1. пийатарасуттаван̣н̣ана̄

41. маха̄ваггасса пат̣хаме маллика̄йа девийа̄ саддхинти маллика̄йа на̄ма аттано махесийа̄ саха. упарипа̄са̄даварагатоти па̄са̄даварасса упари гато. кочан̃н̃о аттана̄ пийатароти кочи ан̃н̃о аттана̄ пийа̄йитаббатаро. аттхи ну кхо тети ‘‘ким̣ те аттхӣ’’ти девим̣ пуччхати.

касма̄ пуччхати? айан̃хи са̄ваттхийам̣ дуггатама̄ла̄ка̄расса дхӣта̄. екадивасам̣ а̄пан̣ато пӯвам̣ гахетва̄ ма̄ла̄ра̄мам̣ гантва̄ ‘‘кха̄дисса̄мӣ’’ти гаччхантӣ пат̣ипатхе бхиккхусан̇гхапаривутам̣ бхагавантам̣ бхиккха̄ча̄рам̣ пависантам̣ дисва̄ пасанначитта̄ там̣ бхагавато ада̄си. саттха̄ татха̄рӯпе т̣ха̄не нисӣдана̄ка̄рам̣ дассеси. а̄нандаттхеро чӣварам̣ пан̃н̃а̄петва̄ ада̄си. бхагава̄ таттха нисӣдитва̄ там̣ пӯвам̣ парибхун̃джитва̄ мукхам̣ виккха̄летва̄ ситам̣ па̄тва̄ка̄си. тхеро ‘‘ко имисса̄, бханте, да̄насса випа̄ко бхависсатӣ’’ти пуччхи. ‘‘аджджеса̄, а̄нанда, татха̄гатасса пат̣хамам̣ бходжанам̣ ада̄си, аджджева косаларан̃н̃о аггамахесӣ бхависсати пийа̄ мана̄па̄’’ти. там̣ дивасамева ча ра̄джа̄ ка̄сига̄ме бха̄гинеййена саддхим̣ йуджджхитва̄ пара̄джито пала̄йитва̄ а̄гато нагарам̣ пависанто ‘‘балака̄йасса а̄гаманам̣ а̄гамесса̄мӣ’’ти там̣ ма̄ла̄ра̄мам̣ па̄виси. са̄ ра̄джа̄нам̣ а̄гатам̣ пасситва̄ тасса ваттамака̄си. ра̄джа̄ тасса̄ ватте пасӣдитва̄ питарам̣ паккоса̄петва̄ махантам̣ иссарийам̣ датва̄ там̣ антепурам̣ пат̣ихара̄петва̄ аггамахесит̣т̣ха̄не т̣хапеси. атхекадивасам̣ ра̄джа̄ чинтеси – ‘‘майа̄ имисса̄ махантам̣ иссарийам̣ диннам̣, йам̣нӯна̄хам̣ имам̣ пуччхеййам̣ ‘ко те пийо’ти? са̄ ‘твам̣ ме, маха̄ра̄джа, пийо’ти ватва̄, пуна мам̣ пуччхиссати, атхасса̄хам̣ ‘майхампи твам̣йева пийа̄’ти ваккха̄мӣ’’ти. ити со ан̃н̃аман̃н̃ам̣ висса̄саджананаттхам̣ саммоданӣйам̣ каронто пуччхи.

девӣ пана пан̣д̣ита̄ буддхупат̣т̣ха̄йика̄ сан̇гхупат̣т̣ха̄йика̄ ‘‘на̄йам̣ пан̃хо ран̃н̃о мукхам̣ уллокетва̄ катхетаббо’’ти чинтетва̄ йатха̄бхӯтамева вадантӣ ‘‘наттхи кхо ме, маха̄ра̄джа, кочан̃н̃о аттана̄ пийатаро’’ти а̄ха. ватва̄пи аттана̄ бйа̄катаматтхам̣ упа̄йена ран̃н̃о паччаккхам̣ ка̄тука̄ма̄ ‘‘туйхам̣ пана, маха̄ра̄джа, аттхан̃н̃о кочи аттана̄ пийатаро’’ти татхева ра̄джа̄нам̣ пуччхи йатха̄ ран̃н̃а̄ сайам̣ пут̣т̣ха̄. ра̄джа̄пи та̄йа сарасалаккхан̣ена катхитатта̄ ниваттитум̣ асакконто сайампи сарасалаккхан̣енева катхенто татхева бйа̄ка̄си йатха̄ девийа̄ бйа̄катам̣.

бйа̄каритва̄ ча мандадха̄туката̄йа евам̣ чинтеси – ‘‘ахам̣ ра̄джа̄ патхависсаро махантам̣ патхавиман̣д̣алам̣ абхивиджийа аджджха̄васа̄ми, майхам̣ та̄ва йуттам̣ ‘аттана̄ пийатарам̣ ан̃н̃ам̣ на пасса̄мӣ’ти, айам̣ пана васалӣ хӣнаджачча̄ сама̄на̄ майа̄ учче т̣ха̄не т̣хапита̄ са̄мибхӯтам̣ мам̣ на татха̄ пийа̄йати, ‘атта̄ва пийатаро’ти мама саммукха̄ вадати, йа̄ва каккхал̣а̄ вата̄йа’’нти анаттамано хутва̄ ‘‘нану те тӣн̣и ратана̄ни пийатара̄нӣ’’ти чодеси. девӣ ‘ратанаттайам̣па̄хам̣ дева аттано саггасукхам̣ моккхасукхан̃ча паттхайантӣ сампийа̄йа̄ми, тасма̄ атта̄ва ме пийатаро’’ти а̄ха. саббо ча̄йам̣ локо аттадаттхамева парам̣ пийа̄йати, путтам̣ паттхентопи ‘‘айам̣ мам̣ джин̣н̣ака̄ле посессатӣ’’ти паттхети, дхӣтарам̣ ‘‘мама кулам̣ вад̣д̣хиссатӣ’’ти, бхарийам̣ ‘‘майхам̣ па̄де паричариссатӣ’’ти, ан̃н̃епи н̃а̄тимиттабандхаве там̣там̣киччавасена, ити аттадаттхамева сампассанто локо парам̣ пийа̄йатӣти. айан̃хи девийа̄ адхиппа̄йо.

атха ра̄джа̄ чинтеси – ‘‘айам̣ маллика̄ кусала̄ пан̣д̣ита̄ нипун̣а̄ ‘атта̄ва ме пийатаро’ти вадати, майхампи атта̄ва пийатаро хутва̄ упат̣т̣ха̄ти, ханда̄хам̣ имаматтхам̣ саттху а̄рочесса̄ми, йатха̄ ча ме саттха̄ бйа̄кариссати, татха̄ нам̣ дха̄ресса̄мӣ’’ти. евам̣ пана чинтетва̄ саттху сантикам̣ упасан̇камитва̄ таматтхам̣ а̄рочеси. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо ра̄джа̄ пасенади косало…пе… пийатаро’’ти.

етаматтхам̣ видитва̄ти етам̣ ‘‘локе саббасатта̄нам̣ атта̄ва аттано пийатаро’’ти ран̃н̃а̄ вуттаматтхам̣ саббасо джа̄нитва̄ тадаттхапаридӣпанам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.

таттха сабба̄ диса̄ анупаригамма четаса̄ти сабба̄ анавасеса̄ дасапи диса̄ парийесанавасена читтена анугантва̄. неваджджхага̄ пийатараматтана̄ квачӣти аттана̄ атисайена пийам̣ ан̃н̃ам̣ кочи пурисо саббусса̄хена парийесанто квачи каттхачи саббадиса̄су нева адхигаччхеййа на пассеййа. евам̣ пийо путху атта̄ паресанти евам̣ кассачи аттана̄ пийатарасса анупалаббханавасена путху висум̣ висум̣ тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ атта̄ва пийо. тасма̄ на хим̣се параматтака̄моти йасма̄ евам̣ саббопи сатто атта̄нам̣ пийа̄йати аттано сукхака̄мо дуккхаппат̣икӯло, тасма̄ аттака̄мо аттано хитасукхам̣ иччханто парам̣ саттам̣ антамасо кунтхакипилликам̣ упа̄да̄йа на хим̣се на ханеййа на па̄н̣илед̣д̣удан̣д̣а̄дӣхипи вихет̣хеййа. парасса хи аттана̄ кате дуккхе там̣ тато сан̇камантам̣ вийа ка̄лантаре аттани сандиссати. айан̃хи камма̄нам̣ дхаммата̄ти.

пат̣хамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.