1. паббаджджа̄суттаван̣н̣ана̄
408. паббаджджам̣ киттайисса̄мӣти паббаджджа̄суттам̣. ка̄ уппатти? бхагавати кира са̄ваттхийам̣ вихаранте а̄йасмато а̄нандасса паривитакко удапа̄ди – ‘‘са̄рипутта̄дӣнам̣ маха̄са̄вака̄нам̣ паббаджджа̄ киттита̄, там̣ бхиккхӯ ча упа̄сака̄ ча джа̄нанти. бхагавато пана акиттита̄, йам̣нӯна̄хам̣ киттеййа’’нти. со джетаванавиха̄ре а̄сане нисӣдитва̄ читтабӣджаним̣ гахетва̄ бхиккхӯнам̣ бхагавато паббаджджам̣ киттенто имам̣ суттамабха̄си.
таттха йасма̄ паббаджджам̣ киттентена йатха̄ паббаджи, там̣ киттетаббам̣. йатха̄ ча паббаджи, там̣ киттентена йатха̄ вӣмам̣сама̄но паббаджджам̣ рочеси, там̣ киттетаббам̣. тасма̄ ‘‘паббаджджам̣ киттайисса̄мӣ’’ти ватва̄ ‘‘йатха̄ паббаджӣ’’тиа̄дима̄ха. чаккхума̄ти пан̃чахи чаккхӯхи чаккхума̄ чаккхусампанноти аттхо. сесама̄дига̄тха̄йа утта̄намева.
409. ида̄ни ‘‘йатха̄ вӣмам̣сама̄но’’ти таматтхам̣ пака̄сенто а̄ха ‘‘самба̄дхойа’’нти. таттха самба̄дхоти путтада̄ра̄дисампӣл̣анена килесасампӣл̣анена ча кусалакирийа̄йа ока̄сарахито. раджасса̄йатананти камбоджа̄дайо вийа асса̄дӣнам̣, ра̄га̄дираджасса уппаттидесо. аббхока̄соти вуттасамба̄дхапат̣ипаккхабха̄вена а̄ка̄со вийа виват̣а̄. ити дисва̄на паббаджӣти ити гхара̄ва̄сапаббаджджа̄су бйа̄дхиджара̄маран̣ехи сут̣т̣хутарам̣ чодийама̄нахадайо а̄дӣнавама̄нисам̣сан̃ча вӣмам̣ситва̄, маха̄бхиниккхаманам̣ никкхамитва̄, анома̄надӣтӣре кхаггена кесе чхиндитва̄, та̄вадева ча дван̇гуламаттасан̣т̣хитасаман̣аса̄руппакесамассу хутва̄ гхат̣ика̄рена брахмуна̄ упанӣте ат̣т̣ха париккха̄ре гахетва̄ ‘‘евам̣ нива̄сетаббам̣ па̄рупитабба’’нти кеначи ананусит̣т̣хо анекаджа̄тисахассапаваттитена аттано паббаджджа̄чин̣н̣енева сиккха̄пийама̄но паббаджи. екам̣ ка̄са̄вам̣ нива̄сетва̄ екам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ екам̣ чӣварам̣ кхандхе каритва̄ маттика̄паттам̣ ам̣се а̄лаггетва̄ паббаджитавесам̣ адхит̣т̣ха̄сӣти вуттам̣ хоти. сесаметтха утта̄намева.
410. евам̣ бхагавато паббаджджам̣ киттетва̄ тато парам̣ паббаджитапат̣ипаттим̣ анома̄надӣтӣрам̣ хитва̄ падха̄на̄йа гаманан̃ча пака̄сетум̣ ‘‘паббаджитва̄на ка̄йена̄’’тиа̄дим̣ саббамабха̄си. таттха ка̄йена па̄пакаммам̣ виваджджайӣти тивидхам̣ ка̄йадуччаритам̣ ваджджеси. вачӣдуччаританти чатуббидхам̣ вачӣдуччаритам̣. а̄джӣвам̣ парисодхайӣти миччха̄джӣвам̣ хитва̄ самма̄джӣвамева паваттайи.
411. евам̣ а̄джӣват̣т̣хамакасӣлам̣ содхетва̄ анома̄надӣтӣрато тим̣сайоджанаппама̄н̣ам̣ сатта̄хена агама̄ ра̄джагахам̣ буддхо. таттха кин̃ча̄пи йада̄ ра̄джагахам̣ агама̄си, тада̄ буддхо на хоти, татха̄пи буддхасса пуббачарийа̄ти катва̄ евам̣ ваттум̣ лаббхати – ‘‘идха ра̄джа̄ джа̄то, идха раджджам̣ аггахесӣ’’тиа̄ди локийавоха̄равачанам̣ вийа. магадха̄нанти магадха̄нам̣ джанападасса нагаранти вуттам̣ хоти. гириббаджанти идампи тасса на̄мам̣. тан̃хи пан̣д̣авагиджджхакӯт̣авебха̄раисигиливепуллана̄мака̄нам̣ пан̃чаннам̣ гирӣнам̣ маджджхе ваджо вийа т̣хитам̣, тасма̄ ‘‘гириббаджа’’нти вуччати. пин̣д̣а̄йа абхиха̄ресӣти бхиккхаттха̄йа тасмим̣ нагаре чари. со кира нагарадва̄ре т̣хатва̄ чинтеси – ‘‘сача̄хам̣ ран̃н̃о бимбиса̄расса аттано а̄гаманам̣ ниведеййам̣, ‘суддходанасса путто сиддхаттхо на̄ма кума̄ро а̄гато’ти бахумпи ме паччайам̣ абхихареййа. на кхо пана ме там̣ патирӯпам̣ паббаджитасса а̄рочетва̄ паччайагахан̣ам̣, ханда̄хам̣ пин̣д̣а̄йа чара̄мӣ’’ти девадаттийам̣ пам̣сукӯлачӣварам̣ па̄рупитва̄ маттика̄паттам̣ гахетва̄ па̄чӣнадва̄рена нагарам̣ пависитва̄ анугхарам̣ пин̣д̣а̄йа ачари. тена̄ха а̄йасма̄ а̄нандо – ‘‘пин̣д̣а̄йа абхиха̄ресӣ’’ти. а̄кин̣н̣аваралаккхан̣оти сарӣре а̄киритва̄ вийа т̣хапитаваралаккхан̣о випулаваралаккхан̣о ва̄. випулампи хи ‘‘а̄кин̣н̣а’’нти вуччати. йатха̄ха – ‘‘а̄кин̣н̣алуддо пурисо, дха̄тичелам̣ва маккхито’’ти (джа̄. 1.6.118; 1.9.106). випулалуддоти аттхо.
412. тамаддаса̄ти тато кира пурима̄ни сатта диваса̄ни нагаре наккхаттам̣ гхоситам̣ ахоси. там̣ дивасам̣ пана ‘‘наккхаттам̣ вӣтиваттам̣, камманта̄ пайоджетабба̄’’ти бхери чари. атха маха̄джано ра̄джан̇ган̣е саннипати. ра̄джа̄пи ‘‘каммантам̣ сам̣видахисса̄мӣ’’ти сӣхапан̃джарам̣ виваритва̄ балака̄йам̣ пассанто там̣ пин̣д̣а̄йа абхиха̄рентам̣ маха̄саттам̣ аддаса. тена̄ха а̄йасма̄ а̄нандо – ‘‘тамаддаса̄ бимбиса̄ро, па̄са̄дасмим̣ патит̣т̣хито’’ти. имаматтхам̣ абха̄сатха̄ти имам̣ аттхам̣ амачча̄нам̣ абха̄си.
413. ида̄ни там̣ тесам̣ амачча̄нам̣ бха̄ситаматтхам̣ дассенто а̄ха – ‘‘имам̣ бхонто’’ти. таттха иманти со ра̄джа̄ бодхисаттам̣ дассети, бхонтоти амачче а̄лапати. ниса̄метха̄ти пассатха. абхирӯпоти дассанӣйан̇гапаччан̇го. брахма̄ти а̄рохапарин̣а̄хасампанно. сучӣти парисуддхачхавиван̣н̣о. чаран̣ена̄ти гаманена.
414-5. нӣчакула̄мива̄ти нӣчакула̄ ива паббаджито на хотӣти аттхо. мака̄ро падасандхикаро. кухим̣ бхиккху гамиссатӣти айам̣ бхиккху кухим̣ гамиссати, аджджа каттха васиссатӣти джа̄нитум̣ ра̄джадӯта̄ сӣгхам̣ гаччханту. дассанака̄ма̄ хи майам̣ асса̄ти имина̄ адхиппа̄йена а̄ха. гуттадва̄ро оккхиттачаккхута̄йа, сусам̣вуто сатийа̄. гуттадва̄ро ва̄ сатийа̄, сусам̣вуто па̄са̄дикена сан̇гха̄т̣ичӣварадха̄ран̣ена.
416. кхиппам̣ паттам̣ апӯресӣти сампаджа̄натта̄ патиссататта̄ ча адхикам̣ аган̣ханто ‘‘алам̣ етта̄вата̄’’ти аджджха̄сайапӯран̣ена кхиппам̣ паттам̣ апӯреси. мунӣти монаттха̄йа пат̣ипаннатта̄ аппаттамунибха̄вопи мунииччева вутто, локавоха̄рена ва̄. локийа̄ хи амонасампаттампи паббаджитам̣ ‘‘мунӣ’’ти бхан̣анти. пан̣д̣авам̣ абхиха̄ресӣти там̣ паббатам̣ абхирухи. со кира мануссе пуччхи ‘‘имасмим̣ нагаре паббаджита̄ каттха васантӣ’’ти. атхасса те ‘‘пан̣д̣авасса упари пураттха̄бхимукхапаббха̄ре’’ти а̄рочесум̣. тасма̄ тамева пан̣д̣авам̣ абхиха̄реси ‘‘еттха ва̄со бхависсатӣ’’ти евам̣ чинтетва̄.
419-23. бйаггхусабхова сӣхова гиригаббхарети гиригуха̄йам̣ бйаггхо вийа усабхо вийа сӣхо вийа ча нисинноти аттхо. ете хи тайо сет̣т̣ха̄ вигатабхайабхерава̄ гиригаббхаре нисӣданти, тасма̄ евам̣ упамам̣ ака̄си. бхаддайа̄нена̄ти хаттхиассаратхасивика̄дина̄ уттамайа̄нена. сайа̄набхӯмим̣ йа̄йитва̄ти йа̄ватика̄ бхӯми хаттхиасса̄дина̄ йа̄нена сакка̄ гантум̣, там̣ гантва̄. а̄саджджа̄ти патва̄, самӣпамасса гантва̄ти аттхо. упа̄висӣти нисӣди. йува̄ти йоббанасампанно. дахароти джа̄тийа̄ тарун̣о. пат̣хамуппаттико сусӯти тадубхайависесанамева. йува̄ сусӯти атийоббано. пат̣хамуппаттикоти пат̣хаменева йоббанавесена ут̣т̣хито. дахаро ча̄сӣти сати ча дахаратте сусу ба̄лако вийа кха̄йасӣти.
424-5. анӣкагганти балака̄йам̣ сена̄мукхам̣. дада̄ми бхоге бхун̃джассӯти еттха ‘‘ахам̣ те ан̇гамагадхесу йа̄виччхаси, та̄ва дада̄ми бхоге. там̣ твам̣ собхайанто анӣкаггам̣ на̄гасан̇гхапураккхато бхун̃джассӯ’’ти евам̣ самбандхо ведитаббо. уджум̣ джанападо ра̄джа̄ти ‘‘дада̄ми бхоге бхун̃джассу, джа̄тим̣ аккха̄хи пуччхито’’ти евам̣ кира вутто маха̄пурисо чинтеси – ‘‘саче ахам̣ раджджена аттхико ассам̣, ча̄тумаха̄ра̄джика̄дайопи мам̣ аттано аттано раджджена нимантеййум̣, гехе т̣хито ева ва̄ чаккаваттираджджам̣ ка̄реййам̣. айам̣ пана ра̄джа̄ аджа̄нанто евама̄ха – ‘ханда̄хам̣, там̣ джа̄на̄пемӣ’’’ти ба̄хам̣ учча̄ретва̄ аттано а̄гатадиса̄бха̄гам̣ ниддисанто ‘‘уджум̣ джанападо ра̄джа̄’’тиа̄дима̄ха. таттха химавантасса пассатоти бхан̣анто сассасампаттивекалла̄бха̄вам̣ дассети. химавантан̃хи нисса̄йа па̄са̄н̣авиварасамбхава̄ маха̄са̄ла̄пи пан̃чахи вуддхӣхи вад̣д̣ханти, киман̇гам̣ пана кхетте вутта̄ни сасса̄ни. дханавӣрийена сампанноти бхан̣анто саттахи ратанехи авекаллаттам̣, парара̄джӯхи атакканӣйам̣ вӣрапуриса̄дхит̣т̣хитабха̄ван̃часса дассети. косалесу никетиноти бхан̣анто навакара̄джабха̄вам̣ пат̣иккхипати. навакара̄джа̄ хи никетӣти на вуччати. йасса пана а̄дика̄лато пабхути анвайавасена со ева джанападо нива̄со, со никетӣти вуччати. татха̄рӯпо ча ра̄джа̄ суддходано, йам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘косалесу никетино’’ти. тена анвайа̄гатампи бхогасампаттим̣ дӣпети.
426. етта̄вата̄ аттано бхогасампаттим̣ дӣпетва̄ ‘‘а̄дичча̄ на̄ма готтена, са̄кийа̄ на̄ма джа̄тийа̄’’ти имина̄ джа̄тисампаттин̃ча а̄чиккхитва̄ йам̣ вуттам̣ ран̃н̃а̄ ‘‘дада̄ми бхоге бхун̃джассӯ’’ти, там̣ пат̣иккхипанто а̄ха – ‘‘тамха̄ кула̄ паббаджитомхи, на ка̄ме абхипаттхайа’’нти. йади хи ахам̣ ка̄ме абхипаттхайеййам̣, на ӣдисам̣ дханавӣрийасампаннам̣ два̄сӣтисахассавӣрапурисасама̄кулам̣ кулам̣ чхад̣д̣етва̄ паббаджеййанти айам̣ киреттха адхиппа̄йо.
427. евам̣ ран̃н̃о вачанам̣ пат̣иккхипитва̄ тато парам̣ аттано паббаджджа̄хетум̣ дассенто а̄ха – ‘‘ка̄месва̄дӣнавам̣ дисва̄, неккхаммам̣ дат̣т̣ху кхемато’’ти. етам̣ ‘‘паббаджитомхӣ’’ти имина̄ самбандхитаббам̣. таттха дат̣т̣хӯти дисва̄. сесаметтха ито пуримага̄тха̄су ча йам̣ йам̣ на вича̄ритам̣, там̣ там̣ саббам̣ утта̄наттхатта̄ ева на вича̄ританти ведитаббам̣. евам̣ аттано паббаджджа̄хетум̣ ватва̄ падха̄наттха̄йа гантука̄мо ра̄джа̄нам̣ а̄мантенто а̄ха – ‘‘падха̄на̄йа гамисса̄ми, еттха ме ран̃джатӣ мано’’ти. тассаттхо – йасма̄хам̣, маха̄ра̄джа, неккхаммам̣ дат̣т̣ху кхемато паббаджито, тасма̄ там̣ параматтханеккхаммам̣ нибба̄на̄матам̣ саббадхамма̄нам̣ аггат̣т̣хена падха̄нам̣ паттхенто падха̄наттха̄йа гамисса̄ми, еттха ме падха̄не ран̃джати мано, на ка̄месӯти. евам̣ вутте кира ра̄джа̄ бодхисаттам̣ а̄ха – ‘‘пуббева метам̣, бханте, сутам̣ ‘суддходанаран̃н̃о кира путто сиддхаттхакума̄ро чатта̄ри пуббанимитта̄ни дисва̄ паббаджитва̄ буддхо бхависсатӣ’ти, сохам̣, бханте, тумха̄кам̣ адхимуттим̣ дисва̄ евам̣пасанно ‘аддха̄ буддхаттам̣ па̄пун̣иссатха̄’ти. са̄дху, бханте, буддхаттам̣ патва̄ пат̣хамам̣ мама виджитам̣ оккамеййа̄тха̄’’ти.
параматтхаджотика̄йа кхуддака-ат̣т̣хакатха̄йа
суттанипа̄та-ат̣т̣хакатха̄йа паббаджджа̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.