1. маха̄моггалла̄наттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

сат̣т̣хинипа̄те а̄ран̃н̃ика̄тиа̄дика̄ а̄йасмато маха̄моггалла̄наттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? тасса ваттху дхаммасена̄пативаттхумхи вуттамева. тхеро хи паббаджитадивасато саттаме дивасе магадхарат̣т̣хе каллава̄лага̄макам̣ упанисса̄йа саман̣адхаммам̣ каронто тхинамиддхе окканте саттха̄ра̄ – ‘‘моггалла̄на, моггалла̄на, ма̄, бра̄хман̣а, арийам̣ тун̣хӣбха̄вам̣ пама̄до’’тиа̄дина̄ (сам̣. ни. 2.235) сам̣веджито тхинамиддхам̣ винодетва̄ бхагавата̄ вуччама̄нам̣ дха̄тукаммат̣т̣ха̄нам̣ сун̣анто ева випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ упаримаггаттайам̣ упагантва̄ аггапхалаккхан̣е са̄вакапа̄рамӣн̃а̄н̣асса маттхакам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.1.375-397) –

‘‘аномадассӣ бхагава̄, локаджет̣т̣хо нара̄сабхо;

виха̄си химавантамхи, девасан̇гхапураккхато.

‘‘варун̣о на̄ма на̄мена, на̄гара̄джа̄ ахам̣ тада̄;

ка̄марӯпӣ викубба̄ми, маходадхинива̄сахам̣.

‘‘сан̇ган̣ийам̣ ган̣ам̣ хитва̄, тӯрийам̣ пат̣т̣хапесахам̣;

самбуддхам̣ парива̄ретва̄, ва̄десум̣ аччхара̄ тада̄.

‘‘ваджджама̄несу тӯресу, дева̄ тӯра̄ни ваджджайум̣;

убхиннам̣ саддам̣ сутва̄на, буддхопи сампабуджджхатха.

‘‘нимантетва̄на самбуддхам̣, сакам̣ бхаванупа̄гамим̣;

а̄санам̣ пан̃н̃апетва̄на, ка̄лама̄рочайим̣ ахам̣.

‘‘кхӣн̣а̄савасахассехи, паривуто локана̄йако;

обха̄сенто диса̄ сабба̄, бхаванам̣ ме упа̄гами.

‘‘упавит̣т̣хам̣ маха̄вӣрам̣, девадевам̣ нара̄сабхам̣;

сабхиккхусан̇гхам̣ таппесим̣, аннапа̄ненахам̣ тада̄.

‘‘анумоди маха̄вӣро, сайамбхӯ аггапуггало;

бхиккхусан̇гхе нисӣдитва̄, има̄ га̄тха̄ абха̄сатха.

‘‘йо со сан̇гхам̣ апӯджеси, буддхан̃ча локана̄йакам̣;

тена читтаппаса̄дена, девалокам̣ гамиссати.

‘‘саттасаттатиккхаттун̃ча, девараджджам̣ кариссати;

патхабйа̄ раджджам̣ ат̣т̣хасатам̣, васудхам̣ а̄васиссати.

‘‘пан̃чапан̃н̃а̄саккхаттун̃ча, чаккаваттӣ бхависсати;

бхога̄ асан̇кхийа̄ тасса, уппаджджиссанти та̄ваде.

‘‘апаримеййе ито каппе, окка̄какуласамбхаво;

готамо на̄ма готтена, саттха̄ локе бхависсати.

‘‘нирайа̄ со чавитва̄на, мануссаттам̣ гамиссати;

колито на̄ма на̄мена, брахмабандху бхависсати.

‘‘со паччха̄ паббаджитва̄на, кусаламӯлена чодито;

готамасса бхагавато, дутийо хессати са̄вако.

‘‘а̄раддхавӣрийо пахитатто, иддхийа̄ па̄рамим̣ гато;

сабба̄саве парин̃н̃а̄йа, нибба̄йиссатина̄саво.

‘‘па̄памиттопанисса̄йа, ка̄мара̄гавасам̣ гато;

ма̄тарам̣ питаран̃ча̄пи, гха̄тайим̣ дут̣т̣хама̄насо.

‘‘йам̣ йам̣ йонупападжджа̄ми, нирайам̣ атха ма̄нусам̣;

па̄пакаммасаман̇гита̄, бхиннасӣсо мара̄махам̣.

‘‘идам̣ паччхимакам̣ майхам̣, чаримо ваттате бхаво;

идха̄пи едисо майхам̣, маран̣ака̄ле бхависсати.

‘‘павивекамануйутто, сама̄дхибха̄вана̄рато;

сабба̄саве парин̃н̃а̄йа, вихара̄ми ана̄саво.

‘‘дхаран̣импи сугамбхӣрам̣, бахалам̣ дуппадхам̣сийам̣;

ва̄ман̇гут̣т̣хена кхобхеййам̣, иддхийа̄ па̄рамим̣ гато.

‘‘асмима̄нам̣ на пасса̄ми, ма̄но майхам̣ на виджджати;

са̄ман̣ере упа̄да̄йа, гаручиттам̣ каромахам̣.

‘‘апаримеййе ито каппе, йам̣ каммамабхинӣхарим̣;

та̄хам̣ бхӯмимануппатто, паттомхи а̄саваккхайам̣.

‘‘пат̣исамбхида̄ чатассо…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

атха нам̣ саттха̄ апарабха̄ге джетаванамаха̄виха̄ре арийаган̣амаджджхе нисинно тена тена гун̣ена аттано са̄ваке етадагге т̣хапенто ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ иддхиманта̄нам̣ йадидам̣ маха̄моггалла̄но’’ти (а. ни. 1.188, 190) иддхимантата̄йа етадагге т̣хапеси. тена евам̣ саттха̄ра̄ етадагге т̣хапитена са̄вакапа̄рамийа̄ маттхакам̣ паттена маха̄тхерена там̣ там̣ нимиттам̣ а̄гамма таттха таттха бха̄сита̄ га̄тха̄, та̄ сан̇гӣтика̄ле дхаммасан̇га̄хакехи –

1149. ‘‘а̄ран̃н̃ика̄ пин̣д̣апа̄тика̄, ун̃чха̄патта̄гате рата̄;

да̄лему маччуно сенам̣, аджджхаттам̣ сусама̄хита̄.

1150. ‘‘а̄ран̃н̃ика̄ пин̣д̣апа̄тика̄, ун̃чха̄патта̄гате рата̄;

дхуна̄ма маччуно сенам̣, нал̣а̄га̄рам̣ва кун̃джаро.

1151. ‘‘руккхамӯлика̄ са̄татика̄, ун̃чха̄патта̄гате рата̄;

да̄лему маччуно сенам̣, аджджхаттам̣ сусама̄хита̄.

1152. ‘‘руккхамӯлика̄ са̄татика̄, ун̃чха̄патта̄гате рата̄;

дхуна̄ма маччуно сенам̣, нал̣а̄га̄рам̣ва кун̃джаро.

1153. ‘‘ат̣т̣хикан̇калакут̣ике, мам̣санха̄рупасиббите;

дхираттху пуре дуггандхе, парагатте мама̄йасе.

1154. .

‘‘тава сарӣрам̣ навасотам̣, дуггандхакарам̣ парибандхам̣;

бхиккху париваджджайате там̣, мӣл̣хан̃ча йатха̄ сучика̄мо.

1156. ‘‘еван̃че там̣ джано джан̃н̃а̄, йатха̄ джа̄на̄ми там̣ ахам̣;

а̄рака̄ париваджджеййа, гӯтхат̣т̣ха̄нам̣ва па̄вусе.

1157. ‘‘еваметам̣ маха̄вӣра, йатха̄ саман̣а бха̄саси;

еттха чеке висӣданти, пан̇камхива джараггаво.

1158. ‘‘а̄ка̄самхи халиддийа̄, йо ман̃н̃етха раджетаве;

ан̃н̃ена ва̄пи ран̇гена, вигха̄тудайамева там̣.

1159. ‘‘тада̄ка̄сасамам̣ читтам̣, аджджхаттам̣ сусама̄хитам̣;

ма̄ па̄пачитте а̄са̄ди, аггикхандхам̣ва паккхима̄.

1160. ‘‘пасса читтакатам̣ бимбам̣, арука̄йам̣ самусситам̣;

а̄турам̣ бахусан̇каппам̣, йасса наттхи дхувам̣ т̣хити.

1161. ‘‘пасса читтакатам̣ рӯпам̣, ман̣ина̄ кун̣д̣алена ча;

ат̣т̣хим̣ тачена онаддхам̣, саха ваттхехи собхати.

1162. ‘‘алаттакаката̄ па̄да̄, мукхам̣ чун̣н̣акамаккхитам̣;

алам̣ ба̄ласса моха̄йа, но ча па̄рагавесино.

1163. ‘‘ат̣т̣ха̄падаката̄ кеса̄, нетта̄ ан̃джанамаккхита̄;

алам̣ ба̄ласса моха̄йа, но ча па̄рагавесино.

1164. ‘‘ан̃джанӣва нава̄ читта̄, пӯтика̄йо алан̇като;

алам̣ ба̄ласса моха̄йа, но ча па̄рагавесино.

1165. ‘‘одахи мигаво па̄сам̣, на̄сада̄ ва̄гурам̣ миго;

бхутва̄ нива̄пам̣ гаччха̄ма, кадданте мигабандхаке.

1166. ‘‘чхинно па̄со мигавасса, на̄сада̄ ва̄гурам̣ миго;

бхутва̄ нива̄пам̣ гаччха̄ма, сочанте мигалуддаке.

1167. ‘‘тада̄си йам̣ бхим̣санакам̣, тада̄си ломахам̣санам̣;

анека̄ка̄расампанне, са̄рипуттамхи ниббуте.

1168. ‘‘аничча̄ вата сан̇кха̄ра̄, уппа̄давайадхаммино;

уппаджджитва̄ нируджджханти, тесам̣ вӯпасамо сукхо.

1169. ‘‘сукхумам̣ те пат̣ивиджджханти, ва̄лаггам̣ усуна̄ йатха̄;

йе пан̃чаккхандхе пассанти, парато но ча аттато.

1170. ‘‘йе ча пассанти сан̇кха̄ре, парато но ча аттато;

паччабйа̄дхим̣су нипун̣ам̣, ва̄лаггам̣ усуна̄ йатха̄.

1171. ‘‘саттийа̄ вийа омат̣т̣хо, д̣айхама̄нова маттхаке;

ка̄мара̄гаппаха̄на̄йа, сато бхиккху париббадже.

1172. ‘‘саттийа̄ вийа омат̣т̣хо, д̣айхама̄нова маттхаке;

бхавара̄гаппаха̄на̄йа, сато бхиккху париббадже.

1173. ‘‘чодито бха̄витаттена, сарӣрантимадха̄рина̄;

мига̄рама̄тупа̄са̄дам̣, па̄дан̇гут̣т̣хена кампайим̣.

1174. ‘‘найидам̣ ситхилама̄раббха, найидам̣ аппена тха̄маса̄;

нибба̄намадхигантаббам̣, саббагантхапамочанам̣.

1175. ‘‘айан̃ча дахаро бхиккху, айамуттамапорисо;

дха̄рети антимам̣ дехам̣, джетва̄ ма̄рам̣ сава̄ханам̣.

1176. ‘‘вивараманупабханти виджджута̄, вебха̄расса ча пан̣д̣авасса ча;

нагавиварагато джха̄йати, путто аппат̣имасса та̄дино.

1177. ‘‘упасанто упарато, пантасена̄сано муни;

да̄йа̄до буддхасет̣т̣хасса, брахмуна̄ абхивандито.

1178. ‘‘упасантам̣ упаратам̣, пантасена̄санам̣ муним̣;

да̄йа̄дам̣ буддхасет̣т̣хасса, ванда бра̄хман̣а кассапам̣.

1179. ‘‘йо ча джа̄тисатам̣ гаччхе, сабба̄ бра̄хман̣аджа̄тийо;

соттийо ведасампанно, мануссесу пунаппунам̣.

1180. ‘‘аджджха̄йакопи че асса, тин̣н̣ам̣ веда̄на па̄рагӯ;

етасса вандана̄йетам̣, калам̣ на̄ггхати сол̣асим̣.

1181. ‘‘йо со ат̣т̣ха вимоккха̄ни, пуребхаттам̣ апхассайи;

ануломам̣ пат̣иломам̣, тато пин̣д̣а̄йа гаччхати.

1182. ‘‘та̄дисам̣ бхиккхум̣ ма̄са̄ди, ма̄тта̄нам̣ кхан̣и бра̄хман̣а;

абхиппаса̄дехи манам̣, арахантамхи та̄дине;

кхиппам̣ пан̃джалико ванда, ма̄ те виджат̣и маттхакам̣.

1183. ‘‘несо пассати саддхаммам̣, сам̣са̄рена пураккхато;

адхогамам̣ джимхапатхам̣, куммаггаманудха̄вати.

1184. ‘‘кимӣва мӣл̣хасаллитто, сан̇кха̄ре адхимуччхито;

пага̄л̣хо ла̄бхасакка̄ре, туччхо гаччхати пот̣т̣хило.

1185. ‘‘иман̃ча пасса а̄йантам̣, са̄рипуттам̣ судассанам̣;

вимуттам̣ убхатобха̄ге, аджджхаттам̣ сусама̄хитам̣.

1186. ‘‘висаллам̣ кхӣн̣асам̣йогам̣, тевиджджам̣ маччуха̄йинам̣;

даккхин̣еййам̣ манусса̄нам̣, пун̃н̃аккхеттам̣ ануттарам̣.

1187. ‘‘ете самбахула̄ дева̄, иддхиманто йасассино.

даса девасахасса̄ни, саббе брахмапурохита̄;

моггалла̄нам̣ намассанта̄, тит̣т̣ханти пан̃джалӣката̄.

1188. ‘‘намо те пуриса̄джан̃н̃а, намо те пурисуттама;

йасса те а̄сава̄ кхӣн̣а̄, даккхин̣еййоси ма̄риса.

1189. ‘‘пӯджито нарадевена, уппанно маран̣а̄бхибхӯ;

пун̣д̣арӣкам̣ва тойена, сан̇кха̄ренупалимпати.

1190. ‘‘йасса мухуттена сахассадха̄ локо, сам̣видито сабрахмакаппо васи;

иддхигун̣е чутупапа̄те ка̄ле, пассати девата̄ са бхиккху.

1191. ‘‘са̄рипуттова пан̃н̃а̄йа, сӣлена упасамена ча;

йопи па̄ран̇гато бхиккху, ета̄вапарамо сийа̄.

1192. ‘‘кот̣исатасахассасса, аттабха̄вам̣ кхан̣ена ниммине;

ахам̣ викуббана̄су кусало, васӣбхӯтомхи иддхийа̄.

1193. ‘‘сама̄дхивиджджа̄васипа̄рамӣгато, моггалла̄наготто аситасса са̄сане;

дхӣро самуччхинди сама̄хитиндрийо, на̄го йатха̄ пӯтилатам̣ва бандханам̣.

1194. ‘‘паричин̣н̣о майа̄ саттха̄, катам̣ буддхасса са̄санам̣;

охито гаруко бха̄ро, бхаванетти самӯхата̄.

1195. ‘‘йасса чаттха̄йа паббаджито, ага̄расма̄нага̄рийам̣;

со ме аттхо ануппатто, саббасам̣йоджанаккхайо.

1196. ‘‘кӣдисо нирайо а̄си, йаттха дуссӣ апаччатха;

видхурам̣ са̄вакама̄саджджа, какусандхан̃ча бра̄хман̣ам̣.

1197. ‘‘сатам̣ а̄си айосан̇кӯ, саббе паччаттаведана̄;

ӣдисо нирайо а̄си, йаттха дуссӣ апаччатха;

видхурам̣ са̄вакама̄саджджа, какусандхан̃ча бра̄хман̣ам̣.

1198. ‘‘йо етамабхиджа̄на̄ти, бхиккху буддхасса са̄вако;

та̄дисам̣ бхиккхума̄саджджа, кан̣ха дуккхам̣ нигаччхаси.