5. пан̃чамавагго

1. кума̄ракассапаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

ахо буддха̄ ахо дхамма̄ти а̄йасмато кума̄ракассапаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ па̄пун̣и. ‘‘кулагехе’’ти пана ан̇гуттарат̣т̣хакатха̄йам̣ (а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.217) вуттам̣. со саттху сантикам̣ гантва̄ дхаммам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ читтакатхика̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ сайампи там̣ т̣ха̄нантарам̣ а̄кан̇кханто пан̣идха̄нам̣ катва̄ таданурӯпа̄ни пун̃н̃а̄ни каронто кассапасса бхагавато ка̄ле саман̣адхаммам̣ катва̄ сугатӣсуйева сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагахе сет̣т̣хидхӣта̄йа куччхимхи пат̣исандхим̣ ган̣хи. са̄ кира кума̄рика̄ка̄лейева паббаджитука̄ма̄ хутва̄ ма̄та̄питаро йа̄читва̄ паббаджджам̣ алабхама̄на̄ кулагхарам̣ гата̄пи габбхасан̣т̣хитампи аджа̄нантӣ са̄микам̣ а̄ра̄дхетва̄ тена анун̃н̃а̄та̄ бхиккхунӣсу паббаджита̄. тасса̄ габбхинибха̄вам̣ дисва̄ бхиккхунийо девадаттам̣ пуччхим̣су. со ‘‘ассаман̣ӣ’’ти а̄ха. пуна дасабалам̣ пуччхим̣су. саттха̄ упа̄литтхерам̣ пат̣иччха̄песи. тхеро са̄ваттхинагарава̄сӣни кула̄ни виса̄кхан̃ча упа̄сикам̣ паккоса̄петва̄ сара̄джика̄йа париса̄йа виниччхинанто ‘‘пуре ладдхо габбхо, паббаджджа̄ арога̄’’ти а̄ха. саттха̄ ‘‘сувиниччхитам̣ адхикаран̣а’’нти тхерасса са̄дхука̄рам̣ ада̄си.

са̄ бхиккхунӣ суван̣н̣абимбасадисам̣ путтам̣ виджа̄йи. там̣ ра̄джа̄ пасенадикосало посеси. ‘‘кассапо’’ти часса на̄мам̣ акам̣су. апарабха̄ге алан̇каритва̄ саттху сантикам̣ нетва̄ пабба̄джеси. кума̄рака̄ле паббаджитатта̄ бхагавата̄ ‘‘кассапам̣ паккосатха, идам̣ пхалам̣ ва̄ кха̄данӣйам̣ ва̄ кассапасса детха̄’’ти вутте ‘‘катаракассапасса̄’’ти. ‘‘кума̄ракассапасса̄’’ти. евам̣ гахитана̄матта̄ ран̃н̃о поса̄ваникапуттатта̄ ча вуд̣д̣хака̄лепи кума̄ракассапотвева пан̃н̃а̄йиттха.

со паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа випассана̄йа чева каммам̣ кароти, буддхавачанан̃ча угган̣ха̄ти. атха тена саддхим̣ паббатаматтхаке саман̣адхаммам̣ катва̄ ана̄га̄мӣ хутва̄ суддха̄ва̄се ниббатто маха̄брахма̄ ‘‘випассана̄йа мукхам̣ дассетва̄ маггапхалаппаттийа̄ упа̄йам̣ карисса̄мӣ’’ти пан̃чадаса пан̃хе абхисан̇кхаритва̄ андхаване васантасса тхерасса ‘‘име пан̃хе саттха̄рам̣ пуччхеййа̄сӣ’’ти а̄чиккхитва̄ гато. со те пан̃хе бхагавантам̣ пуччхи. бхагава̄писса бйа̄ка̄си. тхеро саттха̄ра̄ катхитанийа̄менева те угган̣хитва̄ випассанам̣ габбхам̣ ган̣ха̄петва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.54.150-177) –

‘‘ито сатасахассамхи, каппе уппаджджи на̄йако;

саббалокахито вӣро, падумуттарана̄мако.

‘‘тада̄хам̣ бра̄хман̣о хутва̄, виссуто ведапа̄рагӯ;

дива̄виха̄рам̣ вичарам̣, аддасам̣ локана̄йакам̣.

‘‘чатусаччам̣ пака̄сентам̣, бодхайантам̣ садевакам̣;

вичиттакатхика̄наггам̣, ван̣н̣айантам̣ маха̄джане.

‘‘тада̄ мудитачиттохам̣, нимантетва̄ татха̄гатам̣;

на̄на̄раттехи ваттхехи, алан̇каритва̄на ман̣д̣апам̣.

‘‘на̄на̄ратанападжджотам̣, сасан̇гхам̣ бходжайим̣ тахим̣;

бходжайитва̄на сатта̄хам̣, на̄наггарасабходжанам̣.

‘‘на̄на̄читтехи пуппхехи, пӯджайитва̄ саса̄вакам̣;

нипачча па̄дамӯламхи, там̣ т̣ха̄на паттхайим̣ ахам̣.

‘‘тада̄ муниваро а̄ха, карун̣екараса̄сайо;

пассатхетам̣ диджаварам̣, падума̄наналочанам̣.

‘‘пӣтипа̄моджджабахулам̣, самуггататанӯрухам̣;

ха̄самхитависа̄лаккхам̣, мама са̄санала̄ласам̣.

‘‘патитам̣ па̄дамӯле ме, ека̄ваттхасума̄насам̣;

еса паттхети там̣ т̣ха̄нам̣, вичиттакатхикаттанам̣.

‘‘сатасахассито каппе, окка̄какуласамбхаво;

готамо на̄ма готтена, саттха̄ локе бхависсати.

‘‘тасса дхаммесу да̄йа̄до, орасо дхамманиммито;

кума̄ракассапо на̄ма, хессати саттху са̄вако.

‘‘вичиттапуппхадусса̄нам̣, ратана̄нан̃ча ва̄хаса̄;

вичиттакатхика̄нам̣ со, аггатам̣ па̄пун̣иссати.

‘‘тена каммена сукатена, четана̄пан̣идхӣхи ча;

джахитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, та̄ватим̣самагаччхахам̣.

‘‘париббхамам̣ бхава̄бхаве, ран̇гамаджджхе йатха̄ нат̣о;

са̄кхамигатраджо хутва̄, мигийа̄ куччхимоккамим̣.

‘‘тада̄ майи куччхигате, ваджджхава̄ро упат̣т̣хито;

са̄кхена чатта̄ ме ма̄та̄, нигродхам̣ саран̣ам̣ гата̄.

‘‘тена са̄ мигара̄джена, маран̣а̄ паримочита̄;

париччаджитва̄ сапа̄н̣ам̣, мамевам̣ овадӣ тада̄.

‘‘нигродхамева севеййа, на са̄кхамупасам̣васе;

нигродхасмим̣ матам̣ сеййо, йан̃че са̄кхамхи джӣвитам̣.

‘‘тена̄нусит̣т̣ха̄ мигайӯтхапена, ахан̃ча ма̄та̄ ча татхетаре ча;

а̄гамма раммам̣ тусита̄дхива̄сам̣, гата̄ пава̄сам̣ сагхарам̣ йатхева.

‘‘пуно кассапавӣрасса, аттхаментамхи са̄сане;

а̄руйха селасикхарам̣, йун̃джитва̄ джинаса̄санам̣.

‘‘ида̄на̄хам̣ ра̄джагахе, джа̄то сет̣т̣хикуле ахум̣;

а̄паннасатта̄ ме ма̄та̄, паббаджи анага̄рийам̣.

‘‘сагаббхам̣ там̣ видитва̄на, девадаттамупа̄найум̣;

со авоча вина̄сетха, па̄пикам̣ бхиккхуним̣ имам̣.

‘‘ида̄нипи муниндена, джинена анукампита̄;

сукхинӣ аджанӣ майхам̣, ма̄та̄ бхиккхунупассайе.

‘‘там̣ видитва̄ махӣпа̄ло, косало мам̣ апосайи;

кума̄рапариха̄нена, на̄мена̄хан̃ча кассапо.

‘‘маха̄кассапама̄гамма, ахам̣ кума̄ракассапо;

ваммикасадисам̣ ка̄йам̣, сутва̄ буддхена деситам̣.

‘‘тато читтам̣ вимуччи ме, анупа̄да̄йа саббасо;

па̄йа̄сим̣ дамайитва̄хам̣, етадаггамапа̄пун̣им̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ читтакатхикабха̄вена саттха̄ра̄ етадагге т̣хапито аттано пат̣ипаттим̣ паччавеккхитва̄ ратанаттайагун̣авибха̄ванамукхена ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто –

201. ‘‘ахо буддха̄ ахо дхамма̄, ахо но саттху сампада̄;

йаттха ета̄дисам̣ дхаммам̣, са̄вако саччхика̄хити.

202. ‘‘асан̇кхеййесу каппесу, сакка̄йа̄дхигата̄ ахӯ;

тесамайам̣ паччхимако, чаримойам̣ самуссайо;

джа̄тимаран̣асам̣са̄ро, наттхи да̄ни пунаббхаво’’ти. – га̄тха̄двайам̣ абха̄си;

таттха ахоти аччхарийаттхе нипа̄то. буддха̄ти саббан̃н̃убуддха̄, га̄рававасена бахувачанам̣, ахо аччхарийа̄ самбуддха̄ти аттхо. дхамма̄ти парийаттидхаммена саддхим̣ нава локуттарадхамма̄. ахо но саттху сампада̄ти амха̄кам̣ саттху дасабаласса ахо сампаттийо. йаттха̄ти йасмим̣ саттхари брахмачарийава̄сена. ета̄дисам̣ дхаммам̣, са̄вако саччхика̄хитӣти ета̄дисам̣ еварӯпам̣ сувисуддхаджджха̄на̄бхин̃н̃а̄парива̄рам̣ анавасесакилесаккхайа̄вахам̣ сантам̣ пан̣ӣтам̣ ануттарам̣ дхаммам̣ са̄вакопи на̄ма саччхикариссати, тасма̄ евам̣видхагун̣ависеса̄дхигамахетубхӯта̄ ахо аччхарийа̄ буддха̄ бхагаванто, аччхарийа̄ дхаммагун̣а̄, аччхарийа̄ амха̄кам̣ саттху сампаттийоти ратанаттайасса гун̣а̄дхимуттим̣ паведесӣти. дхаммасампаттикиттаненева хи сан̇гхасуппат̣ипатти киттита̄ хотӣти.

евам̣ са̄дха̄ран̣авасена дасситам̣ дхаммасса саччхикирийам̣ ида̄ни аттупана̄йикам̣ катва̄ дассенто ‘‘асан̇кхеййесӯ’’ти га̄тхама̄ха. таттха асан̇кхеййесӯти ган̣анапатхам̣ вӣтиваттесу маха̄каппесу. сакка̄йа̄ти пан̃чупа̄да̄наккхандха̄. те хи параматтхато виджджама̄надхаммасамӯхата̄йа ‘‘сакка̄йа̄’’ти вуччанти. ахӯти ниваттанӯпа̄йасса анадхигататта̄ анапагата̄ ахесум̣. тесамайам̣ паччхимако чаримойам̣ самуссайоти йасма̄ айам̣ саббапаччхимако, тато ева чаримо, тасма̄ джа̄тимаран̣асахито кхандха̄дипат̣ипа̄т̣исан̃н̃ито сам̣са̄ро ида̄ни а̄йатим̣ пунаббхава̄бха̄вато пунаббхаво наттхи, айамантима̄ джа̄тӣти аттхо.

кума̄ракассапаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. дхаммапа̄латтхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

йо хаве дахаро бхиккхӯти а̄йасмато дхаммапа̄латтхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанто аттхадассисса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто кеначидева каран̣ӣйена ванантам̣ упагато саттха̄рам̣ дисва̄ пасаннама̄насо пилаккхапхаламада̄си. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де саттхари париниббуте авантират̣т̣хе бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ дхаммапа̄лоти ладдхана̄мо вайаппатто таккасилам̣ гантва̄ сиппам̣ уггахетва̄ пат̣иниваттенто антара̄магге екасмим̣ виха̄ре ан̃н̃атарам̣ тхерам̣ дисва̄ тасса сантике дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ чхал̣абхин̃н̃о ахоси. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.39.21-25) –

‘‘ванантаре буддхам̣ дисва̄, аттхадассим̣ маха̄йасам̣;

пасанначитто сумано, пилаккхасса̄дадим̣ пхалам̣.

‘‘ат̣т̣ха̄расе каппасате, йам̣ пхаламададим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

чхал̣абхин̃н̃о пана хутва̄ сама̄паттисукхена вӣтина̄менто екадивасам̣ тасмим̣ виха̄ре две са̄ман̣ере руккхагге пуппха̄ни очинанте а̄рӯл̣хаса̄кха̄йа бхагга̄йа патанте дисва̄ тхеро иддха̄нубха̄вена хаттхена гахетва̄ арогейева бхӯмийам̣ т̣хапетва̄ тесам̣ са̄ман̣ера̄нам̣ дхаммам̣ десенто –

203. ‘‘йо хаве дахаро бхиккху, йун̃джати буддхаса̄сане;

джа̄гаро са хи суттесу, амогхам̣ тасса джӣвитам̣.

204. ‘‘тасма̄ саддхан̃ча сӣлан̃ча, паса̄дам̣ дхаммадассанам̣;

ануйун̃джетха медха̄вӣ, сарам̣ буддха̄на са̄сана’’нти. – има̄ две га̄тха̄ абха̄си;

таттха йоти анийамавачанам̣. хавети дал̣хаттхе нипа̄то. дахароти тарун̣о. бхиккхатӣти бхиккху. йун̃джатӣти гхат̣ати ва̄йамати. джа̄гароти джа̄гаран̣адхаммасаманна̄гато. суттесӯти супантесу. идам̣ вуттам̣ хоти йо бхиккху дахарова сама̄но тарун̣о ‘‘татха̄хам̣ паччха̄ вуд̣д̣хака̄ле джа̄нисса̄мӣ’’ти ачинтетва̄ буддха̄нам̣ са̄сане аппама̄дапат̣ипаттийам̣ йун̃джати саматхавипассана̄бха̄вана̄йа йогам̣ кароти, со суттесу авиджджа̄нидда̄йа суттесу паматтесу саддха̄диджа̄гарадхаммасаманна̄гамена джа̄гаро, тато ева аттахитапарахитапа̄рипӯрийа̄ амогхам̣ аван̃джхам̣ тасса джӣвитам̣, йасма̄ ча етадевам̣, тасма̄ саддхан̃ча ‘‘аттхи каммам̣ аттхи каммавипа̄ко’’тиа̄динайаппаваттам̣ каммапхаласаддхан̃ча, саддхӯпанибандхатта̄ сӣласса тадупаниссайам̣ чатупа̄рисуддхисӣлан̃ча, ‘‘самма̄самбуддхо бхагава̄, сва̄кха̄то дхаммо, суппат̣ипанно сан̇гхо’’ти евам̣ паваттаратанаттайаппаса̄дан̃ча, випассана̄пан̃н̃а̄сахита̄йа маггапан̃н̃а̄йа парин̃н̃а̄дивасена чатусаччадхаммадассанан̃ча медха̄вӣ дхаммоджапан̃н̃а̄йа саманна̄гато бхиккху буддха̄нам̣ са̄санам̣ ова̄дам̣ анусит̣т̣хим̣ ануссаранто а̄диттампи аттано сӣсам̣ аджджхупеккхитва̄ ануйун̃джетха, таттха ануйогам̣ а̄таппам̣ кареййа̄ти аттхо.

дхаммапа̄латтхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. брахма̄литтхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

кассиндрийа̄ни саматхан̇гата̄нӣти а̄йасмато брахма̄литтхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалам̣ упачинанто випассисса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто екадивасам̣ саттха̄рам̣ пин̣д̣а̄йа чарантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо вандитва̄ па̄дапхалам̣ ада̄си. саттха̄ анумоданам̣ ватва̄ пакка̄ми. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де косаларат̣т̣хе бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ брахма̄лӣти ладдхана̄мо вин̃н̃утам̣ патто хетусампаттийа̄ чодийама̄но сам̣са̄ре сан̃джа̄тасам̣вего та̄дисена калйа̄н̣амиттасанниссайена буддхаса̄сане паббаджитва̄ патирӯпакаммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ аран̃н̃е вихаранто н̃а̄н̣асса парипа̄кагататта̄ начирассева випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ чхал̣абхин̃н̃о ахоси. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.51.63-67) –

‘‘суван̣н̣аван̣н̣ам̣ самбуддхам̣, а̄хутӣнам̣ пат̣иггахам̣;

ратхийам̣ пат̣ипаджджантам̣, па̄дапхалам̣ ада̄сахам̣.

‘‘еканавутито каппе, йам̣ пхалам̣ ададим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

чхал̣абхин̃н̃о пана хутва̄ маггасукхена пхаласукхена вӣтина̄менто екадивасам̣ падха̄напаригга̄хакена тхерена тасмим̣ аран̃н̃а̄йатане бхиккхӯ уддисса вуттам̣ падха̄на̄нуйогам̣ паригган̣ханто –

205. ‘‘кассиндрийа̄ни саматхан̇гата̄ни, асса̄ йатха̄ са̄ратхина̄ суданта̄;

пахӣнама̄насса ана̄савасса, дева̄пи касса пихайанти та̄дино.

206. ‘‘майхиндрийа̄ни саматхан̇гата̄ни, асса̄ йатха̄ са̄ратхина̄ суданта̄;

пахӣнама̄насса ана̄савасса, дева̄пи майхам̣ пихайанти та̄дино’’ти. –

га̄тха̄двайам̣ абха̄си.

тассаттхо – имасмим̣ аран̃н̃а̄йатане васантесу бхиккхӯсу касса бхиккхуно тхерасса ва̄ навасса ва̄ маджджхимасса ва̄ чхекена са̄ратхина̄ суданта̄ асса̄ вийа маначчхат̣т̣ха̄ни индрийа̄ни саматхам̣ дантабха̄вам̣ ниббисеванабха̄вам̣ гата̄ни. касса нававидхампи ма̄нам̣ паха̄йа т̣хитатта̄ пахӣнама̄насса чатуннампи а̄сава̄нам̣ абха̄вена ана̄савасса ит̣т̣ха̄дӣсу та̄дилаккхан̣аппаттийа̄ та̄дино дева̄пи пихайанти манусса̄пи самма̄пат̣ипаттидассана̄дина̄ ча а̄дарена паттхентӣти.

таттха ча га̄тха̄йам̣ пуримад̣д̣хена ана̄га̄мимагга̄дхигамо пут̣т̣хо, ана̄га̄минопи хи индрийа̄ни пахӣнака̄мара̄габйа̄па̄дата̄йа саматхам̣ ниббисеванатам̣ гата̄ни хонти. итарена арахаттамаггапат̣ила̄бхо, араха̄ хи ‘‘пахӣнама̄но ана̄саво та̄дӣ’’ти ча вуччати.

атха̄йасма̄ брахма̄ли падха̄напаригга̄хакена вуттам̣ ‘‘кассиндрийа̄нӣ’’ти га̄тхам̣ паччанубха̄си. тадаттхам̣ аттӯпана̄йикавасена виссадждженто ‘‘майхиндрийа̄нӣ’’тиа̄дика̄йа дутийага̄тха̄йа ан̃н̃ам̣ бйа̄ка̄си, таттха майхиндрийа̄нӣти мама чаккха̄дӣни индрийа̄ни. сесам̣ вуттанайамева.

брахма̄литтхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. могхара̄джаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

чхавипа̄пака читтабхаддака̄ти а̄йасмато могхара̄джаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро падумуттарасса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто екадивасам̣ саттху сантике дхаммам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ лӯкхачӣварадхара̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ а̄кан̇кханто пан̣идха̄нам̣ катва̄ таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни каронто аттхадассисса бхагавато ка̄ле бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ бра̄хман̣а̄нам̣ виджджа̄сиппесу ниппхаттим̣ гато бра̄хман̣ама̄н̣аве виджджа̄сиппа̄ни сиккха̄пенто екадивасам̣ аттхадассим̣ бхагавантам̣ бхиккхусан̇гхапаривутам̣ гаччхантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ сираси ан̃джалим̣ катва̄ ‘‘йа̄вата̄ рӯпино сатта̄’’тиа̄дина̄ чхахи га̄тха̄хи абхиттхавитва̄ бха̄джанам̣ пӯретва̄ мадхум̣ упана̄меси. саттха̄ мадхум̣ пат̣иггахетва̄ анумоданам̣ ака̄си.

со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто кассапасса бхагавато ка̄ле кат̣т̣хава̄ханасса на̄ма ран̃н̃о амаччо хутва̄ тена саттху а̄найанаттхам̣ пурисасахассена песито саттху сантикам̣ гантва̄ дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ вӣсативассасахасса̄ни саман̣адхаммам̣ катва̄ тато чуто екам̣ буддхантарам̣ сугатӣсуйева париваттенто имасмим̣ буддхуппа̄де бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ могхара̄джа̄ти ладдхана̄мо ба̄варӣбра̄хман̣асса сантике уггахитасиппо сам̣вегаджа̄то та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ та̄пасасахассапарива̄ро аджита̄дӣхи саддхим̣ саттху сантикам̣ песито тесам̣ паннарасамо хутва̄ пан̃хе пуччхитва̄ пан̃хависсаджджанапарийоса̄не арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.4.64-83) –

‘‘аттхадассӣ ту бхагава̄, сайамбхӯ апара̄джито;

бхиккхусан̇гхапарибйӯл̣хо, ратхийам̣ пат̣ипаджджатха.

‘‘сиссехи сампаривуто, гхарамха̄ абхиниккхамим̣;

никкхамитва̄нахам̣ таттха, аддасам̣ локана̄йакам̣.

‘‘абхива̄дийа самбуддхам̣, сире катва̄на ан̃джалим̣;

сакам̣ читтам̣ паса̄детва̄, сантхавим̣ локана̄йакам̣.

‘‘йа̄вата̄ рӯпино сатта̄, арӯпӣ ва̄ асан̃н̃ино;

саббе те тава н̃а̄н̣амхи, анто хонти самогадха̄.

‘‘сукхумаччхикаджа̄лена, удакам̣ йо париккхипе;

йе кечи удаке па̄н̣а̄, антоджа̄ле бхаванти те.

‘‘йесан̃ча четана̄ аттхи, рӯпино ча арӯпино;

саббе те тава н̃а̄н̣амхи, анто хонти самогадха̄.

‘‘самуддхарасимам̣ локам̣, андхака̄расама̄кулам̣;

тава дхаммам̣ сун̣итва̄на, кан̇кха̄сотам̣ таранти те.

‘‘авиджджа̄нивуте локе, андхака̄рена оттхат̣е;

тава н̃а̄н̣амхи джотанте, андхака̄ра̄ падхам̣сита̄.

‘‘тувам̣ чаккхӯси саббесам̣, маха̄тамапанӯдано;

тава дхаммам̣ сун̣итва̄на, нибба̄йати бахуджджано.

‘‘пут̣акам̣ пӯрайитва̄на, мадхукхуддаманел̣акам̣;

убхо хаттхехи паггайха, упанесим̣ махесино.

‘‘пат̣игган̣хи маха̄вӣро, сахаттхена маха̄ иси;

бхун̃джитва̄ тан̃ча саббан̃н̃ӯ, веха̄сам̣ набхамуггами.

‘‘анталиккхе т̣хито саттха̄, аттхадассӣ нара̄сабхо;

мама читтам̣ паса̄денто, има̄ га̄тха̄ абха̄сатха.

‘‘йенидам̣ тхавитам̣ н̃а̄н̣ам̣, буддхасет̣т̣хо ча тхомито;

тена читтаппаса̄дена, дуггатим̣ со на гаччхати.

‘‘чатуддасан̃ча кхаттум̣ со, девараджджам̣ кариссати;

патхабйа̄ раджджам̣ ат̣т̣хасатам̣, васудхам̣ а̄васиссати.

‘‘пан̃чева сатаккхаттун̃ча, чаккаваттӣ бхависсати;

падесараджджам̣ асан̇кхеййам̣, махийа̄ ка̄райиссати.

‘‘аджджха̄йако мантадхаро, тин̣н̣ам̣ веда̄на па̄рагӯ;

готамасса бхагавато, са̄сане паббаджиссати.

‘‘гамбхӣрам̣ нипун̣ам̣ аттхам̣, н̃а̄н̣ена вичиниссати;

могхара̄джа̄ти на̄мена, хессати саттху са̄вако.

‘‘тӣхи виджджа̄хи сампаннам̣, катакиччамана̄савам̣;

готамо саттхава̄хагго, етадагге т̣хапессати.

‘‘хитва̄ ма̄нусакам̣ йогам̣, чхетва̄на бхавабандханам̣;

сабба̄саве парин̃н̃а̄йа, вихара̄ми ана̄саво.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ саттхалӯкхам̣ сутталӯкхам̣ раджаналӯкханти висесена тивидхенапи лӯкхена саманна̄гатам̣ пам̣сукӯлам̣ дха̄реси. тена нам̣ саттха̄ лӯкхачӣварадхара̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапеси. апарабха̄ге пуримакаммаппаччайа̄ париха̄расса акаран̣ато тхерасса сарӣре даддупӣл̣ака̄дӣни уппаджджитва̄ вад̣д̣хим̣су. со ‘‘сена̄санам̣ дуссатӣ’’ти хемантепи магадхаккхеттесу пала̄ласантха̄ра̄ни аттхаритва̄ сети. там̣ екадивасам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисиннам̣ саттха̄ пат̣исантха̄равасена ‘‘чхавипа̄пака̄’’тиа̄дина̄ пат̣хамага̄тха̄йа пуччхи.

207. таттха чхавипа̄пака̄ти даддукаччхупӣл̣ака̄хи бхинначчхавибха̄вато хӣначчхавика дут̣т̣хаччхавика. читтабхаддака̄ти анавасесакилесаппаха̄нена брахмавиха̄расевана̄йа ча бхаддачитта сундарачитта. могхара̄джа̄ти тасса а̄лапанам̣. сататам̣ сама̄хитоти аггапхаласама̄дхина̄ ниччака̄лам̣ абхин̣хам̣ сама̄хитама̄насо. хемантикасӣтака̄лараттийоти хемантасамайе сӣтака̄лараттийо. аччантасам̣йоге четам̣ упайогавачанам̣. ‘‘хемантика̄ сӣтака̄лараттийо’’типи па̄л̣и. таттха хемантика̄ти хемантогадха̄ хемантапарийа̄панна̄ти аттхо. бхиккху твам̣ сӣти бхиккху ко твам̣ аси, евам̣бхӯто паресу тава сена̄санам̣ катва̄ адентесу сан̇гхикан̃ча сена̄санам̣ апависанто. катхам̣ кариссасӣти йатха̄вутте сӣтака̄ле катхам̣ аттабха̄вам̣ паваттесӣти саттха̄ пуччхи. евам̣ пана пут̣т̣хо тхеро саттху таматтхам̣ катхенто –

208. ‘‘сампаннасасса̄ магадха̄, кевала̄ ити ме сутам̣;

пала̄лаччханнако сеййам̣, йатхан̃н̃е сукхаджӣвино’’ти. – га̄тхама̄ха;

таттха сампаннасасса̄ти ниппханнасасса̄. магадха̄ти магадхарат̣т̣хам̣ вадати. магадха̄ на̄ма джа̄нападино ра̄джакума̄ра̄, тесам̣ нива̄со екопи джанападо рул̣хӣвасена ‘‘магадха̄’’твева бахувачанена вуччати. кевала̄ти анавасеса̄. ити ме сутанти евам̣ майа̄ сутам̣. таттха йо адит̣т̣хо падесо, тасса васена сутанти вуттам̣. тена едисе ка̄ле магадхесу йаттха каттхачи майа̄ васитум̣ сакка̄ти дассети. пала̄лаччханнако сеййам̣, йатхан̃н̃е сукхаджӣвиноти йатха̄ ан̃н̃е сукхаджӣвино бхиккхӯ сена̄санасаппа̄йам̣ ладдха̄ сундарехи аттхаран̣апа̄вуран̣ехи сукхена сайанти, евам̣ ахампи пала̄ласантха̄рамева хет̣т̣ха̄ сантхаритва̄ упари тирийан̃ча пала̄лаччхаданенева чха̄дитасарӣрата̄йа пала̄лаччханнако сеййам̣ сайим̣, сеййам̣ каппесинти аттано йатха̄ла̄бхасантосам̣ вибха̄вети.

могхара̄джаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. виса̄кхапан̃ча̄лапуттаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

на уккхипе но ча париккхипе парети а̄йасмато виса̄кхасса пан̃ча̄лапуттасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ пун̃н̃ам̣ упачинанто ито чуддасе каппе паччантага̄ме далиддакуле ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто екадивасам̣ пхалапарийесанам̣ чарантехи тасмим̣ га̄ме мануссехи саддхим̣ аран̃н̃ам̣ гато таттха екам̣ паччекабуддхам̣ дисва̄ пасаннама̄насо валлипхалам̣ ада̄си. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де магадхарат̣т̣хе ман̣д̣аликара̄джакуле ниббаттитва̄ виса̄кхоти ладдхана̄мо пан̃ча̄лара̄джадхӣтуйа̄ путтабха̄вато паччха̄ пан̃ча̄лапуттоти пан̃н̃а̄йиттха. со питари мате раджджам̣ ка̄ренто саттхари аттано га̄масамӣпагате саттху сантикам̣ гантва̄ дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ саттха̄ра̄ саддхим̣ са̄ваттхим̣ гато випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ начирассева чхал̣абхин̃н̃о ахоси. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.39.31-36) –

‘‘саббе джана̄ сама̄гамма, агамим̣су ванам̣ тада̄;

пхаламанвесама̄на̄ те, алабхим̣су пхалам̣ тада̄.

‘‘таттхаддаса̄сим̣ самбуддхам̣, сайамбхум̣ апара̄джитам̣;

пасанначитто сумано, валлипхаламада̄сахам̣.