1. а̄йусан̇кха̄россаджджанасуттаван̣н̣ана̄

51. джаччандхаваггасса пат̣хаме веса̄лийантиа̄ди хет̣т̣ха̄ вуттаттхамева. веса̄лим̣ пин̣д̣а̄йа па̄висӣти када̄ па̄виси? укка̄челато никкхамитва̄ веса̄лим̣ гатака̄ле. бхагава̄ хи вел̣увага̄маке вассам̣ васитва̄ тато никкхамитва̄ анупуббена са̄ваттхим̣ патва̄ джетаване виха̄си. тасмим̣ ка̄ле дхаммасена̄пати аттано а̄йусан̇кха̄рам̣ олокетва̄ ‘‘сатта̄хамева паваттиссатӣ’’ти н̃атва̄ бхагавантам̣ ануджа̄на̄петва̄ на̄л̣акага̄мам̣ гантва̄ таттха ма̄тарам̣ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄петва̄ паринибба̄йи. саттха̄ чундена а̄бхата̄ тасса дха̄туйо гахетва̄ дха̄тучетийам̣ ка̄ра̄петва̄ маха̄бхиккхусан̇гхапаривуто ра̄джагахам̣ агама̄си. таттха гатака̄ле а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но паринибба̄йи. бхагава̄ тассапи дха̄туйо гахетва̄ четийам̣ ка̄ра̄петва̄ ра̄джагахато никкхамитва̄ анупуббена укка̄челам̣ агама̄си. таттха ган̇га̄тӣре бхиккхусан̇гхапаривуто нисӣдитва̄ аггаса̄вака̄нам̣ паринибба̄наппат̣исам̣йуттам̣ дхаммам̣ десетва̄ укка̄челато никкхамитва̄ веса̄лим̣ агама̄си. евам̣ гато бхагава̄ ‘‘пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа веса̄лим̣ пин̣д̣а̄йа па̄висӣ’’ти вуччати. тена вуттам̣ – ‘‘укка̄челато никкхамитва̄ веса̄лим̣ гатака̄ле’’ти.

нисӣдананти идха чаммаккхан̣д̣ам̣ адхиппетам̣. ча̄па̄лам̣ четийанти пуббе ча̄па̄ласса на̄ма йаккхасса васитат̣т̣ха̄нам̣ ‘‘ча̄па̄лачетийа’’нти пан̃н̃а̄йиттха. таттха бхагавато катавиха̄ропи та̄йа рул̣хийа̄ ‘‘ча̄па̄лачетийа’’нти вуччати. уденам̣ четийанти евама̄дӣсупи есева найо. саттамбанти кикисса кира ка̄сиран̃н̃о дхӣтаро сатта кума̄рийо сам̣вегаджа̄та̄ ра̄джагехато никкхамитва̄ йаттха падха̄нам̣ падахим̣су, там̣ т̣ха̄нам̣ ‘‘саттамбам̣ четийа’’нти ваданти. бахупуттанти бахупа̄рохо еко нигродхаруккхо, тасмим̣ адхиваттхам̣ деватам̣ бахӯ манусса̄ путте паттхенти, тадупа̄да̄йа там̣ т̣ха̄нам̣ ‘‘бахупуттам̣ четийа’’нти пан̃н̃а̄йиттха. са̄рандаданти са̄рандадасса на̄ма йаккхасса васитат̣т̣ха̄нам̣. ити сабба̄нева та̄ни буддхуппа̄дато пуббе девата̄париггахитатта̄ четийавоха̄рена вохарита̄ни, бхагавато виха̄ре катепи ча татхева пан̃н̃а̄йанти. раман̣ӣйа̄ти еттха веса̄лийа̄ та̄ва бхӯмибха̄гасампаттийа̄ пуггаласампаттийа̄ сулабхапаччайата̄йа ча раман̣ӣйабха̄во ведитаббо. виха̄ра̄нам̣ пана нагарато на̄тидӯрата̄йа на̄чча̄санната̄йа гамана̄гаманасампаттийа̄ ана̄кин̣н̣авиха̄рат̣т̣ха̄ната̄йа чха̄йӯдакасампаттийа̄ павивекапатирӯпата̄йа ча раман̣ӣйата̄ дат̣т̣хабба̄. чатта̄ро иддхипа̄да̄ти еттха иддхипа̄дападасса аттхо хет̣т̣ха̄ вуттойева. бха̄вита̄ти вад̣д̣хита̄. бахулӣката̄ти пунаппунам̣ ката̄. йа̄нӣката̄ти йуттайа̄нам̣ вийа ката̄. ваттхуката̄ти патит̣т̣хат̣т̣хена ваттху вийа ката̄. анут̣т̣хита̄ти адхит̣т̣хита̄. паричита̄ти самантато чита̄ сувад̣д̣хита̄. сусама̄раддха̄ти сут̣т̣ху сама̄раддха̄, ативийа самма̄ ниппха̄дита̄ти.

евам̣ анийамена катхетва̄ пуна нийаметва̄ дассетум̣, ‘‘татха̄гатасса кхо’’тиа̄дима̄ха. еттха ча каппанти а̄йукаппам̣. тит̣т̣хеййа̄ти тасмим̣ тасмим̣ ка̄ле йам̣ манусса̄нам̣ а̄йуппама̄н̣ам̣, там̣ парипун̣н̣ам̣ катва̄ тит̣т̣хеййа дхареййа. каппа̄васесам̣ ва̄ти ‘‘аппам̣ ва̄ бхиййо ва̄’’ти (дӣ. ни. 2.7; а. ни. 7.74) вуттам̣ вассасатато атирекам̣ ва̄. маха̄сӣваттхеро пана̄ха – ‘‘буддха̄нам̣ ат̣т̣ха̄не гаджджитам̣ на̄ма наттхи. йатхева хи вел̣увага̄маке уппаннам̣ ма̄ран̣антикам̣ веданам̣ даса ма̄се виккхамбхеси, евам̣ пунаппунам̣ там̣ сама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ виккхамбхенто имам̣ бхаддакаппамева тит̣т̣хеййа̄’’ти. касма̄ пана на т̣хитоти? упа̄диннакасарӣрам̣ на̄ма кхан̣д̣ичча̄дӣхи абхибхуййати, буддха̄ ча пана кхан̣д̣ичча̄дибха̄вам̣ аппатва̄ пан̃чаме а̄йукот̣т̣ха̄се бахуджанасса пийамана̄пака̄лейева паринибба̄йанти. буддха̄нубуддхесу аггаса̄вакамаха̄са̄вакесу париниббутесу апарива̄рена екакенева т̣ха̄таббам̣ хоти, дахараса̄ман̣ерапарива̄рена ва̄. тато ‘‘ахо буддха̄нам̣ париса̄’’ти хӣл̣етаббатам̣ а̄паджджеййа, тасма̄ на т̣хитоти. евам̣ вуттепи со пана на руччати, ‘‘а̄йукаппо’’ти идамева ат̣т̣хакатха̄йа нийамитам̣.

ол̣а̄рике нимиттети тхӯле сан̃н̃уппа̄дане. тхӯласан̃н̃уппа̄данан̃хетам̣, ‘‘тит̣т̣хату бхагава̄ каппа’’нти сакалакаппам̣ ават̣т̣ха̄найа̄чана̄йа йадидам̣ ‘‘йасса кассачи, а̄нанда, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄’’тиа̄дина̄ ан̃н̃а̄падесена аттано чатуриддхипа̄дабха̄вана̄нубха̄вена каппам̣ ават̣т̣ха̄насаматтхата̄вибха̄ванам̣. обха̄сети па̄кат̣авачане. па̄кат̣ан̃четам̣ вачанам̣ парийа̄йам̣ мун̃читва̄ уджукамева аттано адхиппа̄йавибха̄ванам̣.

бахуджанахита̄йа̄ти маха̄джанасса хитаттха̄йа. бахуджанасукха̄йа̄ти маха̄джанасса сукхаттха̄йа. лока̄нукампа̄йа̄ти сатталокасса анукампам̣ пат̣ичча. катарасса сатталокасса? йо бхагавато дхаммадесанам̣ сутва̄ пат̣ивиджджхати, аматапа̄нам̣ пивати, тасса. бхагавато хи дхаммачаккаппаваттанасуттадесана̄йа ан̃н̃а̄такон̣д̣ан̃н̃аппамукха̄ ат̣т̣ха̄раса брахмакот̣ийо дхаммам̣ пат̣ивиджджхим̣су. евам̣ йа̄ва субхаддапарибба̄джакавинайана̄ дхаммапат̣ивиддхасатта̄нам̣ ган̣ана̄ наттхи, маха̄самайасуттам̣ ман̇галасуттам̣ чӯл̣ара̄хулова̄дасуттам̣ самачиттасуттанти имесам̣ чатуннам̣ сутта̄нам̣ десана̄ка̄ле абхисамайаппаттасатта̄нам̣ париччхедо наттхи, етасса апарима̄н̣асса сатталокасса анукампа̄йа бхагавато т̣ха̄нам̣ джа̄там̣. евам̣ ана̄гатепи бхависсатӣти адхиппа̄йена вадати. деваманусса̄нанти на кевалам̣ деваманусса̄нам̣йева, авасеса̄нам̣ на̄гасупан̣н̣а̄дӣнампи аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа бхагавато т̣ха̄нам̣ хоти. сахетукапат̣исандхике пана маггапхаласаччхикирийа̄йа бхаббапуггале дассетум̣ евам̣ вуттам̣, тасма̄ ан̃н̃есампи аттхаттха̄йа хитаттха̄йа сукхаттха̄йа бхагава̄ тит̣т̣хатӯти аттхо. таттха аттха̄йа̄ти идхалокасампаттиаттха̄йа. хита̄йа̄ти паралокасампаттихетубхӯтахитаттха̄йа. сукха̄йа̄ти нибба̄надха̄тусукхаттха̄йа. пуримам̣ пана хитасукхаггахан̣ам̣ саббаса̄дха̄ран̣авасена ведитаббам̣.

йатха̄ там̣ ма̄рена парийут̣т̣хитачиттоти еттха нти нипа̄таматтам̣, йатха̄ ма̄рена парийут̣т̣хитачитто аджджхоттхат̣ачитто ан̃н̃опи кочи путхуджджано пат̣ивиджджхитум̣ на саккун̣еййа, евамева на̄саккхи пат̣ивиджджхитунти аттхо. ма̄ро хи йасса кечи випалла̄са̄ аппахӣна̄, тасса читтам̣ парийут̣т̣ха̄ти. йасса пана саббена саббам̣ два̄даса випалла̄са̄ аппахӣна̄, тасса ваттаббамева наттхи, тхерасса ча чатта̄ро випалла̄са̄ аппахӣна̄, тенасса читтам̣ парийут̣т̣ха̄си. со пана читтапарийут̣т̣ха̄нам̣ каронто ким̣ каротӣти? бхеравам̣ рӯпа̄рамман̣ам̣ ва̄ дассети, садда̄рамман̣ам̣ ва̄ са̄вети, тато сатта̄ там̣ дисва̄ ва̄ сутва̄ ва̄ сатим̣ виссаджджетва̄ виват̣амукха̄ хонти. тесам̣ мукхена хаттхам̣ павесетва̄ хадайам̣ маддати, тато висан̃н̃ино хутва̄ тит̣т̣ханти. тхерасса панеса мукхена хаттхам̣ павесетум̣ ким̣ саккхиссати, бхерава̄рамман̣ам̣ пана дассети. там̣ дисва̄ тхеро нимиттобха̄сам̣ на пат̣ивиджджхи. джа̄нантойева бхагава̄ киматтхам̣ йа̄вататийам̣ а̄мантеси? парато ‘‘тит̣т̣хату, бханте бхагава̄’’ти йа̄чите ‘‘туйхеветам̣ дуккат̣ам̣, туйхеветам̣ апараддха’’нти доса̄ропанена сокатанукаран̣аттхам̣. пассати хи бхагава̄ ‘‘айам̣ майи ативийа синиддхахадайо, со парато бхӯмича̄лака̄ран̣ан̃ча а̄йусан̇кха̄россаджджанан̃ча сутва̄ мама чират̣т̣ха̄нам̣ йа̄чиссати, атха̄хам̣ ‘кисса твам̣ пуретарам̣ на йа̄часӣ’ти тассева сӣсе досам̣ па̄тесса̄ми, сатта̄ ча аттано апара̄дхена на татха̄ вихан̃н̃анти, тенасса соко тануко бхависсатӣ’’ти.

гаччха твам̣, а̄нанда̄ти йасма̄ дива̄виха̄раттха̄йа идха̄гато, тасма̄, а̄нанда, гаччха твам̣ йатха̄ручитам̣ т̣ха̄нам̣ дива̄виха̄ра̄йа. тенева̄ха – ‘‘йасса да̄ни ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти.

ма̄ро па̄пима̄ти еттха сатте анаттхе нийодженто ма̄ретӣти ма̄ро. па̄пима̄ти тассева вевачанам̣. со хи па̄падхаммена саманна̄гататта̄ ‘па̄пима̄’ти вуччати. бха̄сита̄ кхо панеса̄ти айан̃хи бхагавати бодхиман̣д̣е сатта сатта̄хе атиккамитва̄ аджапа̄ланигродхе вихаранте аттано дхӣта̄су а̄гантва̄ иччха̄вигха̄там̣ патва̄ гата̄су айам̣ ‘‘аттхесо упа̄йо’’ти чинтенто а̄гантва̄ ‘‘бхагава̄ йадаттхам̣ тумхехи па̄рамийо пӯрита̄, со во аттхо ануппатто, пат̣ивиддхам̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣, ким̣ те локавичаран̣ена̄’’ти ватва̄ йатха̄ аджджа евамева ‘‘паринибба̄ту да̄ни, бханте бхагава̄’’ти йа̄чи. бхагава̄ часса ‘‘на та̄ва̄ха’’нтиа̄дӣни ватва̄ пат̣иккхипи. там̣ сандха̄йа ида̄ни ‘‘бха̄сита̄ кхо панеса̄’’тиа̄дима̄ха.

таттха вийатта̄ти арийамагга̄дхигамавасена бйатта̄. винӣта̄ти татхева килесавинайанена винӣта̄. виса̄рада̄ти са̄раджджакара̄нам̣ дит̣т̣хивичикиччха̄дӣнам̣ паха̄нена виса̄радабха̄вам̣ патта̄. бахуссута̄ти тепит̣акавасена баху сутаметесанти бахуссута̄. тамева дхаммам̣ дха̄рентӣти дхаммадхара̄. атха ва̄ бахуссута̄ти парийаттибахуссута̄ чева пат̣иведхабахуссута̄ ча. дхаммадхара̄ти парийаттидхамма̄нам̣ чева пат̣иведхадхамма̄нан̃ча дха̄ран̣ато дхаммадхара̄ти евампеттха аттхо ведитаббо. дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ти арийадхаммасса анудхаммабхӯтам̣ випассана̄дхаммам̣ пат̣ипанна̄. са̄мӣчиппат̣ипанна̄ти н̃а̄н̣адассанависуддхийа̄ ануччхавикам̣ висуддхипарампара̄пат̣ипадам̣ пат̣ипанна̄. анудхаммача̄риноти саллекхикам̣ тасса̄ пат̣ипада̄йа анурӯпам̣ аппиччхата̄дидхаммам̣ чаран̣асӣла̄. сакам̣ а̄чарийаканти аттано а̄чарийава̄дам̣. а̄чиккхиссантӣти а̄дито катхессанти, аттана̄ уггахитанийа̄мена паре угган̣ха̄пессантӣти аттхо. десессантӣти ва̄чессанти, па̄л̣им̣ самма̄ ва̄чессантӣти аттхо. пан̃н̃апессантӣти паджа̄на̄пессанти, пака̄сессантӣти аттхо. пат̣т̣хапессантӣти пака̄рена т̣хапессанти. вивариссантӣти виват̣ам̣ кариссанти. вибхаджиссантӣти вибхаттам̣ кариссанти. утта̄нӣкариссантӣти анутта̄нам̣ гамбхӣрам̣ утта̄нам̣ па̄кат̣ам̣ кариссанти. сахадхаммена̄ти сахетукена сака̄ран̣ена вачанена. саппа̄т̣иха̄рийанти йа̄ваниййа̄никам̣ катва̄. дхаммам̣ десессантӣти нававидхалокуттарадхаммам̣ пабодхессанти, пака̄сессантӣти аттхо.

еттха ча ‘‘пан̃н̃апессантӣ’’тиа̄дӣхи чхахи падехи чха аттхапада̄ни дассита̄ни, а̄дито пана двӣхи падехи чха бйан̃джанапада̄нӣти. етта̄вата̄ тепит̣акам̣ буддхавачанам̣ сам̣ван̣н̣ана̄найена сан̇гахетва̄ дасситам̣ хоти. вуттан̃хетам̣ неттийам̣ ‘‘два̄дасапада̄ни суттам̣, там̣ саббам̣ бйан̃джанан̃ча аттхо ча̄’’ти (нетти. сан̇гахава̄ра).

брахмачарийанти сиккхаттайасан̇гахитам̣ сакалам̣ са̄санабрахмачарийам̣. иддханти самиддхам̣ джха̄нуппа̄давасена. пхӣтанти вуддхиппаттам̣ саббапха̄липхуллам̣ абхин̃н̃а̄сампаттивасена. виттха̄риканти виттхатам̣ тасмим̣ тасмим̣ диса̄бха̄ге патит̣т̣хаханавасена. ба̄худжан̃н̃анти бахӯхи н̃а̄там̣ пат̣ивиддхам̣ бахуджана̄бхисамайавасена. путхубхӯтанти сабба̄ка̄равасена путхулабха̄ваппаттам̣. катхам̣? йа̄ва девамануссехи суппака̄ситанти йаттака̄ вин̃н̃уджа̄тика̄ дева̄ манусса̄ ча аттхи, техи саббехи сут̣т̣ху пака̄ситанти аттхо.

аппоссуккоти нируссукко лӣнавӣрийо. ‘‘тван̃хи, па̄пима, саттасатта̄ха̄тиккаманато пат̣т̣ха̄йа ‘паринибба̄ту да̄ни, бханте бхагава̄, паринибба̄ту сугато’ти вираванто а̄хин̣д̣иттха, аджджа да̄ни пат̣т̣ха̄йа вигатусса̄хо хохи, ма̄ майхам̣ паринибба̄наттха̄йа ва̄йа̄мам̣ карохӣ’’ти вадати. сато сампаджа̄но а̄йусан̇кха̄рам̣ оссаджӣти сатим̣ сӯпат̣т̣хитам̣ катва̄ н̃а̄н̣ена париччхиндитва̄ а̄йусан̇кха̄рам̣ виссаджи паджахи. таттха на бхагава̄ хаттхена лед̣д̣ум̣ вийа а̄йусан̇кха̄рам̣ оссаджи, тема̄саматтамева пана сама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ тато парам̣ на сама̄паджджисса̄мӣти читтам̣ уппа̄деси. там̣ сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘оссаджӣ’’ти, ‘‘воссаджджӣ’’типи па̄т̣хо.

касма̄ пана бхагава̄ каппам̣ ва̄ каппа̄васесам̣ ва̄ т̣ха̄тум̣ саматтхо таттакам̣ ка̄лам̣ ат̣т̣хатва̄ паринибба̄йитум̣ ма̄расса йа̄чана̄йа а̄йусан̇кха̄рам̣ оссаджи? на бхагава̄ ма̄расса йа̄чана̄йа а̄йусан̇кха̄рам̣ оссаджи, на̄пи тхерасса а̄йа̄чана̄йа на оссаджиссати, тема̄сато пана парам̣ буддхавенеййа̄нам̣ абха̄вато а̄йусан̇кха̄рам̣ оссаджи. т̣ха̄нан̃хи на̄ма буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ йа̄вадева венеййавинайанаттхам̣, те асати винеййаджане кена на̄ма ка̄ран̣ена т̣хассанти. йади ча ма̄расса йа̄чана̄йа паринибба̄йеййа, пуретарам̣йева паринибба̄йеййа. бодхиман̣д̣епи хи ма̄рена йа̄читам̣, нимиттобха̄сакаран̣ампи тхерасса сокатанукаран̣аттханти вуттова̄йаматтхо. апича буддхабаладӣпанаттхам̣ нимиттобха̄сакаран̣ам̣. евам̣ маха̄нубха̄ва̄ буддха̄ бхагавантойева тит̣т̣ханта̄пи аттано ручийа̄ва тит̣т̣ханти, паринибба̄йанта̄пи аттано ручийа̄ва паринибба̄йантӣти.

маха̄бхӯмича̄лоти маханто патхавӣкампо. тада̄ кира дасасахассилокадха̄ту акампиттха. бхим̣санакоти бхайаджанако. девадундубхийо ча пхалим̣сӯти девабхерийо надим̣су, дево суккхагаджджитам̣ гаджджи, ака̄лавиджджулата̄ ниччхарим̣су, кхан̣икавассам̣ вассӣти вуттам̣ хоти.

етаматтхам̣ видитва̄ти етам̣ сан̇кха̄рависан̇кха̄ра̄нам̣ висесасан̇кха̄там̣ аттхам̣ сабба̄ка̄рато видитва̄. имам̣ уда̄нанти анавасесасан̇кха̄ре виссаджджетва̄ аттано висан̇кха̄рагаманадӣпакам̣ уда̄нам̣ уда̄неси. касма̄ уда̄неси? кочи на̄ма вадеййа ‘‘ма̄рена паччхато паччхато анубандхитва̄ ‘паринибба̄ту, бханте’ти упаддуто бхайена бхагава̄ а̄йусан̇кха̄рам̣ оссаджӣ’’ти. ‘‘тассока̄со ма̄ хоту, бхӣтасса уда̄нам̣ на̄ма наттхӣ’’ти етасса дӣпанаттхам̣ пӣтивегависсат̣т̣хам̣ уда̄нам̣ уда̄несӣти ат̣т̣хакатха̄су вуттам̣. тато тема̄саматтенева ча пана буддхакиччасса ниппхаджджанато евам̣ дӣгхараттам̣ майа̄ парихат̣ойам̣ дуккхабха̄ро на чирассева никкхипийатӣти пассато паринибба̄нагун̣апаччавеккхан̣е тасса ул̣а̄рам̣ пӣтисоманассам̣ уппаджджи, тена пӣтивегена уда̄несӣти йуттам̣ вийа. екантена хи висан̇кха̄ранинно нибба̄наджджха̄сайо саттха̄ маха̄карун̣а̄йа балакка̄рена вийа саттахитаттхам̣ локе сучирам̣ т̣хито. татха̄ хи девасикам̣ чатувӣсатикот̣исатасахассасан̇кха̄ сама̄паттийо вал̣ан̃джети, сода̄ни маха̄карун̣а̄дхика̄расса ниппханнатта̄ нибба̄на̄бхимукхо анаппакам̣ пӣтисоманассам̣ пат̣исам̣ведеси. тенева хи бхагавато килесапаринибба̄надивасе вийа кхандхапаринибба̄надивасепи сарӣра̄бха̄ висесато виппасанна̄ парисуддха̄ пабхассара̄ ахосӣти.

га̄тха̄йа сон̣асин̇га̄ла̄дӣнампи паччаккхабха̄вато тулитам̣ париччхиннанти тулам̣, ка̄ма̄вачаракаммам̣. на тулам̣ атулам̣, тулам̣ ва̄ садисамасса ан̃н̃ам̣ локийакаммам̣ наттхӣти атулам̣, махаггатакаммам̣. ка̄ма̄вачарам̣ рӯпа̄вачарам̣ ва̄ тулам̣, арӯпа̄вачарам̣ атулам̣. аппавипа̄кам̣ ва̄ тулам̣, бахувипа̄кам̣ атулам̣. самбхаванти самбхавасса хетубхӯтам̣, упапаттиджанаканти аттхо. бхавасан̇кха̄ранти пунаббхавасан̇кха̄ран̣акам̣. авассаджӣти виссаджджеси. мунӣти буддхамуни. аджджхаттаратоти нийакаджджхаттарато. сама̄хитоти упача̄раппана̄сама̄дхивасена сама̄хито. абхинди кавачамива̄ти кавачам̣ вийа абхинди. аттасамбхаванти аттани сан̃джа̄там̣ килесам̣. идам̣ вуттам̣ хоти ‘‘савипа̄кат̣т̣хена самбхавам̣, бхава̄бхава̄бхисан̇кхаран̣ат̣т̣хена бхавасан̇кха̄ранти ча ладдхана̄мам̣ тула̄туласан̇кха̄там̣ локийакамман̃ча оссаджи, сан̇га̄масӣсе маха̄йодхо кавачам̣ вийа аттасамбхавам̣ килесан̃ча аджджхаттарато сама̄хито хутва̄ абхиндӣ’’ти.

атха ва̄ туланти туленто тӣренто. атулан̃ча самбхаванти нибба̄нан̃чева бхаван̃ча. бхавасан̇кха̄ранти бхавага̄микам̣ каммам̣. авассаджи мунӣти ‘‘пан̃чаккхандха̄ аничча̄, пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ ниродхо нибба̄нам̣ ничча’’нтиа̄дина̄ найена туленто буддхамуни бхаве а̄дӣнавам̣, нибба̄не ча а̄нисам̣сам̣ дисва̄ там̣ кхандха̄нам̣ мӯлабхӯтам̣ бхавасан̇кха̄ракаммам̣ ‘‘каммаккхайа̄йа сам̣ваттатӣ’’ти (ма. ни. 2.81; а. ни. 4.233) евам̣ вуттена каммаккхайакарена арийамаггена авассаджи. катхам̣ аджджхаттарато сама̄хито, абхинди кавачамиваттасамбхавам̣. со хи випассана̄васена аджджхаттарато, саматхавасена сама̄хитоти евам̣ пуббабха̄гато пат̣т̣ха̄йа саматхавипассана̄балена кавачам̣ вийа аттабха̄вам̣ парийонандхитва̄ т̣хитам̣, аттани самбхаватта̄ ‘‘аттасамбхава’’нти ладдхана̄мам̣ саббам̣ килесаджа̄лам̣ абхинди, килеса̄бха̄венева каммам̣ аппат̣исандхикатта̄ авассат̣т̣хам̣ на̄ма хотӣти евам̣ килесаппаха̄нена каммам̣ паджахи. ити бодхимӯлейева авассат̣т̣хабхавасан̇кха̄ро бхагава̄ векхамиссакена вийа джарасакат̣ам̣ сама̄паттивекхамиссакена аттабха̄вам̣ йа̄пентопи ‘‘ито тема̄сато уддхам̣ сама̄паттивекхамасса на дасса̄мӣ’’ти читтуппа̄данена а̄йусан̇кха̄рам̣ оссаджӣти.

пат̣хамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.