2. а̄магандхасуттаван̣н̣ана̄

са̄ма̄качин̇гӯлакачӣнака̄ни ча̄ти а̄магандхасуттам̣. ка̄ уппатти? ануппанне бхагавати а̄магандхо на̄ма бра̄хман̣о пан̃чахи ма̄н̣авакасатехи саддхим̣ та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ химавантам̣ пависитва̄ паббатантаре ассамам̣ ка̄ра̄петва̄ ванамӯлапхала̄ха̄ро хутва̄ таттха пат̣ивасати, на када̄чи маччхамам̣сам̣ кха̄дати. атха тесам̣ та̄паса̄нам̣ лон̣амбила̄дӣни апарибхун̃джанта̄нам̣ пан̣д̣урого уппаджджи. тато те ‘‘лон̣амбила̄дисеванаттха̄йа мануссапатхам̣ гаччха̄ма̄’’ти паччантага̄мам̣ сампатта̄. таттха манусса̄ тесу пасӣдитва̄ нимантетва̄ бходжесум̣, катабхаттакичча̄нам̣ несам̣ ман̃чапӣт̣хапарибхогабха̄джанапа̄дамаккхана̄дӣни упанетва̄ ‘‘еттха, бханте, васатха, ма̄ уккан̣т̣хиттха̄’’ти васанат̣т̣ха̄нам̣ дассетва̄ паккамим̣су. дутийадивасепи несам̣ да̄нам̣ датва̄ пуна гхарапат̣ипа̄т̣ийа̄ екекадивасам̣ да̄намадам̣су. та̄паса̄ чатума̄сам̣ таттха васитва̄ лон̣амбила̄дисевана̄йа тхирабха̄ваппаттасарӣра̄ хутва̄ ‘‘майам̣, а̄вусо, гаччха̄ма̄’’ти манусса̄нам̣ а̄рочесум̣. манусса̄ тесам̣ телатан̣д̣ула̄дӣни адам̣су. те та̄ни а̄да̄йа аттано ассамамева агамам̣су. тан̃ча га̄мам̣ татхева сам̣ваччхаре сам̣ваччхаре а̄гамим̣су. манусса̄пи тесам̣ а̄гаманака̄лам̣ видитва̄ да̄наттха̄йа тан̣д̣ула̄дӣни саджджетва̄ва аччханти, а̄гате ча не татхева самма̄ненти.

атха бхагава̄ локе уппаджджитва̄ паваттитаварадхаммачакко анупуббена са̄ваттхим̣ гантва̄ таттха вихаранто тесам̣ та̄паса̄нам̣ упаниссайасампаттим̣ дисва̄ тато никкхамма бхиккхусан̇гхапаривуто ча̄рикам̣ чарама̄но анупуббена там̣ га̄мам̣ ануппатто. манусса̄ бхагавантам̣ дисва̄ маха̄да̄на̄ни адам̣су. бхагава̄ тесам̣ дхаммам̣ десеси. те та̄йа дхаммадесана̄йа аппекачче сота̄панна̄, екачче сакада̄га̄мино, екачче ана̄га̄мино ахесум̣, екачче паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. бхагава̄ пунадева са̄ваттхим̣ пачча̄гама̄си. атха те та̄паса̄ там̣ га̄мам̣ а̄гамим̣су. манусса̄ та̄пасе дисва̄ на пуббасадисам̣ котӯхаламакам̣су. та̄паса̄ там̣ пуччхим̣су – ‘‘ким̣, а̄вусо, име манусса̄ на пуббасадиса̄, ким̣ ну кхо айам̣ га̄мо ра̄джадан̣д̣ена упаддуто, уда̄ху дуббхиккхена, уда̄ху амхехи сӣла̄дигун̣ехи сампаннатаро кочи паббаджито имам̣ га̄мамануппатто’’ти? те а̄хам̣су – ‘‘на, бханте, ра̄джадан̣д̣ена, на дуббхиккхена̄йам̣ га̄мо упаддуто, апича буддхо локе уппанно, со бхагава̄ бахуджанахита̄йа дхаммам̣ десенто идха̄гато’’ти.

там̣ сутва̄ а̄магандхата̄пасо ‘‘буддхоти, гахапатайо, вадетха̄’’ти? ‘‘буддхоти, бханте, вада̄ма̄’’ти тиккхаттум̣ ватва̄ ‘‘гхосопи кхо есо дуллабхо локасмим̣, йадидам̣ буддхо’’ти аттамано аттаманава̄чам̣ ниччха̄ретва̄ пуччхи – ‘‘ким̣ ну кхо со буддхо а̄магандхам̣ бхун̃джати, на бхун̃джатӣ’’ти? ‘‘ко, бханте, а̄магандхо’’ти? ‘‘а̄магандхо на̄ма маччхамам̣сам̣, гахапатайо’’ти. ‘‘бхагава̄, бханте, маччхамам̣сам̣ парибхун̃джатӣ’’ти. там̣ сутва̄ та̄пасо виппат̣иса̄рӣ ахоси – ‘‘ма̄хева кхо пана буддхо сийа̄’’ти. пуна чинтеси – ‘‘буддха̄нам̣ па̄тубха̄во на̄ма дуллабхо, гантва̄ буддхам̣ дисва̄ пуччхитва̄ джа̄нисса̄мӣ’’ти. тато йена бхагава̄ гато, там̣ маггам̣ мануссе пуччхитва̄ ваччхагиддхинӣ га̄вӣ вийа туритатурито саббаттха екараттива̄сена са̄ваттхим̣ ануппатва̄ джетаванамева па̄виси саддхим̣ сака̄йа париса̄йа. бхагава̄пи тасмим̣ самайе дхаммадесанаттха̄йа а̄сане нисинно ева хоти. та̄паса̄ бхагавантам̣ упасан̇камма тун̣хӣбхӯта̄ анабхива̄детва̄ва екамантам̣ нисӣдим̣су. бхагава̄ ‘‘каччи во исайо кхаманӣйа’’нтиа̄дина̄ найена техи саддхим̣ пат̣исаммоди. тепи ‘‘кхаманӣйам̣, бхо готама̄’’тиа̄дима̄хам̣су. тато а̄магандхо бхагавантам̣ пуччхи – ‘‘а̄магандхам̣, бхо готама, бхун̃джаси, на бхун̃джасӣ’’ти? ‘‘ко со, бра̄хман̣а, а̄магандхо на̄ма̄’’ти? ‘‘маччхамам̣сам̣, бхо готама̄’’ти. бхагава̄ ‘‘на, бра̄хман̣а, маччхамам̣сам̣ а̄магандхо. апича кхо а̄магандхо на̄ма саббе килеса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄’’ти ватва̄ ‘‘на, бра̄хман̣а, ида̄ни твамева а̄магандхам̣ пуччхи, атӣтепи тиссо на̄ма бра̄хман̣о кассапам̣ бхагавантам̣ пуччхи. еван̃ча со пуччхи, еван̃часса бхагава̄ бйа̄ка̄сӣ’’ти тиссена ча бра̄хман̣ена кассапена ча бхагавата̄ вуттага̄тха̄йо ева а̄нетва̄ та̄хи га̄тха̄хи бра̄хман̣ам̣ сан̃н̃а̄пенто а̄ха – ‘‘са̄ма̄качин̇гӯлакачӣнака̄ни ча̄’’ти. айам̣ та̄ва имасса суттасса идха уппатти.

атӣте пана кассапо кира бодхисатто ат̣т̣ха̄сан̇кхйеййа̄ни каппасатасахассан̃ча па̄рамийо пӯретва̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадаттасса бра̄хман̣асса дханаватӣ на̄ма бра̄хман̣ӣ, тасса̄ куччхимхи пат̣исандхим̣ аггахеси. аггаса̄вакопи там̣ дивасам̣йева девалока̄ чавитва̄ анупурохитабра̄хман̣асса паджа̄патийа̄ куччхимхи ниббатти. евам̣ тесам̣ екадивасамева пат̣исандхиггахан̣ан̃ча габбхавут̣т̣ха̄нан̃ча ахоси, екадивасамева етесам̣ екасса кассапо, екасса тиссоти на̄мамакам̣су. те сахапам̣сукӣл̣анака̄ две саха̄йа̄ анупуббена вуд̣д̣хим̣ агамим̣су. тиссасса пита̄ путтам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘айам̣, та̄та, кассапо никкхамма паббаджитва̄ буддхо бхависсати, твамписса сантике паббаджитва̄ бхаваниссаран̣ам̣ кареййа̄сӣ’’ти. со ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣итва̄ бодхисаттасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘убхопи, самма, паббаджисса̄ма̄’’ти а̄ха. бодхисатто ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣и. тато вуд̣д̣хим̣ ануппаттака̄лепи тиссо бодхисаттам̣ а̄ха – ‘‘ехи, самма, паббаджисса̄ма̄’’ти бодхисатто на никкхами. тиссо ‘‘на та̄васса н̃а̄н̣ам̣ парипа̄кам̣ гата’’нти сайам̣ никкхамма исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ аран̃н̃е паббатапа̄де ассамам̣ ка̄ра̄петва̄ васати. бодхисаттопи апарена самайена гхаре т̣хитойева а̄на̄па̄нассатим̣ париггахетва̄ чатта̄ри джха̄на̄ни абхин̃н̃а̄йо ча уппа̄детва̄ па̄са̄дена бодхиман̣д̣асамӣпам̣ гантва̄ ‘‘пуна па̄са̄до йатха̄т̣ха̄нейева патит̣т̣ха̄тӯ’’ти адхит̣т̣ха̄си, со сакат̣т̣ха̄нейева патит̣т̣ха̄си. апаббаджитена кира бодхиман̣д̣ам̣ упагантум̣ на сакка̄ти. со паббаджитва̄ бодхиман̣д̣ам̣ патва̄ нисӣдитва̄ сатта дивасе падха̄найогам̣ катва̄ саттахи дивасехи самма̄самбодхим̣ саччха̄ка̄си.

тада̄ исипатане вӣсатисахасса̄ паббаджита̄ пат̣ивасанти. атха кассапо бхагава̄ те а̄мантетва̄ дхаммачаккам̣ паваттеси. суттапарийоса̄не саббева араханто ахесум̣. со судам̣ бхагава̄ вӣсатибхиккхусахассапаривуто таттхева исипатане васати. кикӣ ча нам̣ ка̄сира̄джа̄ чатӯхи паччайехи упат̣т̣ха̄ти. атхекадивасам̣ ба̄ра̄н̣асива̄сӣ еко пурисо паббате чанданаса̄ра̄дӣни гавесанто тиссасса та̄пасасса ассамам̣ патва̄ там̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. та̄пасо там̣ дисва̄ ‘‘куто а̄гатосӣ’’ти пуччхи. ‘‘ба̄ра̄н̣асито, бханте’’ти. ‘‘ка̄ таттха паваттӣ’’ти? ‘‘таттха, бханте, кассапо на̄ма самма̄самбуддхо уппанно’’ти. та̄пасо дуллабхавачанам̣ сутва̄ пӣтисоманассаджа̄то пуччхи – ‘‘ким̣ со а̄магандхам̣ бхун̃джати, на бхун̃джатӣ’’ти? ‘‘ко бханте, а̄магандхо’’ти? ‘‘маччхамам̣сам̣ а̄вусо’’ти. ‘‘бхагава̄, бханте, маччхамам̣сам̣ бхун̃джатӣ’’ти. там̣ сутва̄ та̄пасо виппат̣иса̄рӣ хутва̄ пуна чинтеси – ‘‘гантва̄ там̣ пуччхисса̄ми, саче ‘а̄магандхам̣ парибхун̃джа̄мӣ’ти ваккхати, тато нам̣ ‘тумха̄кам̣, бханте, джа̄тийа̄ ча куласса ча готтасса ча анануччхавикамета’нти нива̄ретва̄ тасса сантике паббаджитва̄ бхаваниссаран̣ам̣ карисса̄мӣ’’ти саллахукам̣ упакаран̣ам̣ гахетва̄ саббаттха екараттива̄сена са̄йанхасамайе ба̄ра̄н̣асим̣ патва̄ исипатанамева па̄виси. бхагава̄пи тасмим̣ самайе дхаммадесанаттха̄йа а̄сане нисиннойева хоти. та̄пасо бхагавантам̣ упасан̇камма анабхива̄детва̄ тун̣хӣбхӯто екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. бхагава̄ там̣ дисва̄ пуббе вуттанайенева пат̣исаммоди. сопи ‘‘кхаманӣйам̣, бхо кассапа̄’’тиа̄дӣни ватва̄ екамантам̣ нисӣдитва̄ бхагавантам̣ пуччхи – ‘‘а̄магандхам̣, бхо кассапа, бхун̃джаси, на бхун̃джасӣ’’ти? ‘‘на̄хам̣, бра̄хман̣а, а̄магандхам̣ бхун̃джа̄мӣ’’ти. ‘‘са̄дху, са̄дху, бхо кассапа, паракун̣апам̣ акха̄данто сундарамака̄си, йуттаметам̣ бхото кассапасса джа̄тийа̄ ча куласса ча готтасса ча̄’’ти. тато бхагава̄ ‘‘ахам̣ килесе сандха̄йа ‘а̄магандхам̣ на бхун̃джа̄мӣ’ти вада̄ми, бра̄хман̣о маччхамам̣сам̣ паччети, йам̣нӯна̄хам̣ све га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа апависитва̄ кикӣран̃н̃о геха̄ а̄бхатам̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джеййам̣, евам̣ а̄магандхам̣ а̄раббха катха̄ паваттиссати. тато бра̄хман̣ам̣ дхаммадесана̄йа сан̃н̃а̄песса̄мӣ’’ти дутийадивасе ка̄лассева сарӣрапарикаммам̣ катва̄ гандхакут̣им̣ па̄виси. бхиккхӯ гандхакут̣идва̄рам̣ пихитам̣ дисва̄ ‘‘на бхагава̄ аджджа бхиккхӯхи саддхим̣ пависитука̄мо’’ти н̃атва̄ гандхакут̣им̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ пин̣д̣а̄йа пависим̣су.

бхагава̄пи гандхакут̣ито никкхамма пан̃н̃атта̄сане нисӣди. та̄пасопи кхо паттаса̄кам̣ пачитва̄ кха̄дитва̄ бхагавато сантике нисӣди. кикӣ ка̄сира̄джа̄ бхиккхӯ пин̣д̣а̄йа чаранте дисва̄ ‘‘кухим̣ бхагава̄, бханте’’ти пуччхитва̄ ‘‘виха̄ре, маха̄ра̄джа̄’’ти ча сутва̄ на̄на̄бйан̃джанарасаманекамам̣савикатисампаннам̣ бходжанам̣ бхагавато па̄хеси. амачча̄ виха̄рам̣ нетва̄ бхагавато а̄рочетва̄ даккхин̣одакам̣ датва̄ паривисанта̄ пат̣хамам̣ на̄на̄мам̣савикатисампаннам̣ йа̄гум̣ адам̣су, та̄пасо дисва̄ ‘‘кха̄дати ну кхо но’’ти чинтенто ат̣т̣ха̄си. бхагава̄ тасса пассатойева йа̄гум̣ пиванто мам̣сакхан̣д̣ам̣ мукхе паккхипи. та̄пасо дисва̄ куддхо. пуна йа̄гупӣтасса на̄на̄расабйан̃джанам̣ бходжанамадам̣су, тампи гахетва̄ бхун̃джантам̣ дисва̄ ативийа куддхо ‘‘маччхамам̣сам̣ кха̄дантойева ‘на кха̄да̄мӣ’ти бхан̣атӣ’’ти. атха бхагавантам̣ катабхаттакиччам̣ хаттхапа̄де дховитва̄ нисиннам̣ упасан̇камма ‘‘бхо кассапа, муса̄ твам̣ бхан̣аси, нетам̣ пан̣д̣итакиччам̣. муса̄ва̄до хи гарахито буддха̄нам̣, йепи те паббатапа̄де ванамӯлапхала̄дӣхи йа̄пента̄ исайо васанти, тепи муса̄ на бхан̣антӣ’’ти ватва̄ пуна исӣнам̣ гун̣е га̄тха̄йа ван̣н̣енто а̄ха ‘‘са̄ма̄качин̇гӯлакачӣнака̄ни ча̄’’ти.

242. таттха са̄ма̄ка̄ти дхунитва̄ ва̄ сӣса̄ни уччинитва̄ ва̄ гайхӯпага̄ тин̣адхан̃н̃аджа̄ти. татха̄ чин̇гӯлака̄ кан̣авӣрапуппхасан̣т̣ха̄насӣса̄ хонти. чӣнака̄нӣти ат̣авипаббатапа̄десу аропитаджа̄та̄ чӣнамугга̄. паттаппхаланти йам̣кин̃чи харитапан̣н̣ам̣. мӯлапхаланти йам̣кин̃чи кандамӯлам̣. гавиппхаланти йам̣кин̃чи руккхаваллипхалам̣. мӯлаггахан̣ена ва̄ кандамӯлам̣, пхалаггахан̣ена руккхаваллипхалам̣, гавиппхалаггахан̣ена удаке джа̄тасин̇гха̄такакасерука̄дипхалам̣ ведитаббам̣. дхаммена ладдханти дӯтеййапахин̣агамана̄димиччха̄джӣвам̣ паха̄йа ване ун̃чха̄чарийа̄йа ладдхам̣. сатанти санто арийа̄. аснама̄на̄ти бхун̃джама̄на̄. на ка̄мака̄ма̄ аликам̣ бхан̣антӣти те евам̣ амама̄ апариггаха̄ ета̄ни са̄ма̄ка̄дӣни бхун̃джама̄на̄ исайо йатха̄ твам̣ са̄дураса̄дике ка̄ме паттхайанто а̄магандхам̣ бхун̃джантойева ‘‘на̄хам̣, бра̄хман̣а, а̄магандхам̣ бхун̃джа̄мӣ’’ти бхан̣анто аликам̣ бхан̣аси, татха̄ на ка̄мака̄ма̄ аликам̣ бхан̣анти, ка̄ме ка̄майанта̄ муса̄ на бхан̣антӣти исӣнам̣ пасам̣са̄йа бхагавато ниндам̣ дӣпети.

243. евам̣ исӣнам̣ пасам̣са̄падесена бхагавантам̣ ниндитва̄ ида̄ни аттана̄ адхиппетам̣ нинда̄ваттхум̣ дассетва̄ ниппарийа̄йенева бхагавантам̣ нинданто а̄ха ‘‘йадаснама̄но’’ти таттха да-ка̄ро падасандхикаро. айам̣ панаттхо – йам̣ кин̃чидева сасамам̣сам̣ ва̄ титтирамам̣сам̣ ва̄ дхованаччхедана̄дина̄ пуббапарикаммена сукатам̣, пачанава̄сана̄дина̄ паччха̄парикаммена сунит̣т̣хитам̣, на ма̄тара̄ на питара̄, апича кхо пана ‘‘даккхин̣еййо айа’’нти ман̃н̃ама̄нехи дхаммака̄мехи парехи диннам̣, сакка̄ракаран̣ена пайатам̣ пан̣ӣтамалан̇катам̣, уттамарасата̄йа оджавантата̄йа тха̄мабалабхаран̣асаматтхата̄йа ча пан̣ӣтам̣ аснама̄но а̄ха̄райама̄но, на кевалан̃ча йам̣кин̃чи мам̣самева, апича кхо пана идампи са̄лӣнаманнам̣ вичитака̄л̣акам̣ са̄литан̣д̣улоданам̣ парибхун̃джама̄но со бхун̃джаси, кассапа, а̄магандхам̣, со твам̣ йам̣кин̃чи мам̣сам̣ бхун̃джама̄но идан̃ча са̄лӣнаманнам̣ парибхун̃джама̄но бхун̃джаси, кассапа, а̄магандханти бхагавантам̣ готтена а̄лапати.

244. евам̣ а̄ха̄рато бхагавантам̣ ниндитва̄ ида̄ни муса̄ва̄дам̣ а̄ропетва̄ нинданто а̄ха ‘‘на а̄магандхо…пе… сусан̇кхатехӣ’’ти. тассаттхо – пуббе майа̄ пуччхито сама̄но ‘‘на а̄магандхо мама каппатӣ’’ти иччева твам̣ бха̄саси, евам̣ екам̣сенева твам̣ бха̄саси брахмабандху бра̄хман̣агун̣авирахитаджа̄тиматтабра̄хман̣а̄ти парибха̄санто бхан̣ати. са̄лӣнаманнанти са̄литан̣д̣улоданам̣. парибхун̃джама̄ноти бхун̃джама̄но. сакунтамам̣сехи сусан̇кхатехӣти тада̄ бхагавато абхихат̣ам̣ сакун̣амам̣сам̣ ниддисанто бхан̣ати.

евам̣ бхан̣анто ева ча бхагавато хет̣т̣ха̄ па̄датала̄ пабхути йа̄ва упари кесагга̄ сарӣрамуллокенто дваттим̣саваралаккхан̣а̄сӣтианубйан̃джанасампадам̣ бйа̄маппабха̄париккхепан̃ча дисва̄ ‘‘еварӯпо маха̄пурисалаккхан̣а̄дипат̣иман̣д̣итака̄йо на муса̄ бхан̣итум̣ арахати. айам̣ хисса бхавантарепи саччава̄ча̄ниссанденева ун̣н̣а̄ бхамукантаре джа̄та̄ ода̄та̄ муду тӯласаннибха̄, екека̄ни ча ломакӯпесу лома̄ни. сва̄йам̣ катхамида̄ни муса̄ бхан̣иссати. аддха̄ ан̃н̃о имасса а̄магандхо бхависсати, йам̣ сандха̄йа етадавоча – ‘на̄хам̣, бра̄хман̣а, а̄магандхам̣ бхун̃джа̄мӣ’ти, йам̣нӯна̄хам̣ етам̣ пуччхеййа’’нти чинтетва̄ сан̃джа̄табахума̄но готтенева а̄лапанто имам̣ га̄тха̄сесам̣ а̄ха –

‘‘пуччха̄ми там̣ кассапа етаматтхам̣, катхам̣пака̄ро тава а̄магандхо’’ти.

245. атхасса бхагава̄ а̄магандхам̣ виссаджджетум̣ ‘‘па̄н̣а̄типа̄то’’ти евама̄дима̄ха. таттха па̄н̣а̄типа̄тоти па̄н̣авадхо. вадхачхедабандхананти еттха сатта̄нам̣ дан̣д̣а̄дӣхи а̄кот̣анам̣ вадхо, хаттхапа̄да̄дӣнам̣ чхеданам̣ чхедо, раджджуа̄дӣхи бандхо бандханам̣. тхеййам̣ муса̄ва̄доти тхеййан̃ча муса̄ва̄до ча. никатӣти ‘‘дасса̄ми, карисса̄мӣ’’тиа̄дина̄ найена а̄сам̣ уппа̄детва̄ нира̄са̄каран̣ам̣. ван̃чана̄нӣти асуван̣н̣ам̣ суван̣н̣анти га̄ха̄пана̄дӣни. аджджхенакуттанти нираттхакаманекагантхапарийа̄пун̣анам̣. парада̄расевана̄ти парапариггахита̄су ча̄ритта̄паджджанам̣. еса̄магандхо на хи мам̣сабходжананти еса па̄н̣а̄типа̄та̄диакусаладхаммасамуда̄ча̄ро а̄магандхо виссагандхо кун̣апагандхо. ким̣ ка̄ран̣а̄? аманун̃н̃атта̄ килесаасучимиссакатта̄ саббхи джигуччхитатта̄ парамадуггандхабха̄ва̄вахатта̄ ча. йе хи уссаннакилеса̄ сатта̄, те техи атидуггандха̄ хонти, никкилеса̄нам̣ матасарӣрампи дуггандхам̣ на хоти, тасма̄ еса̄магандхо. мам̣сабходжанам̣ пана адит̣т̣хамасутамапарисан̇китан̃ча анаваджджам̣, тасма̄ на хи мам̣сабходжанам̣ а̄магандхоти.

246. евам̣ дхамма̄дхит̣т̣ха̄на̄йа десана̄йа екена найена а̄магандхам̣ виссаджджетва̄ ида̄ни йасма̄ те те сатта̄ техи техи а̄магандхехи саманна̄гата̄, на еко ева саббехи, на ча саббе екенева, тасма̄ несам̣ те те а̄магандхе пака̄сетум̣ ‘‘йе идха ка̄месу асан̃н̃ата̄ джана̄’’тиа̄дина̄ найена пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа та̄ва десана̄йа а̄магандхе виссадждженто две га̄тха̄йо абха̄си.

таттха йе идха ка̄месу асан̃н̃ата̄ джана̄ти йе кечи идха локе ка̄мапат̣исеванасан̇кха̄тесу ка̄месу ма̄тима̄туччха̄дӣсупи марийа̄да̄вирахена бхиннасам̣варата̄йа асам̣йата̄ путхуджджана̄. расесу гиддха̄ти дживха̄вин̃н̃еййесу расесу гиддха̄ гадхита̄ муччхита̄ аджджхосанна̄ ана̄дӣнавадасса̄вино аниссаран̣апан̃н̃а̄ расе парибхун̃джанти. асучибха̄вамассита̄ти та̄йа расагиддхийа̄ расапат̣ила̄бхаттха̄йа на̄наппака̄рамиччха̄джӣвасан̇кха̄таасучибха̄вамиссита̄. наттхикадит̣т̣хӣти ‘‘наттхи динна’’нтиа̄дидасаваттхукамиччха̄дит̣т̣хисаманна̄гата̄. висама̄ти висамена ка̄йакамма̄дина̄ саманна̄гата̄. дураннайа̄ти дувин̃н̃а̄пайа̄ сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣа̄дха̄нагга̄хӣдуппат̣иниссаггита̄саманна̄гата̄. еса̄магандхоти еса ета̄йа га̄тха̄йа пуггале адхит̣т̣ха̄йа ниддит̣т̣хо ‘‘ка̄месу асам̣йатата̄ расагиддхата̄ а̄джӣвавипаттинаттхикадит̣т̣хика̄йадуччарита̄дивисамата̄ дураннайабха̄вата̄’’ти апаропи пуббе вуттеневаттхена чхаббидхо а̄магандхо ведитаббо. на хи мам̣сабходжананти мам̣сабходжанам̣ пана йатха̄вуттеневаттхена на а̄магандхоти.

247. дутийага̄тха̄йапи йе лӯкхаса̄ти йе лӯкха̄ нираса̄, аттакиламатха̄нуйутта̄ти аттхо. да̄рун̣а̄ти каккхал̣а̄ довачассата̄йутта̄. пит̣т̣химам̣сика̄ти пурато мадхурам̣ бхан̣итва̄ параммукхе аван̣н̣абха̄сино. ете хи абхимукхам̣ олокетумасакконта̄ параммукха̄нам̣ пит̣т̣химам̣сакха̄дака̄ вийа хонти, тена ‘‘пит̣т̣химам̣сика̄’’ти вуччанти. миттаддуноти миттадӯхака̄, да̄радханаджӣвитесу висса̄сама̄панна̄нам̣ митта̄нам̣ таттха миччха̄пат̣ипаджджанака̄ти вуттам̣ хоти. никкарун̣а̄ти карун̣а̄вирахита̄ сатта̄нам̣ анаттхака̄ма̄. атима̄ниноти ‘‘идхекаччо джа̄тийа̄ ва̄…пе… ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ паре атиман̃н̃ати, йо еварӯпо ма̄но кетукамйата̄ читтасса̄’’ти (вибха. 880) евам̣ вуттена атима̄нена саманна̄гата̄. ада̄насӣла̄ти ада̄напакатика̄, ада̄на̄дхимутта̄ асам̣вибха̄гарата̄ти аттхо. на ча денти кассачӣти та̄йа ча пана ада̄насӣлата̄йа йа̄чита̄пи санта̄ кассачи кин̃чи на денти, адиннапуббакакуле мануссасадиса̄ ниджджха̄матан̣хикапетапара̄йан̣а̄ хонти. кечи пана ‘‘а̄да̄насӣла̄’’типи пат̣ханти, кевалам̣ гахан̣асӣла̄, кассачи пана кин̃чи на дентӣти. еса̄магандхо на хи мам̣сабходжананти еса ета̄йа га̄тха̄йа пуггале адхит̣т̣ха̄йа ниддит̣т̣хо ‘‘лӯкхата̄, да̄рун̣ата̄, пит̣т̣химам̣сиката̄, миттадӯбхита̄, никкарун̣ата̄, атима̄нита̄, ада̄насӣлата̄, ада̄на’’нти апаропи пуббе вуттеневаттхена ат̣т̣хавидхо а̄магандхо ведитаббо, на хи мам̣сабходжананти.

248. евам̣ пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа десана̄йа две га̄тха̄йо ватва̄ пуна тасса та̄пасасса а̄сайа̄нупариваттанам̣ видитва̄ дхамма̄дхит̣т̣ха̄на̄йева десана̄йа екам̣ га̄тхам̣ абха̄си. таттха кодхо урагасутте вуттанайенева ведитаббо. мадоти ‘‘джа̄тимадо, готтамадо, а̄рогйамадо’’тиа̄дина̄ (вибха. 832) найена вибхан̇ге вуттаппабхедо читтасса маджджанабха̄во. тхамбхоти тхаддхабха̄во. паччупат̣т̣ха̄пана̄ти паччанӣкат̣т̣ха̄пана̄, дхаммена найена вуттасса пат̣ивируджджхитва̄ т̣ха̄нам̣. ма̄йа̄ти ‘‘идхекаччо ка̄йена дуччаритам̣ чаритва̄’’тиа̄дина̄ (вибха. 894) найена вибхан̇ге вибхатта̄ катапа̄папат̣иччха̄даната̄. усӯйа̄ти парала̄бхасакка̄ра̄дӣсу исса̄. бхассасамуссайоти самусситам̣ бхассам̣, аттуккам̣саната̄ти вуттам̣ хоти. ма̄на̄тима̄ноти ‘‘идхекаччо джа̄тийа̄ ва̄…пе… ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ пуббака̄лам̣ парехи садисам̣ атта̄нам̣ дахати, апарака̄лам̣ атта̄нам̣ сеййам̣ дахати, паре хӣне дахати, йо еварӯпо ма̄но…пе… кетукамйата̄ читтасса̄’’ти (вибха. 880) вибхан̇ге вибхатто. асаббхи сантхавоти асаппурисехи сантхаво. еса̄магандхо на хи мам̣сабходжананти еса кодха̄ди нававидхо акусалара̄си пуббе вуттеневаттхена а̄магандхоти ведитаббо, на хи мам̣сабходжананти.

249. евам̣ дхамма̄дхит̣т̣ха̄на̄йа десана̄йа нававидхам̣ а̄магандхам̣ дассетва̄ пунапи пуббе вуттанайенева пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа десана̄йа а̄магандхе виссадждженто тиссо га̄тха̄йо абха̄си. таттха йе па̄пасӣла̄ти йе па̄пасама̄ча̄рата̄йа ‘‘па̄пасӣла̄’’ти локе па̄кат̣а̄. ин̣агха̄тасӯчака̄ти васаласутте вуттанайена ин̣ам̣ гахетва̄ тасса аппада̄нена ин̣агха̄та̄, песун̃н̃ена сӯчака̄ ча. воха̄ракӯт̣а̄ идха па̄т̣ирӯпика̄ти дхаммат̣т̣ат̣т̣ха̄не т̣хита̄ лан̃джам̣ гахетва̄ са̄мике пара̄джента̄ кӯт̣ена воха̄рена саманна̄гататта̄ воха̄ракӯт̣а̄, дхаммат̣т̣хапат̣ирӯпакатта̄ па̄т̣ирӯпика̄. атха ва̄ идха̄ти са̄сане. па̄т̣ирӯпика̄ти дуссӣла̄. те хи йасма̄ несам̣ ирийа̄патхасампада̄дӣхи сӣлавантапат̣ирӯпам̣ аттхи, тасма̄ пат̣ирӯпа̄, пат̣ирӯпа̄ ева па̄т̣ирӯпика̄. нара̄дхама̄ йедха каронти киббисанти йе идха локе нара̄дхама̄ ма̄та̄питӯсу буддхапаччекабуддха̄дӣсу ча миччха̄пат̣ипаттисан̃н̃итам̣ киббисам̣ каронти. еса̄магандхо на хи мам̣сабходжананти еса ета̄йа га̄тха̄йа пуггале адхит̣т̣ха̄йа ниддит̣т̣хо ‘‘па̄пасӣлата̄, ин̣агха̄тата̄, сӯчаката̄, воха̄ракӯт̣ата̄, па̄т̣ирӯпиката̄, киббисака̄рита̄’’ти апаропи пуббе вуттеневаттхена чхаббидхо а̄магандхо ведитаббо, на хи мам̣сабходжананти.

250. йе идха па̄н̣есу асан̃н̃ата̄ джана̄ти йе джана̄ идхалоке па̄н̣есу йатха̄ка̄мача̄рита̄йа сатампи сахассампи ма̄ретва̄ ануддайа̄маттасса̄пи акаран̣ена асам̣йата̄. паресама̄да̄йа вихесамуййута̄ти паресам̣ сантакам̣ а̄да̄йа дханам̣ ва̄ джӣвитам̣ ва̄ тато ‘‘ма̄ евам̣ каротха̄’’ти йа̄чанта̄нам̣ ва̄ нива̄рента̄нам̣ ва̄ па̄н̣илед̣д̣удан̣д̣а̄дӣхи вихесам̣ уййута̄. паре ва̄ сатте сама̄да̄йа ‘‘аджджа даса, аджджа вӣса’’нти евам̣ сама̄дийитва̄ тесам̣ вадхабандхана̄дӣхи вихесамуййута̄. дуссӣлалудда̄ти ниссӣла̄ ча дура̄ча̄ратта̄, лудда̄ ча курӯракамманта̄ лохитапа̄н̣ита̄йа, маччхагха̄такамигабандхакаса̄кун̣ика̄дайо идха̄дхиппета̄. пхаруса̄ти пхарусава̄ча̄. ана̄дара̄ти ‘‘ида̄ни на карисса̄ма, вирамисса̄ма еварӯпа̄’’ти евам̣ а̄даравирахита̄. еса̄магандхо на хи мам̣сабходжананти еса ета̄йа га̄тха̄йа пуггале адхит̣т̣ха̄йа ниддит̣т̣хо ‘‘па̄н̣а̄типа̄то вадхачхедабандхана’’нтиа̄дина̄ найена пуббе вутто ча авутто ча ‘‘па̄н̣есу асам̣йатата̄ паресам̣ вихесата̄ дуссӣлата̄ луддата̄ пхарусата̄ ана̄даро’’ти чхаббидхо а̄магандхо ведитаббо, на хи мам̣сабходжананти. пуббе вуттампи хи сотӯнам̣ сотука̄мата̄йа авадха̄ран̣ата̄йа дал̣хӣкаран̣ата̄йа̄ти евама̄дӣхи ка̄ран̣ехи пуна вуччати. тенева ча парато ваккхати ‘‘иччетаматтхам̣ бхагава̄ пунаппунам̣, аккха̄си нам̣ ведайи мантапа̄рагӯ’’ти.

251. етесу гиддха̄ вируддха̄типа̄тиноти етесу па̄н̣есу гедхена гиддха̄, досена вируддха̄, мохена а̄дӣнавам̣ апассанта̄ пунаппунам̣ аджджха̄ча̄раппаттийа̄ атипа̄тино, етесу ва̄ ‘‘па̄н̣а̄типа̄то вадхачхедабандхана’’нтиа̄дина̄ найена вуттесу па̄пакаммесу йатха̄самбхавам̣ йе гедхавиродха̄типа̄тасан̇кха̄та̄ ра̄гадосамоха̄, техи гиддха̄ вируддха̄ атипа̄тино ча. ниччуййута̄ти акусалакаран̣е ниччам̣ уййута̄, када̄чи пат̣исан̇кха̄йа аппат̣ивирата̄. печча̄ти асма̄ лока̄ парам̣ гантва̄. тамам̣ ваджанти йе, патанти сатта̄ нирайам̣ авам̣сира̄ти йе локантарикандхака̄расан̇кха̄там̣ нӣчакулата̄дибхедам̣ ва̄ тамам̣ ваджанти, йе ча патанти сатта̄ авӣчиа̄дибхедам̣ нирайам̣ авам̣сира̄ адхогатасӣса̄. еса̄магандхоти тесам̣ сатта̄нам̣ тамаваджананирайапатанахету еса гедхавиродха̄типа̄табхедо сабба̄магандхамӯлабхӯто йатха̄вуттенаттхена тивидхо а̄магандхо. на хи мам̣сабходжананти мам̣сабходжанам̣ пана на а̄магандхоти.

252. евам̣ бхагава̄ параматтхато а̄магандхам̣ виссаджджетва̄ дуггатимаггабха̄ван̃часса пака̄сетва̄ ида̄ни йасмим̣ маччхамам̣сабходжане та̄пасо а̄магандхасан̃н̃ӣ дуггатимаггасан̃н̃ӣ ча хутва̄ тасса абходжанена суддхика̄мо хутва̄ там̣ на бхун̃джати, тасса ча ан̃н̃асса ча татха̄видхасса содхетум̣ асаматтхабха̄вам̣ дассенто ‘‘на маччхамам̣са’’нти имам̣ чхаппадам̣ га̄тхама̄ха. таттха саббапада̄ни антимапа̄дена йоджетабба̄ни – на маччхамам̣сам̣ содхети маччам̣ авитин̣н̣акан̇кхам̣, на а̄хутийан̃н̃амутӯпасевана̄ содхети маччам̣ авитин̣н̣акан̇кханти евам̣. еттха ча на маччхамам̣санти акха̄дийама̄нам̣ маччхамам̣сам̣ на содхети, татха̄ ана̄сакаттанти евам̣ пора̄н̣а̄ ван̣н̣енти. евам̣ пана сундаратарам̣ сийа̄ ‘‘на маччхамам̣са̄нам̣ ана̄сакаттам̣ на маччхамам̣са̄на̄на̄сакаттам̣, маччхамам̣са̄нам̣ ана̄сакаттам̣ на содхети, мачча’’нти атха̄пи сийа̄, евам̣ санте ана̄сакаттам̣ охӣйатӣти? тан̃ча на, амаратапена сан̇гахитатта̄. ‘‘йе ва̄пи локе амара̄ бахӯ тапа̄’’ти еттха хи саббопи вутта̄васесо аттакиламатхо сан̇гахам̣ гаччхатӣти. наггийанти ачелакаттам̣. мун̣д̣ийанти мун̣д̣абха̄во. джат̣а̄джалланти джат̣а̄ ча раджоджаллан̃ча. кхара̄джина̄нӣти кхара̄ни аджиначамма̄ни. аггихуттассупасевана̄ти аггипа̄рича̄рийа̄. амара̄ти амарабха̄вапаттханата̄йа паваттака̄йакилеса̄. бахӯти уккут̣икаппадха̄на̄дибхедато анеке. тапа̄ти сарӣрасанта̄па̄. манта̄ти веда̄. а̄хутӣти аггихомакаммам̣. йан̃н̃амутӯпасевана̄ти ассамедха̄дийан̃н̃а̄ ча утӯпасевана̄ ча. утӯпасевана̄ на̄ма гимхе а̄тапат̣т̣ха̄насевана̄, вассе руккхамӯласевана̄, хеманте джалаппавесасевана̄. на содхенти маччам̣ авитин̣н̣акан̇кханти килесасуддхийа̄ ва̄ бхавасуддхийа̄ ва̄ авитин̣н̣авичикиччхам̣ маччам̣ на содхенти. кан̇кха̄мале хи сати на висуддхо хоти, тван̃ча сакан̇кхойева̄ти. еттха ча ‘‘авитин̣н̣акан̇кха’’нти етам̣ ‘‘на маччхамам̣са’’нтиа̄дӣни сутва̄ ‘‘ким̣ ну кхо маччхамам̣са̄нам̣ абходжана̄дина̄ сийа̄ висуддхимагго’’ти та̄пасасса кан̇кха̄йа уппанна̄йа бхагавата̄ вуттам̣ сийа̄ти но адхиппа̄йо. йа̄ часса ‘‘со маччхамам̣сам̣ бхун̃джатӣ’’ти сутва̄ва буддхе кан̇кха̄ уппанна̄, там̣ сандха̄йетам̣ вуттанти ведитаббам̣.

253. евам̣ маччхамам̣са̄на̄сакатта̄дӣнам̣ содхетум̣ асаматтхабха̄вам̣ дассетва̄ ида̄ни содхетум̣ саматтхе дхамме дассенто ‘‘сотесу гутто’’ти имам̣ га̄тхама̄ха. таттха сотесӯти чхасу индрийесу. гуттоти индрийасам̣варагуттийа̄ саманна̄гато. етта̄вата̄ индрийасам̣варапарива̄расӣлам̣ дассети. видитиндрийо чарети н̃а̄тапарин̃н̃а̄йа чхал̣индрийа̄ни видитва̄ па̄кат̣а̄ни катва̄ чареййа, вихареййа̄ти вуттам̣ хоти. етта̄вата̄ висуддхасӣласса на̄марӯпапариччхедам̣ дассети. дхамме т̣хитоти арийамаггена абхисаметаббачатусаччадхамме т̣хито. етена сота̄паттибхӯмим̣ дассети. аджджавамаддаве ратоти уджубха̄ве ча мудубха̄ве ча рато. етена сакада̄га̄мибхӯмим̣ дассети. сакада̄га̄мӣ хи ка̄йаван̇ка̄дикара̄нам̣ читтатхаддхабха̄вакара̄нан̃ча ра̄гадоса̄нам̣ танубха̄ва̄ аджджавамаддаве рато хоти. сан̇га̄тиготи ра̄гадосасан̇га̄тиго. етена ана̄га̄мибхӯмим̣ дассети. саббадуккхаппахӣноти саббасса ват̣т̣адуккхасса хетуппаха̄нена пахӣнасаббадуккхо. етена арахаттабхӯмим̣ дассети. на липпати дит̣т̣хасутесу дхӣроти со евам̣ анупуббена арахаттам̣ патто дхитисампада̄йа дхӣро дит̣т̣хасутесу дхаммесу кеначи килесена на липпати. на кевалан̃ча дит̣т̣хасутесу, мутавин̃н̃а̄тесу ча на липпати, ан̃н̃адаттху парамависуддхиппатто хотӣти арахаттаникӯт̣ена десанам̣ нит̣т̣ха̄песи.

254-5. ито парам̣ ‘‘иччетаматтха’’нти две га̄тха̄ сан̇гӣтика̄рехи вутта̄. та̄саматтхо – ити бхагава̄ кассапо етаматтхам̣ пунаппунам̣ анека̄хи га̄тха̄хи дхамма̄дхит̣т̣ха̄на̄йа пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа ча десана̄йа йа̄ва та̄пасо ан̃н̃а̄си, та̄ва со аккха̄си катхеси виттха̄реси. нам̣ ведайи мантапа̄рагӯти сопи тан̃ча аттхам̣ мантапа̄рагӯ, ведапа̄рагӯ, тиссо бра̄хман̣о ведайи ан̃н̃а̄си. ким̣ ка̄ран̣а̄? йасма̄ аттхато ча падато ча десана̄найато ча читра̄хи га̄тха̄хи мунӣ пака̄сайи. кӣдисо? нира̄магандхо асито дураннайо, а̄магандхакилеса̄бха̄ва̄ нира̄магандхо, тан̣ха̄дит̣т̣хиниссайа̄бха̄ва̄ асито, ба̄хирадит̣т̣хивасена ‘‘идам̣ сеййо идам̣ вара’’нти кеначи нетум̣ асаккун̣еййатта̄ дураннайо. евам̣ пака̄ситавато часса сутва̄на буддхасса субха̄ситам̣ падам̣ сукатхитам̣ дхаммадесанам̣ сутва̄ нира̄магандхам̣ никкилесайогам̣, саббадуккхаппанӯданам̣ саббават̣т̣адуккхаппанӯданам̣, нӣчамано нӣчачитто хутва̄ ванди татха̄гатасса, тиссо бра̄хман̣о татха̄гатасса па̄де пан̃чапатит̣т̣хитам̣ катва̄ ванди. таттхева паббаджджамарочайиттха̄ти таттхева ча нам̣ а̄сане нисиннам̣ кассапам̣ бхагавантам̣ тиссо та̄пасо паббаджджамарочайиттха, айа̄чӣти вуттам̣ хоти. там̣ бхагава̄ ‘‘ехи бхиккхӯ’’ти а̄ха. со тан̇кхан̣ам̣йева ат̣т̣хапариккха̄райутто хутва̄ а̄ка̄сена̄гантва̄ вассасатикаттхеро вийа бхагавантам̣ вандитва̄ катипа̄хенева са̄вакапа̄рамин̃а̄н̣ам̣ пат̣ивиджджхитва̄ тиссо на̄ма аггаса̄вако ахоси, пуна дутийо бха̄радва̄джо на̄ма. евам̣ тасса бхагавато тиссабха̄радва̄джам̣ на̄ма са̄вакайугам̣ ахоси.

амха̄кам̣ пана бхагава̄ йа̄ ча тиссена бра̄хман̣ена а̄дито тиссо га̄тха̄ вутта̄, йа̄ ча кассапена бхагавата̄ маджджхе нава, йа̄ ча тада̄ сан̇гӣтика̄рехи анте две, та̄ сабба̄пи чуддаса га̄тха̄ а̄нетва̄ парипун̣н̣ам̣ катва̄ имам̣ а̄магандхасуттам̣ а̄чарийаппамукха̄нам̣ пан̃чаннам̣ та̄пасасата̄нам̣ а̄магандхам̣ бйа̄ка̄си. там̣ сутва̄ со бра̄хман̣о татхева нӣчамано хутва̄ бхагавато па̄де вандитва̄ паббаджджам̣ йа̄чи саддхим̣ париса̄йа. ‘‘етха бхиккхаво’’ти бхагава̄ авоча. те татхева ехибхиккхубха̄вам̣ патва̄ а̄ка̄сена̄гантва̄ бхагавантам̣ вандитва̄ катипа̄хенева саббева аггапхале арахатте патит̣т̣хахим̣сӯти.

параматтхаджотика̄йа кхуддака-ат̣т̣хакатха̄йа

суттанипа̄та-ат̣т̣хакатха̄йа а̄магандхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.