9. виса̄кха̄суттаван̣н̣ана̄
19. наваме пубба̄ра̄мети са̄ваттхийа̄ па̄чӣнадиса̄бха̄ге анура̄дхапурасса уттамадевӣвиха̄расадисе т̣ха̄не ка̄рите а̄ра̄ме. мига̄рама̄тупа̄са̄дети мига̄рама̄туйа̄ па̄са̄де.
татра̄йам̣ анупуббикатха̄ – атӣте сатасахассакаппаматтхаке падумуттарадасабалам̣ ека̄ упа̄сика̄ ан̃н̃атарам̣ упа̄сикам̣ аттано аггупат̣т̣ха̄йикат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ бхагавантам̣ нимантетва̄ буддхаппамукхасса бхиккхусатасахассасса да̄нам̣ датва̄ бхагавато нипаччака̄рам̣ катва̄ ‘‘ана̄гате тумха̄дисасса буддхасса аггупат̣т̣ха̄йика̄ бхавеййа’’нти паттханам̣ ака̄си. са̄ каппасатасахассам̣ девесу ча мануссесу ча сам̣саритва̄ амха̄кам̣ бхагавато ка̄ле бхаддийанагаре мен̣д̣акасет̣т̣хипуттасса дханан̃джайасет̣т̣хино гехе суманадевийа̄ куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ ган̣хи. джа̄така̄ле часса̄ виса̄кха̄ти на̄мам̣ акам̣су. са̄ йада̄ бхагава̄ бхаддийанагарам̣ агама̄си, тада̄ пан̃чахи да̄рика̄сатехи саддхим̣ бхагавато паччуггаманам̣ катва̄ пат̣хамадассаненева сота̄панна̄ ахоси.
апарабха̄ге са̄ваттхийам̣ мига̄расет̣т̣хипуттасса пун̣н̣авад̣д̣ханакума̄расса гехам̣ гата̄, таттха нам̣ сасуро мига̄расет̣т̣хи упака̄равасена ма̄тут̣т̣ха̄не т̣хапеси. тасма̄ мига̄рама̄та̄ти вуччати. са̄ аттано махаллата̄паса̄дханам̣ виссаджджетва̄ навакот̣ӣхи бхагавато бхиккхусан̇гхасса ча васанаттха̄йа карӣсаматте бхӯмибха̄ге упарибхӯмийам̣ пан̃чагаббхасата̄ни хет̣т̣ха̄бхӯмийам̣ пан̃чагаббхасата̄нӣти габбхасахассехи пат̣иман̣д̣итам̣ па̄са̄дам̣ ка̄реси. тена вуттам̣ ‘‘мига̄рама̄тупа̄са̄де’’ти.
кочидева аттхоти кин̃чидева пайоджанам̣. ран̃н̃ети ра̄джини. пат̣ибаддхоти а̄йатто. виса̄кха̄йа н̃а̄тикулато ман̣имутта̄дирачитам̣ та̄дисам̣ бхан̣д̣аджа̄там̣ тасса̄ пан̣н̣а̄ка̄раттха̄йа песитам̣, там̣ нагарадва̄раппаттам̣ сун̇кика̄ таттха сун̇кам̣ ган̣ханта̄ таданурӯпам̣ аггахетва̄ атирекам̣ ган̣хим̣су. там̣ сутва̄ виса̄кха̄ ран̃н̃о таматтхам̣ ниведетука̄ма̄ патирӯпапарива̄рена ра̄джанивесанам̣ агама̄си, тасмим̣ кхан̣е ра̄джа̄ маллика̄йа девийа̄ саддхим̣ антепурам̣ гато хоти. виса̄кха̄ ока̄сам̣ алабхама̄на̄ ‘‘ида̄ни лабхисса̄ми, ида̄ни лабхисса̄мӣ’’ти бходжанавелам̣ атиккамитва̄ чхиннабхатта̄ хутва̄ пакка̄ми. евам̣ двӣхатӣхам̣ гантва̄пи ока̄сам̣ на лабхийева. ити ра̄джа̄ аниведитопи тасса аттхавиниччхайасса ока̄са̄каран̣ена ‘‘йатха̄дхиппа̄йам̣ на тӣретӣ’’ти вутто. таттха йатха̄дхиппа̄йанти адхиппа̄йа̄нурӯпам̣. на тӣретӣти на нит̣т̣ха̄пети. маха̄упа̄сика̄йа хи ра̄джа̄йаттасун̇камева ран̃н̃о датва̄ итарам̣ виссаджджа̄петум̣ адхиппа̄йо, со ран̃н̃а̄ на дит̣т̣хатта̄ ева на тӣрито. ханда̄ти воссаггаттхе нипа̄то. дива̄ дивасса̄ти дивасасса дива̄, маджджханхике ка̄лети аттхо. кеначидева каран̣ӣйена двӣхатӣхам̣ ра̄джанивесанадва̄рам̣ гаччхантӣ тасса аттхасса анит̣т̣хитатта̄ нираттхакамева упасан̇камим̣, бхагавати упасан̇каманамева пана дассана̄нуттарийа̄диппат̣ила̄бхака̄ран̣атта̄ са̄ттхаканти ева̄хам̣, бханте, има̄йа вела̄йа идха̄гата̄ти имаматтхам̣ дассентӣ маха̄упа̄сика̄ ‘‘идха ме, бханте’’тиа̄дима̄ха.
етаматтханти етам̣ пара̄йаттата̄йа адхиппа̄йа̄самиджджханасан̇кха̄там̣ аттхам̣ видитва̄. имам̣ уда̄нанти имам̣ пара̄дхӣна̄пара̄дхӣнавуттӣсу а̄дӣнава̄нисам̣сапаридӣпакам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.
таттха саббам̣ паравасам̣ дуккханти йам̣ кин̃чи аттхаджа̄там̣ пайоджанам̣ паравасам̣ пара̄йаттам̣ аттано иччха̄йа ниппха̄детум̣ асаккун̣еййата̄йа дуккхам̣ дуккха̄вахам̣ хотӣти аттхо. саббам̣ иссарийам̣ сукханти дувидхам̣ иссарийам̣ локийам̣ локуттаран̃ча. таттха локийам̣ ра̄джиссарийа̄ди чева локийаджджха̄на̄бхин̃н̃а̄ниббаттам̣ читтиссарийан̃ча, локуттарам̣ маггапхала̄дхигаманимиттам̣ ниродхиссарийам̣. тесу йам̣ чаккаваттибха̄вапарийоса̄нам̣ мануссесу иссарийам̣, йан̃ча сакка̄дӣнам̣ тасмим̣ тасмим̣ деваника̄йе а̄дхипаччабхӯтам̣ иссарийам̣, тадубхайам̣ йадипи камма̄нубха̄вена йатхиччхитаниппхаттийа̄ сукханимиттата̄йа сукхам̣, випарин̣а̄мадуккхата̄йа пана саббатха̄ дуккхамева. татха̄ аниччантиката̄йа локийаджджха̄наниббаттам̣ читтиссарийам̣, ниродхиссарийамева пана локадхаммехи акампанӣйато аниваттисабха̄ватта̄ ча екантасукхам̣ на̄ма. йам̣ панеттха саббаттхева апара̄дхӣната̄йа лабхати читтасукхам̣, там̣ сандха̄йа саттха̄ ‘‘саббам̣ иссарийам̣ сукха’’нти а̄ха.
са̄дха̄ран̣е вихан̃н̃антӣти идам̣ ‘‘саббам̣ паравасам̣ дуккха’’нти имасса падасса аттхавиваран̣ам̣. айан̃хеттха аттхо – са̄дха̄ран̣е пайоджане са̄дхетаббе сати тасса пара̄дхӣната̄йа йатха̄дхиппа̄йам̣ аниппха̄данато име сатта̄ вихан̃н̃анти вигха̄там̣ а̄паджджанти киламанти. касма̄? йога̄ хи дуратиккама̄ти йасма̄ ка̄майогабхавайогадит̣т̣хийогаавиджджа̄йога̄ ана̄дика̄лабха̄вита̄ анупачитакусаласамбха̄рехи паджахитум̣ асаккун̣еййата̄йа дуратиккама̄. етесу дит̣т̣хийого пат̣хамамаггена атиккамитаббо, ка̄майого татийамаггена. итаре аггамаггена. ити арийамагга̄нам̣ дурадхигаманӣйатта̄ име йога̄ дуратиккама̄. тасма̄ ка̄майога̄дивасена иччхита̄ла̄бхахету сатта̄ вихан̃н̃анти, аса̄дха̄ран̣е пана читтиссарийе ниродхиссарийе ча сати на када̄чипи вигха̄тасса самбхавоти адхиппа̄йо.
атха ва̄ саббам̣ паравасанти йам̣ аттано ан̃н̃аппат̣ибаддхавуттисан̇кха̄там̣, там̣ саббам̣ аниччасабха̄вата̄йа дуккхам̣. ‘‘йаданиччам̣ там̣ дуккха’’нти хи вуттам̣. саббам̣ иссарийанти йам̣ саббасан̇кхатаниссат̣ам̣ иссарийат̣т̣ха̄ната̄йа иссарийанти ладдхана̄мам̣ нибба̄нам̣, там̣ упа̄дисеса̄дивибха̄гам̣ саббам̣ сукхам̣. ‘‘нибба̄нам̣ парамам̣ сукха’’нти (дха. па. 203-204) хи вуттам̣. са̄дха̄ран̣ети евам̣ дуккхасукхе ваваттхите име сатта̄ бахуса̄дха̄ран̣е дуккхака̄ран̣е нимугга̄ хутва̄ вихан̃н̃анти. касма̄? йога̄ хи дуратиккама̄ти йасма̄ те саббаттха нимуджджанасса хетубхӯта̄ ка̄майога̄дайо дуратиккама̄, тасма̄ твампи виса̄кхе пара̄йаттаматтхам̣ паттхетва̄ алабхама̄на̄ вихан̃н̃асӣти адхиппа̄йо.
навамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.