9. упа̄тидха̄вантисуттаван̣н̣ана̄

59. наваме раттандхака̄ратимиса̄йанти раттийам̣ андхака̄ре маха̄тимиса̄йам̣. раттӣпи хи андхака̄равирахита̄ хоти, йа̄ пун̣н̣ама̄йа ратти джун̣хобха̄сита̄. андхака̄ропи ‘‘тимиса̄’’ти на ваттаббо хоти аббхамахика̄диупаккилесавирахите деве. махандхака̄ро хи ‘‘тимиса̄’’ти вуччати. айам̣ пана ама̄васӣ ратти дево ча мегхапат̣аласан̃чханно. тена вуттам̣ – ‘‘раттандхака̄ратимиса̄йанти раттийа̄ андхака̄ре маха̄тимиса̄йа’’нти. аббхока̄сети аппат̣иччханне ока̄се виха̄ран̇ган̣е. телаппадӣпесу джха̄йама̄несӯти телападжджотесу джалама̄несу.

нану ча бхагавато бйа̄маппабха̄ пакатийа̄ бйа̄маматтаппадесам̣ абхибйа̄петва̄ чандимасӯрийа̄локам̣ абхибхавитва̄ гханабахалам̣ буддха̄локам̣ виссаджджентӣ андхака̄рам̣ видхамитва̄ тит̣т̣хати, ка̄йаппабха̄пи нӣлапӣта̄дивасена чхаббан̣н̣агханабуддхарасмийо виссаджджетва̄ пакатийа̄ва самантато асӣтихаттхаппадесам̣ обха̄сентӣ тит̣т̣хати, евам̣ буддха̄локенева екобха̄сабхӯте бхагавато нисиннока̄се падӣпакаран̣е киччам̣ наттхӣти? саччам̣ наттхи, татха̄пи пун̃н̃аттхика̄ упа̄сака̄ бхагавато бхиккхусан̇гхасса ча пӯджа̄каран̣аттхам̣ девасикам̣ телаппадӣпам̣ упат̣т̣хапенти. татха̄ хи вуттам̣ – са̄ман̃н̃апхалепи ‘‘ете ман̣д̣алама̄ле дӣпа̄ джха̄йантӣ’’ти (дӣ. ни. 1.159). ‘‘раттандхака̄ратимиса̄йа’’нти идампи тасса̄ раттийа̄ сабха̄вакиттанаттхам̣ вуттам̣, на пана бхагавато нисиннока̄сасса андхака̄рабха̄вато. пӯджа̄каран̣аттхамева хи тада̄пи упа̄сакехи падӣпа̄ ка̄рита̄.

тасмин̃хи дивасе са̄ваттхива̄сино бахӯ упа̄сака̄ па̄това сарӣрапат̣иджагганам̣ катва̄ виха̄рам̣ гантва̄ упосатхан̇га̄ни сама̄дийитва̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ нимантетва̄ нагарам̣ пависитва̄ маха̄да̄на̄ни паваттетва̄ бхагавантам̣ бхиккхусан̇гхан̃ча анугантва̄ ниваттитва̄ аттано аттано геха̄ни гантва̄ сайампи парибхун̃джитва̄ суддхаваттханиваттха̄ суддхуттара̄сан̇га̄ гандхама̄ла̄дихаттха̄ виха̄рам̣ гантва̄ бхагавантам̣ пӯджетва̄ кечи манобха̄ванӣйе бхиккхӯ пайирупа̄санта̄ кечи йонисоманасикаронта̄ дивасабха̄гам̣ вӣтина̄месум̣. те са̄йанхасамайе бхагавато сантике дхаммам̣ сутва̄ саттхари дхаммасабха̄ман̣д̣апато пат̣т̣ха̄йа гандхакут̣исамӣпе аджджхока̄се пан̃н̃аттаварабуддха̄сане нисинне, бхиккхусан̇гхе ча бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ пайирупа̄санте упосатхависодханаттхан̃чева йонисоманасика̄рапарибрӯханаттхан̃ча нагарам̣ агантва̄ виха̄рейева васитука̄ма̄ охӣйим̣су. атха те бхагавато бхиккхусан̇гхасса ча пӯджа̄каран̣аттхам̣ бахӯ телаппадӣпе а̄ропетва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ бхиккхусан̇гхасса ча ан̃джалим̣ катва̄ бхиккхӯнам̣ парийанте нисинна̄ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣, ‘‘бханте, име титтхийа̄ на̄на̄видха̄ни дит̣т̣хигата̄ни абхинивисса вохаранти, татха̄ вохаранта̄ ча када̄чи сассатам̣, када̄чи асассатам̣, уччхеда̄дӣсу ан̃н̃атаранти екасмим̣йева ат̣т̣хатва̄ наванава̄ни дит̣т̣хигата̄ни ‘идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти паггайха тит̣т̣ханти умматтакасадиса̄, тесам̣ татха̄ абхинивит̣т̣ха̄нам̣ ка̄ гати, ко абхисампара̄йо’’ти. тена ча самайена бахӯ пат̣ан̇гапа̄н̣ака̄ патанта̄ патанта̄ тесу телаппадӣпесу нипатанти. тена вуттам̣ – ‘‘тена кхо пана самайена самбахула̄ адхипа̄така̄’’тиа̄ди.

таттха адхипа̄така̄ти пат̣ан̇гапа̄н̣ака̄, йе ‘‘салабха̄’’типи вуччанти. те хи дӣпасикхам̣ адхипатанато ‘‘адхипа̄така̄’’ти адхиппета̄. а̄па̄тапарипа̄танти а̄па̄там̣ парипа̄там̣, а̄патитва̄ а̄патитва̄ парипатитва̄ парипатитва̄, абхимукхапа̄тан̃чева париббхамитва̄ па̄тан̃ча катва̄ти аттхо. ‘‘а̄па̄тхе парипа̄та’’нти кечи пат̣ханти, а̄па̄тхе падӣпасса аттано а̄па̄тхагамане сати парипатитва̄ парипатитва̄ти аттхо. анайанти авад̣д̣хим̣ дуккхам̣. бйасананти вина̄сам̣. пуримападена хи маран̣аматтам̣ дуккхам̣, паччхимападена маран̣ам̣ тесам̣ дӣпети. таттха кечи па̄н̣ака̄ саха патанена марим̣су, кечи маран̣аматтам̣ дуккхам̣ а̄паджджим̣су.

етаматтхам̣ видитва̄ти етам̣ адхипа̄такапа̄н̣ака̄нам̣ аттахитам̣ аджа̄нанта̄нам̣ аттупаккамавасена нираттхакабйасана̄паттим̣ видитва̄ тесам̣ вийа дит̣т̣хигатика̄нам̣ дит̣т̣ха̄бхинивесена анайабйасана̄паттидӣпакам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.

таттха упа̄тидха̄ванти на са̄раментӣти сӣласама̄дхипан̃н̃а̄вимуттиа̄дибхедам̣ са̄рам̣ на енти, чатусачча̄бхисамайавасена на адхигаччханти. тасмим̣ пана саупа̄йе са̄ре тит̣т̣хантейева вимутта̄бхила̄са̄йа там̣ упента̄ вийа хутва̄пи дит̣т̣хивипалла̄сена атидха̄ванти атиккамитва̄ гаччханти, пан̃чупа̄да̄наккхандхе ‘‘ниччам̣ субхам̣ сукхам̣ атта̄’’ти абхинивиситва̄ ган̣ханта̄ти аттхо. навам̣ навам̣ бандханам̣ брӯхайантӣти татха̄ ган̣ханта̄ ча тан̣ха̄дит̣т̣хисан̇кха̄там̣ навам̣ навам̣ бандханам̣ брӯхайанти вад̣д̣хайанти. патанти паджджотамива̄дхипа̄така̄, дит̣т̣хе суте итихеке нивит̣т̣ха̄ти евам̣ тан̣ха̄дит̣т̣хибандханехи баддхатта̄ еке саман̣абра̄хман̣а̄ дит̣т̣хе аттана̄ чаккхувин̃н̃а̄н̣ена дит̣т̣хидассаненева ва̄ дит̣т̣хе ануссавӯпалаббхаматтенева ча суте ‘‘итиха екантато евамета’’нти нивит̣т̣ха̄ дит̣т̣ха̄бхинивесена ‘‘сассата’’нтиа̄дина̄ абхинивит̣т̣ха̄, екантахитам̣ ва̄ ниссаран̣ам̣ аджа̄нанта̄ ра̄га̄дӣхи ека̄дасахи аггӣхи а̄диттам̣ бхаваттайасан̇кха̄там̣ ан̇га̄рака̄сум̣йева име вийа адхипа̄така̄ имам̣ паджджотам̣ патанти, на тато сӣсам̣ уккхипитум̣ сакконтӣти аттхо.

навамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.