, варам̣ тумхехи мам̣ лаккхан̣а̄хатам̣ катва̄ паресам̣ да̄сим̣ са̄ветум̣, на еварӯпасса миччха̄дит̣т̣хикасса куласса да̄тум̣, а̄гатака̄лато пат̣т̣ха̄йа бхиккхудассана̄дӣсу екампи пун̃н̃ам̣ ка̄тум̣ на лабха̄мӣ’’ти. атхасса̄ пита̄ ‘‘дуккхита̄ вата ме дхӣта̄’’ти анаттаманатам̣ паведетва̄ пан̃чадаса каха̄пан̣асахасса̄ни песеси, ‘‘имасмим̣ нагаре сирима̄ на̄ма ган̣ика̄ аттхи, девасикам̣ сахассам̣ ган̣ха̄ти, имехи каха̄пан̣ехи там̣ а̄нетва̄ са̄микасса ниййа̄детва̄ сайам̣ йатха̄ручи пун̃н̃а̄ни каротӯ’’ти са̄санан̃ча пахин̣и. уттара̄ татха̄ катва̄ са̄микена сиримам̣ дисва̄ ‘‘кимида’’нти вутте ‘‘са̄ми, имам̣ ад̣д̣хама̄сам̣ мама саха̄йика̄ тумхе паричарату, ахам̣ пана имам̣ ад̣д̣хама̄сам̣ да̄нан̃чева да̄тука̄ма̄ дхамман̃ча сотука̄ма̄’’ти а̄ха. со там̣ абхирӯпам̣ иттхим̣ дисва̄ уппаннасинехо ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхи.

уттара̄пи кхо буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ нимантетва̄ ‘‘бханте, имам̣ ад̣д̣хама̄сам̣ ан̃н̃аттха агантва̄ идхева бхиккха̄ гахетабба̄’’ти саттху пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ ‘‘ито да̄ни пат̣т̣ха̄йа йа̄ва маха̄пава̄ран̣а̄, та̄ва саттха̄рам̣ упат̣т̣ха̄тум̣ дхамман̃ча сотум̣ лабхисса̄мӣ’’ти тут̣т̣хама̄наса̄ ‘‘евам̣ йа̄гум̣ пачатха, евам̣ бхаттам̣ пачатха, евам̣ пӯвам̣ пачатха̄’’ти маха̄насе саббакичча̄ни сам̣видахантӣ вичарати. атхасса̄ са̄мико ‘‘све маха̄пава̄ран̣а̄ бхависсатӣ’’ти маха̄наса̄бхимукхо ва̄тапа̄не т̣хатва̄ ‘‘ким̣ ну кхо каронтӣ са̄ андхаба̄ла̄ вичаратӣ’’ти олокетва̄ там̣ седакилиннам̣ чха̄рика̄йа окин̣н̣ам̣ ан̇га̄рамасимаккхитам̣ татха̄ сам̣видахитва̄ вичарама̄нам̣ дисва̄ ‘‘ахо андхаба̄ла̄ еварӯпе т̣ха̄не имам̣ сирисампаттим̣ на̄нубхавати, ‘‘мун̣д̣акасаман̣е упат̣т̣хахисса̄мӣ’ти тут̣т̣хачитта̄ вичаратӣ’’ти хаситва̄ апаган̃чхи.

тасмим̣ апагате тасса сантике т̣хита̄ сирима̄ ‘‘ким̣ ну кхо олокетва̄ еса хасатӣ’’ти тенева ва̄тапа̄нена олокентӣ уттарам̣ дисва̄ ‘‘имам̣ олокетва̄ имина̄ хаситам̣, аддха̄ имасса ета̄йа саддхим̣ сантхаво аттхӣ’’ти чинтеси. са̄ кира ад̣д̣хама̄сам̣ тасмим̣ гехе ба̄хиракаиттхӣ хутва̄ васама̄на̄пи там̣ сампаттим̣ анубхавама̄на̄ аттано ба̄хиракаиттхибха̄вам̣ аджа̄нитва̄ ‘‘ахам̣ гхараса̄минӣ’’ти сан̃н̃амака̄си. са̄ уттара̄йа а̄гха̄там̣ бандхитва̄ ‘‘дуккхамасса̄ уппа̄десса̄мӣ’’ти па̄са̄да̄ оруйха маха̄насам̣ пависитва̄ пӯвапачанат̣т̣ха̄не паккутхитам̣ саппим̣ кат̣аччхуна̄ а̄да̄йа уттара̄бхимукхам̣ па̄йа̄си. уттара̄ там̣ а̄гаччхантим̣ дисва̄ ‘‘мама саха̄йика̄йа майхам̣ упака̄ро като, чаккава̄л̣ам̣ атисамба̄дхам̣, брахмалоко атинӣчако, мама пана саха̄йика̄йа гун̣ова маханто, ахампи етам̣ нисса̄йа да̄нан̃ча да̄тум̣ дхамман̃ча сотум̣ лабхим̣, саче мама етисса̄йа упари кодхо аттхи, идам̣ саппи мам̣ дахату, саче наттхи, ма̄ мам̣ дахатӯ’’ти там̣ метта̄йа пхари. та̄йа тасса̄ маттхаке а̄син̃читампи паккутхитасаппи сӣтодакам̣ вийа ахоси. атха нам̣ ‘‘идам̣ сӣталам̣ бхависсатӣ’’ти пуна кат̣аччхукам̣ пӯретва̄ а̄да̄йа а̄гаччхантим̣ уттара̄йа да̄сийо дисва̄ ‘‘аре дуббинӣте на твам̣ амха̄кам̣ аййа̄йа упари паккасаппим̣ а̄син̃читум̣ ануччхавика̄’’ти сантаджджентийо ито чито ча ут̣т̣ха̄йа хаттхехи ча па̄дехи ча потхетва̄ бхӯмийам̣ па̄тесум̣, уттара̄ ва̄рентӣпи ва̄ретум̣ на̄саккхи. атха са̄ упари т̣хатва̄ сабба̄ да̄сийо пат̣иба̄хитва̄ ‘‘кисса те еварӯпам̣ бха̄рийам̣ каммам̣ ката’’нти сиримам̣ овадитва̄ ун̣ходакена нха̄петва̄ сатапа̄кателена аббхан̃джи.

тасмим̣ кхан̣е са̄ аттано ба̄хиракиттхибха̄вам̣ н̃атва̄ чинтеси ‘‘майа̄ бха̄рийам̣ каммам̣ катам̣ са̄микасса хаситаматтака̄ран̣а̄ имисса̄ упари паккасаппим̣ а̄син̃чантийа̄, айам̣ ‘ган̣хатха на’нти да̄сийо на а̄н̣а̄петва̄ мам̣ вихет̣ханака̄лепи сабба̄ да̄сийо пат̣иба̄хитва̄ майхам̣ каттаббамева ака̄си. сача̄хам̣ имам̣ на кхама̄песса̄ми, муддха̄ ме саттадха̄ пхалеййа̄’’ти тасса̄ па̄дамӯле нипаджджитва̄ ‘‘аййе, кхама̄хи ме доса’’нти а̄ха. ‘‘ахам̣ саппитика̄ дхӣта̄, питари ме кхама̄пите кхамисса̄мӣ’’ти. ‘‘хоту, аййе, питарампи те пун̣н̣асет̣т̣хим̣ кхама̄песса̄мӣ’’ти. ‘‘пун̣н̣о мама ват̣т̣е джанакапита̄, виват̣т̣е джанакапитари кхама̄пите пана ахам̣ кхамисса̄мӣ’’ти. ‘‘ко пана те виват̣т̣е джанакапита̄’’ти? ‘‘самма̄самбуддхо’’ти. ‘‘майхам̣ тена саддхим̣ висса̄со наттхи, ахам̣ ким̣ карисса̄мӣ’’ти? ‘‘саттха̄ све бхиккхусан̇гхам̣ а̄да̄йа идха̄гамиссати, твам̣ йатха̄ладдхам̣ сакка̄рам̣ гахетва̄ идхева а̄гантва̄ там̣ кхама̄пехӣ’’ти. са̄ ‘‘са̄дху, аййе’’ти ут̣т̣ха̄йа аттано гехам̣ гантва̄ пан̃часатапарича̄рикиттхийо а̄н̣а̄петва̄ на̄на̄видха̄ни кха̄данӣйабходжанӣйа̄ни чева сӯпеййа̄ни ча сампа̄детва̄ пунадивасе там̣ сакка̄рам̣ а̄да̄йа уттара̄йа гехам̣ а̄гантва̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса патте патит̣т̣ха̄петум̣ ависахантӣ ат̣т̣ха̄си, там̣ саббам̣ гахетва̄ уттара̄ва сам̣видахи.

сирима̄пи саттху бхаттакичча̄васа̄не саддхим̣ парива̄рена саттху па̄дамӯле нипаджджи. атха нам̣ саттха̄ пуччхи ‘‘ко те апара̄дхо’’ти. ‘‘бханте майа̄ хиййо идам̣ на̄ма катам̣, атха ме саха̄йика̄ мам̣ вихет̣хайама̄на̄ да̄сийо нива̄ретва̄ майхам̣ упака̄рамева ака̄си. са̄хам̣ имисса̄ гун̣ам̣ джа̄нитва̄ имам̣ кхама̄песим̣, атха мам̣ еса̄ ‘тумхесу кхама̄питесу кхамисса̄мӣ’ти а̄ха̄’’ти. ‘‘евам̣ кира уттаре’’ти. ‘‘а̄ма, бханте, сӣсе ме саха̄йика̄йа паккасаппи а̄ситта’’нти. ‘‘атха тайа̄ ким̣ чинтита’’нти? ‘‘чаккава̄л̣ам̣ атисамба̄дхам̣, брахмалоко атинӣчако, мама саха̄йика̄йа гун̣ова маханто, ахан̃хи етам̣ нисса̄йа да̄нан̃ча да̄тум̣ дхамман̃ча сотум̣ алаттхам̣, саче ме имисса̄ упари кодхо аттхи, идам̣ мам̣ дахату, но че, ма̄ дахатӯ’’ти евам̣ чинтетва̄ имам̣ метта̄йа пхарим̣, бхантети. саттха̄ ‘‘са̄дху са̄дху, уттаре, евам̣ кодхам̣ джинитум̣ ват̣т̣ати. кодхано хи на̄ма аккодхена, аккосако анаккосантена, парибха̄сако апарибха̄сантена, тхаддхамаччхарӣ аттано сантакасса да̄нена, муса̄ва̄дӣ саччавачанена джинитаббо’’ти имаматтхам̣ дассенто –

‘‘аккодхена джине кодхам̣, аса̄дхум̣ са̄дхуна̄ джине;

джине кадарийам̣ да̄нена, саччена̄ликава̄дина’’нти. (дха. па. 223) –

имам̣ га̄тхам̣ ватва̄ га̄тха̄парийоса̄не чатусаччакатхам̣ абха̄си. саччапарийоса̄не уттара̄ сакада̄га̄мипхале патит̣т̣хахи, са̄мико ча сасуро ча сассу ча сота̄паттипхалам̣ саччхикарим̣су, сирима̄пи пан̃часатапарива̄ра̄ сота̄панна̄ ахоси. апарабха̄ге уттара̄ ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣сабхаване уппаджджи. атха̄йасма̄ маха̄моггалла̄но хет̣т̣ха̄ вуттанайенева девача̄рикам̣ чаранто уттарам̣ девадхӣтарам̣ дисва̄ –

124. ‘‘абхиккантена ван̣н̣ена, йа̄ твам̣ тит̣т̣хаси девате;

обха̄сентӣ диса̄ сабба̄, осадхӣ вийа та̄рака̄.

125. ‘‘кена тета̄дисо ван̣н̣о, кена те идха миджджхати;

уппаджджанти ча те бхога̄, йе кечи манасо пийа̄.

126. ‘‘пуччха̄ми там̣ деви маха̄нубха̄ве,

мануссабхӯта̄ кимака̄си пун̃н̃ам̣;

кена̄си евам̣ джалита̄нубха̄ва̄,

ван̣н̣о ча те саббадиса̄ пабха̄сатӣ’’ти. – пат̣ипуччхи;

127. ‘‘са̄ девата̄ аттамана̄, моггалла̄нена пуччхита̄;

пан̃хам̣ пут̣т̣ха̄ вийа̄ка̄си, йасса каммассидам̣ пхалам̣’’.

128. ‘‘исса̄ ча маччхераматхо пал̣а̄со, на̄хоси майхам̣ гхарама̄васантийа̄;

аккодхана̄ бхатту васа̄нуваттинӣ, упосатхе ниччахамаппаматта̄.

129. ‘‘ча̄туддасим̣ пан̃чадасим̣, йа̄ ча паккхасса ат̣т̣хамӣ;

па̄т̣иха̄рийапаккхан̃ча, ат̣т̣хан̇гасусама̄гатам̣.

130. ‘‘упосатхам̣ упавасиссам̣, сада̄ сӣлесу сам̣вута̄;

сан̃н̃ама̄ сам̣вибха̄га̄ ча, вима̄нам̣ а̄васа̄махам̣.

131. ‘‘па̄н̣а̄типа̄та̄ вирата̄, муса̄ва̄да̄ ча сан̃н̃ата̄;

тхеййа̄ ча атича̄ра̄ ча, маджджапа̄на̄ ча а̄рака̄.

132. ‘‘пан̃часиккха̄паде рата̄, арийасачча̄на ковида̄;

упа̄сика̄ чаккхумато, готамасса йасассино.

133. ‘‘са̄хам̣ сакена сӣлена, йасаса̄ ча йасассинӣ;

анубхоми сакам̣ пун̃н̃ам̣, сукхита̄ чамхина̄майа̄.

134. ‘‘тена мета̄дисо ван̣н̣о, тена ме идха миджджхати;

уппаджджанти ча ме бхога̄, йе кечи манасо пийа̄.

135. ‘‘аккха̄ми те бхиккху маха̄нубха̄ва, мануссабхӯта̄ йамахам̣ ака̄сим̣;

тенамхи евам̣ джалита̄нубха̄ва̄, ван̣н̣о ча ме саббадиса̄ пабха̄сатӣ’’ти. –

девата̄писса виссаджджеси.

126. мама ча, бханте, вачанена бхагавато па̄де сираса̄ вандеййа̄си ‘‘уттара̄ на̄ма бханте, упа̄сика̄ бхагавато па̄де сираса̄ вандатӣ’’ти. аначчхарийам̣ кхо панетам̣, бханте, йам̣ мам̣ бхагава̄ ан̃н̃атарасмим̣ са̄ман̃н̃апхале бйа̄кареййа, там̣ бхагава̄ сакада̄га̄мипхале бйа̄ка̄сӣти.

128. таттха исса̄ ча маччхераматхо пал̣а̄со, на̄хоси майхам̣ гхарама̄васантийа̄ти йа̄ ча ага̄рамаджджхе васантӣнам̣ ан̃н̃а̄сам̣ иттхӣнам̣ сампаттиа̄дивисайа̄ парасампаттиусӯйаналаккхан̣а̄ исса̄, йан̃ча та̄вака̄лика̄дивасена̄пи кин̃чи йа̄чанта̄нам̣ ада̄тука̄мата̄йа аттасампаттинигӯханалаккхан̣ам̣ маччхарийам̣, йо ча кулападеса̄дина̄ парехи йугагга̄халаккхан̣о пал̣а̄со уппаджджати, со тивидхопи па̄падхаммо гехе т̣хита̄йа майхам̣ сатипи паччайасамава̄йе на̄хоси на уппаджджи. аккодхана̄ти кхантиметта̄нуддайасампанната̄йа акуджджханасабха̄ва̄. бхатту васа̄нуваттинӣти пуббут̣т̣ха̄напаччха̄нипа̄тана̄дина̄ са̄микасса анукӯлабха̄вена васе ваттанасӣла̄, мана̄пача̄ринӣти аттхо. упосатхе ниччахамаппаматта̄ти ахам̣ упосатхасӣлараккхан̣е ниччам̣ аппаматта̄ аппама̄давиха̄ринӣ.

129. тамева упосатхе аппама̄дам̣ дассентӣ йесу дивасесу там̣ раккхитаббам̣, йа̄дисам̣ йатха̄ ча раккхитаббам̣, там̣ дассетум̣ ‘‘ча̄туддаси’’нтиа̄дима̄ха. таттха ча̄туддасим̣ пан̃чадасинти паккхасса̄ти самбандхо, аччантасам̣йоге четам̣ упайогавачанам̣. йа̄ ча паккхасса ат̣т̣хамӣти еттха ча̄ти вачанасесо. па̄т̣иха̄рийапаккхан̃ча̄ти пат̣ихаран̣акапаккхан̃ча, ча̄туддасӣпан̃чадасӣат̣т̣хамӣнам̣ йатха̄ккамам̣ а̄дито антато ча̄ти павесананиккхаманавасена упосатхасӣласса пат̣ихаритаббам̣ паккхан̃ча, терасӣ па̄т̣ипада̄ саттамӣ навамӣ ча̄ти аттхо. ат̣т̣хан̇гасусама̄гатанти па̄н̣а̄типа̄та̄вераман̣ӣа̄дӣхи ат̣т̣хахан̇гехи ева сут̣т̣ху сама̄гатам̣ саманна̄гатам̣.

130. упавасиссанти упавасим̣. атӣтаттхе хи идам̣ ана̄гатавачанам̣. кечи пана ‘‘упавасим̣’’иччева пат̣ханти. сада̄ти саппат̣иха̄рикесу саббесу упосатхадивасесу. сӣлесӯти упосатхасӣлесу са̄дхетаббесу. ниппха̄детаббе хи идам̣ бхуммам̣. сам̣вута̄ти ка̄йава̄ча̄читтехи сам̣вута̄. сада̄ти ва̄ саббака̄лам̣. сӣлесӯти ниччасӣлесу. сам̣вута̄ти ка̄йава̄ча̄хи сам̣вута̄.

131. ида̄ни там̣ ниччасӣлам̣ дассетум̣ ‘‘па̄н̣а̄типа̄та̄ вирата̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха па̄н̣оти воха̄рато сатто, параматтхато джӣвитиндрийам̣. па̄н̣асса атипа̄то па̄н̣авадхо па̄н̣агха̄то па̄н̣а̄типа̄то, аттхато па̄н̣е па̄н̣асан̃н̃ино джӣвитиндрийупаччхедакаупаккамасамут̣т̣ха̄пика̄ ка̄йавачӣдва̄ра̄нам̣ ан̃н̃атарадва̄рапаватта̄ вадхакачетана̄. тато па̄н̣а̄типа̄та̄. вирата̄ти ората̄, ниватта̄ти аттхо.

муса̄ва̄да̄ти муса̄ на̄ма висам̣ва̄данапуреккха̄расса аттхабхан̃джанако вачӣпайого ва̄ ка̄йапайого ва̄, висам̣ва̄дана̄дхиппа̄йена парасса висам̣ва̄дакака̄йавачӣпайогасамут̣т̣ха̄пика̄ четана̄ муса̄ва̄до. атха ва̄ муса̄ти абхӯтам̣ атаччхам̣ ваттху, ва̄доти тасса бхӯтато таччхато вин̃н̃а̄петука̄масса татха̄ вин̃н̃аттисамут̣т̣ха̄пика̄ четана̄. тато муса̄ва̄да̄ сан̃н̃ата̄ ората̄, вирата̄ти аттхо. ча-саддо сампин̣д̣анаттхо.

тхеййа̄ти тхеййам̣ вуччати тхенабха̄во, чорика̄йа парассахаран̣анти аттхо. аттхато парапариггахите парапариггахитасан̃н̃ино тада̄да̄йакаупаккамасамут̣т̣ха̄пика̄ тхеййачетана̄ тхеййам̣. тато тхеййа̄ сан̃н̃ата̄, а̄рака̄ти ва̄ самбандхо.

атича̄ра̄ти атичча ча̄ро атича̄ро, локамарийа̄дам̣ атиккамитва̄ агаманӣйат̣т̣ха̄не ка̄мавасена ча̄ро миччха̄ча̄роти аттхо. агаманӣйат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма – пуриса̄нам̣ ма̄тураккхита̄ питураккхита̄ ма̄та̄питураккхита̄ бха̄тураккхита̄ бхагинираккхита̄ н̃а̄тираккхита̄ готтараккхита̄ дхаммараккхита̄ са̄раккха̄ сапаридан̣д̣а̄ти даса, дханаккӣта̄ чхандава̄синӣ бхогава̄синӣ пат̣ава̄синӣ одапаттакинӣ обхат̣ачумбат̣а̄ да̄сӣ ча бхарийа̄ каммака̄рӣ ча бхарийа̄ дхаджа̄хат̣а̄ мухуттика̄ти даса̄ти вӣсати иттхийо. иттхӣсу пана двиннам̣ са̄раккхасапаридан̣д̣а̄нам̣ дасаннан̃ча дханаккӣта̄дӣнанти два̄дасаннам̣ ан̃н̃апуриса̄ агаманӣйат̣т̣ха̄нам̣, идамева идха адхиппетам̣. лаккхан̣ато пана асаддхамма̄дхиппа̄йена ка̄йадва̄рапаватта̄ агаманӣйат̣т̣ха̄навӣтиккамачетана̄ атича̄ро. тасма̄ атича̄ра̄.

маджджапа̄на̄ти маджджам̣ вуччатимаданӣйат̣т̣хена сура̄ ча мерайан̃ча, пиванти тена̄ти па̄нам̣, маджджасса па̄нам̣ маджджапа̄нам̣. йа̄йа дуссӣлйачетана̄йа маджджасан̇кха̄там̣ пит̣т̣хасура̄, пӯвасура̄, оданийасура̄, кин̣н̣апаккхитта̄, самбха̄расам̣йутта̄ти пан̃чабхедам̣ сурам̣ ва̄, пуппха̄саво, пхала̄саво, мадхва̄саво, гул̣а̄саво, самбха̄расам̣йуттоти пан̃чабхедам̣ мерайам̣ ва̄ бӣджато пат̣т̣ха̄йа кусаггена̄пи пивати, са̄ четана̄ маджджапа̄нам̣. тасма̄ маджджапа̄на̄ а̄рака̄ вирата̄.

132. евам̣ ‘‘па̄н̣а̄типа̄та̄ вирата̄’’тиа̄дина̄ паха̄таббадхаммавасена вибхаджитва̄ дасситам̣ ниччасӣлам̣ пуна сама̄да̄таббата̄васена екато катва̄ дассентӣ ‘‘пан̃часиккха̄паде рата̄’’ти а̄ха. таттха сиккха̄паданти сиккхитаббападам̣, сиккха̄кот̣т̣ха̄сети аттхо. атха ва̄ джха̄на̄дайо саббепи кусала̄ дхамма̄ сиккхитаббато сиккха̄, пан̃часу пана сӣлан̇гесу йам̣кин̃чи ан̇гам̣ та̄сам̣ сиккха̄нам̣ патит̣т̣ха̄нат̣т̣хена паданти сиккха̄нам̣ падатта̄ сиккха̄падам̣, пан̃ча сӣлан̇га̄ни. тасмим̣ пан̃чавидхе сиккха̄паде рата̄ абхирата̄ти пан̃часиккха̄паде рата̄. арийасачча̄на ковида̄ти парин̃н̃а̄паха̄насаччхикирийа̄бха̄вана̄бхисамайавасена дуккхасамудайаниродхамаггасан̇кха̄тесу чатӯсу арийасаччесу кусала̄ нипун̣а̄, пат̣ивиддхачатусачча̄ти аттхо. готамасса̄ти бхагавантам̣ готтена киттети. йасассиноти киттимато, парива̄равато ва̄.

133. са̄ханти са̄ йатха̄вуттагун̣а̄ ахам̣. сакена сӣлена̄ти ануссукита̄дина̄ аттано сабха̄васӣлена ча упосатхасӣла̄дисама̄да̄насӣлена ча ка̄ран̣абхӯтена. тан̃хи сатта̄нам̣ каммассаката̄йа хитасукха̄вахата̄йа ча висесато ‘‘сака’’нти вуччати. тенева̄ха –

‘‘тан̃хи тасса сакам̣ хоти, тан̃ча а̄да̄йа гаччхати;

тан̃часса анугам̣ хоти, чха̄йа̄ва анапа̄йинӣ’’ти. (сам̣. ни. 1.115);

йасаса̄ ча йасассинӣти ‘‘уттара̄ упа̄сика̄ сӣла̄ча̄расампанна̄ ануссукӣ амаччхарӣ аккодхана̄’’тиа̄дина̄ ‘‘а̄гатапхала̄ вин̃н̃а̄таса̄сана̄’’тиа̄дина̄ ча йатха̄бхӯтагун̣а̄дхигатена джалатале телена вийа самантато паттхат̣ена киттисаддена йасассинӣ киттиматӣ, тена ва̄ сӣлагун̣ена идха адхигатена йасапарива̄рена йасассинӣ сампаннапарива̄ра̄. анубхоми сакам̣ пун̃н̃анти йатхӯпачитам̣ аттано пун̃н̃ам̣ паччанубхоми. йасса хи пун̃н̃апхалам̣ анубхӯйати, пхалӯпача̄рена там̣ пун̃н̃ампи анубхӯйатӣти вуччати. атха ва̄ путхуджджанабха̄вато сучаритапхалампи ‘‘пун̃н̃а’’нти вуччати. йатха̄ха ‘‘кусала̄нам̣, бхиккхаве, дхамма̄нам̣ сама̄да̄нахету евамидам̣ пун̃н̃ам̣ павад̣д̣хатӣ’’ти. сукхита̄ чамхина̄майа̄ти диббасукхена ча пхаласукхена ча сукхита̄ чамхи бхава̄ми, ка̄йикачетасикадуккха̄бха̄вато ана̄майа̄ арога̄.

136. мама ча̄ти ча-саддо самуччайаттхо. тена ‘‘мама вачанена ча вандеййа̄си, на тава сабха̄венева̄’’ти ванданам̣ самуччиноти. аначчхарийантиа̄дина̄ аттано арийаса̄вика̄бха̄васса па̄кат̣абха̄вам̣ дассети. там̣ бхагава̄тиа̄ди сан̇гӣтика̄равачанам̣. сесам̣ вуттанайамева̄ти.

уттара̄вима̄наван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.