8. ваккалиттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

ва̄тарога̄бхинӣтотиа̄дика̄ а̄йасмато ваккалиттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто саттху сантикам̣ гаччхантехи упа̄сакехи саддхим̣ виха̄рам̣ гантва̄ парисапарийанте т̣хито дхаммам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ саддха̄дхимутта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ сайампи там̣ т̣ха̄нам̣ паттхенто сатта̄хам̣ маха̄да̄нам̣ датва̄ пан̣идха̄нам̣ ака̄си. саттха̄ тасса анантара̄йатам̣ дисва̄ бйа̄кари.

сопи йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто амха̄кам̣ саттху ка̄ле са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣акуле ниббатти, ваккалӣтисса на̄мам̣ акам̣су. со вуддхиппатто тайо веде угган̣хитва̄ бра̄хман̣асиппесу ниппхаттим̣ гато саттха̄рам̣ дисва̄ рӯпака̄йасса сампаттидассанена атитто саттха̄ра̄ саддхим̣йева вичарати. ‘‘ага̄рамаджджхе васанто ниччака̄лам̣ саттха̄рам̣ дат̣т̣хум̣ на лабхисса̄мӣ’’ти саттху сантике паббаджитва̄ т̣хапетва̄ бходжанавелам̣ сарӣракиччака̄лан̃ча сесака̄ле йаттха т̣хитена сакка̄ дасабалам̣ пасситум̣, таттха т̣хито ан̃н̃ам̣ киччам̣ паха̄йа бхагавантам̣ олокентова вихарати. саттха̄ тасса н̃а̄н̣апарипа̄кам̣ а̄гаменто бахука̄лам̣ тасмим̣ рӯпадассаненева вичаранте кин̃чи аватва̄ пунекадивасам̣ ‘‘ким̣ те, ваккали, имина̄ пӯтика̄йена дит̣т̣хена? йо кхо, ваккали, дхаммам̣ пассати, со мам̣ пассати. йо мам̣ пассати, со дхаммам̣ пассати. дхамман̃хи, ваккали, пассанто мам̣ пассати, мам̣ пассанто дхаммам̣ пассатӣ’’ти (сам̣. ни. 3.87) а̄ха.

саттхари евам̣ вадантепи тхеро саттху дассанам̣ паха̄йа ан̃н̃аттха гантум̣ на саккоти. тато саттха̄ ‘‘на̄йам̣ бхиккху сам̣вегам̣ алабхитва̄ буджджхиссатӣ’’ти вассӯпана̄йикадивасе ‘‘апехи, ваккалӣ’’ти тхерам̣ пан̣а̄меси. со саттха̄ра̄ пан̣а̄мито саммукхе т̣ха̄тум̣ асакконто ‘‘ким̣ майхам̣ джӣвитена, йохам̣ саттха̄рам̣ дат̣т̣хум̣ на лабха̄мӣ’’ти гиджджхакӯт̣апаббате папа̄тат̣т̣ха̄нам̣ абхирухи. саттха̄ тасса там̣ паваттим̣ н̃атва̄ ‘‘айам̣ бхиккху мама сантика̄ асса̄сам̣ алабханто маггапхала̄нам̣ упаниссайам̣ на̄сеййа̄’’ти атта̄нам̣ дассетум̣ обха̄сам̣ виссадждженто –

‘‘па̄моджджабахуло бхиккху, пасанно буддхаса̄сане;

адхигаччхе падам̣ сантам̣, сан̇кха̄рӯпасамам̣ сукха’’нти. (дха. па. 381) –

га̄тхам̣ ватва̄ ‘‘ехи, ваккалӣ’’ти хаттхам̣ паса̄реси. тхеро ‘‘дасабало ме дит̣т̣хо, ‘ехӣ’ти авха̄нампи ладдха’’нти балавапӣтисоманассам̣ уппа̄детва̄ ‘‘куто а̄гаччха̄мӣ’’ти аттано гаманабха̄вам̣ аджа̄нитва̄ саттху саммукхе а̄ка̄се паккханданто пат̣хамапа̄дена паббате т̣хитойева саттха̄ра̄ вуттага̄тхам̣ а̄вадждженто а̄ка̄сейева пӣтим̣ виккхамбхетва̄ саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣ӣти ан̇гуттарат̣т̣хакатха̄йам̣ (а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.208) дхаммападаван̣н̣ана̄йан̃ча (дха. па. ат̣т̣ха. 2.381) а̄гатам̣.

идха пана евам̣ ваданти – ‘‘ким̣ те, ваккалӣ’’тиа̄дина̄ саттха̄ра̄ овадито гиджджхакӯт̣е вихаранто випассанам̣ пат̣т̣хапеси, тасса саддха̄йа балавабха̄вато ева випассана̄ вӣтхим̣ на отарати, бхагава̄ там̣ н̃атва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ содхетва̄ ада̄си. пуна випассанам̣ маттхакам̣ па̄петум̣ на̄саккхийева, атхасса а̄ха̄равекаллена ва̄та̄ба̄дхо уппаджджи, там̣ ва̄та̄ба̄дхена пӣл̣ийама̄нам̣ н̃атва̄ бхагава̄ таттха гантва̄ пуччханто –

350. ‘‘ва̄тарога̄бхинӣто твам̣, вихарам̣ ка̄нане ване;

павиддхагочаре лӯкхе, катхам̣ бхиккху кариссасӣ’’ти. –

а̄ха. там̣ сутва̄ тхеро –

351. ‘‘пӣтисукхена випулена, пхарама̄но самуссайам̣;

лӯкхампи абхисамбхонто, вихарисса̄ми ка̄нане.

352. ‘‘бха̄венто сатипат̣т̣ха̄не, индрийа̄ни бала̄ни ча;

боджджхан̇га̄ни ча бха̄венто, вихарисса̄ми ка̄нане.

353. ‘‘а̄раддхавӣрийе пахитатте, ниччам̣ дал̣хапараккаме;

самагге сахите дисва̄, вихарисса̄ми ка̄нане.

354. ‘‘ануссаранто самбуддхам̣, аггам̣ дантам̣ сама̄хитам̣;

атандито раттиндивам̣, вихарисса̄ми ка̄нане’’ти. –

чатассо га̄тха̄ абха̄си.

таттха ва̄тарога̄бхинӣтоти ва̄та̄ба̄дхена асерибха̄вам̣ упанӣто, ва̄табйа̄дхина̄ абхибхӯто. тванти тхерам̣ а̄лапати. вихаранти тена ирийа̄патхавиха̄рена вихаранто. ка̄нане ванети ка̄нанабхӯте ване, маха̄аран̃н̃ети аттхо. павиддхагочарети виссат̣т̣хагочаре дуллабхапаччайе. ва̄тарогасса саппа̄йа̄нам̣ саппиа̄дибхесаджджа̄нам̣ абха̄вена пхарусабхӯмибха̄гата̄йа ча лӯкхе лӯкхат̣т̣ха̄не. катхам̣ бхиккху кариссасӣти бхиккху твам̣ катхам̣ вихариссасӣти бхагава̄ пуччхи.

там̣ сутва̄ тхеро нира̄мисапӣтисоманасса̄дина̄ аттано сукхавиха̄рам̣ пака̄сенто ‘‘пӣтисукхена̄’’тиа̄дима̄ха. таттха пӣтисукхена̄ти уббегалаккхан̣а̄йа пхаран̣алаккхан̣а̄йа ча пӣтийа̄ там̣сампайуттасукхена ча. тена̄ха ‘‘випулена̄’’ти ул̣а̄рена̄ти аттхо. пхарама̄но самуссайанти йатха̄вуттапӣтисукхасамут̣т̣хитехи пан̣ӣтехи рӯпехи сакалам̣ ка̄йам̣ пхара̄пенто нирантарам̣ пхут̣ам̣ каронто. лӯкхампи абхисамбхонтоти аран̃н̃а̄ва̄саджанитам̣ саллекхавуттихетукам̣ дуссахампи паччайалӯкхам̣ абхибхаванто адхива̄сенто. вихарисса̄ми ка̄нанети джха̄насукхена випассана̄сукхена ча аран̃н̃а̄йатане вихарисса̄мӣти аттхо. тена̄ха – ‘‘сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведеси’’нти (па̄ра̄. 11).

‘‘йато йато саммасати, кхандха̄нам̣ удайаббайам̣;

лабхатӣ пӣтипа̄моджджам̣, аматам̣ там̣ виджа̄ната’’нти ча. (дха. па. 374);

бха̄венто сатипат̣т̣ха̄нети маггапарийа̄панне ка̄йа̄нупассана̄дике чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не уппа̄денто вад̣д̣хенто ча. индрийа̄нӣти маггапарийа̄панна̄ни ева саддха̄дӣни пан̃чиндрийа̄ни. бала̄нӣти татха̄ саддха̄дӣни пан̃ча бала̄ни. боджджхан̇га̄нӣти татха̄ сатисамбоджджхан̇га̄дӣни сатта боджджхан̇га̄ни. ча-саддена саммаппадха̄наиддхипа̄дамагган̇га̄ни сан̇ган̣ха̄ти. тадавина̄бха̄вато хи таггахан̣енева тесам̣ гахан̣ам̣ хоти. вихарисса̄мӣти йатха̄вутте бодхипаккхийадхамме бха̄венто маггасукхена тададхигамасиддхена пхаласукхена нибба̄насукхена ча вихарисса̄ми.

а̄раддхавӣрийети чатуббидхасаммаппадха̄навасена паггахитавӣрийе. пахитаттети нибба̄нам̣ патипеситачитте. ниччам̣ дал̣хапараккамети саббака̄лам̣ аситхилавӣрийе. авива̄давасена ка̄йаса̄маггида̄навасена ча самагге. дит̣т̣хисӣласа̄ман̃н̃ена сахите сабрахмача̄рӣ дисва̄. етена калйа̄н̣амиттасампаттим̣ дассети.

ануссаранто самбуддханти самма̄ са̄мам̣ саббадхамма̄нам̣ буддхатта̄ самма̄самбуддхам̣ саббасаттуттамата̄йа, аггам̣ уттамена даматхена дантам̣, ануттарасама̄дхина̄ сама̄хитам̣ атандито аналасо хутва̄, раттиндивам̣ саббака̄лам̣ ‘‘итипи со бхагава̄ араха’’нтиа̄дина̄ ануссаранто вихарисса̄ми. етена буддха̄нуссатибха̄вана̄йа йутта̄ка̄радассанена саббаттха каммат̣т̣ха̄на̄нуйогама̄ха, пуримена па̄риха̄рийакаммат̣т̣ха̄на̄нуйогам̣.

евам̣ пана ватва̄ тхеро випассанам̣ уссукка̄петва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.54.28-65) –

‘‘ито сатасахассамхи, каппе уппаджджи на̄йако;

аномана̄мо амито, на̄мена падумуттаро.

‘‘падума̄ка̄равадано, падума̄маласуччхавӣ;

локена̄нупалиттова, тойена падумам̣ йатха̄.

‘‘вӣро падумапаттаккхо, канто ча падумам̣ йатха̄;

падумуттарагандхова, тасма̄ со падумуттаро.

‘‘локаджет̣т̣хо ча нимма̄но, андха̄нам̣ найанӯпамо;

сантавесо гун̣анидхи, карун̣а̄матиса̄гаро.

‘‘са када̄чи маха̄вӣро, брахма̄сурасураччито;

садевамануджа̄кин̣н̣е, джанамаджджхе джинуттамо.

‘‘ваданена сугандхена, мадхурена рутена ча;

ран̃джайам̣ парисам̣ саббам̣, сантхавӣ са̄вакам̣ сакам̣.

‘‘саддха̄дхимутто сумати, мама дассанала̄ласо;

наттхи ета̄дисо ан̃н̃о, йатха̄йам̣ бхиккху ваккали.

‘‘тада̄хам̣ хам̣саватийам̣, нагаре бра̄хман̣атраджо;

хутва̄ сутва̄ ча там̣ ва̄кйам̣, там̣ т̣ха̄намабхирочайим̣.

‘‘саса̄вакам̣ там̣ вималам̣, нимантетва̄ татха̄гатам̣;

сатта̄хам̣ бходжайитва̄на, дуссехаччха̄дайим̣ тада̄.

‘‘нипачча сираса̄ тасса, анантагун̣аса̄гаре;

нимугго пӣтисампун̣н̣о, идам̣ вачанамабравим̣.

‘‘йо со тайа̄ сантхавито, ито саттамаке муни;

бхиккху саддха̄ватам̣ агго, та̄дисо хомахам̣ муне.

‘‘евам̣ вутте маха̄вӣро, ана̄варан̣адассано;

имам̣ ва̄кйам̣ удӣреси, париса̄йа маха̄муни.

‘‘пассатхетам̣ ма̄н̣авакам̣, пӣтамат̣т̣ханива̄санам̣;

хемайан̃н̃опачитан̇гам̣, джананеттаманохарам̣.

‘‘есо ана̄гатаддха̄не, готамасса махесино;

агго саддха̄дхимутта̄нам̣, са̄вакойам̣ бхависсати.

‘‘девабхӯто мануссо ва̄, саббасанта̄паваджджито;

саббабхогапарибйӯл̣хо, сукхито сам̣сариссати.

‘‘сатасахассито каппе, окка̄какуласамбхаво;

готамо на̄ма готтена, саттха̄ локе бхависсати.

‘‘тасса дхаммесу да̄йа̄до, орасо дхамманиммито;

ваккали на̄ма на̄мена, хессати саттху са̄вако.

‘‘тена каммависесена, четана̄пан̣идхӣхи ча;

джахитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, та̄ватим̣самагаччхахам̣.

‘‘саббаттха сукхито хутва̄, сам̣саранто бхава̄бхаве;

са̄ваттхийам̣ пуре джа̄то, куле ан̃н̃атаре ахам̣.

‘‘нонӣтасукхума̄лам̣ мам̣, джа̄тапаллавакомалам̣;

мандам̣ утта̄насайанам̣, писа̄чабхайатаджджита̄.

‘‘па̄дамӯле махесисса, са̄йесум̣ дӣнама̄наса̄;

имам̣ дада̄ма те на̄тха, саран̣ам̣ хохи на̄йака.

‘‘тада̄ пат̣иггахи со мам̣, бхӣта̄нам̣ саран̣о муни;

джа̄лина̄ чаккан̇китена, мудукомалапа̄н̣ина̄.

‘‘тада̄ пабхути тена̄хам̣, араккхеййена раккхито;

саббаверавинимутто, сукхена паривуддхито.

‘‘сугатена вина̄ бхӯто, уккан̣т̣ха̄ми мухуттакам̣;

джа̄тийа̄ саттавассохам̣, паббаджим̣ анага̄рийам̣.

‘‘саббапа̄рамисамбхӯтам̣, нӣлаккхинайанам̣ варам̣;

рӯпам̣ саббасубха̄кин̣н̣ам̣, атитто вихара̄махам̣.

‘‘буддхарӯпаратим̣ н̃атва̄, тада̄ овади мам̣ джино;

алам̣ ваккали ким̣ рӯпе, рамасе ба̄ланандите.

‘‘йо хи пассати саддхаммам̣, со мам̣ пассати пан̣д̣ито;

апассама̄но саддхаммам̣, мам̣ пассампи на пассати.

‘‘ананта̄дӣнаво ка̄йо, висаруккхасамӯпамо;

а̄ва̄со саббарога̄нам̣, пун̃джо дуккхасса кевало.

‘‘ниббиндийа тато рӯпе, кхандха̄нам̣ удайаббайам̣;

пасса упаккилеса̄нам̣, сукхенантам̣ гамиссаси.

‘‘евам̣ тена̄нусит̣т̣хохам̣, на̄йакена хитесина̄;

гиджджхакӯт̣ам̣ сама̄руйха, джха̄йа̄ми гирикандаре.

‘‘т̣хито паббатапа̄дамхи, асса̄сайи маха̄муни;

ваккалӣти джино ва̄чам̣, там̣ сутва̄ мудито ахам̣.

‘‘паккхандим̣ селапаббха̄ре, анекасатапорисе;

тада̄ буддха̄нубха̄вена, сукхенева махим̣ гато.

‘‘пунопи дхаммам̣ десети, кхандха̄нам̣ удайаббайам̣;

тамахам̣ дхаммаман̃н̃а̄йа, арахаттамапа̄пун̣им̣.

‘‘сумаха̄парисамаджджхе, тада̄ мам̣ чаран̣антаго;

аггам̣ саддха̄дхимутта̄нам̣, пан̃н̃апеси маха̄мати.

‘‘сатасахассито каппе, йам̣ каммамакарим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ ан̃н̃ам̣ бйа̄каронтопи тхеро има̄ ева га̄тха̄ абха̄си. атха нам̣ саттха̄ бхиккхусан̇гхамаджджхе нисинно саддха̄дхимутта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

ваккалиттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.