4. сакка̄расуттаван̣н̣ана̄

14. чатуттхе тена кхо пана самайена бхагава̄ саккато хотӣти каппа̄нам̣ сатасахасса̄дхикесу чатӯсу асан̇кхйеййесу парипӯритасса пун̃н̃асамбха̄рависесасса пхалабхӯтена ‘‘ито парам̣ майхам̣ ока̄со наттхӣ’’ти уссахаджа̄тена вийа упарӯпари вад̣д̣хама̄нена сакка̄ра̄дина̄ бхагава̄ саккато хоти. саббадиса̄су хи йамакамаха̄мегхо вут̣т̣хахитва̄ махогхам̣ вийа саббапа̄рамийо ‘‘екасмим̣ аттабха̄ве випа̄кам̣ дасса̄ма̄’’ти сампин̣д̣ита̄ вийа бхагавато ла̄бхасакка̄рамахогхам̣ ниббаттайим̣су. тато аннапа̄наваттхайа̄нама̄ла̄гандхавилепана̄дихаттха̄ кхаттийабра̄хман̣а̄дайо а̄гантва̄ ‘‘кахам̣ буддхо, кахам̣ бхагава̄, кахам̣ девадево, кахам̣ нара̄сабхо, кахам̣ пурисасӣхо’’ти бхагавантам̣ парийесанти. сакат̣асатехи паччайе а̄харитва̄ ока̄сам̣ алабхама̄на̄ саманта̄ га̄вутаппама̄н̣епи сакат̣адхурена сакат̣адхурам̣ а̄хачча тит̣т̣ханти чева анубандханти ча андхакавиндабра̄хман̣а̄дайо вийа. саббам̣ там̣ кхандхаке (маха̄ва. 282) тесу тесу ча суттесу а̄гатанайена ведитаббам̣. йатха̄ ча бхагавато, евам̣ бхиккхусан̇гхасса̄ти. вуттан̃хетам̣ –

‘‘йа̄вата̄ кхо, чунда, етарахи сан̇гха̄ ва̄ ган̣а̄ ва̄ локе уппанна̄, на̄хам̣, чунда, ан̃н̃ам̣ екасан̇гхампи саманупасса̄ми евам̣ ла̄бхаггайасаггаппаттам̣, йатхарива̄йам̣, чунда, бхиккхусан̇гхо’’ти (дӣ. ни. 3.176).

сва̄йам̣ бхагавато ча бхиккхусан̇гхасса ча уппанно ла̄бхасакка̄ро екато хутва̄ двиннам̣ маха̄надӣнам̣ удакогхо вийа аппамеййо ахоси. тена вуттам̣ – ‘‘тена кхо пана самайена бхагава̄ саккато хоти…пе… париккха̄ра̄нам̣, бхиккхусан̇гхопи саккато…пе… париккха̄ра̄на’’нти.

титтхийа̄ пана пуббе акатапун̃н̃ата̄йа ча дуппат̣ипанната̄йа ча асакката̄ агаруката̄, буддхуппа̄дена пана висесато випаннасобха̄ сӯрийуггамане кхаджджопанака̄ вийа ниппабха̄ ниттеджа̄ хатала̄бхасакка̄ра̄ ахесум̣. те та̄дисам̣ бхагавато сан̇гхасса ча ла̄бхасакка̄рам̣ асахама̄на̄ исса̄паката̄ ‘‘евам̣ име пхаруса̄хи ва̄ча̄хи гхат̣т̣етва̄ва пала̄песса̄ма̄’’ти усӯйа̄ висугга̄рам̣ уггиранта̄ таттха таттха бхиккхӯ аккосанта̄ парибха̄санта̄ вичарим̣су. тена вуттам̣ – ‘‘ан̃н̃атиттхийа̄ пана парибба̄джака̄ асакката̄ хонти…пе… париккха̄ра̄нам̣. атха кхо те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ бхагавато сакка̄рам̣ асахама̄на̄ бхиккхусан̇гхасса ча га̄ме ча аран̃н̃е ча бхиккхӯ дисва̄ асаббха̄хи пхаруса̄хи ва̄ча̄хи аккосанти парибха̄санти росенти вихесентӣ’’ти.

таттха асаббха̄хӣти асабха̄йогга̄хи сабха̄йам̣ са̄дхуджанасамӯхе ваттум̣ айутта̄хи, дут̣т̣хулла̄хӣти аттхо. пхаруса̄хӣти каккхал̣а̄хи маммаччхедика̄хи. аккосантӣти джа̄тиа̄дӣхи аккосаваттхӯхи кхум̣сенти. парибха̄сантӣти бхан̣д̣анавасена бхайам̣ уппа̄дента̄ тадждженти. росентӣти йатха̄ парасса росо хоти, евам̣ ануддхам̣санавасена росам̣ уппа̄денти. вихесентӣти вихет̣хенти, вивидхехи а̄ка̄рехи апха̄сум̣ каронти.

катхам̣ панете самантапа̄са̄дике бхагавати бхиккхусан̇гхе ча аккоса̄дӣни паваттесунти? бхагавато уппа̄дато пахӣнала̄бхасакка̄рата̄йа упахатачитта̄ патхавим̣ кхан̣итва̄ паккхаланта̄ вийа аван̣е вел̣урийаман̣имхи ван̣ам̣ уппа̄дента̄ вийа ча сундарикам̣ на̄ма парибба̄джикам̣ сан̃н̃а̄петва̄ та̄йа саттху бхиккхӯнан̃ча аван̣н̣ам̣ вут̣т̣ха̄петва̄ аккоса̄дӣни паваттесум̣. там̣ панетам̣ сундарӣваттху парато сундарӣсутте (уда̄. 38) па̄л̣ийам̣йева а̄гамиссати, тасма̄ йаметтха ваттаббам̣, там̣ таттхева ван̣н̣айисса̄ма.

бхиккхӯ бхагавато сантикам̣ упасан̇камитва̄ там̣ паваттима̄рочесум̣. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су…пе… вихесентӣ’’ти. там̣ вуттаттхамева.

етаматтхам̣ видитва̄ти етам̣ исса̄паката̄нам̣ титтхийа̄нам̣ виппат̣ипаттим̣ сабба̄ка̄рато видитва̄. имам̣ уда̄нанти имам̣ техи кате виппака̄ре пасанначиттехи ча парехи кате упака̄ре та̄дибха̄ва̄нубха̄вадӣпакам̣ уда̄нам̣ уда̄неси.

таттха га̄ме аран̃н̃е сукхадуккхапхут̣т̣хоти га̄ме ва̄ аран̃н̃е ва̄ йаттха каттхачи сукхена дуккхена ча пхут̣т̣хо сукхадуккха̄ни анубхаванто, тесам̣ ва̄ паччайехи саман̇гӣбхӯто. неваттато но парато дахетха̄ти ‘‘ахам̣ сукхито, ахам̣ дуккхито, мама сукхам̣, мама дуккхам̣, паренидам̣ майхам̣ сукхадуккхам̣ уппа̄дита’’нти ча нева аттато на парато там̣ сукхадуккхам̣ т̣хапетха. касма̄? на хеттха кхандхапан̃чаке аханти ва̄ маманти ва̄ пароти ва̄ парасса̄ти ва̄ пасситаббайуттакам̣ кин̃чи аттхи, кевалам̣ сан̇кха̄ра̄ ева пана йатха̄паччайам̣ уппаджджитва̄ кхан̣е кхан̣е бхиджджантӣти. сукхадуккхаггахан̣ан̃четтха десана̄сӣсам̣, саббасса̄пи локадхаммасса васена аттхо ведитаббо. ити бхагава̄ ‘‘на̄хам̣ квачани, кассачи кин̃чанатасмим̣, на ча мама квачани, каттхачи кин̃чанататтхӣ’’ти чатукот̣икам̣ сун̃н̃атам̣ вибха̄веси.

ида̄ни тасса аттато парато ча адаханасса ка̄ран̣ам̣ дассети ‘‘пхусанти пхасса̄ упадхим̣ пат̣ичча̄’’ти. ете сукхаведанӣйа̄ дуккхаведанӣйа̄ ча пхасса̄ на̄ма кхандхапан̃чакасан̇кха̄там̣ упадхим̣ пат̣ичча тасмим̣ сати йатха̄сакам̣ висайам̣ пхусанти, таттха паваттантийева. адуккхамасукха̄ хи ведана̄ сантасабха̄вата̄йа сукхе ева сан̇гахам̣ гаччхатӣти дувидхасампхассавасенева̄йам̣ аттхаван̣н̣ана̄ ката̄.

йатха̄ пана те пхасса̄ на пхусанти, там̣ дассетум̣ ‘‘нирупадхим̣ кена пхусеййум̣ пхасса̄’’ти вуттам̣. саббасо хи кхандхӯпадхийа̄ асати кена ка̄ран̣ена те пхасса̄ пхусеййум̣, на там̣ ка̄ран̣ам̣ аттхи. йади хи тумхе аккоса̄дивасена уппаджджанасукхадуккхам̣ на иччхатха, саббасо нирупадхибха̄вейева йогам̣ кареййа̄тха̄ти анупа̄дисесанибба̄надха̄туйа̄ га̄тхам̣ нит̣т̣хапеси. евам̣ имина̄ уда̄нена ват̣т̣авиват̣т̣ам̣ катхитам̣.

чатуттхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.