6. па̄т̣алига̄мийасуттаван̣н̣ана̄
76. чхат̣т̣хе магадхесӯти магадхарат̣т̣хе. махата̄ти идха̄пи гун̣амахаттенапи апариччхиннасан̇кхйатта̄ ган̣анамахаттенапи махата̄ бхиккхусан̇гхена. па̄т̣алига̄моти евам̣на̄мако магадхарат̣т̣хе еко га̄мо. тасса кира га̄масса ма̄панадивасе га̄маггахан̣ат̣т̣ха̄не две тайо па̄т̣алан̇кура̄ патхавито уббхиджджитва̄ никкхамим̣су. тена там̣ ‘‘па̄т̣алига̄мо’’твева вохарим̣су. тадавасарӣти там̣ па̄т̣алига̄мам̣ авасари анупа̄пун̣и. када̄ пана бхагава̄ па̄т̣алига̄мам̣ анупа̄пун̣и? хет̣т̣ха̄ вуттанайена са̄ваттхийам̣ дхаммасена̄патино четийам̣ ка̄ра̄петва̄ тато никкхамитва̄ ра̄джагахе васанто таттха а̄йасмато маха̄моггалла̄насса ча четийам̣ ка̄ра̄петва̄ тато никкхамитва̄ амбалат̣т̣хика̄йам̣ васитва̄ атуритача̄рика̄васена джанападача̄рикам̣ чаранто таттха таттха екараттива̄сена васитва̄ локам̣ анугган̣ханто ануккамена па̄т̣алига̄мам̣ анупа̄пун̣и.
па̄т̣алига̄мийа̄ти па̄т̣алига̄мава̄сино упа̄сака̄. те кира бхагавато пат̣хамадассанена кечи саран̣есу, кечи сӣлесу, кечи саран̣есу ча сӣлесу ча патит̣т̣хита̄. тена вуттам̣ ‘‘упа̄сака̄’’ти. йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣сӯти па̄т̣алига̄ме кира аджа̄тасаттуно личчхавира̄джӯнан̃ча манусса̄ ка̄лена ка̄лам̣ гантва̄ гехаса̄мике гехато нӣхаритва̄ ма̄сампи ад̣д̣хама̄сампи васанти. тена па̄т̣алига̄мава̄сино манусса̄ ниччупаддута̄ ‘‘етесан̃чева а̄гатака̄ле васанат̣т̣ха̄нам̣ бхависсатӣ’’ти екапассе иссара̄нам̣ бхан̣д̣аппат̣иса̄манат̣т̣ха̄нам̣, екапассе васанат̣т̣ха̄нам̣, екапассе а̄гантука̄нам̣ аддхикаманусса̄нам̣, екапассе далидда̄нам̣ капан̣аманусса̄нам̣, екапассе гила̄на̄нам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ бхависсатӣти саббесам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ агхат̣т̣етва̄ васанаппахонакам̣ нагарамаджджхе маха̄са̄лам̣ ка̄ресум̣, тасса̄ на̄мам̣ а̄васатха̄га̄ранти. там̣ дивасан̃ча нит̣т̣ха̄нам̣ агама̄си. те таттха гантва̄ хаттхакаммасудха̄каммачиттакамма̄дивасена супаринит̣т̣хитам̣ сусаджджитам̣ девавима̄насадисам̣ там̣ два̄ракот̣т̣хакато пат̣т̣ха̄йа олокетва̄ ‘‘идам̣ а̄васатха̄га̄рам̣ ативийа манорамам̣ сассирикам̣, кена ну кхо пат̣хамам̣ парибхуттам̣ амха̄кам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа асса̄’’ти чинтесум̣, тасмим̣йева ча кхан̣е ‘‘бхагава̄ там̣ га̄мам̣ ануппатто’’ти ассосум̣. тена те уппаннапӣтисоманасса̄ ‘‘амхехи бхагава̄ гантва̄пи а̄нетаббо сийа̄, со пана сайамева амха̄кам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ сампатто, аджджа майам̣ бхагавантам̣ идха васа̄петва̄ пат̣хамам̣ парибхун̃джа̄песса̄ма татха̄ бхиккхусан̇гхам̣, бхиккхусан̇гхе а̄гате тепит̣акам̣ буддхавачанам̣ а̄гатамева бхависсати, саттха̄рам̣ ман̇галам̣ вада̄песса̄ма, дхаммам̣ катха̄песса̄ма. ити тӣхи ратанехи парибхутте паччха̄ амха̄кан̃ча паресан̃ча парибхого бхависсати, евам̣ но дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсатӣ’’ти саннит̣т̣ха̄нам̣ катва̄ етадаттхамева бхагавантам̣ упасан̇камим̣су. тасма̄ евама̄хам̣су – ‘‘адхива̄сету но, бханте бхагава̄, а̄васатха̄га̄ра’’нти.
йена а̄васатха̄га̄рам̣ тенупасан̇камим̣сӯти кин̃ча̄пи там̣ там̣ дивасамева паринит̣т̣хитатта̄ девавима̄нам̣ вийа сусаджджитам̣ супат̣иджаггитам̣, буддха̄рахам̣ пана катва̄ на пан̃н̃аттам̣, ‘‘буддха̄ на̄ма аран̃н̃аджджха̄сайа̄ аран̃н̃а̄ра̄ма̄, антога̄ме васеййум̣ ва̄ но ва̄, тасма̄ бхагавато ручим̣ джа̄нитва̄ва пан̃н̃а̄песса̄ма̄’’ти чинтетва̄ те бхагавантам̣ упасан̇камим̣су, ида̄ни бхагавато ручим̣ джа̄нитва̄ татха̄ пан̃н̃а̄петука̄ма̄ йена а̄васатха̄га̄рам̣ тенупасан̇камим̣су. саббасантхарим̣ а̄васатха̄га̄рам̣ сантхаритва̄ти йатха̄ саббамева сантхатам̣ хоти, евам̣ там̣ сантхаритва̄ саббапат̣хамам̣ та̄ва ‘‘гомайам̣ на̄ма саббаман̇галесу ваттатӣ’’ти судха̄парикаммакатампи бхӯмим̣ аллагомайена опун̃джа̄петва̄ парисуккхабха̄вам̣ н̃атва̄ йатха̄ аккантат̣т̣ха̄не падам̣ на пан̃н̃а̄йати, евам̣ чатуджджа̄тийагандхехи лимпетва̄ упари на̄на̄ван̣н̣акат̣аса̄раке сантхаритва̄ тесам̣ упари маха̄пит̣т̣хикакоджава̄дим̣ катва̄ хаттхаттхаран̣а̄дӣхи на̄на̄ван̣н̣ехи аттхаран̣ехи сантхаритаббайуттакам̣ саббока̄сам̣ сантхара̄песум̣. тена вуттам̣ – ‘‘саббасантхарим̣ а̄васатха̄га̄рам̣ сантхаритва̄’’ти.
а̄сана̄нан̃хи маджджхат̣т̣ха̄не та̄ва ман̇галатхамбхам̣ нисса̄йа маха̄рахам̣ буддха̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ таттха йам̣ йам̣ мудукан̃ча манораман̃ча паччаттхаран̣ам̣, там̣ там̣ паччаттхаритва̄ убхатолохитакам̣ манун̃н̃адассанам̣ упадха̄нам̣ упадахитва̄ упари суван̣н̣араджатата̄рака̄вичиттам̣ вита̄нам̣ бандхитва̄ гандхада̄мапуппхада̄ма̄дӣхи алан̇каритва̄ саманта̄ два̄дасахаттхе т̣ха̄не пуппхаджа̄лам̣ ка̄ретва̄ тим̣сахаттхаматтат̣т̣ха̄нам̣ пат̣аса̄н̣ийа̄ париккхипа̄петва̄ паччхимабхиттим̣ нисса̄йа бхиккхусан̇гхасса паллан̇каапассайаман̃чапӣт̣ха̄дӣни пан̃н̃а̄петва̄ упари сетапаччаттхаран̣ехи паччаттхара̄петва̄ са̄ла̄йа па̄чӣнапассам̣ аттано нисаджджа̄йоггам̣ ка̄ресум̣. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘а̄сана̄ни пан̃н̃а̄петва̄’’ти.
удакаман̣иканти маха̄куччхикам̣ удакача̄т̣им̣. евам̣ бхагава̄ бхиккхусан̇гхо ча йатха̄ручийа̄ хаттхапа̄де дховиссанти, мукхам̣ виккха̄лессантӣти тесу тесу т̣ха̄несу ман̣иван̣н̣асса удакасса пӯретва̄ ва̄саттха̄йа на̄на̄пуппха̄ни чева удакава̄сачун̣н̣а̄ни ча паккхипитва̄ кадалипан̣н̣ехи пидахитва̄ патит̣т̣хапесум̣. тена вуттам̣ ‘‘удакаман̣икам̣ патит̣т̣ха̄петва̄’’ти.
телаппадӣпам̣ а̄ропетва̄ти раджатасуван̣н̣а̄димайадан̣д̣адӣпика̄су йодхакарӯпавила̄сакхачитарӯпака̄дӣнам̣ хаттхе т̣хапитасуван̣н̣араджата̄димайакапаллика̄су телаппадӣпам̣ джа̄лайитва̄. йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣сӯти еттха пана те па̄т̣алига̄мийа̄ упа̄сака̄ на кевалам̣ а̄васатха̄га̄рамева, атха кхо сакаласмимпи га̄ме вӣтхийо саджджа̄петва̄ дхадже усса̄петва̄ гехадва̄ресу пун̣н̣агхат̣е кадалийо ча т̣хапа̄петва̄ сакалага̄мам̣ дӣпама̄ла̄хи виппакин̣н̣ата̄ракам̣ вийа катва̄ ‘‘кхӣрапаке да̄раке кхӣрам̣ па̄йетха, дахаракума̄ре лахум̣ лахум̣ бходжетва̄ сайа̄петха, учча̄саддам̣ ма̄ кариттха, аджджа екараттим̣ саттха̄ антога̄ме васиссати, буддха̄ на̄ма аппасаддака̄ма̄ хонтӣ’’ти бхерим̣ чара̄петва̄ сайам̣ дан̣д̣адӣпика̄ а̄да̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су.
атха кхо бхагава̄ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа саддхим̣ бхиккхусан̇гхена йена а̄васатха̄га̄рам̣ тенупасан̇камӣти ‘‘йасса да̄ни, бханте, бхагава̄ ка̄лам̣ ман̃н̃атӣ’’ти евам̣ кира техи ка̄ле а̄рочите бхагава̄ ла̄кха̄расена тинтараттаковил̣а̄рапуппхаван̣н̣ам̣ раттадупат̣т̣ам̣ каттарийа̄ падумам̣ кантенто вийа, сам̣видха̄йа тиман̣д̣алам̣ пат̣иччха̄денто нива̄сетва̄ суван̣н̣апа̄ман̇гена падумакала̄пам̣ париккхипанто вийа, виджджулата̄сассирикам̣ ка̄йабандханам̣ бандхитва̄ раттакамбалена гаджакумбхам̣ парийонандханто вийа, ратанасатуббедхе суван̣н̣аггхике пава̄л̣аджа̄лам̣ кхипама̄но вийа, махати суван̣н̣ачетийе раттакамбалакан̃чукам̣ пат̣имун̃чанто вийа, гаччхантам̣ пун̣н̣ачандам̣ раттавала̄хакена пат̣иччха̄денто вийа, кан̃чанагириматтхаке супаккала̄кха̄расам̣ парисин̃чанто вийа, читтакӯт̣апаббатаматтхакам̣ виджджулата̄джа̄лена париккхипанто вийа, сакалачаккава̄л̣асинеруйугандхарамаха̄патхавим̣ ча̄летва̄ гахитанигродхапаллавасама̄наван̣н̣ам̣ сураттаварапам̣сукӯлам̣ па̄рупитва̄ ванагаханато никкхантакесарасӣхо вийа, самантато удайапаббатакӯт̣ато пун̣н̣ачандо вийа, ба̄ласӯрийо вийа ча аттана̄ нисиннача̄руман̣д̣апато никкхами.
атхасса ка̄йато мегхамукхато виджджукала̄па̄ вийа расмийо никкхамитва̄ суван̣н̣арасадха̄ра̄парисекапин̃джарапаттапуппхапхаласа̄кха̄вит̣апе вийа самантато руккхе карим̣су. та̄вадева аттано аттано паттачӣварама̄да̄йа маха̄бхиккхусан̇гхо бхагавантам̣ парива̄реси. те ча нам̣ парива̄ретва̄ т̣хита̄ бхиккхӯ еварӯпа̄ ахесум̣ аппиччха̄ сантут̣т̣ха̄ павивитта̄ асам̣сат̣т̣ха̄ а̄раддхавӣрийа̄ ватта̄ро вачанаккхама̄ чодака̄ па̄пагарахино сӣласампанна̄ сама̄дхисампанна̄ пан̃н̃а̄сампанна̄ вимуттисампанна̄ вимуттин̃а̄н̣адассанасампанна̄. техи паривуто бхагава̄ раттакамбалапариккхитто вийа суван̣н̣аккхандхо, наккхаттапарива̄рито вийа пун̣н̣ачандо, раттападумаванасан̣д̣амаджджхагата̄ вийа суван̣н̣ана̄ва̄, пава̄л̣аведикапариккхитто вийа суван̣н̣апа̄са̄до вирочиттха. маха̄кассапаппамукха̄ пана маха̄тхера̄ мегхаван̣н̣ам̣ пам̣сукӯлачӣварам̣ па̄рупитва̄ ман̣иваммаваммита̄ вийа маха̄на̄га̄ парива̄райим̣су вантара̄га̄ бхиннакилеса̄ виджат̣итаджат̣а̄ чхиннабандхана̄ куле ва̄ ган̣е ва̄ алагга̄.
ити бхагава̄ сайам̣ вӣтара̄го вӣтара̄гехи, вӣтадосо вӣтадосехи, вӣтамохо вӣтамохехи, ниттан̣хо ниттан̣хехи, никкилесо никкилесехи, сайам̣ буддхо анубуддхехи парива̄рито паттапарива̄ритам̣ вийа кесарам̣, кесарапарива̄рита̄ вийа кан̣н̣ика̄, ат̣т̣хана̄гасахассапарива̄рито вийа чхадданто на̄гара̄джа̄, навутихам̣сасахассапарива̄рито вийа дхатарат̣т̣хо хам̣сара̄джа̄, сенан̇гапарива̄рито вийа чаккаваттира̄джа̄, маруган̣апарива̄рито вийа сакко девара̄джа̄, брахмаган̣апарива̄рито вийа ха̄ритамаха̄брахма̄, та̄ра̄ган̣апарива̄рито вийа пун̣н̣ачандо, анупамена буддхавесена апарима̄н̣ена буддхавила̄сена па̄т̣алига̄минам̣ маггам̣ пат̣ипаджджи.
атхасса пураттхимака̄йато суван̣н̣аван̣н̣а̄ гханабуддхарасмийо ут̣т̣хахитва̄ асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахесум̣, татха̄ паччхимака̄йато даккхин̣апассато ва̄мапассато суван̣н̣аван̣н̣а̄ гханабуддхарасмийо ут̣т̣хахитва̄ асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахесум̣, упарикесантато пат̣т̣ха̄йа саббакеса̄ват̣т̣ехи морагӣвара̄джаван̣н̣а̄ асита̄ гханабуддхарасмийо ут̣т̣хахитва̄ гаганатале асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахесум̣, хет̣т̣ха̄па̄даталехи пава̄л̣аван̣н̣а̄ расмийо ут̣т̣хахитва̄ гханапатхавийам̣ асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахесум̣, дантато аккхӣнам̣ сетат̣т̣ха̄нато, накха̄нам̣ мам̣савимуттат̣т̣ха̄нато ода̄та̄ гханабуддхарасмийо ут̣т̣хахитва̄ асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахесум̣, раттапӣтаван̣н̣а̄нам̣ самбхиннат̣т̣ха̄нато ман̃джет̣т̣хаван̣н̣а̄ расмийо ут̣т̣хахитва̄ асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахесум̣, саббаттхакамева пабхассара̄ расмийо ут̣т̣хахим̣су. евам̣ саманта̄ асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ чхаббан̣н̣а̄ буддхарасмийо виджджотама̄на̄ виппхандама̄на̄ видха̄вама̄на̄ кан̃чанадан̣д̣адӣпика̄дӣхи ниччхаритва̄ а̄ка̄сам̣ паккхандама̄на̄ маха̄падӣпаджа̄ла̄ вийа, ча̄туддӣпикамаха̄мегхато никкхантавиджджулата̄ вийа ча дисодисам̣ паккхандим̣су. йа̄хи саббе диса̄бха̄га̄ суван̣н̣ачампакапуппхехи викирийама̄на̄ вийа, суван̣н̣агхат̣ато суван̣н̣арасадха̄ра̄хи а̄син̃чийама̄на̄ вийа, паса̄ритасуван̣н̣апат̣апариккхитта̄ вийа, верамбхава̄тена самуддхатаким̣сукакан̣ика̄раковил̣а̄рапуппхачун̣н̣асамокин̣н̣а̄ вийа, чӣнапит̣т̣хачун̣н̣асампариран̃джита̄ вийа ча вирочим̣су.
бхагаватопи асӣтианубйан̃джанабйа̄маппабха̄париккхепасамуджджалам̣ дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣аппат̣иман̣д̣итам̣ сарӣрам̣ аббхамахика̄диупаккилесавимуттам̣ самуджджалантата̄рака̄вабха̄ситам̣ вийа, гаганаталам̣ викаситам̣ вийа падумаванам̣, саббапа̄липхулло вийа йоджанасатико па̄риччхаттако, пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣хапита̄нам̣ дваттим̣сасӯрийа̄нам̣ дваттим̣сачандима̄нам̣ дваттим̣сачаккаваттӣнам̣ дваттим̣садевара̄джа̄нам̣ дваттим̣самаха̄брахма̄нам̣ сирийа̄ сирим̣ абхибхавама̄нам̣ вийа вирочиттха, йатха̄ там̣ дасахи па̄рамӣхи дасахи упапа̄рамӣхи дасахи параматтхапа̄рамӣхӣти саммадева парипӯрита̄хи саматим̣сапа̄рамита̄хи алан̇катам̣ каппасатасахасса̄дхика̄ни чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни диннена да̄нена раккхитена сӣлена катена калйа̄н̣акаммена екасмим̣ аттабха̄ве самосаритва̄ випа̄кам̣ да̄тум̣ ока̄сам̣ алабхама̄нена самба̄дхаппаттам̣ вийа ниббаттитам̣ на̄ва̄сахассабхан̣д̣ам̣ екам̣ на̄вам̣ а̄ропанака̄ло вийа, сакат̣асахассабхан̣д̣ам̣ екам̣ сакат̣ам̣ а̄ропанака̄ло вийа, пан̃чавӣсатийа̄ ган̇га̄нам̣ самбхиннамукхадва̄ре екато ра̄сибхӯтака̄ло вийа ахоси.
има̄йа буддхасирийа̄ обха̄сама̄нассапи бхагавато пурато анека̄ни дан̣д̣адӣпика̄сахасса̄ни уккхипим̣су. татха̄ паччхато ва̄мапассе даккхин̣апассе джа̄тикусумачампакаванама̄лика̄раттуппаланӣлуппалабакуласиндува̄ра̄дипуппха̄ни чева нӣлапӣта̄диван̣н̣асугандхачун̣н̣а̄ни ча ча̄туддӣпикамаха̄мегхависсат̣т̣ха̄ салилавут̣т̣хийо вийа виппакирим̣су. пан̃чан̇гикатӯрийаниггхоса̄ ча буддхадхаммасан̇гхагун̣а̄сам̣йутта̄ тхутигхоса̄ ча сабба̄ диса̄ пӯрайама̄на̄ мукхасамбха̄са̄ вийа ахесум̣. девасупан̣н̣ана̄гайаккхагандхаббаманусса̄нам̣ аккхӣни аматапа̄нам̣ вийа лабхим̣су. имасмим̣ пана т̣ха̄не т̣хатва̄ падасахассехи гаманаван̣н̣анам̣ ваттум̣ ват̣т̣ати. татрийам̣ мукхаматтам̣ –
‘‘евам̣ саббан̇гасампанно, кампайанто васундхарам̣;
ахет̣хайанто па̄н̣а̄ни, йа̄ти локавина̄йако.
‘‘даккхин̣ам̣ пат̣хамам̣ па̄дам̣, уддхаранто нара̄сабхо;
гаччханто сирисампанно, собхате двипадуттамо.
‘‘гаччхато буддхасет̣т̣хасса, хет̣т̣ха̄ па̄даталам̣ муду;
самам̣ сампхусате бхӯмим̣, раджаса̄нупалимпати.
‘‘ниннам̣ т̣ха̄нам̣ уннамати, гаччханте локана̄йаке;
уннатан̃ча самам̣ хоти, патхавӣ ча ачетана̄.
‘‘па̄са̄н̣а̄ саккхара̄ чева, катхала̄ кха̄н̣укан̣т̣ака̄;
саббе магга̄ виваджджанти, гаччханте локана̄йаке.
‘‘на̄тидӯре уддхарати, начча̄санне ча никкхипам̣;
агхат̣т̣айанто ниййа̄ти, убхо джа̄н̣ӯ ча гоппхаке.
‘‘на̄тисӣгхам̣ паккамати, сампанначаран̣о муни;
на ча̄пи сан̣икам̣ йа̄ти, гаччхама̄но сама̄хито.
‘‘уддхам̣ адхо ча тирийам̣, дисан̃ча видисам̣ татха̄;
на пеккхама̄но со йа̄ти, йугаматтам̣вапеккхати.
‘‘на̄гавиккантача̄ро со, гамане собхате джино;
ча̄рум̣ гаччхати локагго, ха̄сайанто садеваке.
‘‘усабхара̄джа̄ва собханто, ча̄руча̄рӣва кесарӣ;
тосайанто бахӯ сатте, га̄мам̣ сет̣т̣хо упа̄гамӣ’’ти. –
ван̣н̣ака̄ло на̄ма киреса. евам̣видхесу ка̄лесу бхагавато сарӣраван̣н̣е ва̄ гун̣аван̣н̣е ва̄ дхаммакатхикасса тха̄мойева пама̄н̣ам̣, чун̣н̣ийападехи га̄тха̄бандхехи йаттакам̣ саккоти, таттакам̣ ваттаббам̣. ‘‘дуккатхита’’нти ва̄ ‘‘атиттхена паккхандо’’ти ва̄ на ваттаббо. апарима̄н̣аван̣н̣а̄ хи буддха̄ бхагаванто, тесам̣ буддха̄пи анавасесато ван̣н̣ам̣ ваттум̣ асаматтха̄. сакалампи хи каппам̣ ван̣н̣ента̄ парийоса̄петум̣ на сакконти, пагева итара̄ паджа̄ти. имина̄ сиривила̄сена алан̇катаппат̣ийаттам̣ па̄т̣алига̄мам̣ па̄виси, пависитва̄ бхагава̄ пасанначиттена джанена пуппхагандхадхӯмава̄сачун̣н̣а̄дӣхи пӯджийама̄но а̄васатха̄га̄рам̣ па̄виси. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо бхагава̄ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа саддхим̣ бхиккхусан̇гхена йена а̄васатха̄га̄рам̣ тенупасан̇камӣ’’ти.
па̄де паккха̄летва̄ти йадипи бхагавато па̄де раджоджаллам̣ на упалимпати, тесам̣ пана упа̄сака̄нам̣ кусала̄бхивуддхим̣ а̄кан̇кханто паресам̣ дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджанаттхан̃ча бхагава̄ па̄де паккха̄лети. апича упа̄диннакасарӣрам̣ на̄ма сӣтам̣ ка̄таббампи хотӣти етадаттхампи бхагава̄ нха̄напа̄дадхована̄дӣни каротийева. бхагавантам̣йева пураккхатва̄ти бхагавантам̣ пурато катва̄. таттха бхагава̄ бхиккхӯнан̃чева упа̄сака̄нан̃ча маджджхе нисинно гандходакена нха̄петва̄ дукӯлачумбат̣акена водакам̣ катва̄ джа̄тихин̇гулакена маджджитва̄ раттакамбалена паливет̣хетва̄ пӣт̣хе т̣хапита̄ раттасуван̣н̣агханапат̣има̄ вийа ативирочиттха.
айам̣ панеттха пора̄н̣а̄нам̣ ван̣н̣абхан̣анамагго –
‘‘гантва̄на ман̣д̣алама̄л̣ам̣, на̄гавиккантача̄ран̣о;
обха̄сайанто локагго, нисӣди варама̄сане.
‘‘тахим̣ нисинно нарадаммаса̄ратхи,
дева̄тидево сатапун̃н̃алаккхан̣о;
буддха̄сане маджджхагато вирочати,
суван̣н̣аниккхам̣ вийа пан̣д̣укамбале.
‘‘неккхам̣ джамбонадассева, никкхиттам̣ пан̣д̣укамбале;
вирочати вӣтамало, ман̣иверочано йатха̄.
‘‘маха̄са̄лова сампхулло, мерура̄джа̄валан̇като;
суван̣н̣айӯпасан̇ка̄со, падумо коканадо йатха̄.
‘‘джаланто дӣпаруккхова, паббатагге йатха̄ сикхӣ;
дева̄нам̣ па̄ричхаттова, саббапхулло вирочатӣ’’ти.
па̄т̣алига̄мийе упа̄саке а̄мантесӣти йасма̄ тесу упа̄сакесу бахӯ джана̄ сӣлесу патит̣т̣хита̄, тасма̄ пат̣хамам̣ та̄ва сӣлавипаттийа̄ а̄дӣнавам̣ пака̄сетва̄ паччха̄ сӣласампада̄йа а̄нисам̣сам̣ дассетум̣, ‘‘пан̃чиме гахапатайо’’тиа̄дина̄ дхаммадесанаттхам̣ а̄мантеси.
таттха дуссӣлоти ниссӣло. сӣлавипанноти випаннасӣло бхиннасам̣варо. еттха ча ‘‘дуссӣло’’ти падена пуггаласса сӣла̄бха̄во вутто. со панасса сӣла̄бха̄во дувидхо асама̄да̄нена ва̄ сама̄диннасса бхедена ва̄ти. тесу пуримо на татха̄ са̄ваджджо, йатха̄ дутийо са̄ваджджатаро. йатха̄дхиппета̄дӣнаванимиттам̣ сӣла̄бха̄вам̣ пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа десана̄йа дассетум̣, ‘‘сӣлавипанно’’ти вуттам̣. тена ‘‘дуссӣло’’ти падасса аттхам̣ дассети. пама̄да̄дхикаран̣анти пама̄дака̄ран̣а̄. идан̃ча суттам̣ гахат̣т̣ха̄нам̣ васена а̄гатам̣, паббаджита̄нампи пана лаббхатева. гахат̣т̣хо хи йена сиппат̣т̣ха̄нена джӣвикам̣ каппети йади касийа̄ йади ва̄н̣иджджа̄йа йади гораккхена, па̄н̣а̄типа̄та̄дивасена паматто там̣ там̣ йатха̄ка̄лам̣ сампа̄детум̣ на саккоти, атхасса каммам̣ винассати. ма̄гха̄така̄ле пана па̄н̣а̄типа̄та̄дӣни каронто дан̣д̣авасена махатим̣ бхогаджа̄ним̣ нигаччхати. паббаджито дуссӣло пама̄дака̄ран̣а̄ сӣлато буддхавачанато джха̄нато саттаарийадханато ча джа̄ним̣ нигаччхати.
па̄пако киттисаддоти гахат̣т̣хасса ‘‘асуко амукакуле джа̄то дуссӣло па̄падхаммо париччаттаидхалокапаралоко сала̄кабхаттаматтампи на детӣ’’ти парисамаджджхе па̄пако киттисаддо аббхуггаччхати. паббаджитасса ‘‘асуко на̄ма тхеро саттху са̄сане паббаджитва̄ на̄саккхи сӣла̄ни раккхитум̣, на буддхавачанам̣ гахетум̣, веджджакамма̄дӣхи джӣвати, чхахи ага̄равехи саманна̄гато’’ти евам̣ па̄пако киттисаддо аббхуггаччхати.
ависа̄радоти гахат̣т̣хо та̄ва авассам̣ бахӯнам̣ саннипа̄тат̣т̣ха̄не ‘‘кочи мама каммам̣ джа̄ниссати, атха мам̣ ниндиссати, ра̄джакуласса ва̄ дассессатӣ’’ти сабхайо упасан̇камати, ман̇кубхӯто паттаккхандхо адхомукхо нисӣдати, виса̄радо хутва̄ катхетум̣ на саккоти. паббаджитопи бахубхиккхусан̇гхе саннипатите ‘‘авассам̣ кочи мама каммам̣ джа̄ниссати, атха ме упосатхампи пава̄ран̣ампи т̣хапетва̄ са̄ман̃н̃ато ча̄ветва̄ никкад̣д̣хиссатӣ’’ти сабхайо упасан̇камати, виса̄радо хутва̄ катхетум̣ на саккоти. екаччо пана дуссӣлопи сама̄но сусӣло вийа чарати, сопи аджджха̄сайена ман̇ку хотийева.
саммӯл̣хо ка̄лам̣ каротӣти дуссӣласса хи маран̣аман̃че нипаннасса дуссӣлакамма̄ни сама̄да̄йа паваттитат̣т̣ха̄на̄ни а̄па̄тхам̣ а̄гаччханти. со уммӣлетва̄ идхалокам̣, нимӣлетва̄ паралокам̣ пассати. тасса чатта̄ро апа̄йа̄ камма̄нурӯпам̣ упат̣т̣хаханти, саттисатена пахарийама̄но вийа аггиджа̄ла̄бхигха̄тена джха̄йама̄но вийа ча хоти. со ‘‘ва̄ретха, ва̄ретха̄’’ти виравантова марати. тена вуттам̣ – ‘‘саммӯл̣хо ка̄лам̣ каротӣ’’ти.
ка̄йасса бхеда̄ти упа̄диннаккхандхапаричча̄га̄. парам̣ маран̣а̄ти таданантарам̣ абхиниббаттаккхандхаггахан̣а̄. атха ва̄ ка̄йасса бхеда̄ти джӣвитиндрийасса упаччхеда̄. парам̣ маран̣а̄ти чутито уддхам̣. апа̄йантиа̄ди саббам̣ нирайавевачанам̣. нирайо хи саггамоккхахетубхӯта̄ пун̃н̃асан̇кха̄та̄ айа̄ апетатта̄, сукха̄нам̣ ва̄ айасса, а̄гаманасса ва̄ абха̄ва̄ апа̄йо. дуккхасса гати пат̣исаран̣анти дуггати, досабахулата̄йа ва̄ дут̣т̣хена каммуна̄ ниббатта̄ гатӣти дуггати. виваса̄ нипатанти еттха дуккатака̄риноти винипа̄то, винассанта̄ ва̄ еттха нипатанти самбхиджджама̄нан̇гапаччан̇га̄ти винипа̄то. наттхи еттха асса̄дасан̃н̃ито айоти нирайо.
атха ва̄ апа̄йаггахан̣ена тираччха̄найоним̣ дӣпети. тираччха̄найони хи апа̄йо сугатито апетатта̄, на дуггати махесаккха̄нам̣ на̄гара̄джа̄дӣнам̣ самбхавато. дуггатиггахан̣ена петтивисайам̣ дӣпети. со хи апа̄йо чева дуггати ча сугатито апетатта̄, дуккхасса ча гатибхӯтатта̄, на ту винипа̄то асурасадисам̣ авинипатитатта̄ петамахиддхика̄нампи виджджама̄натта̄. винипа̄таггахан̣ена асурака̄йам̣ дӣпети. со хи йатха̄вуттенат̣т̣хена ‘‘апа̄йо’’ чева ‘‘дуггати’’ ча саббасампаттисамуссайехи винипатитатта̄ ‘‘винипа̄то’’ти ча вуччати. нирайаггахан̣ена авӣчиа̄дикам̣ анекаппака̄рам̣ нирайамева дӣпети. упападжджатӣти ниббаттати.
а̄нисам̣сакатха̄ вуттавипарийа̄йена ведитабба̄. айам̣ пана висесо – сӣлава̄ти сама̄да̄навасена сӣлава̄. сӣласампанноти парисуддхам̣ парипун̣н̣ан̃ча катва̄ сӣласса сама̄да̄нена сӣласампанно. бхогаккхандханти бхогара̄сим̣. сугатим̣ саггам̣ локанти еттха сугатиггахан̣ена мануссагатипи сан̇гайхати, саггаггахан̣ена девагати ева. таттха сундара̄ гати сугати, рӯпа̄дӣхи висайехи сут̣т̣ху агготи сагго, со саббопи луджджанапалуджджанат̣т̣хена локоти.
па̄т̣алига̄мийе упа̄саке бахудева раттим̣ дхаммийа̄ катха̄йа̄ти ан̃н̃а̄йапи па̄л̣имутта̄йа дхаммакатха̄йа чева а̄васатха̄нумоданакатха̄йа ча. тада̄ хи бхагава̄ йасма̄ аджа̄тасаттуна̄ таттха па̄т̣алипуттанагарам̣ ма̄пентена ан̃н̃есу га̄манигамаджанападара̄джадха̄нӣсу йе сӣла̄ча̄расампанна̄ кут̣умбика̄, те а̄нетва̄ дханадхан̃н̃агхараваттхукхеттаваттха̄дӣни чева париха̄ран̃ча да̄петва̄ нивесийанти. тасма̄ па̄т̣алига̄мийа̄ упа̄сака̄ а̄нисам̣садасса̄вита̄йа висесато сӣлагарука̄ саббагун̣а̄нан̃ча сӣласса адхит̣т̣ха̄набха̄вато тесам̣ пат̣хамам̣ сӣла̄нисам̣се пака̄сетва̄ тато парам̣ а̄ка̄саган̇гам̣ ота̄ренто вийа, патхаводжам̣ а̄кад̣д̣ханто вийа, маха̄джамбум̣ маттхаке гахетва̄ ча̄ленто вийа, йоджаникамадхукан̣д̣ам̣ чаккайантена пӣл̣етва̄ мадхурасам̣ па̄йама̄но вийа па̄т̣алига̄мика̄нам̣ упа̄сака̄нам̣ хитасукха̄вахам̣ пакин̣н̣акакатхам̣ катхенто ‘‘а̄ва̄сада̄нам̣ на̄метам̣ гахапатайо махантам̣ пун̃н̃ам̣, тумха̄кам̣ а̄ва̄со майа̄ парибхутто, бхиккхусан̇гхена ча парибхутто, майа̄ ча бхиккхусан̇гхена ча парибхутте пана дхаммаратаненапи парибхуттойева хоти. евам̣ тӣхи ратанехи парибхутте апаримеййо ча випа̄ко, апича а̄ва̄сада̄насмим̣ динне саббада̄нам̣ диннамева хоти, бхӯмат̣т̣хакапан̣н̣аса̄ла̄йа ва̄ са̄кха̄ман̣д̣апасса ва̄ сан̇гхам̣ уддисса катасса а̄нисам̣со париччхиндитум̣ на сакка̄. а̄ва̄сада̄на̄нубха̄вена хи бхаве ниббаттама̄нассапи сампӣл̣итагаббхава̄со на̄ма на хоти, два̄дасахаттхо оварако вийасса ма̄тукуччхи асамба̄дхова хотӣ’’ти евам̣ на̄на̄найехи вичиттам̣ бахум̣ дхаммакатхам̣ катхетва̄ –
‘‘сӣтам̣ ун̣хам̣ пат̣иханти, тато ва̄л̣амига̄ни ча;
сарӣсапе ча макасе, сисире ча̄пи вут̣т̣хийо.
‘‘тато ва̄та̄тапо гхоро, сан̃джа̄то пат̣ихан̃н̃ати;
лен̣аттхан̃ча сукхаттхан̃ча, джха̄йитун̃ча випасситум̣.
‘‘виха̄рада̄нам̣ сан̇гхасса, аггам̣ буддхена ван̣н̣итам̣;
тасма̄ хи пан̣д̣ито посо, сампассам̣ аттхаматтано.
‘‘виха̄ре ка̄райе рамме, ва̄сайеттха бахуссуте;
тесам̣ аннан̃ча па̄нан̃ча, ваттхасена̄сана̄ни ча.
‘‘дадеййа уджубхӯтесу, виппасаннена четаса̄;
те тасса дхаммам̣ десенти, саббадуккха̄панӯданам̣;
йам̣ со дхаммам̣ идхан̃н̃а̄йа, паринибба̄ти ана̄саво’’ти. (чӯл̣ава. 295) –
евам̣ айампи а̄ва̄сада̄не а̄нисам̣соти бахудева раттим̣ атирекатарам̣ дийад̣д̣хайа̄мам̣ а̄ва̄сада̄на̄нисам̣сакатхам̣ катхеси. таттха има̄ га̄тха̄ та̄ва сан̇гахам̣ а̄рул̣ха̄, пакин̣н̣акадхаммадесана̄ пана сан̇гахам̣ на̄рохати. сандассетва̄тиа̄дӣни вуттаттха̄нева.
абхикканта̄ти атикканта̄ две йа̄ма̄ гата̄. йасса да̄ни ка̄лам̣ ман̃н̃атха̄ти йасса гаманасса тумхе ка̄лам̣ ман̃н̃атха, гаманака̄ло тумха̄кам̣, гаччхатха̄ти вуттам̣ хоти. касма̄ пана бхагава̄ те уййоджесӣти? анукампа̄йа. тийа̄мараттин̃хи таттха нисӣдитва̄ вӣтина̄мента̄нам̣ тесам̣ сарӣре а̄ба̄дхо уппаджджеййа̄ти, бхиккхусан̇гхепи ча виппабха̄тасайананисаджджа̄йа ока̄со ладдхум̣ ват̣т̣ати, ити убхайа̄нукампа̄йа уййоджесӣти. сун̃н̃а̄га̄ранти па̄т̣ийеккам̣ сун̃н̃а̄га̄рам̣ на̄ма таттха наттхи. тена кира гахапатайо тассева а̄васатха̄га̄расса екапассе пат̣аса̄н̣ийа̄ париккхипа̄петва̄ каппийаман̃чам̣ пан̃н̃а̄петва̄ таттха каппийапаччаттхаран̣ам̣ аттхаритва̄ упари суван̣н̣араджатата̄рака̄гандхама̄ла̄дипат̣иман̣д̣итам̣ вита̄нам̣ бандхитва̄ телаппадӣпам̣ а̄ропесум̣ ‘‘аппева на̄ма саттха̄ дхамма̄санато вут̣т̣ха̄йа тхокам̣ виссамитука̄мо идха нипаджджеййа, евам̣ но идам̣ а̄васатха̄га̄рам̣ бхагавата̄ чатӯхи ирийа̄патхехи парибхуттам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсатӣ’’ти. саттха̄пи тадева сандха̄йа таттха сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃а̄петва̄ сӣхасеййам̣ каппеси. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘сун̃н̃а̄га̄рам̣ па̄висӣ’’ти. таттха па̄дадхованат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва дхамма̄сана̄ агама̄си, еттаке т̣ха̄не гаманам̣ ниппханнам̣. дхамма̄санам̣ патва̄ тхокам̣ ат̣т̣ха̄си, идам̣ таттха т̣ха̄нам̣. бхагава̄ две йа̄ме дхамма̄сане нисӣди, еттаке т̣ха̄не нисаджджа̄ ниппханна̄. упа̄саке уййоджетва̄ дхамма̄санато оруйха йатха̄вутте т̣ха̄не сӣхасеййам̣ каппеси. евам̣ там̣ т̣ха̄нам̣ бхагавата̄ чатӯхи ирийа̄патхехи парибхуттам̣ ахосӣти.
сунидхавассака̄ра̄ти сунидхо ча вассака̄ро ча две бра̄хман̣а̄. магадхамаха̄матта̄ти магадхаран̃н̃о маха̄амачча̄, магадхарат̣т̣хе ва̄ маха̄матта̄ махатийа̄ иссарийаматта̄йа саманна̄гата̄ти маха̄матта̄. па̄т̣алига̄ме нагарам̣ ма̄пентӣти па̄т̣алига̄масан̇кха̄те бхӯмипадесе нагарам̣ ма̄пенти. ваджджӣнам̣ пат̣иба̄ха̄йа̄ти личчхавира̄джӯнам̣ а̄йамукхаппаччхинданаттхам̣. сахассасахассева̄ти екекаваггавасена сахассам̣ сахассам̣ хутва̄. ваттхӯнӣти гхараваттхӯни. читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петунти ран̃н̃о ра̄джамаха̄матта̄нан̃ча нивесана̄ни ма̄петум̣ ваттхувиджджа̄па̄т̣хака̄нам̣ читта̄ни наманти. те кира аттано сиппа̄нубха̄вена хет̣т̣ха̄патхавийам̣ тим̣сахаттхаматте т̣ха̄не ‘‘идха на̄гагга̄хо, идха йаккхагга̄хо, идха бхӯтагга̄хо, идха па̄са̄н̣о ва̄ кха̄н̣уко ва̄ аттхӣ’’ти джа̄нанти. те тада̄ сиппам̣ джаппетва̄ девата̄хи саддхим̣ саммантайама̄на̄ вийа ма̄пенти.
атха ва̄ несам̣ сарӣре девата̄ адхимуччитва̄ таттха таттха нивесана̄ни ма̄петум̣ читтам̣ на̄менти. та̄ чатӯсу кон̣есу кха̄н̣уке кот̣т̣етва̄ ваттхумхи гахитаматте пат̣ивигаччханти. саддхакула̄нам̣ саддха̄ девата̄ татха̄ каронти, ассаддхакула̄нам̣ ассаддха̄ девата̄. ким̣ка̄ран̣а̄? саддха̄нан̃хи евам̣ хоти ‘‘идха манусса̄ нивесанам̣ ма̄пента̄ пат̣хамам̣ бхиккхусан̇гхам̣ нисӣда̄петва̄ ман̇галам̣ вада̄пессанти, атха майам̣ сӣлаванта̄нам̣ дассанам̣ дхаммакатхам̣ пан̃хависсаджджанам̣ анумоданам̣ сотум̣ лабхисса̄ма, манусса̄ ча да̄нам̣ датва̄ амха̄кам̣ паттим̣ дассантӣ’’ти. ассаддха̄ девата̄пи ‘‘аттано иччха̄нурӯпам̣ тесам̣ пат̣ипаттим̣ пасситум̣, катхан̃ча сотум̣ лабхисса̄ма̄’’ти татха̄ каронти.
та̄ватим̣сехӣти йатха̄ хи екасмим̣ куле екам̣ пан̣д̣итамануссам̣, екасмин̃ча виха̄ре екам̣ бахуссутам̣ бхиккхум̣ упа̄да̄йа ‘‘асукакуле манусса̄ пан̣д̣ита̄, асукавиха̄ре бхиккхӯ бахуссута̄’’ти саддо аббхуггаччхати, евамева саккам̣ девара̄джа̄нам̣, виссакамман̃ча девапуттам̣ упа̄да̄йа ‘‘та̄ватим̣са̄ пан̣д̣ита̄’’ти саддо аббхуггато. тена̄ха ‘‘та̄ватим̣сехӣ’’ти. сеййатха̄пӣтиа̄дина̄ девехи та̄ватим̣сехи саддхим̣ мантетва̄ вийа сунидхавассака̄ра̄ нагарам̣ ма̄пентӣти дассети.
йа̄вата̄, а̄нанда, арийам̣ а̄йатананти йаттакам̣ арийаманусса̄нам̣ осаран̣ат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма аттхи. йа̄вата̄ ван̣иппатхоти йаттакам̣ ва̄н̣иджа̄нам̣ а̄хат̣абхан̣д̣асса ра̄сивасена кайавиккайат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма, ва̄н̣иджа̄нам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ аттхи. идам̣ агганагаранти тесам̣ арийа̄йатанаван̣иппатха̄нам̣ идам̣ нагарам̣ аггам̣ бхависсати джет̣т̣хакам̣ па̄моккхам̣. пут̣абхедананти бхан̣д̣апут̣абхеданат̣т̣ха̄нам̣, бхан̣д̣абхан̣д̣ика̄нам̣ мочанат̣т̣ха̄нанти вуттам̣ хоти. сакаладжамбудӣпе аладдхабхан̣д̣ампи хи идхева лабхиссанти, ан̃н̃аттха виккайам̣ агаччханта̄пи идхева виккайам̣ гаччхиссанти, тасма̄ идхева пут̣ам̣ бхиндиссантӣти аттхо. а̄йа̄нампи хи чатӯсу два̄ресу чатта̄ри, сабха̄йам̣ еканти евам̣ дивасе дивасе пан̃часатасахасса̄ни таттха ут̣т̣хахиссанти. та̄ни сабха̄ва̄ни а̄йа̄нӣти дассети.
аггито ва̄тиа̄дӣсу самуччайаттхо ва̄саддо, аггина̄ ча удакена ча митхубхедена ча нассиссатӣти аттхо. тасса хи еко кот̣т̣ха̄со аггина̄ нассиссати, нибба̄петум̣ на саккхиссанти, екам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ ган̇га̄ гахетва̄ гамиссати, еко имина̄ акатхитам̣ амусса, амуна̄ акатхитам̣ имасса ваданта̄нам̣ писун̣ава̄ча̄нам̣ васена бхинна̄нам̣ манусса̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃абхедена винассиссати. евам̣ ватва̄ бхагава̄ паччӯсака̄ле ган̇га̄тӣрам̣ гантва̄ катамукхадховано бхиккха̄ча̄равелам̣ а̄гамайама̄но нисӣди.
сунидхавассака̄ра̄пи ‘‘амха̄кам̣ ра̄джа̄ саман̣асса готамасса упат̣т̣ха̄ко, со амхе упагате пуччхиссати ‘саттха̄ кира па̄т̣алига̄мам̣ агама̄си, ким̣ тасса сантикам̣ упасан̇камиттха, на упасан̇камиттха̄’ти. ‘упасан̇камимха̄’ти ча вутте ‘нимантайиттха, на нимантайиттха̄’ти пуччхиссати. ‘на нимантайимха̄’ти ча вутте амха̄кам̣ досам̣ а̄ропетва̄ нигган̣хиссати, идан̃ча̄пи майам̣ акатат̣т̣ха̄не нагарам̣ ма̄пема, саман̣асса кхо пана готамасса гатагатат̣т̣ха̄не ка̄л̣акан̣н̣исатта̄ пат̣иккаманти, там̣ майам̣ нагараман̇галам̣ ва̄ча̄песса̄ма̄’’ти чинтетва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ нимантайим̣су. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо сунидхавассака̄ра̄’’тиа̄ди.
пуббан̣хасамайанти пуббан̣хе ка̄ле. нива̄сетва̄ти га̄мапавесананӣха̄рена нива̄санам̣ нива̄сетва̄ ка̄йабандханам̣ бандхитва̄. паттачӣварама̄да̄йа̄ти чӣварам̣ па̄рупитва̄ паттам̣ хаттхена гахетва̄.
сӣлавантеттха̄ти сӣлаванто еттха аттано васанат̣т̣ха̄не. сан̃н̃атети ка̄йава̄ча̄читтехи сан̃н̃ате. та̄сам̣ даккхин̣ама̄дисети сан̇гхасса динне чатта̄ро паччайе та̄сам̣ гхарадевата̄нам̣ а̄дисеййа паттим̣ дадеййа. пӯджита̄ пӯджайантӣти ‘‘име манусса̄ амха̄кам̣ н̃а̄така̄пи на хонти, евампи но паттим̣ дентӣ’’ти а̄раккхам̣ сусам̣вихитам̣ каронти сут̣т̣ху а̄раккхам̣ каронти. ма̄нита̄ ма̄найантӣти ка̄ла̄нука̄лам̣ баликаммакаран̣ена ма̄нита̄ ‘‘ете манусса̄ амха̄кам̣ н̃а̄така̄пи на хонти, татха̄пи чатупан̃чачхама̄сантарам̣ но баликаммам̣ каронтӣ’’ти ма̄ненти уппаннапариссайам̣ харанти. тато нанти тато там̣ пан̣д̣итаджа̄тикам̣ пурисам̣. орасанти уре т̣хапетва̄ вад̣д̣хитам̣, йатха̄ ма̄та̄ орасам̣ путтам̣ анукампати, уппаннапариссайахаран̣аттхамевасса йатха̄ ва̄йамати, евам̣ анукампантӣти аттхо. бхадра̄ни пассатӣти сундара̄ни пассати.
анумодитва̄ти техи тада̄ пасутапун̃н̃асса анумоданавасена тесам̣ дхаммакатхам̣ катва̄. сунидхавассака̄ра̄пи ‘‘йа̄ таттха девата̄ а̄сум̣, та̄сам̣ даккхин̣ама̄дисе’’ти бхагавато вачанам̣ сутва̄ девата̄нам̣ паттим̣ адам̣су. там̣ готамадва̄рам̣ на̄ма ахосӣти тасса нагарасса йена два̄рена бхагава̄ никкхами, там̣ готамадва̄рам̣ на̄ма ахоси. ган̇га̄йа пана уттаран̣аттхам̣ анотин̣н̣атта̄ готаматиттхам̣ на̄ма на̄хоси. пӯра̄ти пун̣н̣а̄. саматиттика̄ти тат̣асамам̣ удакасса титта̄ бхарита̄. ка̄капеййа̄ти тӣре т̣хитака̄кехи па̄тум̣ саккун̣еййаудака̄. двӣхипи падехи убхатокӯласамам̣ парипун̣н̣абха̄вамева дассети. ул̣умпанти па̄рагаманаттха̄йа да̄рӯни сан̇гха̄т̣етва̄ а̄н̣ийо кот̣т̣етва̄ катам̣. кулланти вел̣удан̣д̣а̄дике валлиа̄дӣхи бандхитва̄ катам̣.
етаматтхам̣ видитва̄ти етам̣ маха̄джанасса ган̇годакаматтассапи кевалам̣ таритум̣ асаматтхатам̣, аттано пана бхиккхусан̇гхасса ча атигамбхӣравиттхатам̣ сам̣са̄рамахан̣н̣авам̣ таритва̄ т̣хитабха̄ван̃ча сабба̄ка̄рато видитва̄ тадаттхапаридӣпанам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.
таттха ан̣н̣аванти саббантимена париччхедена йоджанаматтам̣ гамбхӣрасса ча виттхатасса ча удакат̣т̣ха̄нассетам̣ адхивачанам̣. саранти саритва̄ гаманато идха надӣ адхиппета̄. идам̣ вуттам̣ хоти – йе гамбхӣравиттхатам̣ сам̣са̄ран̣н̣авам̣ тан̣ха̄саритан̃ча таранти, те арийамаггасан̇кха̄там̣ сетум̣ катва̄на висаджджа паллала̄ни ана̄маситва̄ва удакабхарита̄ни ниннат̣т̣ха̄на̄ни, айам̣ пана идам̣ аппаматтакам̣ удакам̣ таритука̄мо куллан̃хи джано пабандхати куллам̣ бандхитум̣ а̄йа̄сам̣ а̄паджджати. тин̣н̣а̄ медха̄вино джана̄ти арийамагган̃а̄н̣асан̇кха̄та̄йа медха̄йа саманна̄гататта̄ медха̄вино буддха̄ ча буддхаса̄вака̄ ча вина̄ ева куллена тин̣н̣а̄ паратӣре патит̣т̣хита̄ти.
чхат̣т̣хасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.