1. амбапа̄лӣтхерӣга̄тха̄ван̣н̣ана̄

вӣсатинипа̄те ка̄л̣ака̄ бхамараван̣н̣аса̄диса̄тиа̄дика̄ амбапа̄лийа̄ тхерийа̄ га̄тха̄. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ра̄ таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалам̣ упачинантӣ сикхисса бхагавато са̄сане паббаджитва̄ упасампанна̄ хутва̄ бхиккхунисиккха̄падам̣ сама̄да̄йа вихарантӣ, екадивасам̣ самбахула̄хи бхиккхунӣхи саддхим̣ четийам̣ вандитва̄ падаккхин̣ам̣ каронтӣ пуретарам̣ гаччхантийа̄ кхӣн̣а̄саваттхерийа̄ кхипантийа̄ сахаса̄ кхел̣апин̣д̣ам̣ четийан̇ган̣е патитам̣, кхӣн̣а̄саваттхерийа̄ апасситва̄ гата̄йа айам̣ паччхато гаччхантӣ там̣ кхел̣апин̣д̣ам̣ дисва̄ ‘‘ка̄ на̄ма ган̣ика̄ имасмим̣ т̣ха̄не кхел̣апин̣д̣ам̣ па̄тесӣ’’ти аккоси. са̄ бхиккхуника̄ле сӣлам̣ раккхантӣ габбхава̄сам̣ джигуччхитва̄ опапа̄тикаттабха̄ве читтам̣ т̣хапеси. тена чариматтабха̄ве веса̄лийам̣ ра̄джуййа̄не амбаруккхамӯле опапа̄тика̄ хутва̄ ниббатти. там̣ дисва̄ уййа̄напа̄ло нагарам̣ упанеси. амбаруккхамӯле ниббаттата̄йа са̄ амбапа̄лӣтвева вохарӣйиттха. атха нам̣ абхирӯпам̣ дассанӣйам̣ па̄са̄дикам̣ вила̄сакантата̄дигун̣ависесасамудитам̣ дисва̄ самбахула̄ ра̄джакума̄ра̄ аттано аттано париггахам̣ ка̄тука̄ма̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ калахам̣ акам̣су. тесам̣ калахавӯпасаматтхам̣ тасса̄ каммасан̃чодита̄ воха̄рика̄ ‘‘саббесам̣ хотӯ’’ти ган̣ика̄т̣т̣ха̄не т̣хапесум̣. са̄ саттхари пат̣иладдхасаддха̄ аттано уййа̄не виха̄рам̣ катва̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса ниййа̄детва̄ паччха̄ аттано путтасса вималакон̣д̣ан̃н̃аттхерасса сантике дхаммам̣ сутва̄ паббаджитва̄ випассана̄йа каммам̣ каронтӣ аттано сарӣрасса джара̄джин̣н̣абха̄вам̣ нисса̄йа сам̣вегаджа̄та̄ сан̇кха̄ра̄нам̣ аниччатам̣ вибха̄вентӣ –

252. ‘‘ка̄л̣ака̄ бхамараван̣н̣аса̄диса̄, веллитагга̄ мама муддхаджа̄ ахум̣;

те джара̄йа са̄н̣ава̄каса̄диса̄, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

253. ‘‘ва̄ситова сурабхӣ каран̣д̣ако, пуппхапӯра мама уттаман̇гаджо;

там̣ джара̄йатха саломагандхикам̣, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

254. ‘‘ка̄нанам̣ва сахитам̣ суропитам̣, коччхасӯчивичитаггасобхитам̣;

там̣ джара̄йа виралам̣ тахим̣ тахим̣, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

255. ‘‘кан̣хакхандхакасуван̣н̣аман̣д̣итам̣, собхате сувен̣ӣхилан̇катам̣;

там̣ джара̄йа кхалитам̣ сирам̣ катам̣, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

256. ‘‘читтака̄расуката̄ва лекхика̄, собхаре су бхамука̄ пуре мама;

та̄ джара̄йа валибхиппаламбита̄, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

257. ‘‘бхассара̄ суручира̄ йатха̄ ман̣ӣ, неттахесумабхинӣлама̄йата̄;

те джара̄йабхихата̄ на собхаре, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

258. ‘‘сан̣хатун̇гасадисӣ ча на̄сика̄, собхате су абхийоббанам̣ пати;

са̄ джара̄йа упакӯлита̄ вийа, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

259. ‘‘кан̇кан̣ам̣ва сукатам̣ сунит̣т̣хитам̣, собхаре су мама кан̣н̣апа̄л̣ийо;

та̄ джара̄йа валибхиппаламбита̄, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

260. ‘‘патталӣмакулаван̣н̣аса̄диса̄, собхаре су данта̄ пуре мама;

те джара̄йа кхан̣д̣ита̄ ча̄сита̄, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

261. ‘‘ка̄нанамхи ванасан̣д̣ача̄ринӣ, кокила̄ва мадхурам̣ никӯджихам̣;

там̣ джара̄йа кхалитам̣ тахим̣ тахим̣, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

262. ‘‘сан̣хакамбурива суппамаджджита̄, собхате су гӣва̄ пуре мама;

са̄ джара̄йа бхагга̄ вина̄мита̄, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

263. ‘‘ват̣т̣апалигхасадисопама̄ убхо, собхаре су ба̄ха̄ пуре мама;

та̄ джара̄йа йатха̄ па̄т̣алиббалита̄, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

264. ‘‘сан̣хамуддикасуван̣н̣аман̣д̣ита̄, собхаре су хаттха̄ пуре мама;

те джара̄йа йатха̄ мӯламӯлика̄, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

265. ‘‘пӣнават̣т̣асахибхуггата̄ убхо, собхаре су тханака̄ пуре мама;

тхевикӣва ламбанти нодака̄, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

266. ‘‘кан̃чанасса пхалакам̣ва саммат̣т̣хам̣, собхате су ка̄йо пуре мама;

со валӣхи сукхума̄хи отато, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

267. ‘‘на̄габхогасадисопама̄ убхо, собхаре су ӯрӯ пуре мама;

те джара̄йа йатха̄ вел̣уна̄л̣ийо, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

268. ‘‘сан̣ханӯпурасуван̣н̣аман̣д̣ита̄, собхаре су джан̇гха̄ пуре мама;

та̄ джара̄йа тиладан̣д̣ака̄рива, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

269. ‘‘тӯлапун̣н̣асадисопама̄ убхо, собхаре су па̄да̄ пуре мама;

те джара̄йа пхут̣ита̄ валӣмата̄, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄.

270. ‘‘едисо аху айам̣ самуссайо, джаджджаро бахудукха̄нама̄лайо;

сопалепапатито джара̄гхаро, саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄’’ти. –

има̄ га̄тха̄йо абха̄си.

таттха ка̄л̣ака̄ти ка̄л̣акаван̣н̣а̄. бхамараван̣н̣аса̄диса̄ти ка̄л̣ака̄ хонта̄пи бхамарасадисаван̣н̣а̄, синиддханӣла̄ти аттхо. веллитагга̄ти кун̃читагга̄, мӯлато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва агга̄ кун̃чита̄ веллита̄ти аттхо. муддхаджа̄ти кеса̄. джара̄йа̄ти джара̄хету джара̄йа упахатасобха̄. са̄н̣ава̄каса̄диса̄ти са̄н̣асадиса̄ ва̄касадиса̄ ча, са̄н̣ава̄касадиса̄ чева макачива̄касадиса̄ ча̄типи аттхо. саччава̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄ти саччава̄дино авитатхава̄дино самма̄самбуддхасса ‘‘саббам̣ рӯпам̣ аниччам̣ джара̄бхибхӯта’’нтиа̄дивачанам̣ анан̃н̃атха̄ йатха̄бхӯтамева, на таттха витатхам̣ аттхӣти.

ва̄ситова сурабхӣ каран̣д̣акоти пуппхагандхава̄сачун̣н̣а̄дӣхи ва̄сито ва̄сам̣ га̄ха̄пито паса̄дханасамугго вийа сугандхи. пуппхапӯра мама уттаман̇гаджоти чампакасуманамаллика̄дӣхи пуппхехи пӯрито пуббе мама кесакала̄по ниммалоти аттхо. танти уттаман̇гаджам̣. атха паччха̄ етарахи саломагандхикам̣ па̄катикаломагандхамева джа̄там̣. атха ва̄ саломагандхиканти мен̣д̣акаломехи сама̄нагандхам̣. ‘‘ел̣акаломагандха’’нтипи ваданти.

ка̄нанам̣ва сахитам̣ суропитанти сут̣т̣ху ропитам̣ сахитам̣ гханасаннивесам̣ уддхамева ут̣т̣хитам̣ уджукадӣгхаса̄кхам̣ упаванам̣ вийа. коччхасӯчивичитаггасобхитанти пуббе коччхена суван̣н̣асӯчийа̄ ча кесаджат̣а̄виджат̣анена вичитаггам̣ хутва̄ собхитам̣, гханабха̄вена ва̄ коччхасадисам̣ хутва̄ пан̣адантасӯчӣхи вичитаггата̄йа собхитам̣. танти уттаман̇гаджам̣. виралам̣ тахим̣ тахинти таттха таттха виралам̣ вилӯнакесам̣.

кан̣хакхандхакасуван̣н̣аман̣д̣итанти суван̣н̣аваджира̄дӣхи вибхӯситам̣ кан̣хакесапун̃джакам̣. йе пана ‘‘сан̣хакан̣д̣акасуван̣н̣аман̣д̣ита’’нти пат̣ханти, тесам̣ сан̣ха̄хи суван̣н̣асӯчӣхи джат̣а̄виджат̣анена ман̣д̣итанти аттхо. собхате сувен̣ӣхилан̇катанти сундарехи ра̄джаруккхама̄ла̄ садисехи кесавен̣ӣхи алан̇катам̣ хутва̄ пуббе вира̄джате. там̣ джара̄йа кхалитам̣ сирам̣ катанти там̣ татха̄ собхитам̣ сирам̣ ида̄ни джара̄йа кхалитам̣ кхан̣д̣ита̄кхан̣д̣итам̣ вилӯнакесам̣ катам̣.

читтака̄расуката̄ва лекхика̄ти читтака̄рена сиппина̄ нӣла̄йа ван̣н̣адха̄туйа̄ сут̣т̣ху ката̄ лекха̄ вийа собхате. су бхамука̄ пуре мама̄ти сундара̄ бхамука̄ пуббе мама собханам̣ гата̄. валибхиппаламбита̄ти нала̄т̣анте уппанна̄хи валӣхи паламбанта̄ т̣хита̄.

бхассара̄ти бха̄сура̄. суручира̄ти сут̣т̣ху ручира̄. йатха̄ ман̣ӣти ман̣имуддика̄ вийа. неттахесунти сунетта̄ ахесум̣. абхинӣлама̄йата̄ти абхинӣла̄ хутва̄ а̄йата̄. тети нетта̄. джара̄йабхихата̄ти джара̄йа абхихата̄.

сан̣хатун̇гасадисӣ ча̄ти сан̣ха̄ тун̇га̄ сесамукха̄вайава̄нам̣ анурӯпа̄ ча. собхатети ват̣т̣етва̄ т̣хапитахарита̄лават̣т̣и вийа мама на̄сика̄ собхате. су абхийоббанам̣ патӣти сундаре абхинавайоббанака̄ле са̄ на̄сика̄ ида̄ни джара̄йа нива̄ритасобхата̄йа париседита̄ вийа варатта̄ вийа ча джа̄та̄.

кан̇кан̣ам̣ва сукатам̣ сунит̣т̣хитанти супарикаммакатам̣ суван̣н̣акан̇кан̣ам̣ вийа ват̣т̣улабха̄вам̣ сандха̄йа вадати. собхарети собханте. ‘‘собханте’’ти ва̄ па̄т̣хо. суити нипа̄таматтам̣. кан̣н̣апа̄л̣ийоти кан̣н̣агандха̄. валибхиппаламбита̄ти тахим̣ тахим̣ уппаннавалӣхи валита̄ хутва̄ ват̣т̣анийа̄ пан̣а̄митаваттхакхандха̄ вийа бхассанта̄ оламбанти.

патталӣмакулаван̣н̣аса̄диса̄ти кадалимакуласадисаван̣н̣асан̣т̣ха̄на̄. кхан̣д̣ита̄ти бхеданапатанехи кхан̣д̣ита̄ кхан̣д̣абха̄вам̣ гата̄. асита̄ти ван̣н̣абхедена аситабха̄вам̣ гата̄.

ка̄нанамхи ванасан̣д̣ача̄ринӣ, кокила̄ва мадхурам̣ никӯджиханти ванасан̣д̣е гочарачаран̣ена ванасан̣д̣ача̄ринӣ ка̄нане анусам̣гӣтанива̄синӣ кокила̄ вийа мадхура̄ла̄пам̣ никӯджихам̣. танти никӯджитам̣ а̄ла̄пам̣. кхалитам̣ тахим̣ тахинти кхан̣д̣аданта̄дибха̄вена таттха таттха паккхалитам̣ джа̄там̣.

сан̣хакамбурива суппамаджджита̄ти сут̣т̣ху памаджджита̄ сан̣ха̄ суван̣н̣асан̇кха̄ вийа. бхагга̄ вина̄мита̄ти мам̣сапариккхайена вибхӯтасира̄джа̄лата̄йа бхагга̄ хутва̄ вината̄.

ват̣т̣апалигхасадисопама̄ти ват̣т̣ена палигхадан̣д̣ена самасама̄. та̄ти та̄ убхопи ба̄ха̄йо. йатха̄ па̄т̣алиббалита̄ти джаджджарабха̄вена палитапа̄т̣алиса̄кха̄садиса̄.

сан̣хамуддикасуван̣н̣аман̣д̣ита̄ти суван̣н̣амайа̄хи мат̣т̣хабха̄сура̄хи муддика̄хи вибхӯсита̄. йатха̄ мӯламӯлика̄ти мӯлакакан̣д̣асадиса̄.

пӣнават̣т̣асахитуггата̄ти пӣна̄ ват̣т̣а̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сахита̄ва хутва̄ уггата̄ уддхамукха̄. собхате су тханака̄ пуре мама̄ти мама убхопи тхана̄ йатха̄вуттарӯпа̄ хутва̄ суван̣н̣акаласийо вийа собхим̣су. путхутте хи идам̣ екавачанам̣, атӣтаттхе ча ваттама̄навачанам̣. тхевикӣва ламбанти нодака̄ти те убхопи ме тхана̄ нодака̄ галитаджала̄ вен̣удан̣д̣аке т̣хапитаудакабхасма̄ вийа ламбанти.

кан̃чанапхалакам̣ва саммат̣т̣ханти джа̄тихин̇гулакена маккхитва̄ чирапаримаджджитасован̣н̣апхалакам̣ вийа собхате. со валӣхи сукхума̄хи отатоти со мама ка̄йо ида̄ни сукхума̄хи валӣхи тахим̣ тахим̣ витато валиттачатам̣ а̄панно.

на̄габхогасадисопама̄ти хаттхина̄гасса хаттхена самасама̄. хаттхо хи идха бхун̃джати етена̄ти бхоготи вутто. тети ӯруйо. йатха̄ вел̣уна̄л̣ийоти ида̄ни вел̣упаббасадиса̄ ахесум̣.

сан̣ханӯпурасуван̣н̣аман̣д̣ита̄ти синиддхамат̣т̣хехи суван̣н̣анӯпурехи вибхӯсита̄. джан̇гха̄ти ат̣т̣хиджан̇гха̄йо. та̄ти та̄ джан̇гха̄йо. тиладан̣д̣ака̄рива̄ти аппамам̣салохитатта̄ кисабха̄вена лӯна̄васит̣т̣хависуккхатиладан̣д̣ака̄ вийа ахесум̣. ра-ка̄ро падасандхикаро.

тӯлапун̣н̣асадисопама̄ти мудусиниддхабха̄вена симбалитӯлапун̣н̣апалигун̣т̣хитаупа̄ханасадиса̄. те мама па̄да̄ ида̄ни пхут̣ита̄ пхалита̄, валӣмата̄ валиманто джа̄та̄.

едисоти еварӯпо. аху ахоси йатха̄вуттаппака̄ро. айам̣ самуссайоти айам̣ мама ка̄йо. джаджджароти ситхила̄бандхо. бахудукха̄нама̄лайоти джара̄дихетука̄нам̣ бахӯнам̣ дуккха̄нам̣ а̄лайабхӯто. сопалепапатитоти со айам̣ самуссайо апалепапатито абхисан̇кха̄ра̄лепапариккхайена патито па̄та̄бхимукхоти аттхо. сопи алепапатитоти ва̄ падавибха̄го, со еваттхо. джара̄гхароти джин̣н̣агхарасадисо. джара̄йа ва̄ гхарабхӯто ахоси. тасма̄ саччава̄дино дхамма̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ сабха̄вам̣ саммадева н̃атва̄ катханато авитатхава̄дино самма̄самбуддхасса мама саттхувачанам̣ анан̃н̃атха̄.

евам̣ айам̣ тхерӣ аттано аттабха̄ве аниччата̄йа саллаккхан̣амукхена саббесупи тебхӯмакадхаммесу аниччатам̣ упадха̄ретва̄ тадануса̄рена таттха дуккхалаккхан̣ам̣ анатталаккхан̣ан̃ча а̄ропетва̄ випассанам̣ уссукка̄пентӣ маггапат̣ипа̄т̣ийа̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхерӣ 2.4.204-219) –

‘‘йо рам̣сипхусита̄вел̣о, пхуссо на̄ма маха̄муни;

тасса̄хам̣ бхагинӣ а̄сим̣, аджа̄йим̣ кхаттийе куле.

‘‘тасса дхаммам̣ сун̣итва̄хам̣, виппасаннена четаса̄;

маха̄да̄нам̣ дадитва̄на, паттхайим̣ рӯпасампадам̣.

‘‘екатим̣се ито каппе, сикхӣ локаггана̄йако;

уппанно локападжджото, тилокасаран̣о джино.

‘‘тада̄рун̣апуре рамме, брахман̃н̃акуласамбхава̄;

вимуттачиттам̣ купита̄, бхиккхуним̣ абхиса̄пайим̣.

‘‘весика̄ва ана̄ча̄ра̄, джинаса̄санадӯсика̄;

евам̣ аккосайитва̄на, тена па̄пена каммуна̄.

‘‘да̄рун̣ам̣ нирайам̣ гантва̄, маха̄дуккхасамаппита̄;

тато чута̄ мануссесу, упапанна̄ тапассинӣ.

‘‘дасаджа̄тисахасса̄ни, ган̣икаттамака̄райим̣;

тамха̄ па̄па̄ на муччиссам̣, бхутва̄ дут̣т̣хависам̣ йатха̄.

‘‘брахмачарийамасевиссам̣, кассапе джинаса̄сане;

тена каммавипа̄кена, аджа̄йим̣ тидасе пуре.

‘‘паччхиме бхаве сампатте, ахосим̣ опапа̄тика̄;

амбаса̄кхантаре джа̄та̄, амбапа̄лӣти тенахам̣.

‘‘паривута̄ па̄н̣акот̣ӣхи, паббаджим̣ джинаса̄сане;

патта̄хам̣ ачалам̣ т̣ха̄нам̣, дхӣта̄ буддхасса ораса̄.

‘‘иддхӣсу ча васӣ хоми, сотадха̄тувисуддхийа̄;

четопарийан̃а̄н̣асса, васӣ хоми маха̄муни.

‘‘пуббенива̄сам̣ джа̄на̄ми, диббачаккху висодхитам̣;

сабба̄савапариккхӣн̣а̄, наттхи да̄ни пунаббхаво.

‘‘аттхадхамманируттӣсу, пат̣ибха̄не татхева ча;

н̃а̄н̣ам̣ ме вималам̣ суддхам̣, буддхасет̣т̣хасса ва̄хаса̄.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣, бхава̄ саббе самӯхата̄;

на̄гӣва бандханам̣ чхетва̄, вихара̄ми ана̄сава̄.

‘‘сва̄гатам̣ вата ме а̄си, буддхасет̣т̣хасса сантике;

тиссо виджджа̄ ануппатта̄, катам̣ буддхасса са̄санам̣.

‘‘пат̣исамбхида̄ чатассо, вимоккха̄пи ча ат̣т̣химе;

чхал̣абхин̃н̃а̄ саччхиката̄, катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ аттано пат̣ипаттим̣ паччавеккхитва̄ уда̄навасена та̄ ева га̄тха̄ паччуда̄ха̄сӣти.

амбапа̄лӣтхерӣга̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.