2. лакун̣д̣акабхаддийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

паре амба̄т̣ака̄ра̄метиа̄дика̄ а̄йасмато лакун̣д̣акабхаддийаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айам̣ кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре маха̄бхоге куле ниббаттитва̄, вайаппатто саттху сантике дхаммам̣ сун̣анто нисинно тасмим̣ кхан̣е саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ ман̃джуссара̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄, сайампи там̣ т̣ха̄нам̣ паттхенто буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса маха̄да̄нам̣ датва̄, ‘‘ахо вата̄хампи ана̄гате айам̣ бхиккху вийа екасса буддхасса са̄сане ман̃джуссара̄нам̣ агго бхавеййа’’нти пан̣идха̄нам̣ ака̄си. бхагава̄ ча тасса анантара̄йатам̣ дисва̄ бйа̄каритва̄ пакка̄ми.

со таттха йа̄ваджӣвам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ девамануссесу сам̣саранто пхуссасса бхагавато ка̄ле читтапаттакокило хутва̄ ра̄джуййа̄нато мадхурам̣ амбапхалам̣ тун̣д̣ена̄да̄йа гаччханто саттха̄рам̣ дисва̄ пасаннама̄насо ‘‘дасса̄мӣ’’ти читтам̣ уппа̄деси. саттха̄ тасса читтам̣ н̃атва̄ паттам̣ гахетва̄ нисӣди. кокило дасабаласса патте амбапаккам̣ патит̣т̣ха̄песи. саттха̄ там̣ парибхун̃джи. со кокило пасаннама̄насо тенева пӣтисукхена сатта̄хам̣ вӣтина̄меси. тена ча пун̃н̃акаммена ман̃джуссаро ахоси. кассапасамма̄самбуддхака̄ле пана четийе а̄раддхе ким̣ пама̄н̣ам̣ карома? саттайоджанаппама̄н̣ам̣. атимахантаметам̣. чхайоджанаппама̄н̣ам̣. етампи атимахантам̣. пан̃чайоджанам̣, чатуйоджанам̣, тийоджанам̣, двийоджананти вутте айам̣ тада̄ джет̣т̣хавад̣д̣хакӣ хутва̄ ‘‘етха, бхо, ана̄гате сукхапат̣иджаггийам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ватва̄ раджджуйа̄ париккхипанто га̄вутаматтаке т̣хатва̄ ‘‘екекам̣ мукхам̣ га̄вутам̣ га̄вутам̣ хоту, четийам̣ екайоджана̄ват̣т̣ам̣ йоджануббедхам̣ бхависсатӣ’’ти а̄ха. те тасса вачане ат̣т̣хам̣су. ити аппама̄н̣асса буддхасса пама̄н̣ам̣ ака̄сӣти. тена пана каммена ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не ан̃н̃ехи нӣчатараппама̄н̣о хоти.

со амха̄кам̣ саттху ка̄ле са̄ваттхийам̣ маха̄бхогакуле ниббатти, бхаддийотисса на̄мам̣ ахоси. атирассата̄йа пана лакун̣д̣акабхаддийоти пан̃н̃а̄йиттха. со саттху сантике дхаммам̣ сутва̄, пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄, бахуссуто дхаммакатхико хутва̄ мадхурена сарена паресам̣ дхаммам̣ катхеси. атхекасмим̣ уссавадивасе екена бра̄хман̣ена саддхим̣ ратхена гаччхантӣ ан̃н̃атара̄ ган̣ика̄ тхерам̣ дисва̄ дантавидам̣сакам̣ хаси. тхеро тасса̄ дантат̣т̣хике нимиттам̣ гахетва̄ джха̄нам̣ уппа̄детва̄, там̣ па̄дакам̣ катва̄, випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄, ана̄га̄мӣ ахоси. со абхин̣хам̣ ка̄йагата̄йа сатийа̄ вихаранто екадивасам̣ а̄йасмата̄ дхаммасена̄патина̄ овадийама̄но арахатте патит̣т̣хахи. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.55.1-33) –

‘‘падумуттаро на̄ма джино, саббадхаммесу чаккхума̄;

ито сатасахассамхи, каппе уппаджджи на̄йако.

‘‘тада̄хам̣ хам̣саватийам̣ сет̣т̣хипутто махаддхано;

джан̇гха̄виха̄рам̣ вичарам̣, сан̇гха̄ра̄мам̣ агаччхахам̣.

‘‘тада̄ со локападжджото, дхаммам̣ десеси на̄йако;

ман̃джуссара̄нам̣ паварам̣, са̄вакам̣ абхикиттайи.

‘‘там̣ сутва̄ мудито хутва̄, ка̄рам̣ катва̄ махесино;

вандитва̄ саттхуно па̄де, там̣ т̣ха̄намабхипаттхайим̣.

‘‘тада̄ буддхо вийа̄ка̄си, сан̇гхамаджджхе вина̄йако;

ана̄гатамхи аддха̄не, лаччхасе там̣ маноратхам̣.

‘‘сатасахассито каппе, окка̄какуласамбхаво;

готамо на̄ма готтена, саттха̄ локе бхависсати.

‘‘тасса дхаммесу да̄йа̄до, орасо дхамманиммито;

бхаддийо на̄ма на̄мена, хессати саттху са̄вако.

‘‘тена каммена сукатена, четана̄пан̣идхӣхи ча;

джахитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, та̄ватим̣самагаччхахам̣.

‘‘двенавуте ито каппе, пхуссо уппаджджи на̄йако;

дура̄садо дуппасахо, саббалокуттамо джино.

‘‘чаран̣ена ча сампанно, браха̄ уджу пата̄пава̄;

хитесӣ саббасатта̄нам̣, бахум̣ мочеси бандхана̄.

‘‘нанда̄ра̄маване тасса, ахосим̣ пхуссакокило;

гандхакут̣исама̄санне, амбаруккхе васа̄махам̣.

‘‘тада̄ пин̣д̣а̄йа гаччхантам̣, даккхин̣еййам̣ джинуттамам̣;

дисва̄ читтам̣ паса̄детва̄, ман̃джуна̄бхиникӯджахам̣.

‘‘ра̄джуййа̄нам̣ тада̄ гантва̄, супаккам̣ канакаттачам̣;

амбапин̣д̣ам̣ гахетва̄на, самбуддхассопана̄майим̣.

‘‘тада̄ ме читтаман̃н̃а̄йа, маха̄ка̄рун̣ико джино;

упат̣т̣ха̄касса хаттхато, паттам̣ пагган̣хи на̄йако.

‘‘ада̄сим̣ хат̣т̣хачиттохам̣, амбапин̣д̣ам̣ маха̄муне;

патте паккхиппа паккхехи, пан̃джалим̣ катва̄на ман̃джуна̄.

‘‘сарена раджанӣйена, саванӣйена ваггуна̄;

вассанто буддхапӯджаттхам̣, нӣл̣ам̣ гантва̄ нипаджджахам̣.

‘‘тада̄ мудитачиттам̣ мам̣, буддхапемагата̄сайам̣;

сакун̣аггхи упа̄гантва̄, гха̄тайӣ дут̣т̣хама̄насо.

‘‘тато чутохам̣ тусите, анубхотва̄ маха̄сукхам̣;

мануссайонима̄гаччхим̣, тасса каммасса ва̄хаса̄.

‘‘имамхи бхаддаке каппе, брахмабандху маха̄йасо;

кассапо на̄ма готтена, уппаджджи вадатам̣ варо.

‘‘са̄санам̣ джотайитва̄ со, абхибхуййа кутиттхийе;

винайитва̄на венеййе, ниббуто со саса̄вако.

‘‘ниббуте тамхи локагге, пасанна̄ джаната̄ бахӯ;

пӯджанаттха̄йа буддхасса, тхӯпам̣ куббанти саттхуно.

‘‘саттайоджаникам̣ тхӯпам̣, саттаратанабхӯситам̣;

карисса̄ма махесисса, иччевам̣ мантайанти те.

‘‘кикино ка̄сира̄джасса, тада̄ сена̄йа на̄йако;

хутва̄хам̣ аппама̄н̣асса, пама̄н̣ам̣ четийе вадим̣.

‘‘тада̄ те мама ва̄кйена, четийам̣ йоджануггатам̣;

акам̣су наравӣрасса, на̄на̄ратанабхӯситам̣.

‘‘тена каммена сукатена, четана̄пан̣идхӣхи ча;

джахитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, та̄ватим̣самагаччхахам̣.

‘‘паччхиме ча бхаве да̄ни, джа̄то сет̣т̣хикуле ахам̣;

са̄ваттхийам̣ пураваре, иддхе пхӣте махаддхане.

‘‘пураппавесе сугатам̣, дисва̄ вимхитама̄насо;

паббаджитва̄на на чирам̣, арахаттамапа̄пун̣им̣.

‘‘четийасса пама̄н̣ам̣ йам̣, акарим̣ тена каммуна̄;

лакун̣д̣акасарӣрохам̣, джа̄то парибхава̄рахо.

‘‘сарена мадхурена̄хам̣, пӯджитва̄ исисаттамам̣;

ман̃джуссара̄нам̣ бхиккхӯнам̣, аггаттаманупа̄пун̣им̣.

‘‘пхалада̄нена буддхасса, гун̣а̄нуссаран̣ена ча;

са̄ман̃н̃апхаласампанно, вихара̄ми ана̄саво.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

апарабха̄ге ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто –

466. ‘‘паре амба̄т̣ака̄ра̄ме, ванасан̣д̣амхи бхаддийо;

самӯлам̣ тан̣хамаббуйха, таттха бхаддова джха̄йати.

467. ‘‘рамантеке мудин̇гехи, вӣн̣а̄хи пан̣авехи ча;

ахан̃ча руккхамӯласмим̣, рато буддхасса са̄сане.

468. ‘‘буддхо че ме варам̣ даджджа̄, со ча лаббхетха ме варо;

ган̣хехам̣ саббалокасса, ниччам̣ ка̄йагатам̣ сати’’нти. –

има̄ тиссо га̄тха̄ абха̄си.

таттха парети сет̣т̣хе адхике, висит̣т̣хети аттхо. адхикава̄чӣ хи айам̣ парасаддо ‘‘парам̣ вийа матта̄йа̄’’тиа̄дӣсу вийа. амба̄т̣ака̄ра̄мети евам̣на̄маке а̄ра̄ме. со кира чха̄йӯдакасампанно ванасан̣д̣аман̣д̣ито раман̣ӣйо хоти тена ‘‘паре’’ти висесетва̄ вутто. ‘‘амба̄т̣акаване амба̄т̣акехи абхилаккхитаване’’ти ча ваданти. ванасан̣д̣амхӣти ванагахане, гхананичитаруккхагаччхалата̄самӯхе ванети аттхо. бхаддийоти евам̣на̄мако, атта̄намева тхеро ан̃н̃ам̣ вийа вадати. самӯлам̣ тан̣хамаббуйха̄ти тан̣ха̄йа мӯлам̣ на̄ма авиджджа̄. тасма̄ са̄виджджам̣ тан̣хам̣ аггамаггена самуггха̄т̣етва̄ти аттхо. таттха бхаддова джха̄йатӣти локуттарехи сӣла̄дӣхи бхаддо сундаро тасмим̣йева ванасан̣д̣е катакиччата̄йа дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄равасена аггапхаладжха̄нена джха̄йати.

пхаласукхена ча джха̄насама̄паттӣхи ча вӣтина̄метӣти аттано вивекаратим̣ дассетва̄ ‘‘рамантеке’’ти га̄тха̄йапи бйатирекамукхена тамеваттхам̣ дассети. таттха мудин̇гехӣти ан̇гика̄дӣхи мураджехи. вӣн̣а̄хӣти нандинӣа̄дӣхи вӣн̣а̄хи. пан̣авехӣти турийехи раманти еке ка̄мабхогино, са̄ пана тесам̣ рати анарийа̄ анаттхасам̣хита̄. ахан̃ча̄ ти ахам̣ пана, екако буддхасса бхагавато са̄сане рато, тато ева руккхамӯласмим̣ рато абхирато вихара̄мӣти аттхо.

евам̣ аттано вивека̄бхиратим̣ киттетва̄ ида̄ни йам̣ ка̄йагата̄сатикаммат̣т̣ха̄нам̣ бха̄ветва̄ арахаттам̣ патто, тасса пасам̣санаттхам̣ ‘‘буддхо че ме’’ти га̄тхама̄ха. тассаттхо – саче буддхо бхагава̄ ‘‘ека̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ варам̣ йа̄ча̄мӣ’’ти майа̄ йа̄чито ‘‘атиккантавара̄ кхо, бхиккху, татха̄гата̄’’ти апат̣иккхипитва̄ майхам̣ йатха̄йа̄читам̣ варам̣ дадеййа, со ча варо мама̄дхиппа̄йапӯрако лаббхетха майхам̣ маноратхам̣ маттхакам̣ па̄пеййа̄ти тхеро парикаппавасена вадати. ‘‘бханте, саббо локо саббака̄лам̣ ка̄йагата̄сатикаммат̣т̣ха̄нам̣ бха̄ветӯ’’ти ‘‘саббалокасса ниччам̣ ка̄йагата̄сати бха̄ветабба̄’’ти катва̄ варам̣ ган̣хе аханти дассенто а̄ха ‘‘ган̣хехам̣ саббалокасса, ниччам̣ ка̄йагатам̣ сати’’нти. ида̄ни апариккхан̣агараха̄мукхена париккхан̣ам̣ пасам̣санто –

469. ‘‘йе мам̣ рӯпена па̄мим̣су, йе ча гхосена анвагӯ;

чхандара̄гавасӯпета̄, на мам̣ джа̄нанти те джана̄.

470. ‘‘аджджхаттан̃ча на джа̄на̄ти, бахиддха̄ ча на пассати;

саманта̄варан̣о ба̄ло, са ве гхосена вуйхати.

471. ‘‘аджджхаттан̃ча на джа̄на̄ти, бахиддха̄ ча випассати;

бахиддха̄ пхаладасса̄вӣ, сопи гхосена вуйхати.

472. ‘‘аджджхаттан̃ча паджа̄на̄ти, бахиддха̄ ча випассати;

ана̄варан̣адасса̄вӣ, на со гхосена вуйхатӣ’’ти. –

има̄ чатассо га̄тха̄ абха̄си.

таттха йе мам̣ рӯпена па̄мим̣сӯти йе джана̄ авиддасӯ мама рӯпена апаса̄дикена нихӣнена ‘‘а̄ка̄расадисӣ пан̃н̃а̄’’ти, дхаммасарӣрена ча мам̣ нихӣнам̣ па̄мим̣су, ‘‘орако айа’’нти хӣл̣ента̄ париччхинданавасена ман̃н̃им̣сӯти аттхо. йе ча гхосена анвагӯти йе ча сатта̄ гхосена ман̃джуна̄ мам̣ самбха̄вана̄васена анугата̄ баху ман̃н̃им̣су, там̣ тесам̣ миччха̄, на хи ахам̣ рӯпаматтена авамантаббо, гхосаматтена ва̄ на бахум̣ мантаббо, тасма̄ чхандара̄гавасӯпета̄, на мам̣ джа̄нанти те джана̄ти те дувидха̄пи джана̄ чхандара̄гасса васам̣ упета̄ аппахӣначхандара̄га̄ саббасо пахӣначхандара̄гам̣ мам̣ на джа̄нанти.

ависайо тесам̣ ма̄дисо аджджхаттам̣ бахиддха̄ ча апарин̃н̃а̄таваттхута̄йа̄ти дассетум̣ ‘‘аджджхатта’’нтиа̄ди вуттам̣. аджджхаттанти аттано санта̄не кхандха̄йатана̄дидхаммам̣. бахиддха̄ти парасанта̄не. атха ва̄ аджджхаттанти, мама аббхантаре асеккхасӣлаккхандха̄дим̣. бахиддха̄ти, мамева а̄каппасампаттийа̄дийуттам̣ бахиддха̄ рӯпадхаммаппаваттим̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄диппаваттин̃ча. саманта̄варан̣оти евам̣ аджджхаттан̃ча бахиддха̄ ча аджа̄нанена самантато а̄варан̣айутто а̄ват̣ан̃а̄н̣агатико. са ве гхосена вуйхатӣти со паранеййабуддхико ба̄ло гхосена паресам̣ вачанена вуйхати ниййати а̄кад̣д̣хӣйати.

бахиддха̄ ча випассатӣти йо ча вуттанайена аджджхаттам̣ на джа̄на̄ти, бахиддха̄ пана сута̄нуса̄рена а̄каппасампаттиа̄диупадха̄ран̣ена ва̄ висесато пассати. ‘‘гун̣ависесайутто сийа̄’’ти ман̃н̃ати, сопи бахиддха̄ пхаладасса̄вӣ найагга̄хена пхаламаттам̣ ган̣ханто вуттанайена гхосена вуйхати, сопи ма̄дисе на джа̄на̄тӣти аттхо.

йо пана аджджхаттан̃ча кхӣн̣а̄савасса аббхантаре асеккхасӣлаккхандха̄дигун̣ам̣ джа̄на̄ти, бахиддха̄ часса пат̣ипаттисаллаккхан̣ена висесато гун̣ависесайогам̣ пассати. ана̄варан̣адасса̄вӣ кеначи ана̄ват̣о хутва̄ арийа̄нам̣ гун̣е дат̣т̣хум̣ н̃а̄тум̣ саматтхо, на со гхосаматтена вуйхати йа̄тха̄вато дассанатоти.

лакун̣д̣акабхаддийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.