7. саккуда̄насуттаван̣н̣ана̄
27. саттаме сатта̄хам̣ екапаллан̇кена нисинно хоти ан̃н̃атарам̣ сама̄дхим̣ сама̄паджджитва̄ти еттха кечи та̄ва а̄ху ‘‘арахаттапхаласама̄дхи идха ‘ан̃н̃атаро сама̄дхӣ’ти адхиппето’’ти. тан̃хи со а̄йасма̄ бахулам̣ сама̄паджджати дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄раттхам̣, пахоти ча сатта̄хампи пхаласама̄паттийа̄ вӣтина̄метум̣. татха̄ хи бхагавата̄ –
‘‘ахам̣, бхиккхаве, йа̄ваде а̄кан̇кха̄ми вивиччева ка̄мехи, вивичча акусалехи дхаммехи…пе… вихара̄ми. кассапопи, бхиккхаве, йа̄ваде а̄кан̇кхати вивиччева ка̄мехи…пе… вихаратӣ’’ти (сам̣. ни. 2.152) –
а̄дина̄ нава̄нупуббавиха̄рачхал̣абхин̃н̃а̄дибхеде уттаримануссадхамме аттана̄ самасамат̣т̣ха̄не т̣хапито, на четтха ‘‘йади евам̣ тхеро йамакапа̄т̣иха̄рийампи кареййа̄’’ти ваттаббам̣ са̄вакаса̄дха̄ран̣а̄нам̣йева джха̄на̄дӣнам̣ адхиппетатта̄ти.
пора̄н̣а̄ пана̄ху – ан̃н̃атарам̣ сама̄дхим̣ сама̄паджджитва̄ти ниродхасама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄. катхам̣ пана ниродхасама̄патти сама̄дхӣти вутта̄? сама̄дха̄нат̣т̣хена. ко пана̄йам̣ сама̄дха̄нат̣т̣хо? саммадева а̄дха̄таббата̄. йа̄ хи еса̄ паччанӣкадхаммехи акампанӣйа̄ балаппаттийа̄ саматхабалам̣ випассана̄баланти имехи двӣхи балехи, аниччадуккха̄наттаниббида̄вира̄ганиродхапат̣иниссаггавиват̣т̣а̄нупассана̄ чатта̄ри магган̃а̄н̣а̄ни чатта̄ри ча пхалан̃а̄н̣а̄нӣти имесам̣ сол̣асаннам̣ н̃а̄н̣а̄нам̣ васена сол̣асахи н̃а̄н̣ачарийа̄хи, пат̣хамаджджха̄насама̄дхиа̄дайо ат̣т̣ха сама̄дхӣ екаджджхам̣ катва̄ гахито тесам̣ упача̄расама̄дхи ча̄ти имесам̣ наваннам̣ сама̄дхӣнам̣ васена навахи сама̄дхичарийа̄хи ка̄йасан̇кха̄ро вачӣсан̇кха̄ро читтасан̇кха̄роти имесам̣ тин̣н̣ам̣ сан̇кха̄ра̄нам̣ таттха таттха пат̣иппассаддхийа̄ татха̄ вихаритука̄мена йатха̄вуттесу т̣ха̄несу васӣбха̄ваппаттена арахата̄ ана̄га̄мина̄ ва̄ йатха̄дхиппетам̣ ка̄лам̣ читтачетасикасанта̄насса саммадева аппаватти а̄дха̄табба̄, тасса̄ татха̄ сама̄дха̄таббата̄ идха сама̄дха̄нат̣т̣хо, тена̄йам̣ виха̄ро сама̄дхӣти вутто, на авиккхепат̣т̣хена. етенасса сама̄паттиаттхопи вуттоти ведитаббо. иман̃хи ниродхасама̄паттим̣ сандха̄йа пат̣исамбхида̄магге –
‘‘катхам̣ двӣхи балехи саманна̄гататта̄ тин̣н̣ам̣ сан̇кха̄ра̄нам̣ пат̣иппассаддхийа̄ сол̣асахи н̃а̄н̣ачарийа̄хи навахи сама̄дхичарийа̄хи васӣбха̄вата̄йа сан̃н̃а̄ниродхасама̄паттийа̄ н̃а̄н̣а’’нти (пат̣и. ма. 1.83) –
пуччхитва̄ ‘‘двӣхи балехӣ’’ти две бала̄ни саматхабалам̣ випассана̄баланти виттха̄ро. са̄йам̣ ниродхасама̄паттикатха̄ висуддхимагге (висуддхи. 2.867 а̄дайо) сам̣ван̣н̣ита̄ва. касма̄ пана̄йам̣ тхеро пхаласама̄паттим̣ асама̄паджджитва̄ ниродхам̣ сама̄паджджи? саттесу анукампа̄йа. айан̃хи маха̄тхеро сабба̄пи сама̄паттийо вал̣ан̃джети, сатта̄нуггахена пана йебхуййена ниродхам̣ сама̄паджджати. тан̃хи сама̄паджджитва̄ вут̣т̣хитасса като аппакопи сакка̄ро висесато махаппхало маха̄нисам̣со хотӣти.
вут̣т̣ха̄сӣти арахаттапхалачиттуппаттийа̄ вут̣т̣ха̄си. ниродхам̣ сама̄панно хи араха̄ че арахаттапхаласса, ана̄га̄мӣ че ана̄га̄мипхаласса уппа̄дена вут̣т̣хито на̄ма хоти.
тена кхо пана самайена сакко дева̄наминдо а̄йасмато маха̄кассапасса пин̣д̣апа̄там̣ да̄тука̄мо хотӣти катхам̣ тасса да̄тука̄мата̄ джа̄та̄? йа̄ни ‘‘та̄ни пан̃чаматта̄ни девата̄сата̄нӣ’’ти вутта̄ни, та̄ саккасса деваран̃н̃о парича̄рика̄ какут̣апа̄динийо пуббе ‘‘аййо маха̄кассапо ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа пависати, гаччхатха тхерасса да̄нам̣ детха̄’’ти саккена песита̄ упагантва̄ дибба̄ха̄рам̣ да̄тука̄ма̄ т̣хита̄ тхерена пат̣иккхитта̄ девалокамева гата̄. ида̄ни пуримаппат̣иккхепам̣ чинтетва̄ ‘‘када̄чи ган̣хеййа̄’’ти сама̄паттито вут̣т̣хитасса тхерасса да̄нам̣ да̄тука̄ма̄ саккасса ана̄рочетва̄ сайамева а̄гантва̄ диббабходжана̄ни упанентийо пуриманайенева тхерена пат̣иккхитта̄ девалокам̣ гантва̄ саккена ‘‘кахам̣ гататтха̄’’ти пут̣т̣ха̄ таматтхам̣ а̄рочетва̄ ‘‘динно во тхерасса пин̣д̣апа̄то’’ти саккена вутте ‘‘ган̣хитум̣ на иччхатӣ’’ти. ‘‘ким̣ катхесӣ’’ти? ‘‘‘дуггата̄нам̣ сан̇гахам̣ карисса̄мӣ’ти а̄ха, дева̄’’ти. ‘‘тумхе кена̄ка̄рена гата̄’’ти? ‘‘имина̄ва, дева̄’’ти. сакко ‘‘тумха̄дисийо тхерасса пин̣д̣апа̄там̣ ким̣ дассантӣ’’ти? сайам̣ да̄тука̄мо, джара̄джин̣н̣о кхан̣д̣аданто палитакесо обхаггасарӣро махаллако тантава̄йо хутва̄, суджампи асурадхӣтарам̣ татха̄рӯпимева махалликам̣ катва̄, екам̣ песака̄равӣтхим̣ ма̄петва̄ тантам̣ паса̄ренто аччхи, суджа̄ тасарам̣ пӯрети. тена вуттам̣ – ‘‘тена кхо пана самайена сакко дева̄наминдо…пе… тасарам̣ пӯретӣ’’ти.
таттха тантам̣ вина̄тӣти паса̄ритатантам̣ винанто вийа хоти. тасарам̣ пӯретӣти тасарават̣т̣им̣ вад̣д̣хентӣ вийа. йена саккасса дева̄наминдасса нивесанам̣ тенупасан̇камӣти тхеро нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ‘‘дуггатаджанасан̇гахам̣ карисса̄мӣ’’ти нагара̄бхимукхо гаччханто бахинагаре саккена ма̄питам̣ песака̄равӣтхим̣ пат̣ипаджджитва̄ олокенто аддаса олуггавилуггаджин̣н̣аса̄лам̣ таттха ча те джа̄йампатике йатха̄вуттарӯпе тантава̄йакаммам̣ каронте дисва̄ чинтеси – ‘‘име махаллакака̄лепи каммам̣ каронти. имасмим̣ нагаре имехи дуггататара̄ наттхи ман̃н̃е. имехи диннам̣ са̄каматтампи гахетва̄ имесам̣ сан̇гахам̣ карисса̄мӣ’’ти. со тесам̣ геха̄бхимукхо агама̄си. сакко там̣ а̄гаччхантам̣ дисва̄ суджам̣ а̄ха – ‘‘бхадде, майхам̣ аййо ито а̄гаччхати, там̣ твам̣ апассантӣ вийа тун̣хӣ хутва̄ нисӣда. кхан̣енева ван̃четва̄ пин̣д̣апа̄там̣ дасса̄ма̄’’ти тхеро гантва̄ гехадва̄ре ат̣т̣ха̄си. тепи апассанта̄ вийа аттано каммамева каронта̄ тхокам̣ а̄гамайим̣су. атха сакко ‘‘гехадва̄ре т̣хито еко тхеро вийа кха̄йати, упадха̄рехи та̄ва̄’’ти а̄ха. ‘‘тумхе гантва̄ упадха̄ретха, са̄мӣ’’ти. со геха̄ никкхамитва̄ тхерам̣ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ убхохи хаттхехи джан̣н̣ука̄ни олумбитва̄ ниттхунанто ут̣т̣ха̄йа ‘‘катараттхеро ну кхо аййо’’ти тхокам̣ осаккитва̄ ‘‘аккхӣни ме дхӯма̄йантӣ’’ти ватва̄ нала̄т̣е хаттхам̣ т̣хапетва̄ уддхам̣ уллокетва̄ ‘‘ахо дуккхам̣ аййо но маха̄кассапаттхерова чирассам̣ ме кут̣идва̄рам̣ а̄гато. аттхи ну кхо кин̃чи гехе’’ти а̄ха. суджа̄ тхокам̣ а̄кула̄ вийа хутва̄ ‘‘аттхи, са̄мӣ’’ти пат̣ивачанам̣ ада̄си. сакко, ‘‘бханте, лӯкхам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ти ачинтетва̄ сан̇гахам̣ но каротха̄’’ти паттам̣ ган̣хи. тхеро паттам̣ денто ‘‘имесам̣ ева дуггата̄нам̣ джара̄джин̣н̣а̄нам̣ майа̄ сан̇гахо ка̄таббо’’ти чинтеси. со анто пависитва̄ гхат̣иоданам̣ на̄ма гхат̣ито уддхаритва̄, паттам̣ пӯретва̄, тхерасса хаттхе т̣хапеси. тена вуттам̣ – ‘‘аддаса̄ кхо сакко дева̄наминдо…пе… ада̄сӣ’’ти.
таттха гхат̣ийа̄ти бхаттагхат̣ито. ‘‘гхат̣иодана’’нтипи па̄т̣хо, тасса гхат̣иоданам̣ на̄ма дева̄нам̣ кочи а̄ха̄рависесоти аттхам̣ ваданти. уддхаритва̄ти куточи бха̄джанато уддхаритва̄. анекасӯпо со ева а̄ха̄ро патте паккхипитва̄ тхерасса хаттхе т̣хапанака̄ле капан̣а̄нам̣ упакаппанакалӯкха̄ха̄ро вийа пан̃н̃а̄йиттха, хаттхе т̣хапитаматте пана аттано диббасабха̄венева ат̣т̣ха̄си. анекасӯпоти муггама̄са̄дисӯпехи чева кхаджджавикатӣхи ча анекавидхасӯпо. анекабйан̃джаноти на̄на̄видхауттарибхан̇го. анекарасабйан̃джаноти анекехи сӯпехи чева бйан̃джанехи ча мадхура̄димӯлараса̄нан̃чева самбхиннараса̄нан̃ча абхибйан̃джако, на̄наггарасасӯпабйан̃джаноти аттхо.
со кира пин̣д̣апа̄то тхерасса хаттхе т̣хапитака̄ле ра̄джагаханагарам̣ аттано диббагандхена аджджхоттхари, тато тхеро чинтеси – ‘‘айам̣ пурисо аппесаккхо, пин̣д̣апа̄то ативийа пан̣ӣто саккасса бходжанасадисо. ко ну кхо есо’’ти? атха нам̣ ‘‘сакко’’ти н̃атва̄ а̄ха – ‘‘бха̄рийам̣ те, косийа, каммам̣ катам̣ дуггата̄нам̣ сампаттим̣ вилумпантена, аджджа майхам̣ да̄нам̣ датва̄ кочидева дуггато сена̄патит̣т̣ха̄нам̣ ва̄ сет̣т̣хит̣т̣ха̄нам̣ ва̄ лабхеййа̄’’ти. ‘‘ко майа̄ дуггататаро аттхи, бханте’’ти? ‘‘катхам̣ твам̣ дуггато девараджджасирим̣ анубхаванто’’ти? ‘‘бханте, евам̣ на̄метам̣, майа̄ пана ануппанне буддхе калйа̄н̣акаммам̣ катам̣, буддхуппа̄де пана ваттама̄не пун̃н̃акаммам̣ катва̄ чӯл̣аратхадевапутто маха̄ратхадевапутто анекаван̣н̣адевапуттоти име тайо девапутта̄ мама̄саннат̣т̣ха̄не ниббатта̄ маха̄теджавантатара̄. ахам̣ тесу девапуттесу ‘наккхаттам̣ кӣл̣исса̄ма̄’ти парича̄рика̄йо гахетва̄ антаравӣтхим̣ отин̣н̣есу пала̄йитва̄ гехам̣ пависа̄ми. тесан̃хи сарӣрато теджо мама сарӣрам̣ оттхарати, мама сарӣрато теджо тесам̣ сарӣрам̣ на оттхарати. ко майа̄ дуггататаро, бханте’’ти? ‘‘евам̣ сантепи ито пат̣т̣ха̄йа майхам̣ ма̄ евам̣ ван̃четва̄ да̄намада̄сӣ’’ти. ‘‘ван̃четва̄ тумха̄кам̣ да̄не динне майхам̣ кусалам̣ аттхи наттхӣ’’ти? ‘‘аттхи, а̄вусо’’ти. ‘‘евам̣ санте кусалакаран̣ам̣ на̄ма майхам̣ бха̄ро, бханте’’ти ватва̄ тхерам̣ вандитва̄ суджам̣ а̄да̄йа тхерам̣ падаккхин̣ам̣ катва̄, веха̄сам̣ аббхуггантва̄ ‘‘ахо да̄нам̣ парамада̄нам̣, кассапе суппатит̣т̣хита’’нти тиккхаттум̣ уда̄нам̣ уда̄неси. тена вуттам̣ ‘‘атха кхо а̄йасмато маха̄кассапасса етадахосӣ’’тиа̄ди.
таттха косийа̄ти саккам̣ дева̄наминдам̣ готтена а̄лапати. пун̃н̃ена аттхоти пун̃н̃ена пайоджанам̣. аттхӣти вачанасесо. веха̄сам̣ аббхуггантва̄ти патхавито веха̄сам̣ абхиуггантва̄. а̄ка̄се анталиккхети а̄ка̄самева парийа̄йасаддена анталиккхети ваданти. атха ва̄ анталиккхасан̇кха̄те а̄ка̄се на касин̣уггха̄т̣има̄диа̄ка̄сети висесенто вадати. ахо да̄нанти еттха ахоти аччхарийаттхе нипа̄то. сакко хи дева̄наминдо, ‘‘йасма̄ ниродха̄ вут̣т̣хитасса аййасса маха̄кассапаттхерасса саккаччам̣ сахаттхена читтӣкатва̄ анапавиддхам̣ ка̄лена паресам̣ анупахачча, самма̄дит̣т̣хим̣ пураккхатва̄ идамӣдисам̣ майа̄ диббабходжанада̄нам̣ диннам̣, тасма̄ кхеттасампатти деййадхаммасампатти читтасампаттӣти, тивидха̄йапи сампаттийа̄ саманна̄гататта̄ саббан̇гасампаннам̣ вата майа̄ да̄нам̣ паваттита’’нти аччхарийаббхутачиттаджа̄то тада̄ аттано хадайаббхантарагатам̣ пӣтисоманассам̣ самуггиранто ‘‘ахо да̄на’’нти ватва̄ тасса да̄насса вуттанайена уттамада̄набха̄вам̣ кхеттан̇гатабха̄ван̃ча пака̄сенто ‘‘парамада̄нам̣ кассапе суппатит̣т̣хита’’нти уда̄нам̣ уда̄неси.
евам̣ пана саккасса уда̄нентасса бхагава̄ виха̄ре т̣хитойева диббасотена саддам̣ сутва̄ ‘‘пассатха, бхиккхаве, саккам̣ дева̄наминдам̣ уда̄нам̣ уда̄нетва̄ а̄ка̄сена гаччханта’’нти бхиккхӯнам̣ ватва̄ техи ‘‘ким̣ пана, бханте, тена ката’’нти пут̣т̣хо ‘‘мама путтасса кассапасса ван̃четва̄ да̄нам̣ ада̄си, тена ча аттамано уда̄несӣ’’ти а̄ха. тена вуттам̣ ‘‘ассоси кхо бхагава̄ дибба̄йа сотадха̄туйа̄’’тиа̄ди.
таттха дибба̄йа сотадха̄туйа̄ти диббасадисатта̄ дибба̄. девата̄нан̃хи сучаритакамманиббатта̄ питтасемхарухира̄дӣхи апалибуддха̄ упаккилесавинимуттата̄йа дӯрепи а̄рамман̣ам̣ гахетум̣ саматтха̄ диббапаса̄дасотадха̄ту хоти. айан̃ча̄пи бхагавато вӣрийабха̄вана̄баланиббатта̄ н̃а̄н̣амайа̄ сотадха̄ту та̄диса̄ ева̄ти диббасадисатта̄ дибба̄. апи ча диббавиха̄равасена пат̣иладдхатта̄ аттана̄ ча диббавиха̄расаннисситатта̄пи дибба̄. саванат̣т̣хена ча сабха̄вадха̄ран̣ат̣т̣хена ча сотадха̄ту, сотадха̄туйа̄пи киччакаран̣ена сотадха̄ту вийа̄ти сотадха̄ту, та̄йа дибба̄йа сотадха̄туйа̄. висуддха̄йа̄ти парисуддха̄йа нирупаккилеса̄йа. атиккантама̄нусика̄йа̄ти мануссӯпача̄рам̣ атиккамитва̄ саддассаванена ма̄нусикамам̣сасотадха̄тум̣ атиккамитва̄ т̣хита̄йа.
етаматтхам̣ видитва̄ти ‘‘самма̄пат̣ипаттийа̄ гун̣ависесе патит̣т̣хитам̣ пуриса̄тисайам̣ дева̄пи манусса̄пи а̄дараджа̄та̄ ативийа пихайантӣ’’ти имаматтхам̣ видитва̄ тадаттхадӣпанам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.
татра пин̣д̣апа̄тикан̇гасан̇кха̄там̣ дхутан̇гам̣ сама̄да̄йа тасса парипӯран̣ена пин̣д̣апа̄тикасса. нану ча̄йам̣ га̄тха̄ а̄йасмантам̣ маха̄кассапам̣ нимиттам̣ катва̄ бха̄сита̄, тхеро ча саббесам̣ дхутава̄да̄нам̣ агго терасадхутан̇гадхаро, со касма̄ екенева дхутан̇гена киттитоти? ат̣т̣хуппаттивасена̄йам̣ ниддесо. атха ва̄ десана̄маттаметам̣, имина̄ десана̄сӣсена саббеписса дхутан̇га̄ вутта̄ти ведитабба̄. атха ва̄ ‘‘йатха̄пи бхамаро пуппха’’нти (дха. па. 49) га̄тха̄йа вуттанайена парамаппиччхата̄йа кула̄нуддайата̄йа часса саббам̣ пин̣д̣апа̄тикаваттам̣ аккхан̣д̣етва̄ таттха са̄тисайам̣ пат̣ипаттийа̄ пака̄санаттхам̣ ‘‘пин̣д̣апа̄тикасса̄’’ти вуттам̣. пин̣д̣апа̄тикасса̄ти ча пихайантӣти падам̣ апеккхитва̄ сампада̄навачанам̣, там̣ упайогаттхе дат̣т̣хаббам̣. аттабхарасса̄ти ‘‘аппа̄ни ча та̄ни сулабха̄ни анаваджджа̄нӣ’’ти (а. ни. 4.27; итиву. 101) евам̣ вуттехи аппа̄наваджджасулабхарӯпехи чатӯхи паччайехи атта̄намева бхарантасса. анан̃н̃апосиноти а̄мисасан̇ган̣ханена ан̃н̃е сисса̄дике посетум̣ ануссукката̄йа анан̃н̃апосино. пададвайенасса ка̄йапариха̄рикена чӣварена куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена вичаран̣ато саллахукавуттитам̣ субхаратам̣ параман̃ча сантут̣т̣хим̣ дассети. атха ва̄ аттабхарасса̄ти екавачаниччха̄йа аттабха̄васан̇кха̄там̣ екам̣йева имам̣ атта̄нам̣ бхарати, на ито парам̣ ан̃н̃анти аттабхаро, тато ева аттана̄ ан̃н̃асса посетаббасса абха̄вато анан̃н̃апосӣ, тасса аттабхарасса анан̃н̃апосино. пададвайенапи кхӣн̣а̄савабха̄вена а̄йатим̣ ана̄да̄натам̣ дассети.
дева̄ пихайанти…пе… сатӣматоти там̣ аггапхала̄дхигамена саббакилесадаратхапарил̣а̄ха̄нам̣ вӯпасамена пат̣иппассаддхийа̄ упасантам̣, сативепуллаппаттийа̄ ниччака̄лам̣ сатока̄рита̄йа сатимантам̣, тато ева ит̣т̣ха̄нит̣т̣ха̄дӣсу та̄дилаккхан̣аппаттам̣ кхӣн̣а̄савам̣ сакка̄дайо дева̄ пихайанти паттхенти, тасса сӣла̄дигун̣ависесесу бахума̄нам̣ уппа̄дента̄ а̄дарам̣ джаненти, пагева манусса̄ти.
саттамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.