6. упасӣвасуттаван̣н̣ана̄
1076. еко аханти упасӣвасуттам̣. таттха махантамогханти махантам̣ огхам̣. анисситоти пуггалам̣ ва̄ дхаммам̣ ва̄ аниссито. но висаха̄мӣти на саккоми. а̄рамман̣анти ниссайам̣. йам̣ нисситоти йам̣ пуггалам̣ ва̄ дхаммам̣ ва̄ ниссито.
1077. ида̄ни йасма̄ со бра̄хман̣о а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанала̄бхӣ тан̃ча сантампи ниссайам̣ на джа̄на̄ти, тенасса бхагава̄ тан̃ча ниссайам̣ уттари ча ниййа̄напатхам̣ дассенто ‘‘а̄кин̃чан̃н̃а’’нти га̄тхама̄ха. таттха пеккхама̄ноти там̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄паттим̣ сато сама̄паджджитва̄ вут̣т̣хахитва̄ ча аничча̄дивасена пассама̄но. наттхӣти нисса̄йа̄ти там̣ ‘‘наттхи кин̃чӣ’’ти паваттасама̄паттим̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄. тарассу огханти тато пабхути паватта̄йа випассана̄йа йатха̄нурӯпам̣ чатуббидхампи огхам̣ тарассу. катха̄хӣти катхам̣катха̄хи. тан̣хаккхайам̣ наттамаха̄бхипасса̄ти раттиндивам̣ нибба̄нам̣ вибхӯтам̣ катва̄ пасса. етенасса дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣ катхети.
1078-9. ида̄ни ‘‘ка̄ме паха̄йа̄’’ти сутва̄ виккхамбханавасена аттана̄ пахӣне ка̄ме сампассама̄но ‘‘саббесӯ’’ти га̄тхама̄ха. таттха хитва̄ ман̃н̃анти ан̃н̃ам̣ тато хет̣т̣ха̄ чхаббидхампи сама̄паттим̣ хитва̄. сан̃н̃а̄вимоккхе парамети саттасу сан̃н̃а̄вимоккхесу уттаме а̄кин̃чан̃н̃а̄йатане. тит̣т̣хе ну со таттха ана̄нуйа̄йӣти со пуггало таттха а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанабрахмалоке авигаччхама̄но тит̣т̣хеййа нӯти пуччхати. атхасса бхагава̄ сат̣т̣хикаппасахассаматтам̣йева т̣ха̄нам̣ ануджа̄нанто татийага̄тхама̄ха.
1080. евам̣ тасса таттха т̣ха̄нам̣ сутва̄ ида̄нисса сассатуччхедабха̄вам̣ пуччханто ‘‘тит̣т̣хе че’’ти га̄тхама̄ха. таттха пӯгампи васса̄нанти анекасан̇кхйампи васса̄нам̣, ган̣ара̄синти аттхо. ‘‘пӯгампи васса̄нӣ’’типи па̄т̣хо, таттха вибхаттибйаттайена са̄мивачанасса паччаттавачанам̣ каттаббам̣, пӯганти ва̄ етасса бахӯнӣти аттхо ваттаббо. ‘‘пӯга̄нӣ’’ти ва̄пи пат̣ханти, пуримапа̄т̣хойева саббасундаро. таттхева со сӣти сийа̄ вимуттоти со пуггало таттхева̄кин̃чан̃н̃а̄йатане на̄на̄дуккхехи вимутто сӣтибха̄ваппатто бхавеййа, нибба̄наппатто сассато хутва̄ тит̣т̣хеййа̄ти адхиппа̄йо. чаветха вин̃н̃а̄н̣ам̣ татха̄видхасса̄ти уда̄ху татха̄видхасса вин̃н̃а̄н̣ам̣ анупа̄да̄йа паринибба̄йеййа̄ти уччхедам̣ пуччхати, пат̣исандхиггахан̣аттхам̣ ва̄пи бхавеййа̄ти пат̣исандхимпи тасса пуччхати.
1081. атхасса бхагава̄ уччхедасассатам̣ анупагамма таттха уппаннасса арийаса̄вакасса анупа̄да̄йа паринибба̄нам̣ дассенто ‘‘аччӣ йатха̄’’ти га̄тхама̄ха. таттха аттхам̣ палетӣти аттхам̣ гаччхати. на упети сан̇кханти ‘‘асукам̣ на̄ма дисам̣ гато’’ти воха̄рам̣ на гаччхати. евам̣ мунӣ на̄мака̄йа̄ вимуттоти евам̣ таттха уппанно секкхамуни пакатийа̄ пуббева рӯпака̄йа̄ вимутто таттха чатуттхамаггам̣ ниббаттетва̄ дхаммака̄йасса парин̃н̃а̄татта̄ пуна на̄мака̄йа̄пи вимутто убхатобха̄гавимутто кхӣн̣а̄саво хутва̄ анупа̄да̄паринибба̄насан̇кха̄там̣ аттхам̣ палети, на упети сан̇кхам̣ ‘‘кхаттийо ва̄ бра̄хман̣о ва̄’’ти евама̄дикам̣.
1082. ида̄ни ‘‘аттхам̣ палетӣ’’ти сутва̄ тасса йонисо аттхам̣ асаллаккхенто ‘‘аттхан̇гато со’’ти га̄тхама̄ха. тассаттхо – со аттхан̇гато уда̄ху наттхи, уда̄ху ве сассатийа̄ сассатабха̄вена арого авипарин̣а̄мадхаммо соти евам̣ там̣ ме мунӣ са̄дху вийа̄карохи. ким̣ ка̄ран̣ам̣? татха̄ хи те видито еса дхаммоти.
1083. атхасса бхагава̄ татха̄ аваттаббатам̣ дассенто ‘‘аттхан̇гатасса̄’’ти га̄тхама̄ха. таттха аттхан̇гатасса̄ти анупа̄да̄париниббутасса. на пама̄н̣аматтхӣти рӯпа̄диппама̄н̣ам̣ наттхи. йена нам̣ ваджджунти йена ра̄га̄дина̄ нам̣ вадеййум̣. саббесу дхаммесӯти саббесу кхандха̄дидхаммесу. сесам̣ саббаттха па̄кат̣амева.
евам̣ бхагава̄ имам̣ суттам̣ арахаттаникӯт̣енева десеси. десана̄парийоса̄не ча вуттасадисо ева дхамма̄бхисамайо ахосӣти.
параматтхаджотика̄йа кхуддака-ат̣т̣хакатха̄йа
суттанипа̄та-ат̣т̣хакатха̄йа упасӣвасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.