10. бхаддийасуттаван̣н̣ана̄
20. дасаме анупийа̄йанти евам̣ на̄маке нагаре. амбаванети тасса нагарасса авидӯре маллара̄джӯнам̣ екам̣ амбаванам̣ ахоси, таттха маллара̄джӯхи бхагавато виха̄ро ка̄рито, со ‘‘амбавана’’нтвева вуччати. анупийам̣ гочарага̄мам̣ катва̄ таттха бхагава̄ вихарати, тена вуттам̣ ‘‘анупийа̄йам̣ вихарати амбаване’’ти. бхаддийоти тасса тхерасса на̄мам̣. ка̄л̣ӣгодха̄йа путтоти ка̄л̣ӣгодха̄ на̄ма са̄кийа̄нӣ сакйара̄джадевӣ арийаса̄вика̄ а̄гатапхала̄ вин̃н̃а̄таса̄сана̄, тасса̄ айам̣ путто. тасса паббаджджа̄видхи кхандхаке (чӯл̣ава. 330-331) а̄гатова. со паббаджитва̄ випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ на чирассева чхал̣абхин̃н̃о ахоси, терасапи дхутан̇га̄ни сама̄да̄йа ваттати. бхагавата̄ ча ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ уччакулика̄нам̣, йадидам̣ бхаддийо ка̄л̣ӣгодха̄йа путто’’ти (а. ни. 1.193) уччакуликабха̄ве етадагге т̣хапито асӣтийа̄ са̄вака̄нам̣ аббхантаро.
сун̃н̃а̄га̄рагатоти ‘‘т̣хапетва̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча авасесам̣ аран̃н̃а’’нти вуттам̣ аран̃н̃ам̣ руккхамӯлан̃ча т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ паббатакандара̄ди паббаджитаса̄руппам̣ нива̄сат̣т̣ха̄нам̣ джанасамба̄дха̄бха̄вато идха сун̃н̃а̄га̄ранти адхиппетам̣. атха ва̄ джха̄накан̣т̣ака̄нам̣ садда̄нам̣ абха̄вато вивиттам̣ йам̣ кин̃чи ага̄рампи сун̃н̃а̄га̄ранти ведитаббам̣. там̣ сун̃н̃а̄га̄рам̣ упагато. абхиккхан̣анти бахулам̣. уда̄нам̣ уда̄несӣти со хи а̄йасма̄ аран̃н̃е дива̄виха̄рам̣ упагатопи раттива̄сӯпагатопи йебхуййена пхаласама̄паттисукхена ниродхасукхена ча вӣтина̄мети, тасма̄ там̣ сукхам̣ сандха̄йа пуббе аттана̄ анубхӯтам̣ сабхайам̣ сапарил̣а̄хам̣ раджджасукхам̣ джигуччхитва̄ ‘‘ахо сукхам̣ ахо сукха’’нти соманассасахитам̣ н̃а̄н̣асамут̣т̣ха̄нам̣ пӣтисамут̣т̣ха̄нам̣ самуггирати.
сутва̄на несам̣ етадахосӣти несам̣ самбахула̄нам̣ бхиккхӯнам̣ тасса а̄йасмато ‘‘ахо сукхам̣, ахо сукха’’нти уда̄нентасса уда̄нам̣ сутва̄ ‘‘ниссам̣сайам̣ еса анабхирато брахмачарийам̣ чаратӣ’’ти евам̣ паривитаккитам̣ ахоси. те бхиккхӯ путхуджджана̄ тасса а̄йасмато вивекасукхам̣ сандха̄йа уда̄нам̣ аджа̄нанта̄ евам̣ аман̃н̃им̣су, тена вуттам̣ ‘‘ниссам̣сайа’’нтиа̄ди. таттха ниссам̣сайанти асандехена екантена̄ти аттхо. ‘‘йам̣ со пуббе ага̄рийабхӯто сама̄но’’ти па̄л̣им̣ ватва̄ ‘‘анубхавӣ’’ти вачанасесена кечи аттхам̣ ван̣н̣енти, апаре ‘‘йам̣ са̄’’ти пат̣ханти, ‘‘йам̣са пуббе ага̄рийабхӯтасса̄’’ти пана па̄л̣и. таттха йам̣са̄ти йам̣ асса, сандхивасена хи ака̄расака̄ралопо ‘‘евам̣са те (ма. ни. 1.23; а. ни. 6.58), пуппхам̣са̄ уппаджджӣ’’тиа̄дӣсу (па̄ра̄. 36) вийа. тассаттхо – асса а̄йасмато бхаддийасса паббаджитато пуббе ага̄рийабхӯтасса гахат̣т̣хасса сато йам̣ раджджасукхам̣ анубхӯтам̣. са̄ тамануссарама̄ноти со там̣ сукхам̣ етарахи уккан̣т̣ханавасена ануссаранто.
те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочунти те самбахула̄ бхиккхӯ уллапанасабха̄васан̣т̣хита̄ тасса ануггахан̣а̄дхиппа̄йена бхагавантам̣ етадавочум̣, на уджджха̄навасена. ан̃н̃атаранти на̄маготтена апа̄кат̣ам̣ екам̣ бхиккхум̣. а̄мантесӣти а̄н̣а̄песи те бхиккхӯ сан̃н̃а̄петука̄мо. еванти вачанасампат̣иггахе, са̄дхӯти аттхо. пуна еванти пат̣ин̃н̃а̄йа. абхиккхан̣ам̣ ‘‘ахо сукхам̣, ахо сукха’’нти имам̣ уда̄нам̣ уда̄несӣти йатха̄ те бхиккхӯ ваданти, там̣ евам̣ татхева̄ти аттано уда̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти. ким̣ пана твам̣ бхаддийа̄ти касма̄ бхагава̄ пуччхати, ким̣ тасса читтам̣ на джа̄на̄тӣти? но на джа̄на̄ти, тенева пана таматтхам̣ вада̄петва̄ те бхиккхӯ сан̃н̃а̄петум̣ пуччхати. вуттан̃хетам̣ – ‘‘джа̄нанта̄пи татха̄гата̄ пуччханти, джа̄нанта̄пи на пуччхантӣ’’тиа̄ди. аттхавасанти ка̄ран̣ам̣.
антепурети иттха̄га̄расса сан̃чаран̣ат̣т̣ха̄набхӯте ра̄джагехасса аббхантаре, йаттха ра̄джа̄ нха̄набходжанасайана̄дим̣ каппети. раккха̄ сусам̣вихита̄ти а̄раккха̄дикатапурисехи гутти сут̣т̣ху самантато вихита̄. бахипи антепурети ад̣д̣акаран̣ат̣т̣ха̄на̄дике антепурато бахибхӯте ра̄джагехе. евам̣ раккхито гопито сантоти евам̣ ра̄джагехара̄джадха̄нираджджадесесу анто ча бахи ча анекесу т̣ха̄несу анекасатехи сусам̣вихитараккха̄варан̣агуттийа̄ мамева ниббхайаттхам̣ пха̄сувиха̄раттхам̣ раккхито гопито сама̄но. бхӣтотиа̄дӣни пада̄ни ан̃н̃аман̃н̃авевачана̄ни. атха ва̄ бхӣтоти парара̄джӯхи бха̄йама̄но. уббигготи сакараджджепи пакатито уппаджджанакабхайуббегена уббигго чалито. уссан̇кӣти ‘‘ран̃н̃а̄ на̄ма саббака̄лам̣ ависсаттхена бхавитабба’’нти вачанена саббаттха ависса̄савасена тесам̣ тесам̣ киччакаран̣ӣйа̄нам̣ паччайапарисан̇ка̄йа ча уддхамукхам̣ сан̇кама̄но. утра̄сӣти ‘‘сантика̄вачарехипи аджа̄нантассева ме када̄чи анаттхо бхавеййа̄’’ти уппаннена сарӣракампам̣ уппа̄данасаматтхена та̄сена утра̄сӣ. ‘‘утрасто’’типи пат̣ханти. виха̄синти евам̣бхӯто хутва̄ вихарим̣.
етарахӣти ида̄ни паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа. екоти асаха̄йо, тена вӯпакат̣т̣хака̄йатам̣ дассети. абхӣтотиа̄дӣнам̣ пада̄нам̣ вуттавипарийа̄йена аттхо ведитаббо. бхайа̄динимиттасса париггахасса там̣ нимиттасса ча килесасса абха̄веневасса абхӣта̄дита̄ти. етена читтавивекам̣ дассети. аппоссуккоти сарӣрагуттийам̣ нируссукко. панналомоти ломахам̣суппа̄дакасса чхамбхитаттасса абха̄вена ануггаталомо. пададвайенапи серивиха̄рам̣ дассети. парадаттавуттоти парехи диннена чӣвара̄дина̄ ваттама̄но, етена саббасо сан̇га̄бха̄вадӣпанамукхена анавасесабхайахетувирахам̣ дассети. мигабхӯтена четаса̄ти виссаттхавиха̄рита̄йа мигасса вийа джа̄тена читтена. миго хи амануссапатхе аран̃н̃е васама̄но виссаттхо тит̣т̣хати, нисӣдати, нипаджджати, йенака̄ман̃ча паккамати аппат̣ихатача̄ро, евам̣ ахампи вихара̄мӣти дассети. вуттан̃хетам̣ паччекабуддхена –
‘‘миго аран̃н̃амхи йатха̄ абаддхо,
йениччхакам̣ гаччхати гочара̄йа;
вин̃н̃ӯ наро серитам̣ пеккхама̄но,
еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо’’ти. (су. ни. 39; апа. тхера 1.1.95);
имам̣ кхо ахам̣, бханте, аттхавасанти, бханте, бхагава̄ йадидам̣ мама етарахи парамам̣ вивекасукхам̣ пхаласама̄паттисукхам̣, идамева ка̄ран̣ам̣ сампассама̄но ‘‘ахо сукхам̣, ахо сукха’’нти уда̄нам̣ уда̄несинти.
етаматтханти етам̣ бхаддийаттхерасса путхуджджанависайа̄тӣтам̣ вивекасукхасан̇кха̄таматтхам̣ сабба̄ка̄рато видитва̄. имам̣ уда̄нанти идам̣ сахетукабхайасокавигама̄нубха̄вадӣпакам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.
таттха йассантарато на санти копа̄ти йасса арийапуггаласса антарато аббхантаре аттано читте читтака̄луссийакаран̣ато читтаппакопа̄ ра̄га̄дайо а̄гха̄таваттхуа̄дика̄ран̣абхедато анекабхеда̄ досакопа̄ ева копа̄ на санти маггена пахӣнатта̄ на виджджанти. айан̃хи антарасаддо кин̃ча̄пи ‘‘ман̃ча тван̃ча кимантара’’нтиа̄дӣсу (сам̣. ни. 1.228) ка̄ран̣е диссати, ‘‘антарат̣т̣хаке химапа̄тасамайе’’тиа̄дӣсу (маха̄ва. 346) вемаджджхе, ‘‘антара̄ ча джетаванам̣ антара̄ ча са̄ваттхи’’нтиа̄дӣсу (уда̄. 13, 44) виваре, ‘‘бхайамантарато джа̄та’’нтиа̄дӣсу (итиву. 88; маха̄ни. 5) читте, идха̄пи читте ева дат̣т̣хаббо. тена вуттам̣ ‘‘антарато аттано читте’’ти.
итибхава̄бхаватан̃ча вӣтиваттоти йасма̄ бхавоти сампатти, абхавоти випатти. татха̄ бхавоти вуддхи, абхавоти ха̄ни. бхавоти ва̄ сассатам̣, абхавоти уччхедо. бхавоти ва̄ пун̃н̃ам̣, абхавоти па̄пам̣. бхавоти ва̄ сугати, абхавоти дуггати. бхавоти ва̄ кхуддако, абхавоти маханто. тасма̄ йа̄ са̄ сампаттивипаттивуд̣д̣хиха̄нисассатуччхедапун̃н̃апа̄пасугатидуггати- кхуддакамахантаупапаттибхава̄нам̣ васена ити анекаппака̄ра̄ бхава̄бхавата̄ вуччати. чатӯхипи арийамаггехи йатха̄самбхавам̣ тена тена найена там̣ итибхава̄бхаватан̃ча вӣтиватто атикканто хоти. аттхавасена вибхатти випарин̣а̄метабба̄. там̣ вигатабхайанти там̣ еварӯпам̣ йатха̄вуттагун̣асаманна̄гатам̣ кхӣн̣а̄савам̣ читтакопа̄бха̄вато итибхава̄бхавасаматиккамато ча бхайахетувигамена вигатабхайам̣, вивекасукхена аггапхаласукхена ча сукхим̣, вигатабхайатта̄ ева асокам̣. дева̄ на̄нубхаванти дассана̄йа̄ти адхигатамагге т̣хапетва̄ саббепи упапаттидева̄ ва̄йаманта̄пи читтача̄радассанавасена дассана̄йа дат̣т̣хум̣ на̄нубхаванти на абхисамбхун̣анти на сакконти, пагева манусса̄. секкха̄пи хи путхуджджана̄ вийа арахато читтаппаваттим̣ на джа̄нанти.
дасамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
нит̣т̣хита̄ ча мучалиндаваггаван̣н̣ана̄.