7. двидха̄патхасуттаван̣н̣ана̄
77. саттаме аддха̄намаггапат̣ипанноти аддха̄насан̇кха̄там̣ дӣгхамаггам̣ пат̣ипанно гаччханто хоти. на̄гасама̄лена̄ти евам̣на̄макена тхерена. паччха̄саман̣ена̄ти айам̣ тада̄ бхагавато упат̣т̣ха̄ко ахоси. тена нам̣ паччха̄саман̣ам̣ катва̄ маггам̣ пат̣ипаджджи. бхагавато хи пат̣хамабодхийам̣ вӣсативасса̄ни анибаддха̄ упат̣т̣ха̄ка̄ ахесум̣, тато парам̣ йа̄ва паринибба̄на̄ пан̃чавӣсативасса̄ни а̄йасма̄ а̄нандо чха̄йа̄ва упат̣т̣ха̄си. айам̣ пана анибаддхупат̣т̣ха̄кака̄ло. тена вуттам̣ – ‘‘а̄йасмата̄ на̄гасама̄лена паччха̄саман̣ена̄’’ти. двидха̄патханти двидха̄бхӯтам̣ маггам̣. ‘‘дведха̄патха’’нтипи пат̣ханти а̄йасма̄ на̄гасама̄ло аттана̄ пуббе таттха катапаричайатта̄ уджубха̄ван̃часса сандха̄йа вадати ‘‘айам̣, бханте бхагава̄, пантхо’’ти.
бхагава̄ пана тада̄ тасса сапариссайабха̄вам̣ н̃атва̄ тато ан̃н̃ам̣ маггам̣ гантука̄мо ‘‘айам̣, на̄гасама̄ла, пантхо’’ти а̄ха. ‘‘сапариссайо’’ти ча вутте асаддахитва̄ ‘‘бхагава̄ на таттха париссайо’’ти вадеййа, тадасса дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄ти ‘‘сапариссайо’’ти на катхеси. тиккхаттум̣ ‘‘айам̣ пантхо, имина̄ гаччха̄ма̄’’ти ватва̄ чатуттхава̄ре ‘‘на бхагава̄ имина̄ маггена гантум̣ иччхати, айамева ча уджумагго, ханда̄хам̣ бхагавато паттачӣварам̣ датва̄ имина̄ маггена гамисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ саттху паттачӣварам̣ да̄тум̣ асакконто бхӯмийам̣ т̣хапетва̄ паччупат̣т̣хитена дуккхасам̣ваттаникена каммуна̄ чодийама̄но бхагавато вачанам̣ ана̄дийитва̄ва пакка̄ми. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо а̄йасма̄ на̄гасама̄ло бхагавато паттачӣварам̣ таттхева чхама̄йам̣ никкхипитва̄ пакка̄мӣ’’ти. таттха бхагавато паттачӣваранти аттано хаттхагатам̣ бхагавато паттачӣварам̣. таттхева̄ти тасмим̣йева магге чхама̄йам̣ патхавийам̣ никкхипитва̄ пакка̄ми. идам̣ во бхагава̄ паттачӣварам̣, саче иччхатха, ган̣хатха, йади аттана̄ иччхитамаггам̣йева гантука̄маттха̄ти адхиппа̄йо. бхагава̄пи аттано паттачӣварам̣ сайамева гахетва̄ йатха̄дхиппетам̣ маггам̣ пат̣ипаджджи.
антара̄магге чора̄ никкхамитва̄ти тада̄ кира пан̃часата̄ пуриса̄ лудда̄ лохитапа̄н̣ино ра̄джа̄пара̄дхино хутва̄ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ чорика̄йа джӣвикам̣ каппента̄ ‘‘па̄рипантхикабха̄вена ран̃н̃о а̄йапатхам̣ паччхиндисса̄ма̄’’ти маггасамӣпе аран̃н̃е тит̣т̣ханти. те тхерам̣ тена маггена гаччхантам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ саман̣о имина̄ маггена а̄гаччхати, авал̣ан̃джитаббам̣ маггам̣ вал̣ан̃джети, амха̄кам̣ аттхибха̄вам̣ на джа̄на̄ти, ханда нам̣ джа̄на̄песса̄ма̄’’ти куджджхитва̄ гаханат̣т̣ха̄нато вегена никкхамитва̄ сахаса̄ тхерам̣ бхӯмийам̣ па̄тетва̄ хаттхапа̄дехи кот̣т̣етва̄ маттика̄паттан̃часса бхиндитва̄ чӣварам̣ кхан̣д̣а̄кхан̣д̣икам̣ чхиндитва̄ паббаджитатта̄ ‘‘там̣ на хана̄ма, ито пат̣т̣ха̄йа имасса маггасса париссайабха̄вам̣ джа̄на̄хӣ’’ти виссаджджесум̣. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо а̄йасмато…пе… виппха̄лесу’’нти.
бхагава̄пи ‘‘айам̣ тена маггена гато чорехи ба̄дхито мам̣ парийеситва̄ ида̄нева а̄гамиссатӣ’’ти н̃атва̄ тхокам̣ гантва̄ магга̄ оккамма ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣди. а̄йасма̄пи кхо на̄гасама̄ло пачча̄гантва̄ саттха̄ра̄ гатамаггамева гахетва̄ гаччханто тасмим̣ руккхамӯле бхагавантам̣ пасситва̄ упасан̇камитва̄ вандитва̄ там̣ паваттим̣ саббам̣ а̄рочеси. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо а̄йасма̄ на̄гасама̄ло…пе… сан̇гха̄т̣ин̃ча виппха̄лесу’’нти.
етаматтхам̣ видитва̄ти етам̣ а̄йасмато на̄гасама̄ласса аттано вачанам̣ ана̄дийитва̄ акхемантамаггагаманам̣, аттано ча кхемантамаггагаманам̣ видитва̄ тадаттхадӣпанам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.
таттха саддхим̣ чаранти саха чаранто. екато васанти идам̣ тассева вевачанам̣, саха васантоти аттхо. миссо ан̃н̃аджанена ведагӯти ведитаббат̣т̣хена ведасан̇кха̄тена чатусаччаарийамагган̃а̄н̣ена гататта̄ адхигататта̄, ведасса ва̄ сакаласса н̃еййасса па̄рам̣ гататта̄ ведагӯ. аттано хита̄хитам̣ на джа̄на̄тӣти ан̃н̃о, авидва̄ ба̄лоти аттхо. тена ан̃н̃ена джанена миссо сахачаран̣аматтена миссо. видва̄ паджаха̄ти па̄паканти тена ведагӯбха̄вена видва̄ джа̄нанто па̄пакам̣ абхаддакам̣ аттано дуккха̄вахам̣ паджаха̄ти, па̄пакам̣ ва̄ акалйа̄н̣апуггалам̣ паджаха̄ти. йатха̄ ким̣? кон̃чо кхӣрапакова ниннаганти йатха̄ кон̃часакун̣о удакамиссите кхӣре упанӣте вина̄ тойам̣ кхӣраматтассева пиванато кхӣрапако ниннат̣т̣ха̄нагаманена ниннагасан̇кха̄там̣ удакам̣ паджаха̄ти ваджджети, евам̣ пан̣д̣ито кира дуппан̃н̃апуггалехи т̣ха̄нанисаджджа̄дӣсу сахабхӯтопи а̄ча̄рена те паджаха̄ти, на када̄чипи саммиссо хоти.
саттамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.