1. каммавипа̄каджасуттаван̣н̣ана̄
21. нандаваггасса пат̣хаме ан̃н̃атаро бхиккхӯти на̄маготтена апа̄кат̣о еко кхӣн̣а̄савабхиккху. со кира ра̄джагахава̄сӣ кулапутто моггалла̄наттхерена сам̣веджито сам̣са̄радосам̣ дисва̄ саттху сантике паббаджитва̄ сӣла̄ни содхетва̄ чатусаччакаммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ на чирассева випассанам̣ уссукка̄петва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тасса апарабха̄ге кхаро а̄ба̄дхо уппаджджи, со паччавеккхан̣а̄йа адхива̄сенто вихарати. кхӣн̣а̄сава̄нан̃хи четасикадуккхам̣ на̄ма наттхи, ка̄йикадуккхам̣ пана хотийева. со екадивасам̣ бхагавато дхаммам̣ десентасса на̄тидӯре т̣ха̄не дуккхам̣ адхива̄сенто паллан̇кена нисӣди. тена вуттам̣ ‘‘бхагавато авидӯре нисинно хотӣ’’тиа̄ди.
таттха паллан̇канти самантато ӯрубаддха̄санам̣. а̄бхуджитва̄ти бандхитва̄. уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа̄ти упаримам̣ сарӣрам̣ уджукам̣ т̣хапетва̄ ат̣т̣ха̄раса пит̣т̣хикан̣т̣аке кот̣ийа̄ кот̣им̣ пат̣ипа̄детва̄. еван̃хи нисиннасса чаммамам̣санха̄рӯни на наманти, тасма̄ со татха̄ нисинно хоти. пура̄н̣акаммавипа̄каджанти пуббе катасса каммасса випа̄кабха̄вена джа̄там̣, пура̄н̣акаммавипа̄ке ва̄ сукхадуккхаппака̄ре випа̄кават̣т̣асамуда̄йе тадекадесабха̄вена джа̄там̣. ким̣ там̣? дуккхам̣. пура̄н̣акаммавипа̄каджанти ча имина̄ тасса а̄ба̄дхасса каммасамут̣т̣ха̄натам̣ дассенто опаккамикаутувипарин̣а̄маджа̄дибха̄вам̣ пат̣иккхипати. дуккханти пачураджанехи кхамитум̣ асаккун̣еййам̣. тиббанти тикхин̣ам̣, абхибхавитва̄ паваттийа̄ бахалам̣ ва̄. кхаранти каккхал̣ам̣. кат̣уканти аса̄там̣. адхива̄сентоти упари ва̄сенто саханто кхаманто.
сато сампаджа̄ноти ведана̄паригга̄хака̄нам̣ сатисампаджан̃н̃а̄нам̣ васена сатима̄ сампаджа̄нанто ча. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘айам̣ ведана̄ на̄ма хутва̄ абха̄ват̣т̣хена аничча̄, анит̣т̣ха̄рамман̣а̄дипаччайе пат̣ичча уппаннатта̄ пат̣иччасамуппанна̄, уппаджджитва̄ екантена бхиджджанасабха̄ватта̄ кхайадхамма̄ вайадхамма̄ вира̄гадхамма̄ ниродхадхамма̄’’ти ведана̄йа аниччата̄саллаккхан̣авасена сатока̄рита̄йа сато, авипарӣтасабха̄вапат̣ивиджджханавасена сампаджа̄но ча хутва̄. атха ва̄ сативепуллапаттийа̄ саббаттхева ка̄йаведана̄читтадхаммесу сут̣т̣ху упат̣т̣хитасатита̄йа сато, татха̄ пан̃н̃а̄вепуллаппаттийа̄ париггахитасан̇кха̄рата̄йа сампаджа̄но. авихан̃н̃ама̄ноти ‘‘ассутава̄, бхиккхаве, путхуджджано ан̃н̃атаран̃н̃атарена дуккхадхаммена пхут̣т̣хо сама̄но сочати киламати паридевати уратта̄л̣им̣ кандати саммохам̣ а̄паджджатӣ’’ти вуттанайена андхапутхуджджано вийа на вихан̃н̃ама̄но маггенева самуггха̄титатта̄ четодуккхам̣ ануппа̄денто кевалам̣ каммавипа̄каджам̣ сарӣрадуккхам̣ адхива̄сенто сама̄паттим̣ сама̄панно вийа нисинно хоти. аддаса̄ти там̣ а̄йасмантам̣ адхива̄санакхантийа̄ татха̄ нисиннам̣ аддаккхи.
етаматтханти етам̣ та̄дисассапи рогасса веджджа̄дӣхи тикиччханаттхам̣ ануссукка̄паджджанака̄ран̣ам̣ кхӣн̣а̄сава̄нам̣ локадхаммехи анупалепитасан̇кха̄там̣ аттхам̣ сабба̄ка̄рато видитва̄. имам̣ уда̄нанти имам̣ сан̇кхатадхамма̄нам̣ йехи кехичи дуккхадхаммехи авигха̄тапаттивибха̄ванам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.
таттха саббакаммаджахасса̄ти пахӣнасаббакаммасса. аггамаггасса хи уппаннака̄лато пат̣т̣ха̄йа арахато сабба̄ни кусала̄кусалакамма̄ни пахӣна̄ни на̄ма хонти пат̣исандхим̣ да̄тум̣ асаматтхабха̄вато, йато арийамагган̃а̄н̣ам̣ каммаккхайакаранти вуччати. бхиккхуноти бхиннакилесата̄йа бхиккхуно. дхунама̄насса пуре катам̣ раджанти арахаттаппаттито пуббе катам̣ ра̄гараджа̄димиссата̄йа раджанти ладдхана̄мам̣ дуккхаведанӣйам̣ каммам̣ випа̄капат̣исам̣веданена там̣ дхунантасса виддхам̣сентасса, арахаттаппаттийа̄ парато пана са̄ваджджакирийа̄йа самбхавойева наттхи, анаваджджакирийа̄ ча бхавамӯласса самуччхиннатта̄ самуччхиннамӯлата̄йа пуппхам̣ вийа пхалада̄насаматтхата̄йа абха̄вато кирийаматта̄ва хоти.
амамасса̄ти рӯпа̄дӣсу каттхачи маманти гахан̣а̄бха̄вато амамасса маман̇ка̄рарахитасса. йасса хи маман̇ка̄ро аттхи, со аттасинехена веджджа̄дӣхи сарӣрам̣ пат̣иджагга̄пети. араха̄ пана амамо, тасма̄ со сарӣраджагганепи уда̄сӣнадха̄тукова. т̣хитасса̄ти чатуббидхампи огхам̣ таритва̄ нибба̄натхале т̣хитасса, пат̣исандхиггахан̣авасена ва̄ сандха̄ванасса абха̄вена т̣хитасса. секкхапутхуджджана̄ хи килеса̄бхисан̇кха̄ра̄нам̣ аппахӣнатта̄ чутипат̣исандхивасена сам̣са̄ре дха̄ванти на̄ма, араха̄ пана тадабха̄вато т̣хитоти вуччати. атха ва̄ дасавидхе кхӣн̣а̄савасан̇кха̄те арийадхамме т̣хитасса. та̄диноти ‘‘пат̣икӯле аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихаратӣ’’тиа̄дина̄ (пат̣и. ма. 3.17) найена вутта̄йа пан̃чавидха̄йа арийиддхийа̄ ат̣т̣хахи локадхаммехи акампанийа̄йа чхал̣ан̇гупеккха̄йа ча саманна̄гатена ит̣т̣ха̄дӣсу екасадисата̄сан̇кха̄тена та̄дӣбха̄вена та̄дино. аттхо наттхи джанам̣ лапетавети ‘‘мама бхесаджджа̄дӣни каротха̄’’ти джанам̣ лапитум̣ катхетум̣ пайоджанам̣ наттхи сарӣре нирапеккхабха̄вато. пан̣д̣упала̄со вийа хи бандхана̄ павутто сайамева̄йам̣ ка̄йо бхиджджитва̄ пататӯти кхӣн̣а̄сава̄нам̣ аджджха̄сайо. вуттан̃хетам̣ –
‘‘на̄бхикан̇кха̄ми маран̣ам̣, на̄бхикан̇кха̄ми джӣвитам̣;
ка̄лан̃ча пат̣икан̇кха̄ми, ниббисам̣ бхатако йатха̄’’ти. (тхерага̄. 606);
атха ва̄ йам̣кин̃чи нимиттам̣ дассетва̄ ‘‘ким̣ аййасса иччхитабба’’нти джанам̣ лапетаве паччайехи нимантанавасена лапа̄петум̣ кхӣн̣а̄савасса аттхо наттхи та̄дисасса миччха̄джӣвасса маггенева самуггха̄титатта̄ти аттхо. ити бхагава̄ ‘‘кисса̄йам̣ тхеро аттано рогам̣ веджджехи атикиччха̄петва̄ бхагавато авидӯре нисӣдатӣ’’ти чинтента̄нам̣ тасса атикиччха̄пане ка̄ран̣ам̣ пака̄сеси.
пат̣хамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.