7. бхаллийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
йопа̄нудӣти а̄йасмато бхаллийаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айам̣ кира ито екатим̣се каппе ануппанне буддхе суманасса на̄ма паччекабуддхасса пасанначитто пхала̄пхалам̣ датва̄ сугатӣсу ева сам̣саранто сикхисса самма̄самбуддхасса ка̄ле арун̣аватӣнагаре бра̄хман̣акуле ниббатто ‘‘сикхисса бхагавато пат̣хама̄бхисамбуддхасса уджита, оджита̄ на̄ма две саттхава̄хапутта̄ пат̣хама̄ха̄рам̣ адам̣сӯ’’ти сутва̄ аттано саха̄йакена саддхим̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ сва̄тана̄йа нимантетва̄ маха̄да̄нам̣ паваттетва̄ паттханам̣ акам̣су – ‘‘убхопи майам̣, бханте, ана̄гате тумха̄дисасса буддхасса пат̣хама̄ха̄рада̄йака̄ бхавеййа̄ма̄’’ти. те таттха таттха бхаве пун̃н̃акаммам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранта̄ кассапасса бхагавато ка̄ле гопа̄лакасет̣т̣хисса путта̄ бха̄таро хутва̄ ниббатта̄. бахӯни васса̄ни бхиккхусан̇гхам̣ кхӣрабходжанена упат̣т̣хахим̣су. амха̄кам̣ пана бхагавато ка̄ле поккхараватӣнагаре саттхава̄хасса путта̄ бха̄таро хутва̄ ниббатта̄. тесу джет̣т̣хо тапхуссо на̄ма, канит̣т̣хо бхаллийо на̄ма, те пан̃чаматта̄ни сакат̣асата̄ни бхан̣д̣асса пӯретва̄ ва̄н̣иджджа̄йа гаччханта̄ бхагавати пат̣хама̄бхисамбуддхе саттасатта̄хам̣ вимуттисукхадхаммапаччавеккхан̣а̄хи вӣтина̄метва̄ ат̣т̣хаме сатта̄хе ра̄джа̄йатанамӯле вихаранте ра̄джа̄йатанасса авидӯре маха̄маггена атиккаманти, тесам̣ тасмим̣ самайе самепи бхӯмибха̄ге акаддамодаке сакат̣а̄ни наппаваттим̣су, ‘‘ким̣ ну, кхо, ка̄ран̣а’’нти ча чинтента̄нам̣ пора̄н̣аса̄лохита̄ девата̄ руккхавит̣апантаре атта̄нам̣ дассентӣ а̄ха – ‘‘ма̄диса̄, айам̣ бхагава̄ ачира̄бхисамбуддхо саттасатта̄хам̣ ана̄ха̄ро вимуттисукха̄пат̣исам̣ведӣ ида̄ни ра̄джа̄йатанамӯле нисинно, там̣ а̄ха̄рена пат̣има̄нетха, йадасса тумха̄кам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти. там̣ сутва̄ те ул̣а̄рам̣ пӣтисоманассам̣ пат̣исам̣ведента̄, ‘‘а̄ха̄расампа̄данам̣ папан̃ча’’нти ман̃н̃ама̄на̄ мантхан̃ча мадхупин̣д̣икан̃ча бхагавато датва̄ двева̄чикасаран̣ам̣ гантва̄ кесадха̄туйо лабхитва̄ агамам̣су. те хи пат̣хамам̣ упа̄сака̄ ахесум̣. атха бхагавати ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ дхаммачаккам̣ паваттетва̄ анупуббена ра̄джагахе вихаранте тапхуссабхаллийа̄ ра̄джагахам̣ упагата̄ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. тесам̣ бхагава̄ дхаммам̣ десеси. тесу тапхуссо сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄йа упа̄сакова ахоси. бхаллийо пана паббаджитва̄ чхал̣абхин̃н̃о ахоси. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.48.66-70) –
‘‘сумано на̄ма самбуддхо, таккара̄йам̣ васӣ тада̄;
валлика̄рапхалам̣ гайха, сайамбхусса ада̄сахам̣.
‘‘екатим̣се ито каппе, йам̣ пхалам̣ ададим̣ тада̄;
дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
атхекадивасам̣ ма̄ро бхаллийаттхерасса бхим̣са̄панаттхам̣ бхайа̄накам̣ рӯпам̣ дассеси. со аттано саббабхайа̄тиккамам̣ пака̄сенто ‘‘йопа̄нудӣ’’ти га̄тхамабха̄си.
7. таттха йопа̄нудӣти йо апа̄нуди кхипи паджахи виддхам̣сеси. маччура̄джасса̄ти маччу на̄ма маран̣ам̣ кхандха̄нам̣ бхедо, со ева ча сатта̄нам̣ аттано васе ануватта̄панато иссарат̣т̣хена ра̄джа̄ти маччура̄джа̄, тасса. сенанти джара̄рога̄дим̣, са̄ хисса васаваттане ан̇габха̄вато сена̄ на̄ма, тена хеса махата̄ на̄на̄видхена випулена ‘‘маха̄сено’’ти вуччати. йатха̄ха – ‘‘на хи но сан̇гарам̣ тена, маха̄сенена маччуна̄’’ти (ма. ни. 1.272; джа̄. 2.22.121; нетти. 103). атха ва̄ гун̣ама̄ран̣ат̣т̣хена ‘‘маччӯ’’ти идха девапуттама̄ро адхиппето, тасса ча саха̄йабха̄вӯпагаманато ка̄ма̄дайо сена̄. татха̄ ча̄ха –
‘‘ка̄ма̄ те пат̣хама̄ сена̄, дутийа̄ арати вуччати;
татийа̄ кхуппипа̄са̄ те, чатуттхӣ тан̣ха̄ павуччати.
‘‘пан̃чамӣ тхинамиддхам̣ те, чхат̣т̣ха̄ бхӣрӯ павуччати;
саттамӣ вичикиччха̄ те, ма̄но маккхо ча ат̣т̣хамӣ’’ти. (су. ни. 438-439; маха̄ни. 28;чӯл̣ани. нандама̄н̣авапуччха̄ниддеса 47);
нал̣асетум̣ва судуббалам̣ махогхоти са̄равирахитато нал̣асетусадисам̣ ативийа абалабха̄вато сут̣т̣ху дуббалам̣ сам̣килесасенам̣ навалокуттарадхамма̄нам̣ маха̄балавабха̄вато махогхасадисена аггамаггена йо апа̄нуди виджита̄вӣ апетабхераво данто, со париниббуто т̣хитаттоти йоджана̄. там̣ сутва̄ ма̄ро ‘‘джа̄на̄ти мам̣ саман̣о’’ти таттхевантарадха̄йӣти.
бхаллийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.