3. паччавеккхан̣асуттаван̣н̣ана̄

53. татийе аттано анеке па̄паке акусале дхамме пахӣнети лобхадосамохавипарӣтаманасика̄раахирика̄ноттаппакодхӯпана̄хамаккхапала̄саисса̄маччхарийама̄йа̄- са̄т̣хеййатхамбхаса̄рамбхама̄на̄тима̄намадапама̄датан̣ха̄авиджджа̄тивидха̄кусаламӯладуччаритасам̣килесависама- сан̃н̃а̄витаккапапан̃чачатуббидхавипалла̄саа̄саваогхайогагантха̄гатигаманатан̣хупа̄да̄напан̃чавидха- четокхилапан̃чачетовинибандханӣваран̣а̄бхинанданачхавива̄да- мӯлатан̣ха̄ка̄йасатта̄нусайаат̣т̣хамиччхаттанава- тан̣ха̄мӯлакадаса̄кусалакаммапатхадва̄сат̣т̣хидит̣т̣хигатаат̣т̣хасататан̣ха̄вичарита̄диппабхеде аттано санта̄не ана̄дика̄лапаватте дийад̣д̣хасахассакилесе там̣сахагате ча̄пи анеке па̄паке ла̄маке акосалласамбхӯтат̣т̣хена акусале дхамме анавасесам̣ саха ва̄сана̄йа бодхимӯлейева пахӣне арийамаггена самуччхинне паччавеккхама̄но ‘‘айампи ме килесо пахӣно, айампи ме килесо пахӣно’’ти анупадапаччавеккхан̣а̄йа паччавеккхама̄но бхагава̄ нисинно хоти.

анеке ча кусале дхаммети сӣласама̄дхипан̃н̃а̄вимуттивимуттин̃а̄н̣адассанам̣ чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄, чатта̄ро саммаппадха̄на̄, чатта̄ро иддхипа̄да̄, чатта̄ро арийамагга̄, чатта̄ри пхала̄ни, чатассо пат̣исамбхида̄, чатуйонипариччхедакан̃а̄н̣ам̣, чатта̄ро арийавам̣са̄, чатта̄ри веса̄раджджан̃а̄н̣а̄ни, пан̃ча падха̄нийан̇га̄ни, пан̃чан̇гико самма̄сама̄дхи, пан̃чан̃а̄н̣ико самма̄сама̄дхи, пан̃чиндрийа̄ни, пан̃ча бала̄ни, пан̃ча нисса̄ран̣ӣйа̄ дха̄туйо, пан̃ча вимутта̄йатанан̃а̄н̣а̄ни, пан̃ча вимуттипарипа̄чанӣйа̄ сан̃н̃а̄, чха ануссатит̣т̣ха̄на̄ни, чха га̄рава̄, чха нисса̄ран̣ӣйа̄ дха̄туйо, чха сататавиха̄ра̄, чха ануттарийа̄ни, чха ниббедхабха̄гийа̄ пан̃н̃а̄, чха абхин̃н̃а̄, чха аса̄дха̄ран̣ан̃а̄н̣а̄ни, сатта апариха̄нийа̄ дхамма̄, сатта арийадхана̄ни, сатта боджджхан̇га̄, сатта саппурисадхамма̄, сатта ниджджараваттхӯни, сатта сан̃н̃а̄, сатта даккхин̣еййапуггаладесана̄, сатта кхӣн̣а̄савабаладесана̄, ат̣т̣ха пан̃н̃а̄пат̣ила̄бхахетудесана̄, ат̣т̣ха самматта̄ни, ат̣т̣ха локадхамма̄тиккама̄, ат̣т̣ха а̄рамбхаваттхӯни, ат̣т̣ха аккхан̣адесана̄, ат̣т̣ха маха̄пурисавитакка̄, ат̣т̣ха абхибха̄йатанадесана̄, ат̣т̣ха вимоккха̄, нава йонисоманасика̄рамӯлака̄ дхамма̄, нава па̄рисуддхипадха̄нийан̇га̄ни, нава сатта̄ва̄садесана̄, нава а̄гха̄таппат̣ивинайа̄, нава сан̃н̃а̄, нава на̄натта̄ни, нава анупуббавиха̄ра̄, даса на̄тхакаран̣а̄ дхамма̄, даса касин̣а̄йатана̄ни, даса кусалакаммапатха̄, даса самматта̄ни, даса арийава̄са̄, даса асеккха̄ дхамма̄, даса татха̄гатабала̄ни, ека̄даса метта̄нисам̣са̄, два̄даса дхаммачакка̄ка̄ра̄, тераса дхутан̇гагун̣а̄, чуддаса буддхан̃а̄н̣а̄ни, паннараса вимуттипарипа̄чанӣйа̄ дхамма̄, сол̣асавидха̄ а̄на̄па̄нассати, сол̣аса апарантапанӣйа̄ дхамма̄, ат̣т̣ха̄раса маха̄випассана̄, ат̣т̣ха̄раса буддхадхамма̄, екӯнавӣсати паччавеккхан̣ан̃а̄н̣а̄ни, чатучатта̄лӣса н̃а̄н̣аваттхӯни, пан̃н̃а̄са удайаббайан̃а̄н̣а̄ни, паропан̃н̃а̄са кусала̄ дхамма̄, саттасаттати н̃а̄н̣аваттхӯни, чатувӣсатикот̣исатасахассасама̄паттисан̃ча̄римаха̄ваджиран̃а̄н̣ам̣, анантанайасамантапат̣т̣ха̄напавичайапаччавеккхан̣адесана̄н̃а̄н̣а̄ни, татха̄ ананта̄су локадха̄тӯсу ананта̄нам̣ сатта̄нам̣ а̄сайа̄дивибха̄ванан̃а̄н̣а̄ни ча̄ти евама̄дике анеке аттано кусале анаваджджадхамме анантака̄лам̣ па̄рамипарибха̄вана̄йа маггабха̄вана̄йа ча па̄рипӯрим̣ вуддхим̣ гате ‘‘имепи анаваджджадхамма̄ майи сам̣виджджанти, имепи анаваджджадхамма̄ майи сам̣виджджантӣ’’ти ручивасена манасика̄ра̄бхимукхе буддхагун̣е ваггавагге пун̃джапун̃дже катва̄ паччавеккхама̄но нисинно хоти. те ча кхо сападесато ева, на ниппадесато. саббе буддхагун̣е бхагавата̄пи анупадам̣ анавасесато манаси ка̄тум̣ на сакка̄ ананта̄паримеййабха̄вато.

вуттан̃хетам̣ –

‘‘буддхопи буддхасса бхан̣еййа ван̣н̣ам̣,

каппампи че ан̃н̃амабха̄сама̄но;

кхӣйетха каппо чирадӣгхамантаре,

ван̣н̣о на кхӣйетха татха̄гатасса̄’’ти.

апарампи вуттам̣ –

‘‘асан̇кхйеййа̄ни на̄ма̄ни, сагун̣ена махесино;

гун̣ена на̄мамуддхеййам̣, апи на̄ма сахассато’’ти.

тада̄ хи бхагава̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄таппат̣икканто виха̄рам̣ пависитва̄ гандхакут̣иппамукхе т̣хатва̄ бхиккхӯсу ваттам̣ дассетва̄ гатесу маха̄гандхакут̣им̣ пависитва̄ пан̃н̃аттаварабуддха̄сане нисинно аттано атӣтаджа̄тивисайам̣ н̃а̄н̣ам̣ песеси. атхасса та̄ни нирантарам̣ пон̇кха̄нупон̇кхам̣ ананта̄парима̄н̣аппабхеда̄ упат̣т̣хахим̣су. со ‘‘евам̣ махантасса на̄ма дуккхаккхандхасса мӯлабхӯта̄ име килеса̄’’ти килесависайам̣ н̃а̄н̣а̄ча̄рам̣ песетва̄ те паха̄намукхена анупадам̣ паччавеккхитва̄ ‘‘име вата килеса̄ анавасесато майхам̣ сут̣т̣ху пахӣна̄’’ти пуна тесам̣ паха̄накарам̣ са̄ка̄рам̣ сапарива̄рам̣ сауддесам̣ арийамаггам̣ паччавеккханто ананта̄парима̄н̣абхеде аттано сӣла̄дианаваджджадхамме манаса̄ка̄си. тена вуттам̣ –

‘‘тена кхо пана самайена бхагава̄ аттано анеке па̄паке акусале дхамме пахӣне паччавеккхама̄но нисинно хоти, анеке ча кусале дхамме бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гате’’ти.

евам̣ паччавеккхитва̄ уппаннапӣтисоманассуддесабхӯтам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.

таттха аху пуббети арахаттамагган̃а̄н̣уппаттито пуббе саббопи ча̄йам̣ ра̄га̄дико килесаган̣о майхам̣ санта̄не аху а̄си, на имасмим̣ килесаган̣е кочипи килесо на̄хоси. тада̄ на̄хӯти тада̄ тасмим̣ ка̄ле арийамаггаккхан̣е со килесаган̣о на аху на а̄си, таттха ан̣уматтопи килесо аггамаггаккхан̣е аппахӣно на̄ма наттхи. ‘‘тато на̄хӯ’’типи пат̣ханти, тато арахаттамаггаккхан̣ато парам̣ на̄сӣти аттхо. на̄ху пуббети йо ча̄йам̣ мама апарима̄н̣о анаваджджадхаммо етарахи бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гато упалаббхати, сопи арийамаггаккхан̣ато пуббе на аху на а̄си. тада̄ ахӯти йада̄ пана ме аггамагган̃а̄н̣ам̣ уппаннам̣, тада̄ саббопи ме анаваджджадхаммо а̄си. аггамагга̄дхигамена хи саддхим̣ саббепи саббан̃н̃угун̣а̄ буддха̄нам̣ хаттхагата̄ ева хонти.

на ча̄ху на ча бхависсати, на четарахи виджджатӣти йо пана со анаваджджадхаммо арийамагго майхам̣ бодхиман̣д̣е уппанно, йена саббо килесаган̣о анавасесам̣ пахӣно, со йатха̄ майхам̣ маггаккхан̣ато пуббе на ча̄ху на ча ахоси, евам̣ аттана̄ паха̄таббакилеса̄бха̄вато те килеса̄ вийа айампи на ча бхависсати ана̄гате на уппаджджиссати, етарахи паччуппаннака̄лепи на виджджати на упалаббхати аттана̄ каттаббакичча̄бха̄вато. на хи арийамагго анекава̄рам̣ паваттати. тенева̄ха – ‘‘на па̄рам̣ дигун̣ам̣ йантӣ’’ти.

ити бхагава̄ арийамаггена аттано санта̄не анавасесам̣ пахӣне акусале дхамме бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гате апарима̄н̣е анаваджджадхамме ча паччавеккхама̄но аттупана̄йикапӣтивегависсат̣т̣хам̣ уда̄нам̣ уда̄неси. пурима̄йа катха̄йа пуримавеса̄раджджадвайамева катхитам̣, паччхимадвайам̣ самма̄самбодхийа̄ пака̄ситатта̄ пака̄ситамева хотӣти.

татийасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.