9. удапа̄насуттаван̣н̣ана̄

69. наваме маллесӯти малла̄ на̄ма джа̄нападино ра̄джакума̄ра̄, тесам̣ нива̄со екопи джанападо рул̣хӣвасена ‘‘малла̄’’ти вуччати, тесу маллесу, йам̣ локе ‘‘малло’’ти вуччати. кечи пана ‘‘ма̄лесӯ’’ти пат̣ханти. ча̄рийам̣ чарама̄ноти атуритача̄рика̄васена маха̄ман̣д̣аладжанападача̄рикам̣ чарама̄но. махата̄ бхиккхусан̇гхена̄ти апариччхедагун̣ена махантена саман̣аган̣ена. тада̄ хи бхагавато маха̄бхиккхупарива̄ро ахоси. тхӯн̣ам̣ на̄ма малла̄нам̣ бра̄хман̣ага̄моти пураттхимадаккхин̣а̄йа диса̄йа маджджхимадесасса авадхит̣т̣ха̄не малладесе тхӯн̣ана̄мако бра̄хман̣абахулата̄йа бра̄хман̣ага̄мо. тадавасарӣти там̣ авасари, тхӯн̣ага̄мамаггам̣ па̄пун̣ӣти аттхо. ассосунти сун̣им̣су, сотадва̄расампаттавачананиггхоса̄нуса̄рена джа̄ним̣сӯти аттхо. кхоти падапӯран̣е, авадха̄ран̣аттхе ва̄ нипа̄то. таттха авадха̄ран̣аттхена ассосум̣йева, на тесам̣ саванантара̄йо ахосӣти вуттам̣ хоти. падапӯран̣ена падабйан̃джанасилит̣т̣хаттаматтамева. тхӯн̣еййака̄ти тхӯн̣ага̄мава̄сино. бра̄хман̣агахапатика̄ти еттха брахмам̣ ан̣антӣти бра̄хман̣а̄, манте саджджха̄йантӣти аттхо. идамева хи джа̄тибра̄хман̣а̄нам̣ ниббачанам̣, арийа̄ пана ба̄хитапа̄патта̄ ‘‘бра̄хман̣а̄’’ти вуччанти. гахапатика̄ти кхаттийабра̄хман̣е ваджджетва̄ йе кечи ага̄рам̣ аджджха̄васанта̄ вуччанти, висесато весса̄. бра̄хман̣а̄ ча гахапатика̄ ча бра̄хман̣агахапатика̄.

ида̄ни йаматтхам̣ те ассосум̣, там̣ дассетум̣ ‘‘саман̣о кхалу, бхо, готамо’’тиа̄ди вуттам̣. таттха самитапа̄патта̄ ‘‘саман̣о’’ти ведитаббо. вуттан̃хетам̣ – ‘‘самита̄сса хонти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄’’тиа̄ди (ма. ни. 1.434). бхагава̄ ча ануттарена арийамаггена саббасо самитапа̄по. тенасса йатха̄бхуччагун̣а̄дхигатаметам̣ на̄мам̣, йадидам̣ саман̣оти. кхалӯти ануссаваттхе нипа̄то. бхоти бра̄хман̣аджа̄тика̄нам̣ джа̄тисамуда̄гатам̣ а̄лапанаматтам̣. вуттампи четам̣ ‘‘бхова̄ди на̄ма со хоти, саче хоти сакин̃чано’’ти (дха. па. 396). готамоти готтавасена бхагавато парикиттанам̣. тасма̄ ‘‘саман̣о кхалу, бхо, готамо’’ти саман̣о кира, бхо, готамаготтоти айаметтха аттхо. сакйапуттоти идам̣ пана бхагавато учча̄кулапаридӣпанам̣. сакйакула̄ паббаджитоти саддха̄паббаджитабха̄вапаридӣпанам̣. кеначи па̄риджун̃н̃ена анабхибхӯто апариккхӣн̣ам̣йева там̣ кулам̣ паха̄йа неккхамма̄дхигамасаддха̄йа паббаджитоти вуттам̣ хоти. удапа̄нам̣ тин̣асса ча бхусасса ча йа̄ва мукхато пӯресунти па̄нӣйакӯпам̣ тин̣ена ча бхусена ча мукхаппама̄н̣ена вад̣д̣хесум̣, тин̣а̄дӣни паккхипитва̄ кӯпам̣ пидахим̣сӯти аттхо.

тасса кира га̄масса бахи бхагавато а̄гаманамагге бра̄хман̣а̄нам̣ парибхогабхӯто еко удапа̄но ахоси. там̣ т̣хапетва̄ таттха сабба̄ни кӯпатал̣а̄ка̄дӣни удакат̣т̣ха̄на̄ни тада̄ висуккха̄ни нирудака̄ни ахесум̣. атха тхӯн̣еййака̄ ратанаттайе аппасанна̄ маччхерапаката̄ бхагавато а̄гаманам̣ сутва̄ ‘‘саче саман̣о готамо саса̄вако имам̣ га̄мам̣ пависитва̄ двӣхатӣхам̣ васеййа, саббам̣ имам̣ джанам̣ аттано вачане т̣хапеййа, тато бра̄хман̣адхаммо патит̣т̣хам̣ на лабхеййа̄’’ти таттха бхагавато ава̄са̄йа парисакканта̄ ‘‘имасмим̣ га̄ме ан̃н̃аттха удакам̣ наттхи, амум̣ удапа̄нам̣ апарибхогам̣ карисса̄ма, евам̣ саман̣о готамо саса̄вако имам̣ га̄мам̣ на пависиссатӣ’’ти саммантайитва̄ саббе га̄мава̄сино сатта̄хасса удакам̣ гахетва̄ ча̄т̣иа̄дӣни пӯретва̄ удапа̄нам̣ тин̣ена ча бхусена ча пидахим̣су. тена вуттам̣ – ‘‘удапа̄нам̣ тин̣асса ча бхусасса ча йа̄ва мукхато пӯресум̣, ‘ма̄ те мун̣д̣ака̄ саман̣ака̄ па̄нӣйам̣ апам̣сӯ’’’ти.

таттха мун̣д̣ака̄ саман̣ака̄ти мун̣д̣е ‘‘мун̣д̣а̄’’ти саман̣е ‘‘саман̣а̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣еййа, те пана кхум̣сана̄дхиппа̄йена хӣл̣ента̄ евама̄хам̣су. ма̄ти пат̣иседхе, ма̄ апам̣су ма̄ пивим̣сӯти аттхо. магга̄ оккамма̄ти маггато апасаккитва̄. етамха̄ти йо удапа̄но техи татха̄ като, тамева ниддисанто а̄ха. ким̣ пана бхагава̄ тесам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ виппака̄рам̣ ана̄ваджджитва̄ евама̄ха – ‘‘етамха̄ удапа̄на̄ па̄нӣйам̣ а̄хара̄’’ти, уда̄ху а̄ваджджитва̄ джа̄нантоти? джа̄нанто ева бхагава̄ аттано буддха̄нубха̄вам̣ пака̄сетва̄ те даметва̄ ниббисеване ка̄тум̣ евама̄ха, на па̄нӣйам̣ па̄тука̄мо. теневеттха маха̄паринибба̄насутте вийа ‘‘пипа̄ситосмӣ’’ти (дӣ. ни. 2.191) на вуттам̣. дхаммабхан̣д̣а̄га̄рико пана саттху аджджха̄сайам̣ аджа̄нанто тхӯн̣еййакехи катам̣ виппака̄рам̣ а̄чиккханто ‘‘ида̄ни со, бханте’’тиа̄дима̄ха.

таттха ида̄нӣти адхуна̄, амха̄кам̣ а̄гаманавела̄йамева̄ти аттхо. есо, бханте, удапа̄ноти пат̣ханти. тхеро двиккхаттум̣ пат̣иккхипитва̄ татийава̄ре ‘‘на кхо татха̄гата̄ тиккхаттум̣ паччанӣка̄ ка̄табба̄, ка̄ран̣ам̣ дит̣т̣хам̣ бхависсати дӣгхадассина̄’’ти маха̄ра̄джадаттийам̣ бхагавато паттам̣ гахетва̄ удапа̄нам̣ агама̄си. гаччханте тхере удапа̄не удакам̣ парипун̣н̣ам̣ хутва̄ уттаритва̄ самантато сандати, саббам̣ тин̣ам̣ бхусан̃ча уплавитва̄ сайамева апагаччхи. тена ча сандама̄нена салилена упарӯпари вад̣д̣хантена тасмим̣ га̄ме саббева поккхаран̣ӣа̄дайо джала̄сайа̄ висуккха̄ парипӯрим̣су, татха̄ парикха̄кусуббханинна̄дӣни ча. саббо га̄маппадесо махогхена аджджхоттхат̣о маха̄вассака̄ле вийа ахоси. кумудуппалападумапун̣д̣арӣка̄дӣни джаладжапуппха̄ни таттха таттха уббхиджджитва̄ викасама̄на̄ни удакам̣ сан̃чха̄дим̣су. саресу хам̣сакон̃чачаккава̄кака̄ран̣д̣авабака̄дайа̄ е удакасакун̣ика̄ вассама̄на̄ таттха таттха вичарим̣су. тхӯн̣еййака̄ там̣ махогхам̣ татха̄ уттарантам̣ самантато вӣчитаран̇гасама̄кулам̣ парийантато самут̣т̣хахама̄нам̣ ручирам̣ пхен̣абуббул̣акам̣ дисва̄ аччхарийаббхутачиттаджа̄та̄ евам̣ саммантесум̣ ‘‘майам̣ саман̣асса готамасса удакупаччхедам̣ ка̄тум̣ ва̄йамимха̄, айам̣ пана махогхо тасса а̄гаманака̄лато пат̣т̣ха̄йа евам̣ абхивад̣д̣хати, ниссам̣сайам̣ кхо айам̣ тасса иддха̄нубха̄во. махиддхико хи со маха̄нубха̄во. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йатха̄ йам̣ махогхо ут̣т̣хахитва̄ амха̄кам̣ га̄мампи оттхареййа. ханда майам̣ саман̣ам̣ готамам̣ упасан̇камитва̄ пайирупа̄ситва̄ аччайам̣ десента̄ кхама̄пеййа̄ма̄’’ти.

те саббева екаджджха̄сайа̄ хутва̄ сан̇гхасан̇гхӣ ган̣ӣбхӯта̄ га̄мато никкхамитва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су. упасан̇камитва̄ аппекачче бхагавато па̄де сираса̄ вандим̣су, аппекачче ан̃джалим̣ пан̣а̄месум̣, аппекачче бхагавата̄ саддхим̣ саммодим̣су, аппекачче тун̣хӣбхӯта̄ нисӣдим̣су, аппекачче на̄маготтам̣ са̄весум̣. евам̣ пана катва̄ саббева екамантам̣ нисӣдитва̄ ‘‘идха майам̣, бхо готама, бхото чева готамасса готамаса̄вака̄нан̃ча удакаппат̣иседхам̣ ка̄райимха, амукасмим̣ удапа̄не тин̣ан̃ча бхусан̃ча паккхипимха. со пана удапа̄но ачетанопи сама̄но сачетано вийа бхото гун̣ам̣ джа̄нанто вийа сайамева саббам̣ тин̣ам̣ бхусам̣ апанетва̄ сувисуддхо джа̄то, саббопи четтха ниннаппадесо махата̄ удакогхена парипун̣н̣о раман̣ӣйова джа̄то, удакӯпаджӣвино сатта̄ паритут̣т̣ха̄. майам̣ пана манусса̄пи сама̄на̄ бхото гун̣е на джа̄нимха, йе майам̣ евам̣ акаримха, са̄дху но бхавам̣ готамо татха̄ кароту, йатха̄йам̣ махогхо имам̣ га̄мам̣ на оттхареййа, аччайо но аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣, там̣ но бхавам̣ готамо аччайам̣ пат̣игган̣ха̄ту анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’ти аччайам̣ десесум̣. бхагава̄пи ‘‘таггха тумхе аччайо аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣, там̣ во майам̣ пат̣игган̣ха̄ма а̄йатим̣ сам̣вара̄йа̄’’ти тесам̣ аччайам̣ пат̣иггахетва̄ пасанначиттатам̣ н̃атва̄ уттари аджджха̄сайа̄нурӯпам̣ дхаммам̣ десеси. те бхагавато дхаммадесанам̣ сутва̄ пасанначитта̄ саран̣а̄дӣсу патит̣т̣хита̄ бхагавантам̣ вандитва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ паккамим̣су. тесам̣ пана а̄гаманато пуретарам̣йева а̄йасма̄ а̄нандо там̣ па̄т̣иха̄рийам̣ дисва̄ аччхарийаббхутачиттаджа̄то паттена па̄нӣйам̣ а̄да̄йа бхагавато упана̄метва̄ там̣ паваттим̣ а̄рочеси. тена вуттам̣ – ‘‘евам̣, бхантети кхо а̄йасма̄ а̄нандо’’тиа̄ди.

таттха мукхато овамитва̄ти саббам̣ там̣ тин̣а̄дим̣ мукхена чхад̣д̣етва̄. виссанданто ман̃н̃ети пуббе дӣгхараджджукена удапа̄нена уссин̃читва̄ гахетаббаудакогхо бхагавато паттам̣ гахетва̄ тхерасса гатака̄ле мукхена виссанданто вийа саматиттико ка̄капеййо хутва̄ ат̣т̣ха̄си. идан̃ча тхерасса гатака̄ле удакаппаваттим̣ сандха̄йа вуттам̣. тато парам̣ пана пуббе вуттанайена тасмим̣ га̄ме сакалам̣ ниннат̣т̣ха̄нам̣ удакена парипун̣н̣ам̣ ахосӣти. айам̣ паниддхи на буддха̄нам̣ адхит̣т̣ха̄нена, на̄пи дева̄нубха̄вена, атха кхо бхагавато пун̃н̃а̄нубха̄вена париттадесанаттхам̣ ра̄джагахато веса̄лигамане вийа. кечи пана ‘‘тхӯн̣еййака̄нам̣ бхагавати паса̄даджананаттхам̣ тесам̣ аттхака̄ма̄хи девата̄хи ката’’нти. апаре ‘‘удапа̄насса хет̣т̣ха̄ васанакана̄гара̄джа̄ евамака̄сӣ’’ти. саббам̣ там̣ ака̄ран̣ам̣, йатха̄ бхагавато пун̃н̃а̄нубха̄венайева татха̄ удакуппаттийа̄ паридӣпитатта̄.

етаматтхам̣ видитва̄ти етам̣ адхит̣т̣ха̄нена вина̄ аттана̄ иччхитаниппхаттисан̇кха̄там̣ аттхам̣ сабба̄ка̄рато видитва̄ тадаттхадӣпанам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.

таттха ким̣ кайира̄ удапа̄нена, а̄па̄ че саббада̄ сийунти йасса саббака̄лам̣ саббаттха ча а̄па̄ че йади сийум̣ йади упалаббхеййум̣ йади а̄кан̇кха̄маттапат̣ибаддхо, тесам̣ ла̄бхо, тена удапа̄нена ким̣ кайира̄ ким̣ кареййа, ким̣ пайоджананти аттхо. тан̣ха̄йа мӯлато чхетва̄, кисса парийесанам̣ чарети йа̄йа тан̣ха̄йа винибаддха̄ сатта̄ акатапун̃н̃а̄ хутва̄ иччхита̄ла̄бхадуккхена вихан̃н̃анти, тасса̄ тан̣ха̄йа мӯлам̣, мӯле ва̄ чхиндитва̄ т̣хито ма̄дисо саббан̃н̃убуддхо кисса кена ка̄ран̣ена па̄нӣйапарийесанам̣, ан̃н̃ам̣ ва̄ паччайапарийесанам̣ чареййа. ‘‘мӯлато чхетта̄’’типи пат̣ханти, тан̣ха̄йа мӯлам̣ мӯлейева ва̄ чхедакоти аттхо. атха ва̄ мӯлато чхетта̄ти мӯлато пат̣т̣ха̄йа тан̣ха̄йа чхедако. идам̣ вуттам̣ хоти – йо бодхийа̄ мӯлабхӯтамаха̄пан̣идха̄нато пат̣т̣ха̄йа апаримитам̣ сакалам̣ пун̃н̃асамбха̄рам̣ аттано ачинтетва̄ локахитаттхамева парин̣а̄манавасена парипӯренто мӯлато пабхути тан̣ха̄йа чхетта̄, со тан̣ха̄хетукасса иччхита̄ла̄бхасса абха̄вато кисса кена ка̄ран̣ена удакапарийесанам̣ чареййа, име пана тхӯн̣еййака̄ андхаба̄ла̄ имам̣ ка̄ран̣ам̣ аджа̄нанта̄ евамакам̣сӯти.

навамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.