9. пат̣хамадаббасуттаван̣н̣ана̄
79. наваме а̄йасма̄ти пийавачанам̣. дабботи тасса тхерасса на̄мам̣. маллапуттоти маллара̄джасса путто. со хи а̄йасма̄ падумуттарасса бхагавато па̄дамӯле ката̄бхинӣха̄ро каппасатасахассам̣ упачитапун̃н̃асан̃чайо амха̄кам̣ бхагавато ка̄ле маллара̄джасса девика̄ куччхийам̣ ниббатто ката̄дхика̄ратта̄ джа̄тийа̄ саттавассикака̄лейева ма̄та̄питаро упасан̇камитва̄ паббаджджам̣ йа̄чи. те ча ‘‘паббаджитва̄пи а̄ча̄рам̣ та̄ва сиккхату, саче там̣ на̄бхирамиссати, идхева а̄гамиссатӣ’’ти ануджа̄ним̣су. со саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ паббаджджам̣ йа̄чи. саттха̄писса упаниссайасампаттим̣ олокетва̄ паббаджджам̣ ануджа̄ни. тасса паббаджджа̄самайе диннаова̄дена бхаваттайам̣ а̄диттам̣ вийа упат̣т̣ха̄си. со випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ кхураггейева арахаттам̣ па̄пун̣и. йам̣кин̃чи са̄вакена паттаббам̣, ‘‘тиссо виджджа̄ чатассо пат̣исамбхида̄ чхал̣абхин̃н̃а̄ нава локуттарадхамма̄’’ти евама̄дикам̣ саббам̣ адхигантва̄ асӣтийа̄ маха̄са̄вакесу аббхантаро ахоси. вуттан̃хетам̣ тена а̄йасмата̄ –
‘‘майа̄ кхо джа̄тийа̄ саттавассена арахаттам̣ саччхикатам̣, йам̣кин̃чи са̄вакена паттаббам̣, саббам̣ там̣ ануппаттам̣ майа̄’’тиа̄ди (па̄ра̄. 380).
йена бхагава̄ тенупасан̇камӣти со кира̄йасма̄ екадивасам̣ ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄таппат̣икканто бхагавато ваттам̣ дассетва̄ дива̄т̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ удакакумбхато удакам̣ гахетва̄ па̄де паккха̄летва̄ гатта̄ни сӣтим̣ катва̄ чаммаккхан̣д̣ам̣ пан̃н̃а̄петва̄ нисинно ка̄лапариччхедам̣ катва̄ сама̄паттим̣ сама̄паджджи. атха̄йасма̄ йатха̄ка̄лапариччхедам̣ сама̄паттито вут̣т̣хахитва̄ аттано а̄йусан̇кха̄ре олокеси. тасса те париккхӣн̣а̄ катипайамухуттика̄ упат̣т̣хахим̣су. со чинтеси – ‘‘на кхо метам̣ патирӯпам̣, йамахам̣ саттху ана̄рочетва̄ сабрахмача̄рӣхи ча авидито идха йатха̄нисиннова паринибба̄йисса̄ми. йам̣нӯна̄хам̣ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ паринибба̄нам̣ ануджа̄на̄петва̄ саттху ваттам̣ дассетва̄ са̄санасса ниййа̄никабха̄вадассанаттхам̣ майхам̣ иддха̄нубха̄вам̣ вибха̄венто а̄ка̄се нисӣдитва̄ теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ паринибба̄йеййам̣. евам̣ санте йе майи ассаддха̄ аппасанна̄, тесампи паса̄до уппаджджиссати, тадасса тесам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти. еван̃ча со а̄йасма̄ чинтетва̄ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ саббам̣ там̣ татхева ака̄си. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо а̄йасма̄ даббо маллапутто йена бхагава̄ тенупасан̇камӣ’’тиа̄ди.
таттха паринибба̄нака̄ло мети ‘‘бхагава̄ майхам̣ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄нака̄ло упат̣т̣хито, тамахам̣ бхагавато а̄рочетва̄ паринибба̄йитука̄момхӣ’’ти дассети. кечи пана̄ху ‘‘на та̄ва тхеро джин̣н̣о, на ча гила̄но, паринибба̄на̄йа ча саттха̄рам̣ а̄пуччхати, ким̣ таттха ка̄ран̣ам̣? ‘меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ пуббе мам̣ амӯлакена па̄ра̄джикена ануддхам̣сесум̣, тасмим̣ адхикаран̣е вӯпасантепи аккосантийева. тесам̣ саддахитва̄ ан̃н̃епи путхуджджана̄ майи ага̄равам̣ парибхаван̃ча каронти. иман̃ча дуккхабха̄рам̣ нираттхакам̣ вахитва̄ ким̣ пайоджанам̣, тасма̄хам̣ ида̄нева паринибба̄йисса̄мӣ’ти саннит̣т̣ха̄нам̣ катва̄ саттха̄рам̣ а̄пуччхӣ’’ти. там̣ ака̄ран̣ам̣. на хи кхӣн̣а̄сава̄ апариккхӣн̣е а̄йусан̇кха̄ре паресам̣ упава̄да̄дибхайена паринибба̄на̄йа четенти гхат̣айанти ва̄йаманти, на ча паресам̣ пасам̣са̄дихету чирам̣ тит̣т̣ханти, атха кхо сарасенева аттано а̄йусан̇кха̄расса париккхайам̣ а̄гаменти. йатха̄ха –
‘‘на̄бхикан̇кха̄ми маран̣ам̣, на̄бхикан̇кха̄ми джӣвитам̣;
ка̄лан̃ча пат̣икан̇кха̄ми, ниббисам̣ бхатако йатха̄’’ти. (тхерага̄. 196, 606; ми. па. 2.2.4) –
бхагава̄писса а̄йусан̇кха̄рам̣ олокетва̄ париккхӣн̣абха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘йассада̄ни твам̣, дабба, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти а̄ха.
веха̄сам̣ аббхуггантва̄ти а̄ка̄сам̣ абхиуггантва̄, веха̄сам̣ гантва̄ти аттхо. абхисаддайогена хи идам̣ упайогавачанам̣, аттхо пана бхуммавасена ведитаббо. веха̄сам̣ аббхуггантва̄ ким̣ ака̄сӣти а̄ха – ‘‘а̄ка̄се анталиккхе паллан̇кена нисӣдитва̄’’тиа̄ди. таттха теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ти теджокасин̣ачатуттхаджджха̄насама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄. тхеро хи тада̄ бхагавантам̣ вандитва̄ тиккхаттум̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ екамантам̣ т̣хито ‘‘бхагава̄ каппасатасахассам̣ тумхехи саддхим̣ таттха таттха васанто пун̃н̃а̄ни каронто имамеваттхам̣ сандха̄йа ака̄сим̣, сва̄йаматтхо аджджа маттхакам̣ патто, идам̣ паччхимадассана’’нти а̄ха. йе таттха путхуджджанабхиккхӯ сота̄паннасакада̄га̄мино ча, тесу екачча̄нам̣ махантам̣ ка̄рун̃н̃ам̣ ахоси, екачче а̄роданаппатта̄ ахесум̣. атхасса бхагава̄ читта̄ча̄рам̣ н̃атва̄ ‘‘тена хи, дабба, майхам̣ бхиккхусан̇гхасса ча иддхипа̄т̣иха̄рийам̣ дассехӣ’’ти а̄ха. та̄вадева саббо бхиккхусан̇гхо саннипати. атха̄йасма̄ даббо ‘‘екопи хутва̄ бахудха̄ хотӣ’’тиа̄дина̄ (пат̣и. ма. 1.102; дӣ. ни. 1.484) найена а̄гата̄ни са̄вакаса̄дха̄ран̣а̄ни сабба̄ни па̄т̣иха̄рийа̄ни дассетва̄ пуна ча бхагавантам̣ вандитва̄ а̄ка̄сам̣ аббхуггантва̄ а̄ка̄се патхавим̣ нимминитва̄ таттха паллан̇кена нисинно теджокасин̣асама̄паттийа̄ парикаммам̣ катва̄ сама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа сарӣрам̣ а̄ваджджитва̄ пуна сама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ сарӣраджха̄панатеджодха̄тум̣ адхит̣т̣хахитва̄ паринибба̄йи. саха адхит̣т̣ха̄нена саббо ка̄йо аггина̄ а̄дитто ахоси. кхан̣енева ча со агги каппавут̣т̣ха̄нагги вийа ан̣уматтампи сан̇кха̄рагатам̣ масиматтампи таттха кин̃чи анавасесенто адхит̣т̣ха̄набалена джха̄петва̄ нибба̄йи. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо а̄йасма̄ даббо маллапутто’’тиа̄ди. таттха вут̣т̣хахитва̄ паринибба̄йӣти иддхичиттато вут̣т̣хахитва̄ бхаван̇гачиттена паринибба̄йи.
джха̄йама̄насса̄ти джа̄лийама̄насса. д̣айхама̄насса̄ти тассева вевачанам̣. атха ва̄ джха̄йама̄насса̄ти джа̄ла̄паваттиккхан̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣, д̣айхама̄насса̄ти вӣтаччитан̇га̄раккхан̣ам̣. чха̄рика̄ти бхасмам̣. масӣти каджджалам̣. на пан̃н̃а̄йиттха̄ти на пасситтха, адхит̣т̣ха̄набалена саббам̣ кхан̣енева антарадха̄йиттха̄ти аттхо. касма̄ пана тхеро уттаримануссадхаммам̣ иддхипа̄т̣иха̄рийам̣ дассеси, нану бхагавата̄ иддхипа̄т̣иха̄рийакаран̣ам̣ пат̣иккхиттанти? на чодетаббаметам̣ гихӣнам̣ саммукха̄ па̄т̣иха̄рийакаран̣асса пат̣иккхиттатта̄. тан̃ча кхо викуббанавасена, на паневам̣ адхит̣т̣ха̄навасена. айам̣ пана̄йасма̄ дхаммаса̄мина̄ а̄н̣аттова па̄т̣иха̄рийам̣ дассеси.
етаматтхам̣ видитва̄ти етам̣ а̄йасмато даббасса маллапуттасса анупа̄да̄паринибба̄нам̣ сабба̄ка̄рато видитва̄ тадаттхапаридӣпанам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.
таттха абхеди ка̄йоти саббо бхӯтупа̄да̄йапабхедо чатусантатирӯпака̄йо бхиджджи, анавасесато д̣айхи, антарадха̄йи, ануппаттидхамматам̣ а̄паджджи. ниродхи сан̃н̃а̄ти рӯпа̄йатана̄дигочарата̄йа рӯпасан̃н̃а̄дибхеда̄ сабба̄пи сан̃н̃а̄ аппат̣исандхикена ниродхена нируджджхи. ведана̄ сӣтибхавим̣су сабба̄ти випа̄каведана̄ кирийаведана̄ти сабба̄пи ведана̄ аппат̣исандхиканиродхена нируддхатта̄ ан̣уматтампи ведана̄даратхасса абха̄вато сӣтибхӯта̄ ахесум̣, кусала̄кусалаведана̄ пана арахаттапхалаккхан̣ейева ниродхам̣ гата̄. ‘‘сӣтирахим̣сӯ’’типи пат̣ханти, санта̄ нируддха̄ ахесунти аттхо. вӯпасамим̣су сан̇кха̄ра̄ти випа̄какирийаппабхеда̄ саббепи пхасса̄дайо сан̇кха̄раккхандхадхамма̄ аппат̣исандхиканиродхенева нируддхатта̄ висесена упасамим̣су. вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттхама̄гама̄ти вин̃н̃а̄н̣ампи випа̄какирийаппабхедам̣ саббам̣ аппат̣исандхиканиродхенева аттхам̣ вина̄сам̣ упаччхедам̣ агама̄ агаччхи.
ити бхагава̄ а̄йасмато даббасса маллапуттасса пан̃чаннампи кхандха̄нам̣ пуббейева килеса̄бхисан̇кха̄рупа̄да̄насса анавасесато нируддхатта̄ анупа̄да̄но вийа джа̄таведо аппат̣исандхиканиродхена нируддхабха̄вам̣ нисса̄йа пӣтивегависсат̣т̣хам̣ уда̄нам̣ уда̄несӣти.
навамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.