2. саттаджат̣иласуттаван̣н̣ана̄

52. дутийе бахидва̄ракот̣т̣хакети па̄са̄дадва̄ракот̣т̣хакасса бахи, на виха̄радва̄ракот̣т̣хакасса. со кира па̄са̄до лохапа̄са̄до вийа саманта̄ чатудва̄ракот̣т̣хакапаривуто па̄ка̄рапариккхитто. тесу па̄чӣнадва̄ракот̣т̣хакасса бахи па̄са̄даччха̄йа̄йам̣ па̄чӣналокадха̄тум̣ олокенто пан̃н̃аттаварабуддха̄сане нисинно хоти. джат̣ила̄ти джат̣а̄ванто та̄пасавесадха̄рино. ниган̣т̣ха̄ти сетапат̣аниган̣т̣харӯпадха̄рино. екаса̄т̣ака̄ти екаса̄т̣аканиган̣т̣ха̄ вийа екам̣ пилотикакхан̣д̣ам̣ хаттхе бандхитва̄ тена̄пи сарӣрасса пуримабха̄гам̣ пат̣иччха̄детва̄ вичаран̣ака̄. парӯл̣хакаччханакхалома̄ти парӯл̣хакаччхалома̄ парӯл̣ханакха̄ парӯл̣хаавасесалома̄ ча, каччха̄дӣсу дӣгхалома̄ дӣгханакха̄ ча̄ти аттхо. кха̄рививидхама̄да̄йа̄ти вивидхам̣ кха̄ра̄дина̄наппака̄рам̣ паббаджитапариккха̄рабхан̣д̣икам̣ гахетва̄. авидӯре атиккамантӣти виха̄расса авидӯрамаггена нагарам̣ пависанти.

ра̄джа̄хам̣, бханте, пасенади косалоти ахам̣, бханте, ра̄джа̄ пасенади косало, майхам̣ на̄мам̣ тумхе джа̄на̄тха̄ти. касма̄ пана ра̄джа̄ локе аггапуггаласса сантике нисинно еварӯпа̄нам̣ нагганиссирӣка̄нам̣ ан̃джалим̣ пагган̣ха̄тӣти? сан̇ган̣ханаттха̄йа. еван̃хисса ахоси ‘‘сача̄хам̣ еттакампи етесам̣ на карисса̄ми, майам̣ путтада̄рам̣ паха̄йа етассаттха̄йа дуббходжанадуккхасеййа̄дӣни анубхома, айам̣ амха̄кам̣ нипаччака̄раматтампи на кароти. тасмин̃хи кате амхе ‘очарака̄’ти джано аггахетва̄ ‘паббаджита̄’иччева сан̃джа̄ниссати, ким̣ имасса бхӯтаттхакатханена̄ти аттана̄ дит̣т̣хам̣ сутам̣ пат̣иччха̄детва̄ на катхеййум̣, евам̣ кате пана анигӯхитва̄ катхессантӣ’’ти. апича саттху аджджха̄сайаджа̄нанаттхампи евамака̄сӣти. ра̄джа̄ кира бхагавантам̣ упасан̇камантопи катипайака̄лам̣ самма̄самбодхим̣ на саддахи. тенасса евам̣ ахоси ‘‘йади бхагава̄ саббам̣ джа̄на̄ти, майа̄ имесам̣ нипаччака̄рам̣ катва̄ ‘име араханто’ти вутте на̄нуджа̄неййа, атха мам̣ ануваттанто ануджа̄неййа, куто тасса саббан̃н̃ута̄’’ти. евам̣ со саттху аджджха̄сайаджа̄нанаттхам̣ татха̄ ака̄си. бхагава̄ пана ‘‘уджукамева ‘на име саман̣а̄ очарака̄’ти вутте йадипи ра̄джа̄ саддахати, маха̄джано пана таматтхам̣ аджа̄нанто на саддахеййа, саман̣о готамо ‘ра̄джа̄ аттано катхам̣ сун̣а̄тӣ’ти йам̣ кин̃чи мукха̄рул̣хам̣ катхетӣ’ти вадеййа, тадасса дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттеййа, ан̃н̃о ча гул̣хакаммам̣ виват̣ам̣ катам̣ бхавеййа, сайамева ра̄джа̄ тесам̣ очаракабха̄вам̣ катхессатӣ’’ти н̃атва̄ ‘‘дуджджа̄нам̣ кхо ета’’нтиа̄дима̄ха.

таттха ка̄мабхогина̄ти имина̄ пана ра̄га̄бхибхавам̣, убхайена̄пи виккхиттачиттатам̣ дассети. путтасамба̄дхасайананти путтехи самба̄дхасайанам̣. еттха ча путтасӣсена да̄рапариггахам̣, путтада̄ресу уппила̄витена тесам̣ гхара̄ва̄са̄дихету сока̄бхибхавена читтасса сам̣килит̣т̣хатам̣ дассети. ка̄сикачандананти сан̣хачанданам̣, ка̄сикаваттхан̃ча чанданан̃ча̄ти ва̄ аттхо. ма̄ла̄гандхавилепананти ван̣н̣агандхаттха̄йа ма̄ла̄, сугандхабха̄ваттха̄йа гандхам̣, чхавира̄гакаран̣аттха̄йа вилепанам̣ дха̄рентена. джа̄тарӯпараджатанти суван̣н̣ан̃чева авасит̣т̣хадханан̃ча. са̄дийантена̄ти пат̣игган̣хантена. саббенапи ка̄месу абхигиддхабха̄вамева пака̄сети.

сам̣ва̄сена̄ти сахава̄сена. сӣлам̣ ведитаббанти ‘‘айам̣ песало ва̄ дуссӣло ва̄’’ти сам̣васантена екасмим̣ т̣ха̄не саха васантена джа̄нитаббо. тан̃ча кхо дӣгхена аддхуна̄ на иттаранти тан̃ча сӣлам̣ дӣгхена ка̄лена ведитаббам̣, на иттарена. катипайадивасе хи сан̃н̃ата̄ка̄ро сам̣вутиндрийа̄ка̄ро ча хутва̄ сакка̄ дассетум̣. манаси карота̄ но аманаси карота̄ти тампи ‘‘сӣламасса паригган̣хисса̄мӣ’’ти манаси каронтена паччавеккхантена сакка̄ джа̄нитум̣, на итарена. пан̃н̃авата̄ти тампи саппан̃н̃енева пан̣д̣итена. ба̄ло хи манаси каронтопи джа̄нитум̣ на саккоти. сам̣воха̄рена̄ти катханена.

‘‘йо хи кочи мануссесу, воха̄рам̣ упаджӣвати;

евам̣ ва̄сет̣т̣ха джа̄на̄хи, ва̄н̣иджо со на бра̄хман̣о’’ти. (су. ни. 619) –

еттха хи ва̄н̣иджджам̣ воха̄ро на̄ма. ‘‘чатта̄ро арийавоха̄ра̄’’ти (дӣ. ни. 3.313) еттха четана̄. ‘‘сан̇кха̄ саман̃н̃а̄ пан̃н̃атти воха̄ро’’ти (дха. са. 1313-1315) еттха пан̃н̃атти. ‘‘воха̄раматтена со вохареййа̄’’ти (сам̣. ни. 1.25) еттха катха̄ воха̄ро. идха̄пи со ева адхиппето. екаччасса хи саммукха̄катха̄ параммукха̄катха̄йа на самети, параммукха̄катха̄ саммукха̄катха̄йа, татха̄ пуримакатха̄ паччхимакатха̄йа, паччхимакатха̄ ча пуримакатха̄йа. со катхентойева сакка̄ джа̄нитум̣ ‘‘асучи есо пуггало’’ти. сучисӣласса пана пуримам̣ паччхимена, паччхиман̃ча пуримена, саммукха̄ катхитан̃ча параммукха̄ катхитена, параммукха̄ катхитан̃ча саммукха̄ катхитена самети, тасма̄ катхентена сакка̄ сучибха̄во джа̄нитунти пака̄сенто а̄ха – ‘‘сам̣воха̄рена сочеййам̣ ведитабба’’нти.

тха̄моти н̃а̄н̣атха̄мо. йасса хи н̃а̄н̣атха̄мо наттхи, со уппаннесу упаддавесу гахетаббагахан̣ам̣ каттаббакаран̣ам̣ апассанто адва̄рикам̣ гхарам̣ павит̣т̣хо вийа чарати. тена̄ха – ‘‘а̄пада̄су кхо, маха̄ра̄джа,тха̄мо ведитаббо’’ти. са̄каччха̄йа̄ти сахакатха̄йа. дуппан̃н̃асса хи катха̄ удаке ген̣д̣у вийа уплавати, пан̃н̃авато катхентасса пат̣ибха̄нам̣ анантам̣ хоти. удакавиппханданенева хи маччхо кхуддако маханто ва̄ти пан̃н̃а̄йати.

ити бхагава̄ ран̃н̃о уджукамева те ‘‘име на̄ма̄’’ти аватва̄ араханта̄нам̣ анараханта̄нан̃ча джа̄нанӯпа̄йам̣ пака̄сеси. ра̄джа̄ там̣ сутва̄ бхагавато саббан̃н̃ута̄йа десана̄вила̄сена ча абхиппасанно ‘‘аччхарийам̣, бханте’’тиа̄дина̄ аттано паса̄дам̣ пака̄сетва̄ ида̄ни те йа̄тха̄вато бхагавато а̄роченто ‘‘ете, бханте, мама пуриса̄ чара̄’’тиа̄дима̄ха. таттха чара̄ти апаббаджита̄ ева паббаджитарӯпена рат̣т̣хапин̣д̣ам̣ бхун̃джанта̄ пат̣иччханнакаммантатта̄. очарака̄ти хет̣т̣ха̄ чарака̄. чара̄ хи паббатаматтхакена чаранта̄пи хет̣т̣ха̄ чарака̄ва нихӣнакамматта̄. атха ва̄ очарака̄ти чарапуриса̄. очаритва̄ти авачаритва̄ вӣмам̣ситва̄, тасмим̣ тасмим̣ десе там̣ там̣ паваттим̣ н̃атва̄ти аттхо. оса̄рисса̄мӣти пат̣ипаджджисса̄ми, карисса̄мӣти аттхо. раджоджалланти раджан̃ча малан̃ча. пава̄хетва̄ти сут̣т̣ху виккха̄ланавасена апанетва̄. каппитакесамассӯти алан̇ка̄расаттхе вуттавидхина̄ каппакехи чхиннакесамассӯ. ка̄магун̣ехӣти ка̄макот̣т̣ха̄сехи, ка̄мабандханехи ва̄ самаппита̄ти сут̣т̣ху аппита̄ аллӣна̄. саман̇гибхӯта̄ти сахабхӯта̄. парича̄рессантӣти индрийа̄ни самантато ча̄рессанти кӣл̣а̄пессанти ва̄.

етаматтхам̣ видитва̄ти етам̣ тесам̣ ра̄джапуриса̄нам̣ аттано ударасса ка̄ран̣а̄ паббаджитавесена локаван̃чанасан̇кха̄там̣ аттхам̣ видитва̄. имам̣ уда̄нанти имам̣ пара̄дхӣната̄параван̃чаната̄пат̣иккхепавибха̄ванам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.

таттха на ва̄йамеййа саббаттха̄ти дӯтеййаочаракакамма̄дике саббасмим̣ па̄падхамме име ра̄джапуриса̄ вийа паббаджито на ва̄йамеййа, ва̄йа̄мам̣ усса̄хам̣ на кареййа, саббаттха йаттха каттхачи ва̄йа̄мам̣ акатва̄ аппаматтакепи пун̃н̃асмим̣йева ва̄йамеййа̄ти адхиппа̄йо. на̄н̃н̃асса пурисо сийа̄ти паббаджитарӯпена ан̃н̃асса пуггаласса севакапурисо на сийа̄. касма̄? еварӯпассапи очарака̄дипа̄пакаммасса каттаббатта̄. на̄н̃н̃ам̣ нисса̄йа джӣвеййа̄ти ан̃н̃ам̣ парам̣ иссара̄дим̣ нисса̄йа ‘‘таппат̣ибаддхам̣ ме сукхадуккха’’нти евам̣читто хутва̄ на джӣвикам̣ паваттеййа, аттадӣпо аттасаран̣о анан̃н̃асаран̣о ева бхавеййа. атха ва̄ анаттха̄вахато ‘‘очаран̣а’’нти ладдхана̄макатта̄ ан̃н̃ам̣ акусалакаммам̣ нисса̄йа на джӣвеййа. дхаммена на ван̣им̣ чарети дхана̄диаттха̄йа дхаммам̣ на катхеййа. йо хи дхана̄дихету паресам̣ дхаммам̣ десети, со дхаммена ва̄н̣иджджам̣ кароти на̄ма, евам̣ дхаммена там̣ на чареййа. атха ва̄ дхана̄дӣнам̣ аттха̄йа косаларан̃н̃о пурисо вийа очарака̄дикаммам̣ каронто парехи ана̄сан̇канӣйата̄йа паббаджджа̄лин̇гасама̄да̄на̄дӣни анутит̣т̣ханто дхаммена ва̄н̣иджджам̣ кароти на̄ма. йопи идха парисуддхам̣ брахмачарийам̣ чарантопи ан̃н̃атарам̣ деваника̄йам̣ пан̣идха̄йа брахмачарийам̣ чарати, сопи дхаммена ва̄н̣иджджам̣ кароти на̄ма, евам̣ дхаммена ва̄н̣иджджам̣ на чаре, на кареййа̄ти аттхо.

дутийасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.