4. сопа̄каттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
дисва̄ па̄са̄дачха̄йа̄йантиа̄дика̄ а̄йасмато сопа̄каттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанто сиддхаттхасса бхагавато ка̄ле бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто бра̄хман̣а̄нам̣ виджджа̄сиппесу ниппхаттим̣ гато ка̄месу а̄дӣнавам̣ дисва̄ гхара̄ва̄сам̣ паха̄йа та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ екасмим̣ паббате вихарати. саттха̄ а̄саннамаран̣ам̣ там̣ н̃атва̄ тасса сантикам̣ агама̄си. со бхагавантам̣ дисва̄ пасанначитто ул̣а̄рам̣ пӣтисоманассам̣ паведенто пуппхамайам̣ а̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ ада̄си. саттха̄ таттха нисӣдитва̄, аниччата̄пат̣исам̣йуттам̣ дхаммим̣ катхам̣ катхетва̄ тасса пассантассева а̄ка̄сена агама̄си. со пуббе гахитам̣ ниччагга̄хам̣ паха̄йа аниччасан̃н̃ам̣ хадайе т̣хапетва̄, ка̄лан̇катва̄, девалоке уппаджитва̄, апара̄парам̣ девамануссесу сам̣саранто, имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагахе сопа̄кайонийам̣ ниббатти. со джа̄тиа̄гатена сопа̄коти на̄мена пан̃н̃а̄йи. кечи пана ‘‘ва̄н̣иджакуле ниббатто, ‘сопа̄ко’ти пана на̄маматта’’нти ваданти. там̣ апада̄напа̄л̣ийа̄ вируджджхати ‘‘паччхиме бхаве сампатте, сопа̄кайонупа̄гами’’нти вачанато.
тасса чатума̄саджа̄тасса пита̄ ка̄ламака̄си, чӯл̣апита̄ посеси. ануккамена саттавассико джа̄то. екадивасам̣ чӯл̣апита̄ ‘‘аттано путтена калахам̣ каротӣ’’ти куджджхитва̄, там̣ суса̄нам̣ нетва̄, две хаттхе раджджуйа̄ екато бандхитва̄, та̄йа ева раджджуйа̄ матамануссасса сарӣре га̄л̣хам̣ бандхитва̄ гато ‘‘син̇га̄ла̄дайо кха̄дантӯ’’ти. паччхимабхавиката̄йа да̄ракасса пун̃н̃апхалена сайам̣ ма̄ретум̣ на висахи, син̇га̄ла̄дайопи на абхибхавим̣су. да̄рако ад̣д̣хараттасамайе евам̣ виппалапати –
‘‘ка̄ гати ме агатисса, ко ва̄ бандху абандхуно;
суса̄намаджджхе бандхасса, ко ме абхайада̄йако’’ти.
саттха̄ та̄йа вела̄йа венеййабандхаве олокенто да̄ракасса хадайаббхантаре паджджалантам̣ арахаттӯпаниссайам̣ дисва̄ обха̄сам̣ пхаритва̄ сатим̣ джанетва̄ евама̄ха –
‘‘ехи сопа̄ка ма̄ бха̄йи, олокассу татха̄гатам̣;
ахам̣ там̣ та̄райисса̄ми, ра̄хумукхева чандима’’нти.
да̄рако буддха̄нубха̄вена чхиннабандхано га̄тха̄парийоса̄не сота̄панно хутва̄ гандхакут̣исаммукхе ат̣т̣ха̄си. тасса ма̄та̄ путтам̣ апассантӣ чӯл̣апитарам̣ пуччхитва̄ тенасса паваттийа̄ акатхита̄йа таттха таттха гантва̄ вичинантӣ ‘‘буддха̄ кира атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ джа̄нанти, йам̣нӯна̄хам̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ мама путтасса паваттим̣ джа̄неййа’’нти саттху сантикам̣ агама̄си. саттха̄, иддхийа̄ там̣ пат̣иччха̄детва̄, ‘‘бханте, мама путтам̣ на пасса̄ми, апича бхагава̄ тасса паваттим̣ джа̄на̄тӣ’’ти та̄йа пут̣т̣хо –
‘‘на санти путта̄ та̄н̣а̄йа, на пита̄ на̄пи бандхава̄;
антакена̄дхипаннасса, наттхи н̃а̄тӣсу та̄н̣ата̄’’ти. (дха. па. 288) –
дхаммам̣ катхеси. там̣ сутва̄ са̄ сота̄панна̄ ахоси. да̄рако арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.2.112-123) –
‘‘паббха̄рам̣ содхайантасса, випине паббатуттаме;
сиддхаттхо на̄ма бхагава̄, а̄гаччхи мама сантикам̣.
‘‘буддхам̣ упагатам̣ дисва̄, локаджет̣т̣хасса та̄дино;
сантхарам̣ сантхаритва̄на, пуппха̄санамада̄сахам̣.
‘‘пуппха̄сане нисӣдитва̄, сиддхаттхо локана̄йако;
маман̃ча гатиман̃н̃а̄йа, аниччатамуда̄хари.
‘‘аничча̄ вата сан̇кха̄ра̄, уппа̄давайадхаммино;
уппаджджитва̄ нируджджханти, тесам̣ вӯпасамо сукхо.
‘‘идам̣ ватва̄на саббан̃н̃ӯ, локаджет̣т̣хо нара̄сабхо;
набхам̣ аббхуггамӣ вӣро, хам̣сара̄джа̄ва амбаре.
‘‘сакам̣ дит̣т̣хим̣ джахитва̄на, бха̄вайа̄ниччасан̃н̃ахам̣;
ека̄хам̣ бха̄вайитва̄на, таттха ка̄лам̣ като ахам̣.
‘‘две сампаттӣ анубхотва̄, суккамӯлена чодито;
паччхиме бхаве сампатте, сапа̄кайонупа̄гамим̣.
‘‘ага̄ра̄ абхиниккхамма, паббаджим̣ анага̄рийам̣;
джа̄тийа̄ саттавассохам̣, арахаттамапа̄пун̣им̣.
‘‘а̄раддхавӣрийо пахитатто, сӣлесу сусама̄хито;
тосетва̄на маха̄на̄гам̣, алаттхам̣ упасампадам̣.
‘‘чатуннавутито каппе, йам̣ каммамакарим̣ тада̄;
дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, пуппхада̄нассидам̣ пхалам̣.
‘‘чатуннавутито каппе, йам̣ сан̃н̃ам̣ бха̄вайим̣ тада̄;
там̣ сан̃н̃ам̣ бха̄вайантасса, патто ме а̄саваккхайо.
‘‘пат̣исамбхида̄ чатассо…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
атха бхагава̄ иддхим̣ пат̣исам̣хари. са̄пи путтам̣ дисва̄ хат̣т̣хатут̣т̣хо тасса кхӣн̣а̄савабха̄вам̣ сутва̄ пабба̄джетва̄ гата̄. со саттха̄рам̣ гандхакут̣иччха̄йа̄йам̣ чан̇камантам̣ упасан̇камитва̄, вандитва̄ анучан̇ками. тасса бхагава̄ упасампадам̣ ануджа̄нитука̄мо ‘‘екам̣ на̄ма ки’’нтиа̄дина̄ даса пан̃хе пуччхи. сопи саттху адхиппа̄йам̣ ган̣ханто саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена сам̣санденто ‘‘саббе сатта̄ а̄ха̄рат̣т̣хитика̄’’тиа̄дина̄ (кху. па̄. 4.1) те пан̃хе виссаджджеси. тенева те кума̄рапан̃ха̄ на̄ма джа̄та̄. саттха̄ тасса пан̃хабйа̄каран̣ена а̄ра̄дхитачитто упасампадам̣ ануджа̄ни. тена са̄ пан̃хабйа̄каран̣ӯпасампада̄ на̄ма джа̄та̄. тассимам̣ аттано паваттим̣ пака̄сетва̄ тхеро ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто –
480. ‘‘дисва̄ па̄са̄дачха̄йа̄йам̣, чан̇камантам̣ наруттамам̣;
таттха нам̣ упасан̇камма, вандиссам̣ пурисуттамам̣.
481. ‘‘екам̣сам̣ чӣварам̣ катва̄, сам̣харитва̄на па̄н̣айо;
анучан̇камиссам̣ вираджам̣, саббасатта̄намуттамам̣.
482. ‘‘тато пан̃хе апуччхи мам̣, пан̃ха̄нам̣ ковидо видӯ;
аччхамбхӣ ча абхӣто ча, бйа̄ка̄сим̣ саттхуно ахам̣.
483. ‘‘виссаджджитесу пан̃хесу, анумоди татха̄гато;
бхиккхусан̇гхам̣ вилокетва̄, имаматтхам̣ абха̄сатха.
484. ‘‘‘ла̄бха̄ ан̇га̄нам̣ магадха̄нам̣, йеса̄йам̣ парибхун̃джати;
чӣварам̣ пин̣д̣апа̄тан̃ча, паччайам̣ сайана̄санам̣;
паччут̣т̣ха̄нан̃ча са̄мӣчим̣, тесам̣ ла̄бха̄’ти ча̄брави.
485. ‘‘‘аджджадагге мам̣ сопа̄ка, дассана̄йопасан̇кама;
еса̄ чева те сопа̄ка, бхавату упасампада̄’’’.
486. ‘‘джа̄тийа̄ саттавассена, ладдха̄на упасампадам̣;
дха̄реми антимам̣ дехам̣, ахо дхаммасудхаммата̄’’ти. – има̄ га̄тха̄ абха̄си;
таттха па̄са̄дачха̄йа̄йанти гандхакут̣иччха̄йа̄йам̣. вандиссанти, абхивандим̣.
сам̣харитва̄на па̄н̣айоти убхо хаттхе камаламакул̣а̄ка̄рена сан̇гате катва̄, ан̃джалим̣ паггахетва̄ти аттхо. анучан̇камиссанти чан̇камантасса саттхуно анупаччхато анугаманавасена чан̇камим̣. вираджанти вигатара̄га̄дираджам̣.
пан̃хети кума̄рапан̃хе. видӯти ведитаббам̣ видитава̄, саббан̃н̃ӯти аттхо. ‘‘саттха̄ мам̣ пуччхатӣ’’ти уппаджджанакасса чхамбхитаттасса бхайасса ча сетугха̄тена пахӣнатта̄ аччхамбхӣ ча абхӣто ча бйа̄ка̄си.
йеса̄йанти йесам̣ ан̇гамагадха̄нам̣ айам̣ сопа̄ко. паччайанти гила̄напаччайам̣. са̄мӣчинти маггада̄набӣджана̄диса̄мӣчикирийам̣.
аджджадаггети да-ка̄ро падасандхикаро, аджджа агге а̄дим̣ катва̄, аджджа пат̣т̣ха̄йа. ‘‘аджджатагге’’типи па̄л̣и, аджджатам̣ а̄дим̣ катва̄ти аттхо. дассана̄йопасан̇кама̄ти ‘‘хӣнаджаччо, вайаса̄ тарун̣атаро’’ти ва̄ ачинтетва̄ дассана̄йа мам̣ упасан̇кама. еса̄ чева̄ти йа̄ тасса мама саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена саддхим̣ сам̣сандетва̄ ката̄ пан̃хависсаджджана̄. еса̄йева те бхавату упасампада̄ ити ча абравӣти йоджана̄. ‘‘ладдха̄ ме упасампада̄’’типи па̄л̣и. йе пана ‘‘ладдха̄на упасампада’’нтипи пат̣ханти, тесам̣ саттавассена̄ти саттамена вассена̄ти аттхо, саттавассена ва̄ хутва̄ти вачанасесо. йам̣ панеттха авуттам̣, там̣ сувин̃н̃еййамева.
сопа̄каттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.