2. нандасуттаван̣н̣ана̄

22. дутийе нандоти тасса на̄мам̣. со хи чаккаваттилаккхан̣ӯпетатта̄ ма̄та̄питаро сапариджанам̣ сакалан̃ча н̃а̄типариват̣т̣ам̣ нандайанто джа̄тоти ‘‘нандо’’ти на̄мам̣ лабхи. бхагавато бха̄та̄ти бхагавато екапитупуттата̄йа бха̄та̄. на хи бхагавато саходара̄ уппаджджанти, тена вуттам̣ ‘‘ма̄туччха̄путто’’ти, чӯл̣ама̄тупуттоти аттхо. маха̄паджа̄патиготамийа̄ хи со путто. анабхиратоти на абхирато. брахмачарийанти брахмам̣ сет̣т̣хам̣ уттамам̣ чарийам̣ ека̄санам̣ екасеййам̣ метхунавиратим̣. сандха̄ретунти пат̣хамачиттато йа̄вачаримакачиттам̣ самма̄ парипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ дха̄ретум̣ паваттетум̣. дутийена четтха брахмачарийападена маггабрахмачарийасса̄пи сан̇гахо ведитаббо. сиккхам̣ паччаккха̄йа̄ти упасампадака̄ле бхиккхубха̄вена саддхим̣ сама̄диннам̣ ниббаттетаббабха̄вена анут̣т̣хитам̣ тивидхампи сиккхам̣ пат̣иккхипитва̄, виссаджджетва̄ти аттхо. хӣна̄йа̄ти гихибха̄ва̄йа. а̄ваттисса̄мӣти ниваттисса̄ми.

касма̄ пана̄йам̣ евама̄рочесӣти? еттха̄йам̣ анупуббикатха̄ – бхагава̄ паваттаварадхаммачакко ра̄джагахам̣ гантва̄ вел̣уване вихаранто ‘‘путтам̣ ме а̄нетва̄ дассетха̄’’ти суддходанамаха̄ра̄джена песитесу сахассасахассапарива̄ресу дасасу дӯтесу саха парива̄рена арахаттам̣ паттесу саббапаччха̄ гантва̄ арахаттаппаттена ка̄л̣уда̄йиттхерена гаманака̄лам̣ н̃атва̄ маггаван̣н̣анам̣ ван̣н̣етва̄ джа̄тибхӯмигамана̄йа йа̄чито вӣсатисахассакхӣн̣а̄савапаривутто капилаваттхунагарам̣ гантва̄ н̃а̄тисама̄гаме поккхаравассам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ вессантараджа̄такам̣ (джа̄. 2.22.1655 а̄дайо) катхетва̄ пунадивасе пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо ‘‘уттит̣т̣хе наппамаджджеййа̄’’ти (дха. па. 168) га̄тха̄йа питарам̣ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄петва̄ нивесанам̣ гантва̄ ‘‘дхамман̃чаре’’ти (дха. па. 169) га̄тха̄йа маха̄паджа̄патим̣ сота̄паттипхале, ра̄джа̄нам̣ сакада̄га̄мипхале патит̣т̣ха̄песи.

бхаттакичча̄васа̄не пана ра̄хулама̄тугун̣акатхам̣ нисса̄йа чандакиннарӣджа̄такам̣ (джа̄. 1.14.18 а̄дайо) катхетва̄ татийадивасе нандакума̄расса абхисекагехаппавесанавива̄хаман̇галесу ваттама̄несу пин̣д̣а̄йа пависитва̄ нандакума̄расса хаттхе паттам̣ датва̄ ман̇галам̣ ватва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккаманто кума̄расса хаттхато паттам̣ на ган̣хи. сопи татха̄гате га̄равена ‘‘паттам̣ те, бханте, ган̣хатха̄’’ти ваттум̣ на̄саккхи. евам̣ пана чинтеси, ‘‘сопа̄насӣсе паттам̣ ган̣хиссатӣ’’ти, саттха̄ тасмим̣ т̣ха̄не на ган̣хи. итаро ‘‘сопа̄намӯле ган̣хиссатӣ’’ти чинтеси, саттха̄ таттхапи на ган̣хи. итаро ‘‘ра̄джан̇ган̣е ган̣хиссатӣ’’ти чинтеси, саттха̄ таттхапи на ган̣хи. кума̄ро ниваттитука̄мо аниччха̄йа гаччханто га̄равена ‘‘паттам̣ ган̣хатха̄’’ти ваттум̣ на саккоти, ‘‘идха ган̣хиссати, еттха ган̣хиссатӣ’’ти чинтенто гаччхати.

тасмим̣ кхан̣е джанападакалйа̄н̣ийа̄ а̄чиккхим̣су, ‘‘аййе бхагава̄, нандара̄джа̄нам̣ гахетва̄ гаччхати, тумхехи вина̄ кариссатӣ’’ти. са̄ удакабиндӯхи паггхарантехи ад̣д̣хулликхитехи кесехи вегена па̄са̄дам̣ а̄руйха сӣхапан̃джарадва̄ре т̣хатва̄ ‘‘туват̣ам̣ кхо, аййапутта, а̄гаччхеййа̄сӣ’’ти а̄ха. там̣ тасса̄ вачанам̣ тасса хадайе тирийам̣ патитва̄ вийа т̣хитам̣. саттха̄писса хаттхато паттам̣ аггахетва̄ва там̣ виха̄рам̣ нетва̄ ‘‘паббаджиссаси нанда̄’’ти а̄ха. со буддхага̄равена ‘‘на паббаджисса̄мӣ’’ти аватва̄, ‘‘а̄ма, паббаджисса̄мӣ’’ти а̄ха. саттха̄ тена хи нандам̣ пабба̄джетха̄ти капилаваттхупурам̣ гантва̄ татийадивасе там̣ пабба̄джеси. саттаме дивасе ма̄тара̄ алан̇каритва̄ песитам̣ ‘‘да̄йаджджам̣ ме, саман̣а, дехӣ’’ти ватва̄ аттана̄ саддхим̣ а̄ра̄ма̄гатам̣ ра̄хулакума̄рам̣ пабба̄джеси. пунекадивасам̣ маха̄дхаммапа̄ладжа̄такам̣ (джа̄. 1.10.92 а̄дайо) катхетва̄ ра̄джа̄нам̣ ана̄га̄мипхале патит̣т̣ха̄песи.

ити бхагава̄ маха̄паджа̄патим̣ сота̄паттипхале, питарам̣ тӣсу пхалесу патит̣т̣ха̄петва̄ бхиккхусан̇гхапаривуто пунадева ра̄джагахам̣ гантва̄ тато ана̄тхапин̣д̣икена са̄ваттхим̣ а̄гаманаттха̄йа гахитапат̣ин̃н̃о нит̣т̣хите джетаванамаха̄виха̄ре таттха гантва̄ ва̄сам̣ каппеси. евам̣ саттхари джетаване вихаранте а̄йасма̄ нандо аттано аниччха̄йа паббаджито ка̄месу ана̄дӣнавадасса̄вӣ джанападакалйа̄н̣ийа̄ вуттавачанамануссаранто уккан̣т̣хито хутва̄ бхиккхӯнам̣ аттано анабхиратим̣ а̄рочеси. тена вуттам̣ ‘‘тена кхо пана самайена а̄йасма̄ нандо…пе… хӣна̄йа̄ваттисса̄мӣ’’ти.

касма̄ пана нам̣ бхагава̄ евам̣ пабба̄джесӣти? ‘‘пуретарамева а̄дӣнавам̣ дассетва̄ ка̄мехи нам̣ вивечетум̣ на сакка̄, пабба̄джетва̄ пана упа̄йена тато вивечетва̄ упаривисесам̣ ниббаттесса̄мӣ’’ти венеййадаманакусало саттха̄ евам̣ нам̣ пат̣хамам̣ пабба̄джеси.

са̄кийа̄нӣти сакйара̄джадхӣта̄. джанападакалйа̄н̣ӣти джанападамхи калйа̄н̣ӣ рӯпена уттама̄ чхасарӣрадосарахита̄, пан̃чакалйа̄н̣асаманна̄гата̄. са̄ хи йасма̄ на̄тидӣгха̄ на̄тирасса̄ на̄тикиса̄ на̄титхӯла̄ на̄тика̄л̣ика̄ наччода̄та̄ атикканта̄ ма̄нусакаван̣н̣ам̣ аппатта̄ диббаван̣н̣ам̣, тасма̄ чхасарӣрадосарахита̄. чхавикалйа̄н̣ам̣ мам̣сакалйа̄н̣ам̣ накхакалйа̄н̣ам̣ ат̣т̣хикалйа̄н̣ам̣ вайакалйа̄н̣анти имехи пан̃чахи калйа̄н̣ехи саманна̄гата̄.

таттха аттано сарӣробха̄сена дасадва̄дасахаттхе т̣ха̄не а̄локам̣ кароти, пийан̇гусама̄ ва̄ суван̣н̣асама̄ ва̄ хоти, айамасса̄ чхавикалйа̄н̣ата̄. чатта̄ро панасса̄ хаттхапа̄да̄ мукхапарийоса̄нан̃ча ла̄кха̄расапарикаммакатам̣ вийа раттапава̄л̣араттакамбалена садисам̣ хоти, айамасса̄ мам̣сакалйа̄н̣ата̄. вӣсати накхапатта̄ни мам̣сато амуттат̣т̣ха̄не ла̄кха̄расапарикита̄ни вийа муттат̣т̣ха̄не кхӣрадха̄ра̄садиса̄ни хонти, айамасса̄ накхакалйа̄н̣ата̄. дваттим̣саданта̄ супхусита̄ парисуддхапава̄л̣апантисадиса̄ ваджирапантӣ вийа кха̄йанти, айамасса̄ ат̣т̣хикалйа̄н̣ата̄. вӣсативассасатика̄пи сама̄на̄ сол̣асавассуддесика̄ вийа хоти ниппалита̄, айамасса̄ вайакалйа̄н̣ата̄. сундарӣ ча хоти еварӯпагун̣асаманна̄гата̄, тена вуттам̣ ‘‘джанападакалйа̄н̣ӣ’’ти.

гхара̄ никкхамантасса̄ти ана̄даре са̄мивачанам̣, гхарато никкхаматоти аттхо. ‘‘гхара̄ никкхаманта’’нтипи пат̣ханти. упад̣д̣хулликхитехи кесехӣти иттхамбхӯталаккхан̣е каран̣авачанам̣, виппакатулликхитехи кесехи упалаккхита̄ти аттхо. ‘‘ад̣д̣хулликхитехӣ’’типи пат̣ханти. улликхананти ча пхан̣ака̄дӣхи кесасан̣т̣ха̄панам̣, ‘‘ад̣д̣хака̄равидха̄на’’нтипи ваданти. апалокетва̄ти синехарасавиппха̄расам̣сӯчакена ад̣д̣хаккхина̄ а̄бандхантӣ вийа олокетва̄. мам̣, бхантети пуббепи ‘‘ма’’нти ватва̄ уккан̣т̣ха̄кулачиттата̄йа пуна ‘‘мам̣ етадавоча̄’’ти а̄ха. туват̣анти сӣгхам̣. тамануссарама̄ноти там̣ тасса̄ вачанам̣, там̣ ва̄ тасса̄ а̄ка̄расахитам̣ вачанам̣ ануссаранто.

бхагава̄ тасса вачанам̣ сутва̄ ‘‘упа̄йенасса ра̄гам̣ вӯпасамесса̄мӣ’’ти иддхибалена нам̣ та̄ватим̣сабхаванам̣ ненто антара̄магге екасмим̣ джха̄макхетте джха̄макха̄н̣уматтхаке нисиннам̣ чхиннакан̣н̣ана̄са̄нан̇гут̣т̣хам̣ екам̣ палут̣т̣хамаккат̣им̣ дассетва̄ та̄ватим̣сабхаванам̣ неси. па̄л̣ийам̣ пана екаккхан̣енева саттха̄ра̄ та̄ватим̣сабхаванам̣ гатам̣ вийа вуттам̣, там̣ гаманам̣ аватва̄ та̄ватим̣сабхаванам̣ сандха̄йа вуттам̣. гаччхантойева хи бхагава̄ а̄йасмато нандасса антара̄магге там̣ палут̣т̣хамаккат̣им̣ дассети. йади евам̣ катхам̣ самин̃джана̄динидассанам̣? там̣ антарадха̄нанидассананти гахетаббам̣. евам̣ саттха̄ там̣ та̄ватим̣сабхаванам̣ нетва̄ саккасса деваран̃н̃о упат̣т̣ха̄нам̣ а̄гата̄ни какут̣апа̄да̄ни пан̃ча аччхара̄сата̄ни атта̄нам̣ вандитва̄ т̣хита̄ни дассетва̄ джанападакалйа̄н̣ийа̄ та̄сам̣ пан̃чаннам̣ аччхара̄сата̄нам̣ рӯпасампаттим̣ пат̣ичча висесам̣ пуччхи. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ нандам̣ ба̄ха̄йам̣ гахетва̄…пе… какут̣апа̄да̄нӣ’’ти.

таттха ба̄ха̄йам̣ гахетва̄ти ба̄хумхи гахетва̄ вийа. бхагава̄ хи тада̄ та̄дисам̣ иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ абхисан̇кха̄реси, йатха̄ а̄йасма̄ нандо бхудже гахетва̄ бхагавата̄ нӣйама̄но вийа ахоси. таттха ча бхагавата̄ саче тасса а̄йасмато та̄ватим̣садевалокасса дассанам̣ павесанамева ва̄ иччхитам̣ сийа̄, йатха̄нисиннассева тасса там̣ девалокам̣ дассеййа локавиваран̣иддхика̄ле вийа, тамева ва̄ иддхийа̄ таттха песеййа. йасма̄ панасса диббаттабха̄вато мануссаттабха̄васса йо нихӣнаджигуччханӣйабха̄во, тасса сукхаггахан̣аттхам̣ антара̄магге там̣ маккат̣им̣ дассетука̄мо, девалокасиривибхавасампаттийо ча ога̄хетва̄ дассетука̄мо ахоси, тасма̄ там̣ гахетва̄ таттха неси. еван̃хисса тадаттхам̣ брахмачарийава̄се висесато абхирати бхависсатӣти.

какут̣апа̄да̄нӣти раттаван̣н̣ата̄йа па̄ра̄ватасадисапа̄да̄ни. та̄ кира сабба̄пи кассапасса бхагавато са̄вака̄нам̣ па̄дамаккханателада̄нена та̄диса̄ сукума̄рапа̄да̄ ахесум̣. пассаси ноти пассаси ну. абхирӯпатара̄ти висит̣т̣харӯпатара̄. дассанӣйатара̄ти дивасампи пассанта̄нам̣ атиттикаран̣ат̣т̣хена пасситаббатара̄. па̄са̄дикатара̄ти сабба̄вайавасобха̄йа самантато паса̄да̄вахатара̄.

касма̄ пана бхагава̄ авассутачиттам̣ а̄йасмантам̣ нандам̣ аччхара̄йо олока̄песи? сукхеневасса килесе нӣхаритум̣. йатха̄ хи кусало веджджо уссаннадосам̣ пуггалам̣ тикиччханто синехапа̄на̄дина̄ пат̣хамам̣ досе уккиледетва̄ паччха̄ ваманавиречанехи саммадева нӣхара̄пети, евам̣ винеййадаманакусало бхагава̄ уссаннара̄гам̣ а̄йасмантам̣ нандам̣ деваччхара̄йо дассетва̄ уккиледеси арийамаггабхесаджджена анавасесато нӣхаритука̄моти ведитаббам̣.

палут̣т̣хамаккат̣ӣти джха̄ман̇гапаччан̇гамаккат̣ӣ. евамева кхоти йатха̄ са̄, бханте, тумхехи майхам̣ дассита̄ чхиннакан̣н̣ана̄са̄ палут̣т̣хамаккат̣ӣ джанападакалйа̄н̣им̣ упа̄да̄йа, евамева джанападакалйа̄н̣ӣ има̄ни пан̃ча аччхара̄сата̄ни упа̄да̄йа̄ти аттхо. пан̃чаннам̣ аччхара̄сата̄нанти упайоге са̄мивачанам̣, пан̃ча аччхара̄сата̄нӣти аттхо. авайавасамбандхе ва̄ етам̣ са̄мивачанам̣, тена пан̃чаннам̣ аччхара̄сата̄нам̣ рӯпасампаттим̣ упанидха̄йа̄ти адхиппа̄йо. упанидха̄йа̄ти ча самӣпе т̣хапетва̄, упа̄да̄йа̄ти аттхо. сан̇кхйанти иттхӣти ган̣анам̣. калабха̄ганти кала̄йапи бха̄гам̣, екам̣ сол̣асакот̣т̣ха̄се катва̄ тато екакот̣т̣ха̄сам̣ гахетва̄ сол̣асадха̄ ган̣ите таттха йо екеко кот̣т̣ха̄со, со калабха̄готи адхиппето, тампи калабха̄гам̣ на упетӣти вадати. упанидхинти ‘‘има̄йа айам̣ садисӣ’’ти упама̄бха̄вена гахетва̄ самӣпе т̣хапанампи.

йаттха̄йам̣ анабхирато, там̣ брахмачарийам̣ пуббе вуттам̣ па̄кат̣ан̃ча̄ти там̣ ана̄маситва̄ таттха абхиратийам̣ а̄дараджананаттхам̣ абхирама, нанда, абхирама, нанда̄’’ти а̄мед̣итавасена вуттам̣. ахам̣ те па̄т̣ибхоготи касма̄ бхагава̄ тасса брахмачарийава̄сам̣ иччханто абрахмачарийава̄сасса па̄т̣ибхогам̣ упаган̃чхи? йаттхасса а̄рамман̣е ра̄го дал̣хам̣ нипати, там̣ а̄гантука̄рамман̣е сан̇ка̄метва̄ сукхена сакка̄ джаха̄петунти па̄т̣ибхогам̣ упаган̃чхи. анупуббикатха̄йам̣ саггакатха̄ имасса аттхасса нидассанам̣.

ассосунти катхамассосум̣? бхагава̄ хи тада̄ а̄йасманте нанде ваттам̣ дассетва̄ аттано дива̄т̣т̣ха̄нам̣ гате упат̣т̣ха̄нам̣ а̄гата̄нам̣ бхиккхӯнам̣ там̣ паваттим̣ катхетва̄ йатха̄ на̄ма кусало пурисо аниккхантам̣ а̄н̣им̣ ан̃н̃а̄йа а̄н̣ийа̄ нӣхаритва̄ пуна там̣ хаттха̄дӣхи сан̃ча̄летва̄ апанети, евамева а̄чин̣н̣ависайе тасса ра̄гам̣ а̄гантукависайена нӣхаритва̄ пуна тадапи брахмачарийамаггахетум̣ катва̄ апанетука̄мо ‘‘етха тумхе, бхиккхаве, нандам̣ бхиккхум̣ бхатакава̄дена ча упаккитакава̄дена ча самуда̄чаратха̄’’ти а̄н̣а̄песи, евам̣ бхиккхӯ ассосум̣. кечи пана ‘‘бхагава̄ татха̄рӯпам̣ иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ абхисан̇кха̄реси, йатха̄ те бхиккхӯ таматтхам̣ джа̄ним̣сӯ’’ти ваданти.

бхатакава̄дена̄ти бхатакоти ва̄дена. йо хи бхатийа̄ каммам̣ кароти, со бхатакоти вуччати, айампи а̄йасма̄ аччхара̄самбхоганимиттам̣ брахмачарийам̣ чаранто бхатако вийа хотӣти вуттам̣ ‘‘бхатакава̄дена̄’’ти. упаккитакава̄дена̄ти йо каха̄пан̣а̄дӣхи кин̃чи кин̣а̄ти, со упаккитакоти вуччати, айампи а̄йасма̄ аччхара̄нам̣ хету аттано брахмачарийам̣ кин̣а̄ти, тасма̄ ‘‘упаккитако’’ти евам̣ вачанена. атха ва̄ бхагавато а̄н̣а̄йа аччхара̄самбхогасан̇кха̄та̄йа бхатийа̄ брахмачарийава̄сасан̇кха̄там̣ джӣвитам̣ паваттенто та̄йа бхатийа̄ йа̄пане бхагавата̄ бхарийама̄но вийа хотӣти ‘‘бхатако’’ти вутто, татха̄ аччхара̄самбхогасан̇кха̄там̣ виккайам̣ а̄да̄таббам̣ катва̄ бхагавато а̄н̣аттийам̣ тит̣т̣ханто тена виккайена бхагавата̄ упаккито вийа хотӣти вуттам̣ ‘‘упаккитако’’ти.

ат̣т̣ӣйама̄ноти пӣл̣ийама̄но дуккха̄пийама̄но. хара̄йама̄ноти ладжджама̄но. джигуччхама̄ноти па̄т̣икулйато даханто. екоти асаха̄йо. вӯпакат̣т̣хоти ваттхука̄мехи килесака̄мехи ча ка̄йена чева читтена ча вӯпакат̣т̣хо. аппаматтоти каммат̣т̣ха̄не сатим̣ авиджаханто. а̄та̄пӣти ка̄йикачетасикавӣрийа̄та̄пена а̄та̄пава̄, а̄та̄пети килесети а̄та̄по, вӣрийам̣. пахитаттоти ка̄йе ча джӣвите ча анапеккхата̄йа песитатто виссат̣т̣хааттабха̄во, нибба̄не ва̄ песитачитто. на чирассева̄ти каммат̣т̣ха̄на̄рамбхато на чиренева. йассаттха̄йа̄ти йасса аттха̄йа. кулапутта̄ти дувидха̄ кулапутта̄ джа̄тикулапутта̄ ча а̄ча̄ракулапутта̄ ча, айам̣ пана убхайатха̄пи кулапутто. саммадева̄ти хетуна̄ ча ка̄ран̣ена ча. ага̄расма̄ти гхарато. анага̄рийанти паббаджджам̣. касиван̣иджджа̄дикамман̃хи ага̄расса хитанти ага̄рийам̣ на̄ма, там̣ еттха наттхӣти паббаджджа̄ анага̄рийа̄ти вуччати. паббаджантӣти упагаччханти. тадануттаранти там̣ ануттарам̣. брахмачарийапарийоса̄нанти маггабрахмачарийасса парийоса̄набхӯтам̣ арахаттапхалам̣. тасса хи аттха̄йа кулапутта̄ идха паббаджанти. дит̣т̣хева дхаммети тасмим̣йева аттабха̄ве. сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ти аттана̄йева пан̃н̃а̄йа паччаккхам̣ катва̄, апараппаччайена н̃атва̄ти аттхо. упасампаджджа виха̄сӣти па̄пун̣итва̄ сампа̄детва̄ ва̄ виха̄си. евам̣ вихарантова кхӣн̣а̄ джа̄ти…пе… аббхан̃н̃а̄сӣти. имина̄ асса паччавеккхан̣абхӯми дассита̄.

таттха кхӣн̣а̄ джа̄тӣти на та̄васса атӣта̄ джа̄ти кхӣн̣а̄ пуббева кхӣн̣атта̄, на ана̄гата̄ ана̄гататта̄ ева, на паччуппанна̄ виджджама̄натта̄. маггасса пана абха̄витатта̄ йа̄ екачатупан̃чавока̄рабхавесу екачатупан̃чаккхандхаппабхеда̄ джа̄ти уппаджджеййа, са̄ маггасса бха̄витатта̄ ануппа̄дадхамматам̣ а̄паджджанена кхӣн̣а̄. там̣ со маггабха̄вана̄йа пахӣнакилесе паччавеккхитва̄ килеса̄бха̄вена виджджама̄нампи каммам̣ а̄йатим̣ аппат̣исандхикам̣ хотӣти джа̄нанена аббхан̃н̃а̄си. вуситанти вуттхам̣ паривуттхам̣ катам̣ чаритам̣, нит̣т̣ха̄питанти аттхо. брахмачарийанти маггабрахмачарийам̣. путхуджджанакалйа̄н̣акена хи саддхим̣ сатта секкха̄ брахмачарийава̄сам̣ васанти на̄ма, кхӣн̣а̄саво вуттхава̄со, тасма̄ со аттано брахмачарийава̄сам̣ паччавеккханто ‘‘вуситам̣ брахмачарийа’’нти аббхан̃н̃а̄си. катам̣ каран̣ӣйанти чатӯсу саччесу чатӯхи маггехи парин̃н̃а̄паха̄насаччхикирийа̄бха̄вана̄васена сол̣асавидхампи киччам̣ нит̣т̣ха̄питам̣. путхуджджанакалйа̄н̣ака̄дайо хи там̣ киччам̣ каронти на̄ма, кхӣн̣а̄саво катакаран̣ӣйо, тасма̄ со аттано каран̣ӣйам̣ паччавеккханто ‘‘катам̣ каран̣ӣйа’’нти аббхан̃н̃а̄си. на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти ‘‘ида̄ни пуна иттхабха̄ва̄йа евам̣ сол̣асакиччабха̄ва̄йа килесаккхайа̄йа ва̄ маггабха̄вана̄йа киччам̣ ме наттхӣ’’ти аббхан̃н̃а̄си. на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти ва̄ ‘‘иттхабха̄вато имасма̄ евам̣пака̄ра̄ ваттама̄наккхандхасанта̄на̄ апарам̣ кхандхасанта̄нам̣ майхам̣ наттхи, име пана пан̃чаккхандха̄ парин̃н̃а̄та̄ тит̣т̣ханти чхиннамӯлака̄ вийа руккха̄, те чаримакачиттаниродхена анупа̄да̄но вийа джа̄таведо нибба̄йиссанти, апан̣н̣аттикабха̄вам̣ гамиссантӣ’’ти аббхан̃н̃а̄си. ан̃н̃атароти еко. арахатанти бхагавато са̄вака̄нам̣ араханта̄нам̣ аббхантаро еко маха̄са̄вако ахосӣти аттхо.

ан̃н̃атара̄ девата̄ти адхигатамагга̄ ека̄ брахмадевата̄. са̄ хи сайам̣ асеккхатта̄ асеккхависайам̣ аббхан̃н̃а̄си. секкха̄ хи там̣ там̣ секкхависайам̣, путхуджджана̄ ча аттано путхуджджанависайамева джа̄нанти. абхикканта̄йа раттийа̄ти париккхӣн̣а̄йа раттийа̄, маджджхимайа̄мети аттхо. абхиккантаван̣н̣а̄ти атиуттамаван̣н̣а̄. кевалакаппанти анавасесена самантато. обха̄сетва̄ти аттано пабха̄йа чандо вийа сӯрийо вийа ча джетаванам̣ екобха̄сам̣ катва̄. тенупасан̇камӣти а̄йасмато нандасса арахаттаппаттим̣ видитва̄ пӣтисоманассаджа̄та̄ ‘‘там̣ бхагавато пат̣иведесса̄мӣ’’ти упасан̇ками.

а̄сава̄нам̣ кхайа̄ти еттха а̄савантӣти а̄сава̄, чаккхудва̄ра̄дӣхи паваттантӣти аттхо. атха ва̄ а̄готрабхум̣ а̄бхаваггам̣ ва̄ савантӣти а̄сава̄, ете дхамме етан̃ча ока̄сам̣ анто каритва̄ паваттантӣти аттхо. чирапа̄рива̄сийат̣т̣хена мадира̄диа̄сава̄ вийа̄ти а̄сава̄. ‘‘пурима̄, бхиккхаве, кот̣и на пан̃н̃а̄йати авиджджа̄йа̄’’тиа̄дивачанехи (а. ни. 10.61) несам̣ чирапа̄рива̄сийата̄ ведитабба̄. атха ва̄ а̄йатам̣ сам̣са̄радуккхам̣ саванти пасавантӣтипи, а̄сава̄. пуримо четтха аттхо килесесу йуджджати, паччхимо каммепи. на кевалан̃ча каммакилеса̄ ева а̄сава̄, атха кхо на̄наппака̄ра̄ упаддава̄пи. татха̄ хи ‘‘на̄хам̣, чунда, дит̣т̣хадхаммика̄нам̣йева а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа дхаммам̣ десемӣ’’ти еттха (дӣ. ни. 3.182) вива̄дамӯлабхӯта̄ килеса̄ а̄сава̄ти а̄гата̄.

‘‘йена девӯпапатйасса, гандхаббо ва̄ вихан̇гамо;

йаккхаттам̣ йена гаччхеййа, мануссаттан̃ча аббадже;

те майхам̣ а̄сава̄ кхӣн̣а̄, виддхаста̄ виналӣката̄’’ти. (а. ни. 4.36) –

еттха тебхӯмикам̣ каммам̣ авасеса̄ ча акусала̄ дхамма̄ а̄сава̄ти а̄гата̄. ‘‘дит̣т̣хадхаммика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа, сампара̄йика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа̄’’ти (па̄ра̄. 39) парӯпагха̄тавиппат̣иса̄равадхабандха̄дайо чева апа̄йадуккхабхӯта̄ ча на̄наппака̄ра̄ упаддава̄.

те панете а̄сава̄ винайе – ‘‘дит̣т̣хадхаммика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа сампара̄йика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа̄’’ти (па̄ра̄. 39) двидха̄ а̄гата̄. сал̣а̄йатане ‘‘тайоме, а̄вусо, а̄сава̄ – ка̄ма̄саво, бхава̄саво, авиджджа̄саво’’ти (дӣ. ни. 3.305) тидха̄ а̄гата̄, татха̄ ан̃н̃есу ча суттантесу. абхидхамме тейева дит̣т̣ха̄савена саддхим̣ чатудха̄ а̄гата̄. ниббедхикапарийа̄йе ‘‘аттхи, бхиккхаве, а̄сава̄ нирайага̄минийа̄’’тиа̄дина̄ (а. ни. 6.63) пан̃чадха̄ а̄гата̄. чхакканипа̄те ‘‘аттхи, бхиккхаве, а̄сава̄ сам̣вара̄йа паха̄табба̄’’тиа̄дина̄ (а. ни. 6.58) найена чхадха̄ а̄гата̄. сабба̄савапарийа̄йе (ма. ни. 1.22) тейева дассанапаха̄таббехи саддхим̣ саттадха̄ а̄гата̄. идха пана абхидхамманайена чатта̄ро а̄сава̄ ведитабба̄.

кхайа̄ти еттха пана ‘‘йо а̄сава̄нам̣ кхайо бхедо парибхедо’’тиа̄дӣсу а̄сава̄нам̣ сарасабхедо а̄саваккхайоти вутто. ‘‘джа̄нато ахам̣, бхиккхаве, пассато а̄сава̄нам̣ кхайам̣ вада̄мӣ’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.15) а̄сава̄нам̣ а̄йатим̣ ануппа̄до а̄саваккхайоти вутто.

‘‘секкхасса сиккхама̄насса, уджумагга̄нуса̄рино;

кхайасмим̣ пат̣хамам̣ н̃а̄н̣ам̣, тато ан̃н̃а̄ анантара̄’’ти. (итиву. 62) –

а̄дӣсу магго а̄саваккхайоти вутто. ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайа̄ саман̣о хотӣ’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.438) пхалам̣.

‘‘параваджджа̄нупассисса, ниччам̣ уджджха̄насан̃н̃ино;

а̄сава̄ тасса вад̣д̣ханти, а̄ра̄ со а̄саваккхайа̄’’ти. –

а̄дӣсу (дха. па. 253) нибба̄нам̣. идха пана а̄сава̄нам̣ аччантакхайо ануппа̄до ва̄ магго ва̄ ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайо’’ти вутто.

ана̄саванти пат̣ипассаддхивасена саббасо пахӣна̄савам̣. четовимуттинти арахаттапхаласама̄дхим̣. пан̃н̃а̄вимуттинти арахаттапхалапан̃н̃ам̣. убхайавачанам̣ магге вийа пхалепи саматхавипассана̄нам̣ йуганандхабха̄вадассанаттхам̣. н̃а̄н̣анти саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣. девата̄йа вачанасаманантарамева ‘‘катхам̣ ну кхо’’ти а̄ваджджентасса бхагавато н̃а̄н̣ам̣ уппаджджи ‘‘нандена арахаттам̣ саччхиката’’нти. со хи а̄йасма̄ саха̄йабхиккхӯхи татха̄ уппан̣д̣ийама̄но ‘‘бха̄рийам̣ вата майа̄ катам̣, йохам̣ евам̣ сва̄ккха̄те дхаммавинайе паббаджитва̄ аччхара̄нам̣ пат̣ила̄бха̄йа саттха̄рам̣ па̄т̣ибхогам̣ ака̄си’’нти уппаннасам̣вего хироттаппам̣ паччупат̣т̣хапетва̄ гхат̣енто ва̄йаманто арахаттам̣ патва̄ чинтеси – ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ бхагавантам̣ етасма̄ пат̣иссава̄ мочеййа’’нти. со бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ аттано адхиппа̄йам̣ саттху а̄рочеси. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо а̄йасма̄ нандо…пе… етасма̄ пат̣иссава̄’’ти. таттха пат̣иссава̄ти па̄т̣ибхогаппат̣иссава̄, ‘‘аччхара̄нам̣ пат̣ила̄бха̄йа ахам̣ пат̣ибхӯто’’ти пат̣ин̃н̃а̄йа.

атхасса бхагава̄ ‘‘йасма̄ тайа̄ ан̃н̃а̄ а̄ра̄дхита̄ти н̃а̄таметам̣ майа̄, девата̄пи ме а̄рочеси, тасма̄ на̄хам̣ пат̣иссава̄ ида̄ни мочетаббо арахаттаппаттийа̄ва мочитатта̄’’ти а̄ха. тена вуттам̣ ‘‘йадева кхо те нанда̄’’тиа̄ди. таттха йадева̄ти йада̄ ева. тети тава. муттоти памутто. идам̣ вуттам̣ хоти – йасмим̣йева ка̄ле а̄савехи тава читтам̣ вимуттам̣, атха анантарамева̄хам̣ тато па̄т̣ибхогато муттоти.

сопи а̄йасма̄ випассана̄ка̄лейева ‘‘йадева̄хам̣ индрийа̄сам̣варам̣ нисса̄йа имам̣ виппака̄рам̣ патто, тамева сут̣т̣ху ниггахесса̄мӣ’’ти усса̄хаджа̄то балавахироттаппо таттха ча ката̄дхика̄ратта̄ индрийасам̣варе уккат̣т̣хапат̣ипадампи агама̄си. вуттан̃хетам̣ –

‘‘саче, бхиккхаве, нандасса пураттхима̄ диса̄ а̄локетабба̄ хоти, саббам̣ четасо саманна̄харитва̄ нандо пураттхимам̣ дисам̣ а̄локети ‘евам̣ ме пураттхимам̣ дисам̣ а̄локайато на абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййу’нти, итиха таттха сампаджа̄но хоти.

‘‘саче, бхиккхаве, нандасса паччхима̄…пе… уттара̄… даккхин̣а̄… уддхам̣… адхо… анудиса̄ а̄локетабба̄ хоти, саббам̣ четасо саманна̄харитва̄ нандо анудисам̣ а̄локети ‘евам̣ ме…пе… сампаджа̄но хотӣ’’’ти (а. ни. 8.9).

тенева там̣ а̄йасмантам̣ саттха̄ ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ индрийесу гуттадва̄ра̄нам̣ йадидам̣ нандо’’ти (а. ни. 1.230) етадагге т̣хапеси.

етаматтхам̣ видитва̄ти етам̣ а̄йасмато нандасса сабба̄саве кхепетва̄ сукха̄дӣсу та̄дибха̄ваппаттисан̇кха̄там̣ аттхам̣ сабба̄ка̄рато видитва̄. имам̣ уда̄нанти тадаттхавибха̄ванам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.

таттха йасса ниттин̣н̣о пан̇коти йена арийапуггалена арийамаггасетуна̄ саббо дит̣т̣хипан̇ко сам̣са̄рапан̇ко ева ва̄ нибба̄напа̄рагаманена тин̣н̣о. маддито ка̄макан̣д̣акоти йена сатта̄нам̣ виджджханато. ‘‘ка̄макан̣д̣ако’’ти ладдхана̄мо саббо килесака̄мо саббо ка̄мависӯко агган̃а̄н̣адан̣д̣ена маддито бхагго анавасесато матхито. мохаккхайам̣ ануппаттоти евам̣бхӯто ча дуккха̄дивисайасса саббасса саммохасса кхепанена мохаккхайам̣ патто, арахаттапхалам̣ нибба̄нан̃ча ануппатто. сукхадуккхесу на ведхатӣ са бхиккхӯти со бхиннакилесо бхиккху ит̣т̣ха̄рамман̣асама̄йогато уппаннесу сукхесу анит̣т̣ха̄рамман̣асама̄йогато уппаннесу дуккхесу ча на ведхати на кампати, там̣ нимиттам̣ читтавика̄рам̣ на̄паджджати. ‘‘сукхадуккхесӯ’’ти ча десана̄маттам̣, саббесупи локадхаммесу на ведхатӣти ведитаббам̣.

дутийасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.