3. херан̃н̃ака̄ниттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
аччайанти ахоратта̄ти а̄йасмато херан̃н̃ака̄ниттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айам̣ кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто паресам̣ бхатако хутва̄ джӣванто екадивасам̣ суджа̄тасса на̄ма саттхуса̄вакасса пам̣сукӯлам̣ парийесантасса упад̣д̣хадуссам̣ париччаджи. со тена пун̃н̃акаммена та̄ватим̣сесу ниббаттитва̄ апара̄парам̣ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де косаларан̃н̃о га̄мабходжакасса чоравоса̄сакасса путто хутва̄ ниббатти, херан̃н̃ака̄нӣтисса на̄мам̣ ахоси. со вайаппатто питу аччайена ран̃н̃а̄ тасмим̣йева га̄мабходжакат̣т̣ха̄не т̣хапито джетаванапат̣иггахан̣е буддха̄нубха̄вам̣ дисва̄ пат̣иладдхасаддхо аттано канит̣т̣хасса там̣ т̣ха̄нантарам̣ да̄петва̄ ра̄джа̄нам̣ а̄пуччхитва̄ паббаджитва̄ випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.50.31-40) –
‘‘падумуттарабхагавато, суджа̄то на̄ма са̄вако;
пам̣сукӯлам̣ гавесанто, сан̇ка̄ре чарате тада̄.
‘‘нагаре хам̣саватийа̄, паресам̣ бхатако ахам̣;
упад̣д̣хадуссам̣ датва̄на, сираса̄ абхива̄дайим̣.
‘‘тена каммена сукатена, четана̄пан̣идхӣхи ча;
джахитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, та̄ватим̣самагаччхахам̣.
‘‘теттим̣саккхаттум̣ девиндо, девараджджамака̄райим̣;
саттасаттатиккхаттун̃ча, чаккаваттӣ ахосахам̣.
‘‘падесараджджам̣ випулам̣, ган̣ана̄то асан̇кхийам̣;
упад̣д̣хадуссада̄нена, мода̄ми акутобхайо.
‘‘иччхама̄но чахам̣ аджджа, сака̄нанам̣ сапаббатам̣;
кхомадуссехи чха̄деййам̣, ад̣д̣хадуссассидам̣ пхалам̣.
‘‘сатасахассито каппе, йам̣ да̄намададим̣ тада̄;
дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, ад̣д̣хадуссассидам̣ пхалам̣.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
арахаттам̣ пана патва̄ аттано канит̣т̣хабха̄тарам̣ тато каммато ниваттетука̄мо тасмим̣йева камме абхиратам̣ дисва̄ там̣ чоденто –
145. ‘‘аччайанти ахоратта̄, джӣвитам̣ упаруджджхати;
а̄йу кхӣйати мачча̄нам̣, куннадӣнам̣ва одакам̣.
146. ‘‘атха па̄па̄ни камма̄ни, карам̣ ба̄ло на буджджхати;
паччха̄сса кат̣укам̣ хоти, випа̄ко хисса па̄пако’’ти. –
га̄тха̄двайам̣ абха̄си.
таттха аччайантӣти атиккаманти, лахум̣ лахум̣ апагаччхантӣти аттхо. ахоратта̄ти раттиндива̄. джӣвитам̣ упаруджджхатӣти джӣвитиндрийан̃ча кхан̣иканиродхавасена нируджджхати. вуттан̃хи ‘‘кхан̣е кхан̣е, твам̣ бхиккху, джа̄йаси ча джиййаси ча миййаси ча чаваси ча упападжджаси ча̄’’ти. а̄йу кхӣйати мачча̄нанти маритаббасабха̄ватта̄ мачча̄ти ладдхана̄ма̄нам̣ имесам̣ сатта̄нам̣ а̄йу ‘‘йо чирам̣ джӣвати, со вассасатам̣ аппам̣ ва̄ бхиййо’’ти (дӣ. ни. 2.91; сам̣. ни. 2.143; а. ни. 7.74) евам̣ париччхиннака̄лапарама̄йу кхӣйати кхайан̃ча самбхедан̃ча гаччхати, йатха̄ ким̣? куннадӣнам̣ва одакам̣ йатха̄ на̄ма куннадӣнам̣ паббатеййа̄нам̣ кхуддаканадӣнам̣ удакам̣ чирам̣ на тит̣т̣хати, лахутарам̣ кхӣйати, а̄гатаматтам̣йева вигаччхати, евам̣ сатта̄нам̣ а̄йу лахутарам̣ кхӣйати кхайам̣ гаччхати. еттха ча удакамева ‘‘одака’’нти вуттам̣, йатха̄ манойева ма̄насанти.
атха па̄па̄ни камма̄ни, карам̣ ба̄ло на буджджхатӣти евам̣ сам̣са̄ре аниччепи сама̄не ба̄ло лобхавасена ва̄ кодхавасена ва̄ па̄па̄ни камма̄ни кароти, каронтопи на буджджхати, па̄пам̣ каронто ча ‘‘па̄пам̣ каромӣ’’ти абуджджханако на̄ма наттхи, ‘‘имасса каммасса еварӯпо дуккхо випа̄ко’’ти пана аджа̄нанато ‘‘на буджджхатӣ’’ти вуттам̣. паччха̄сса кат̣укам̣ хотӣти йадипи па̄пасса каммасса а̄йӯханаккхан̣е ‘‘имасса каммасса еварӯпо випа̄ко’’ти на буджджхати, тато паччха̄ пана нирайа̄дӣсу ниббаттасса асса ба̄ласса кат̣укам̣ анит̣т̣хам̣ дуккхамева хоти. випа̄ко хисса па̄пако йасма̄ асса па̄пакаммасса на̄ма випа̄ко па̄пако нихӣно анит̣т̣хо ева̄ти. имам̣ пана ова̄дам̣ сутва̄ тхерасса канит̣т̣хабха̄та̄ ра̄джа̄нам̣ а̄пуччхитва̄ паббаджитва̄ начирассева садаттхам̣ ниппха̄деси.
херан̃н̃ака̄ниттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.