2. дханийасуттаван̣н̣ана̄

18. паккоданоти дханийасуттам̣. ка̄ уппатти? бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати. тена самайена дханийо гопо махӣтӣре пат̣ивасати. тасса̄йам̣ пуббайого – кассапасса бхагавато па̄вачане диббама̄не вӣсати вассасахасса̄ни дивасе дивасе сан̇гхасса вӣсати сала̄кабхатта̄ни ада̄си. со тато чуто девесу уппанно. евам̣ девалоке екам̣ буддхантарам̣ кхепетва̄ амха̄кам̣ бхагавато ка̄ле видехарат̣т̣хамаджджхе паббатарат̣т̣хам̣ на̄ма аттхи таттха дхаммакоран̣д̣ам̣ на̄ма нагарам̣, тасмим̣ нагаре сет̣т̣хипутто хутва̄ абхиниббатто, гойӯтхам̣ нисса̄йа джӣвати. тасса хи тим̣саматта̄ни госахасса̄ни хонти, саттавӣсасахасса̄ га̄во кхӣрам̣ дуйханти. гопа̄ на̄ма нибаддхава̄сино на хонти. вассике чатта̄рома̄се тхале васанти, авасесе ат̣т̣хама̄се йаттха тин̣одакам̣ сукхам̣ лаббхати, таттха васанти. тан̃ча надӣтӣрам̣ ва̄ джа̄тассаратӣрам̣ ва̄ хоти. атха̄йампи вассака̄ле аттано васитага̄мато никкхамитва̄ гуннам̣ пха̄сувиха̄раттха̄йа ока̄сам̣ гавесанто маха̄махӣ бхиджджитва̄ екато ка̄ламахӣ екато маха̄махиччева сан̇кхам̣ гантва̄ сандама̄на̄ пуна самуддасамӣпе сама̄гантва̄ паватта̄. йам̣ ока̄сам̣ антарадӣпам̣ ака̄си, там̣ пависитва̄ ваччха̄нам̣ са̄лам̣ аттано ча нивесанам̣ ма̄петва̄ ва̄сам̣ каппеси. тасса сатта путта̄, сатта дхӣтаро, сатта сун̣иса̄, анеке ча каммака̄ра̄ хонти. гопа̄ на̄ма вассанимиттам̣ джа̄нанти. йада̄ сакун̣ика̄ кула̄вака̄ни руккхагге каронти, каккат̣ака̄ удакасамӣпе два̄рам̣ пидахитва̄ тхаласамӣпадва̄рена вал̣ан̃дженти, тада̄ сувут̣т̣хика̄ бхависсатӣти ган̣ханти. йада̄ пана сакун̣ика̄ кула̄вака̄ни нӣчат̣т̣ха̄не удакапит̣т̣хе каронти, каккат̣ака̄ тхаласамӣпе два̄рам̣ пидахитва̄ удакасамӣпадва̄рена вал̣ан̃дженти, тада̄ дуббут̣т̣хика̄ бхависсатӣти ган̣ханти.

атха со дханийо сувут̣т̣хиканимитта̄ни упасаллаккхетва̄ упакат̣т̣хе вассака̄ле антарадӣпа̄ никкхамитва̄ маха̄махийа̄ паратӣре саттасатта̄хампи деве вассанте удакена анаджджхоттхаран̣ока̄се аттано васанока̄сам̣ катва̄ саманта̄ париккхипитва̄, ваччхаса̄ла̄йо ма̄петва̄, таттха нива̄сам̣ каппеси. атхасса да̄рутин̣а̄дисан̇гахе кате саббесу путтада̄ракаммакарапорисесу сама̄нийесу джа̄тесу на̄наппака̄ре кхаджджабходждже пат̣ийатте саманта̄ чатуддиса̄ мегхаман̣д̣ала̄ни ут̣т̣хахим̣су. со дхенуйо духа̄петва̄, ваччхаса̄ла̄су ваччхе сан̣т̣ха̄петва̄, гуннам̣ чатуддиса̄ дхӯмам̣ ка̄ра̄петва̄, саббапариджанам̣ бходжа̄петва̄, саббакичча̄ни ка̄ра̄петва̄ таттха таттха дӣпе уджджа̄ла̄петва̄, сайам̣ кхӣрена бхаттам̣ бхун̃джитва̄, маха̄сайане сайанто аттано сирисампаттим̣ дисва̄, тут̣т̣хачитто хутва̄, апарадиса̄йа мегхаттханитасаддам̣ сутва̄ нипанно имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси ‘‘паккодано дуддхакхӣрохамасмӣ’’ти.

татра̄йам̣ аттхаван̣н̣ана̄ – паккоданоти сиддхабхатто. дуддхакхӣроти га̄во духитва̄ гахитакхӣро. аханти атта̄нам̣ нидассети, асмӣти аттано татха̄бха̄вам̣. паккодано дуддхакхӣро ча ахамасми бхава̄мӣти аттхо. итӣти евама̄ха̄ти аттхо. ниддесе пана ‘‘итӣти падасандхи, падасам̣сагго, падапа̄рипӯри, аккхарасамава̄йо бйан̃джанасилит̣т̣хата̄ пада̄нупуббата̄мета’’нти (чӯл̣ани. аджитама̄н̣авапуччха̄ниддеса 1) евамасса аттхо ван̣н̣ито. сопи идамева сандха̄йа̄ти ведитаббо. йам̣ йам̣ хи падам̣ пуббападена вуттам̣, тасса тасса евама̄ха̄ти етаматтхам̣ пака̄сентойева итисаддо паччхимена падена меттеййо ити ва̄ бхагава̄ ити ва̄ евама̄дина̄ падасандхи хоти, на̄н̃н̃атха̄.

дханийо гопоти тасса сет̣т̣хипуттасса на̄масамодха̄нам̣. со хи йа̄нима̄ни тха̄вара̄дӣни пан̃ча дхана̄ни, тесу т̣хапетва̄ да̄насӣла̄диануга̄микадханам̣, кхеттаваттху-а̄ра̄ма̄дито тха̄варадханатопи, гавасса̄дито джан̇гамадханатопи хиран̃н̃асуван̣н̣а̄дито сам̣ха̄римадханатопи, сиппа̄йатана̄дито ан̇гасамадханатопи йам̣ там̣ локасса пан̃чагораса̄нуппада̄нена бахӯпака̄рам̣ там̣ сандха̄йа ‘‘наттхи госамитам̣ дхана’’нти (сам̣. ни. 1.13; нетти. 123) евам̣ висеситам̣ годханам̣, тена саманна̄гататта̄ дханийо, гуннам̣ па̄ланато гопо. йо хи аттано га̄во па̄лети, со ‘‘гопо’’ти вуччати. йо паресам̣ ветанена бхат̣о хутва̄, со гопа̄лако. айам̣ пана аттанойева, тена гопоти вутто.

анутӣрети тӣрасса самӣпе. махийа̄ти маха̄махӣна̄мика̄йа надийа̄. сама̄нена анукӯлаваттина̄ париджанена саддхим̣ ва̄со йасса со сама̄нава̄со, айан̃ча татха̄видхо. тена̄ха ‘‘сама̄нава̄со’’ти. чханна̄ти тин̣апан̣н̣аччхаданехи ановассака̄ ката̄. кут̣ӣти васанагхарассетам̣ адхивачанам̣. а̄хитоти а̄бхато, джа̄лито ва̄. гинӣти агги. тесу тесу т̣ха̄несу агги ‘‘гинӣ’’ти вохарӣйати. атха че паттхайасӣти ида̄ни йади иччхасӣти вуттам̣ хоти. павасса̄ти син̃ча, паггхара, удакам̣ мун̃ча̄ти аттхо. дева̄ти мегхам̣ а̄лапати. айам̣ та̄веттха падаван̣н̣ана̄.

айам̣ пана аттхаван̣н̣ана̄ – евамайам̣ дханийо гопо аттано сайанагхаре маха̄сайане нипанно мегхаттханитам̣ сутва̄ ‘‘паккоданохамасмӣ’’ти бхан̣анто ка̄йадуккхавӯпасамӯпа̄йам̣ ка̄йасукхахетун̃ча аттано саннихитам̣ дӣпети. ‘‘дуддхакхӣрохамасмӣ’’ти бхан̣анто читтадуккхавӯпасамӯпа̄йам̣ читтасукхахетун̃ча. ‘‘анутӣре махийа̄’’ти нива̄сат̣т̣ха̄насампаттим̣, ‘‘сама̄нава̄со’’ти та̄дисе ка̄ле пийавиппайогападат̣т̣ха̄насса сокасса̄бха̄вам̣. ‘‘чханна̄ кут̣ӣ’’ти ка̄йадуккха̄пагамапат̣игха̄там̣. ‘‘а̄хито гинӣ’’ти йасма̄ гопа̄лака̄ париккхепадхӯмада̄руаггивасена тайо аггӣ каронти. те ча тасса гехе саббе ката̄, тасма̄ саббадиса̄су париккхепаггим̣ сандха̄йа ‘‘а̄хито гинӣ’’ти бхан̣анто ва̄л̣амига̄гамананива̄ран̣ам̣ дӣпети, гуннам̣ маджджхе гомайа̄дӣхи дхӯмаггим̣ сандха̄йа д̣ам̣самакаса̄дӣхи гуннам̣ ана̄ба̄дхам̣, гопа̄лака̄нам̣ сайанат̣т̣ха̄не да̄руаггим̣ сандха̄йа гопа̄лака̄нам̣ сӣта̄ба̄дхапат̣игха̄там̣. со евам̣ дӣпенто аттано ва̄ гуннам̣ ва̄ париджанасса ва̄ вут̣т̣хипаччайасса кассачи а̄ба̄дхасса абха̄вато пӣтисоманассаджа̄то а̄ха – ‘‘атха че паттхайасӣ павасса дева̄’’ти.

19. евам̣ дханийасса имам̣ га̄тхам̣ бха̄сама̄насса ассоси бхагава̄ дибба̄йа сотадха̄туйа̄ висуддха̄йа атиккантама̄нусика̄йа джетаванамаха̄виха̄ре гандхакут̣ийам̣ вихаранто. сутва̄ ча пана буддхачаккхуна̄ локам̣ волокенто аддаса дханийан̃ча паджа̄патин̃часса ‘‘име убхопи хетусампанна̄. саче ахам̣ гантва̄ дхаммам̣ десесса̄ми, убхопи паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣иссанти. но че гамисса̄ми, све удакогхена винассиссантӣ’’ти там̣ кхан̣ейева са̄ваттхито сатта йоджанасата̄ни дханийасса нива̄сат̣т̣ха̄нам̣ а̄ка̄сена гантва̄ тасса кут̣ийа̄ упари ат̣т̣ха̄си. дханийо там̣ га̄тхам̣ пунаппунам̣ бха̄сатийева, на нит̣т̣ха̄пети, бхагавати гатепи бха̄сати. бхагава̄ ча там̣ сутва̄ ‘‘на еттакена сантут̣т̣ха̄ ва̄ виссаттха̄ ва̄ хонти, евам̣ пана хонтӣ’’ти дассетум̣ –

‘‘аккодхано вигатакхилохамасми,анутӣре махийекараттива̄со;

виват̣а̄ кут̣и ниббуто гини,атха че паттхайасӣ павасса дева̄’’ти. –

имам̣ пат̣ига̄тхам̣ абха̄си бйан̃джанасабха̄гам̣ но аттхасабха̄гам̣. на хи ‘‘паккодано’’ти, ‘‘аккодхано’’ти ча а̄дӣни пада̄ни аттхато саменти маха̄самуддасса оримапа̄риматӣра̄ни вийа, бйан̃джанам̣ панеттха кин̃чи кин̃чи саметӣти бйан̃джанасабха̄га̄ни хонти. таттха пуримага̄тха̄йа садисапада̄нам̣ вуттанайенева аттхо ведитаббо.

висесапада̄нам̣ пана̄йам̣ падато аттхато ча ван̣н̣ана̄ – аккодханоти акуджджханасабха̄во. йо хи со пуббе вуттаппака̄раа̄гха̄таваттхусамбхаво кодхо екаччасса супариттопи уппаджджама̄но хадайам̣ санта̄петва̄ вӯпасаммати, йена ча тато балаватаруппаннена екаччо мукхавикун̣анаматтам̣ кароти, тато балаватарена екаччо пхарусам̣ ваттука̄мо ханусан̃чаланаматтам̣ кароти, апаро тато балаватарена пхарусам̣ бхан̣ати, апаро тато балаватарена дан̣д̣ам̣ ва̄ саттхам̣ ва̄ гавесанто диса̄ вилокети, апаро тато балаватарена дан̣д̣ам̣ ва̄ саттхам̣ ва̄ а̄масати, апаро тато балаватарена дан̣д̣а̄дӣни гахетва̄ упадха̄вати, апаро тато балаватарена екам̣ ва̄ две ва̄ паха̄ре дети, апаро тато балаватарена апи н̃а̄тиса̄лохитам̣ джӣвита̄ воропети, екаччо тато балаватарена паччха̄ виппат̣иса̄рӣ атта̄нампи джӣвита̄ воропети сӣхал̣адӣпе ка̄лага̄мава̄сӣ амаччо вийа. етта̄вата̄ ча кодхо парамавепуллаппатто хоти. со бхагавата̄ бодхиман̣д̣ейева саббасо пахӣно уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато, тасма̄ бхагава̄ ‘‘аккодханохамасмӣ’’ти а̄ха.

вигатакхилоти апагатакхило. йе хи те читтабандхабха̄вена пан̃ча четокхила̄ вутта̄, йе хи ча кхилабхӯте читте сеййатха̄пи на̄ма кхиле бхӯмибха̄ге чатта̄ро ма̄се вассантепи деве сасса̄ни на руханти, евамевам̣ саддхаммассавана̄дикусалахетувассе вассантепи кусалам̣ на рухати те ча бхагавата̄ бодхиман̣д̣ейева саббасо пахӣна̄, тасма̄ бхагава̄ ‘‘вигатакхилохамасмӣ’’ти а̄ха.

екараттим̣ ва̄со асса̄ти екараттива̄со. йатха̄ хи дханийо таттха чатта̄ро вассике ма̄се нибаддхава̄сам̣ упагато, на татха̄ бхагава̄. бхагава̄ хи там̣йева раттим̣ тасса аттхака̄мата̄йа таттха ва̄сам̣ упагато. тасма̄ ‘‘екараттива̄со’’ти а̄ха. виват̣а̄ти апанӣтаччхадана̄. кут̣ӣти аттабха̄во. аттабха̄во хи там̣ там̣ аттхавасам̣ пат̣ичча ка̄йотипи гуха̄типи дехотипи сандехотипи на̄ва̄типи ратхотипи ван̣отипи дхаджотипи ваммикотипи кут̣ӣтипи кут̣ика̄типи вуччати. идха пана кат̣т̣ха̄дӣни пат̣ичча гехана̄мика̄ кут̣и вийа ат̣т̣хиа̄дӣни пат̣ичча сан̇кхйам̣ гататта̄ ‘‘кут̣ӣ’’ти вутто. йатха̄ха –

‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, кат̣т̣хан̃ча пат̣ичча, валлин̃ча пат̣ичча, маттикан̃ча пат̣ичча, тин̣ан̃ча пат̣ичча, а̄ка̄со парива̄рито ага̄рам̣твева сан̇кхам̣ гаччхати; евамева кхо, а̄вусо, ат̣т̣хин̃ча пат̣ичча, нха̄рун̃ча пат̣ичча, мам̣сан̃ча пат̣ичча, чамман̃ча пат̣ичча, а̄ка̄со парива̄рито рӯпантвева сан̇кхам̣ гаччхатӣ’’ти (ма. ни. 1.306).

читтамаккат̣асса нива̄сато ва̄ кут̣и. йатха̄ха –

‘‘ат̣т̣хикан̇калакут̣и че са̄, маккат̣а̄васатхо ити;

маккат̣о пан̃чадва̄ра̄йа, кут̣ика̄йа пасаккийа;

два̄рена анупарийа̄ти, гхат̣т̣айанто пунаппуна’’нти. (тхерага̄. 125);

са̄ кут̣и йена тан̣ха̄ма̄надит̣т̣хичхаданена сатта̄нам̣ чханнатта̄ пунаппунам̣ ра̄га̄дикилесавассам̣ ативассати. йатха̄ха –

‘‘чханнамативассати, виват̣ам̣ на̄тивассати;

тасма̄ чханнам̣ виваретха, евам̣ там̣ на̄тивассатӣ’’ти. (уда̄. 45; тхерага̄. 447; пари. 339);

айам̣ га̄тха̄ двӣсу т̣ха̄несу вутта̄ кхандхаке тхерага̄тха̄йан̃ча. кхандхаке хи ‘‘йо а̄паттим̣ пат̣иччха̄дети, тасса килеса̄ ча пунаппунам̣ а̄паттийо ча ативассанти, йо пана на пат̣иччха̄дети, тасса на̄тивассантӣ’’ти имам̣ аттхам̣ пат̣ичча вутта̄. тхерага̄тха̄йам̣ ‘‘йасса ра̄га̄диччхаданам̣ аттхи, тасса пуна ит̣т̣ха̄рамман̣а̄дӣсу ра̄га̄дисамбхавато чханнамативассати. йо ва̄ уппанне килесе адхива̄сети, тассева адхива̄ситакилесаччхаданаччханна̄ аттабха̄вакут̣и пунаппунам̣ килесавассам̣ ативассати. йасса пана арахаттамагган̃а̄н̣ава̄тена килесаччхаданасса виддхам̣ситатта̄ виват̣а̄, тасса на̄тивассатӣ’’ти. айаматтхо идха адхиппето. бхагавата̄ хи йатха̄вуттам̣ чхаданам̣ йатха̄вуттенева найена виддхам̣ситам̣, тасма̄ ‘‘виват̣а̄ кут̣ӣ’’ти а̄ха. ниббутоти упасанто. гинӣти агги. йена хи ека̄дасавидхена аггина̄ саббамидам̣ а̄диттам̣. йатха̄ха – ‘‘а̄диттам̣ ра̄гаггина̄’’ти виттха̄ро. со агги бхагавато бодхимӯлейева арийамаггасалиласекена ниббуто, тасма̄ ‘‘ниббуто гинӣ’’ти а̄ха.

евам̣ ваданто ча дханийам̣ атут̣т̣хаббена туссама̄нам̣ ан̃н̃а̄падесенева парибха̄сати, овадати, ануса̄сати. катхам̣? ‘‘аккодхано’’ти хи вадама̄но, дханийа, твам̣ ‘‘паккоданохамасмӣ’’ти тут̣т̣хо, оданапа̄ко ча йа̄ваджӣвам̣ дханапариккхайена каттаббо, дханапариккхайо ча а̄раккха̄дидуккхападат̣т̣ха̄но, евам̣ санте дуккхенева тут̣т̣хо хоси. ахам̣ пана ‘‘аккодханохамасмӣ’’ти туссанто сандит̣т̣хикасампара̄йикадуккха̄бха̄вена тут̣т̣хо хомӣти дӣпети. ‘‘вигатакхило’’ти вадама̄но твам̣ ‘‘дуддхакхӣрохамасмӣ’’ти туссанто акатакиччова ‘‘катакиччохамасмӣ’’ти мантва̄ тут̣т̣хо, ахам̣ пана ‘‘вигатакхилохамасмӣ’’ти туссанто катакиччова тут̣т̣хо хомӣти дӣпети. ‘‘анутӣре махийекараттива̄со’’ти вадама̄но твам̣ анутӣре махийа̄ сама̄нава̄соти туссанто чатума̄санибаддхава̄сена тут̣т̣хо. нибаддхава̄со ча а̄ва̄сасан̇гена хоти, со ча дуккхо, евам̣ санте дуккхенева тут̣т̣хо хоси. ахам̣ пана екараттива̄соти туссанто анибаддхава̄сена тут̣т̣хо, анибаддхава̄со ча а̄ва̄сасан̇га̄бха̄вена хоти, а̄ва̄сасан̇га̄бха̄во ча сукхоти сукхенева тут̣т̣хо хомӣти дӣпети.

‘‘виват̣а̄ кут̣ӣ’’ти вадама̄но твам̣ чханна̄ кут̣ӣти туссанто чханнагехата̄йа тут̣т̣хо, гехе ча те чханнепи аттабха̄вакут̣икам̣ килесавассам̣ ативассати, йена сан̃джанитехи чатӯхи махогхехи вуйхама̄но анайабйасанам̣ па̄пун̣еййа̄си, евам̣ санте атут̣т̣хаббенева тут̣т̣хо хоси. ахам̣ пана ‘‘виват̣а̄ кут̣ӣ’’ти туссанто аттабха̄вакут̣ийа̄ килесаччхадана̄бха̄вена тут̣т̣хо. еван̃ча ме виват̣а̄йа кут̣ийа̄ на там̣ килесавассам̣ ативассати, йена сан̃джанитехи чатӯхи махогхехи вуйхама̄но анайабйасанам̣ па̄пун̣еййам̣, евам̣ санте тут̣т̣хаббенева тут̣т̣хо хомӣти дӣпети. ‘‘ниббуто гинӣ’’ти вадама̄но твам̣ а̄хито гинӣти туссанто акатӯпаддаванива̄ран̣ова катӯпаддаванива̄ран̣осмӣти мантва̄ тут̣т̣хо. ахам̣ пана ниббуто гинӣти туссанто ека̄дасаггипарил̣а̄ха̄бха̄вато катӯпаддаванива̄ран̣ата̄йева тут̣т̣хоти дӣпети. ‘‘атха че паттхайасӣ павасса дева̄’’ти вадама̄но евам̣ вигатадуккха̄нам̣ ануппаттасукха̄нам̣ катасаббакичча̄нам̣ амха̄диса̄нам̣ етам̣ вачанам̣ собхати, атха че паттхайаси, павасса дева, на но тайи вассанте ва̄ авассанте ва̄ вуд̣д̣хи ва̄ ха̄ни ва̄ аттхи, твам̣ пана касма̄ евам̣ вадасӣти дӣпети. тасма̄ йам̣ вуттам̣ ‘‘евам̣ ваданто ча дханийа атут̣т̣хаббенева туссама̄нам̣ ан̃н̃а̄падесенева парибха̄сати овадати, ануса̄сатӣ’’ти, там̣ саммадева вуттанти.

20. евамимам̣ бхагавата̄ вуттам̣ га̄тхам̣ сутва̄пи дханийо гопо ‘‘ко айам̣ га̄тхам̣ бха̄сатӣ’’ти аватва̄ тена субха̄ситена паритут̣т̣хо пунапи татха̄рӯпам̣ сотука̄мо апарампи га̄тхама̄ха ‘‘андхакамакаса̄’’ти. таттха андхака̄ти ка̄л̣амаккхика̄нам̣ адхивачанам̣, пин̇галамаккхика̄нантипи еке. макаса̄ти макаса̄йева. на виджджарети наттхи. каччхети две каччха̄ – надӣкаччхо ча паббатакаччхо ча. идха надӣкаччхо. рул̣хатин̣ети сан̃джа̄татин̣е. чарантӣти бхаттакиччам̣ каронти. вут̣т̣химпӣти ва̄тавут̣т̣хиа̄дика̄ анека̄ вут̣т̣хийо, та̄ а̄л̣авакасутте пака̄сайисса̄ма. идха пана вассавут̣т̣хим̣ сандха̄йа вуттам̣. сахеййунти кхамеййум̣. сесам̣ па̄кат̣амева. еттха дханийо йе андхакамакаса̄ саннипатитва̄ рудхире пиванта̄ мухуттенева га̄во анайабйасанам̣ па̄пенти, тасма̄ вут̣т̣хитаматтейева те гопа̄лака̄ пам̣суна̄ ча са̄кха̄хи ча ма̄ренти, тесам̣ абха̄вена гуннам̣ кхематам̣, каччхе рул̣хатин̣ачаран̣ена аддха̄нагаманапариссама̄бха̄вам̣ ватва̄ кхуда̄киламатха̄бха̄ван̃ча дӣпенто ‘‘йатха̄ ан̃н̃есам̣ га̄во андхакамакасасампхассехи диссама̄на̄ аддха̄нагаманена киланта̄ кхуда̄йа мила̄йама̄на̄ екавут̣т̣хинипа̄тампи на сахеййум̣, на ме татха̄ га̄во, майхам̣ пана га̄во вуттаппака̄ра̄бха̄ва̄ двиккхаттум̣ ва̄ тиккхатум̣ ва̄ вут̣т̣химпи сахеййу’’нти дӣпети.

21. тато бхагава̄ йасма̄ дханийо антарадӣпе васанто бхайам̣ дисва̄, куллам̣ бандхитва̄, маха̄махим̣ таритва̄, там̣ каччхам̣ а̄гамма ‘‘ахам̣ сут̣т̣ху а̄гато, ниббхайева т̣ха̄не т̣хито’’ти ман̃н̃ама̄но евама̄ха, сабхайе ева ча со т̣ха̄не т̣хито, тасма̄ тасса а̄гаманат̣т̣ха̄на̄ аттано а̄гаманат̣т̣ха̄нам̣ уттаритаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча ван̣н̣енто ‘‘баддха̄си бхисӣ’’ти имам̣ га̄тхамабха̄си, аттхасабха̄гам̣ но бйан̃джанасабха̄гам̣.

таттха бхисӣти паттхаритва̄ путхулам̣ катва̄ баддхакулло вуччати локе. арийасса пана дхаммавинайе арийамаггассетам̣ адхивачанам̣. арийамагго хи –

‘‘магго паджджо патхо пантхо, ан̃джасам̣ ват̣ума̄йанам̣;

на̄ва̄ уттарасету ча, кулло ча бхиси сан̇камо’’. (чӯл̣ани. па̄ра̄йанаттхутига̄тха̄ниддеса 101);

‘‘аддха̄нам̣ пабхаво чева, таттха таттха пака̄сито’’.

има̄йапи га̄тха̄йа бхагава̄ пуриманайенева там̣ оваданто имам̣ аттхам̣ а̄ха̄ти ведитаббо – дханийа, твам̣ куллам̣ бандхитва̄, махим̣ таритва̄, имам̣ т̣ха̄нама̄гато, пунапи ча те кулло бандхитаббо ева бхависсати, надӣ ча таритабба̄, на четам̣ т̣ха̄нам̣ кхемам̣. майа̄ пана екачитте магган̇га̄ни самодха̄нетва̄ н̃а̄н̣абандханена баддха̄ ахоси бхиси. са̄ ча саттатим̣сабодхипаккхийадхаммапарипун̣н̣ата̄йа екарасабха̄вӯпагататта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ анативаттанена пуна бандхитаббаппайоджана̄бха̄вена девамануссесу кеначи мочетум̣ асаккун̣еййата̄йа ча сусан̇кхата̄. та̄йа чамхи тин̣н̣о, пуббе паттхитам̣ тӣраппадесам̣ гато. гаччхантопи ча на сота̄панна̄дайо вийа кан̃чидева падесам̣ гато. атха кхо па̄рагато сабба̄саваккхайам̣ саббадхаммапа̄рам̣ парамам̣ кхемам̣ нибба̄нам̣ гато, тин̣н̣оти ва̄ саббан̃н̃утам̣ патто, па̄рагатоти арахаттам̣ патто. ким̣ винеййа па̄рагатоти че? винеййа огхам̣, ка̄могха̄дичатуббидхам̣ огхам̣ таритва̄ атиккамма там̣ па̄рам̣ гатоти. ида̄ни ча пана ме пуна таритабба̄бха̄вато аттхо бхисийа̄ на виджджати, тасма̄ мамева йуттам̣ ваттум̣ ‘‘атха че паттхайасӣ павасса дева̄’’ти.

22. тампи сутва̄ дханийо пуриманайенева ‘‘гопӣ мама ассава̄’’ти имам̣ га̄тхам̣ абха̄си. таттха гопӣти бхарийам̣ ниддисати. ассава̄ти вачанакара̄ ким̣ка̄рапат̣иса̄винӣ. алола̄ти ма̄туга̄мо хи пан̃чахи лолата̄хи лоло хоти – а̄ха̄ралолата̄йа, алан̇ка̄ралолата̄йа, парапурисалолата̄йа, дханалолата̄йа, па̄далолата̄йа. татха̄ хи ма̄туга̄мо бхаттапӯвасура̄дибхеде а̄ха̄ре лолата̄йа антамасо па̄рива̄сикабхаттампи бхун̃джати, хаттхота̄пакампи кха̄дати, дигун̣ам̣ дханамануппадатва̄пи сурам̣ пивати. алан̇ка̄ралолата̄йа ан̃н̃ам̣ алан̇ка̄рам̣ алабхама̄но антамасо удакателакенапи кесе осан̣д̣етва̄ мукхам̣ паримаджджати. парапурисалолата̄йа антамасо путтенапи та̄дисе падесе паккосийама̄но пат̣хамам̣ асаддхаммавасена чинтети. дханалолата̄йа ‘‘хам̣сара̄джам̣ гахетва̄на суван̣н̣а̄ париха̄йатха’’. па̄далолата̄йа а̄ра̄ма̄дигаманасӣло хутва̄ саббам̣ дханам̣ вина̄сети. таттха дханийо ‘‘ека̄пи лолата̄ майхам̣ гопийа̄ наттхӣ’’ти дассенто алола̄ти а̄ха.

дӣгхараттам̣ сам̣ва̄сийа̄ти дӣгхака̄лам̣ саддхим̣ васама̄на̄ кома̄рабха̄вато пабхути екато вад̣д̣хита̄. тена парапурисе на джа̄на̄тӣти дассети. мана̄па̄ти евам̣ парапурисе аджа̄нантӣ мамева манам̣ аллӣйатӣти дассети. тасса̄ на сун̣а̄ми кин̃чи па̄панти ‘‘иттханна̄мена на̄ма саддхим̣ има̄йа хаситам̣ ва̄ лапитам̣ ва̄’’ти евам̣ тасса̄ на сун̣а̄ми, кан̃чи атича̄радосанти дассети.

23. атха бхагава̄ етехи гун̣ехи гопийа̄ тут̣т̣хам̣ дханийам̣ оваданто пуриманайенева ‘‘читтам̣ мама ассава’’нти имам̣ га̄тхамабха̄си, аттхасабха̄гам̣, бйан̃джанасабха̄ган̃ча. таттха утта̄наттха̄нева пада̄ни. айам̣ пана адхиппа̄йо – дханийа, твам̣ ‘‘гопӣ мама ассава̄’’ти тут̣т̣хо, са̄ пана те ассава̄ бхавеййа ва̄ на ва̄; дуджджа̄нам̣ парачиттам̣, висесато ма̄туга̄масса. ма̄туга̄ман̃хи куччхийа̄ парихаранта̄пи раккхитум̣ на сакконти, евам̣ дураккхачиттатта̄ ева на сакка̄ тумха̄дисехи иттхӣ алола̄ти ва̄ сам̣ва̄сийа̄ти ва̄ мана̄па̄ти ва̄ ниппа̄па̄ти ва̄ джа̄нитум̣. майхам̣ пана читтам̣ ассавам̣ ова̄дапат̣икарам̣ мама васе ваттати, на̄хам̣ тасса васе ватта̄ми. со часса ассавабха̄во йамакапа̄т̣иха̄рийе чханнам̣ ван̣н̣а̄нам̣ аггидха̄ра̄су ча удакадха̄ра̄су ча паваттама̄на̄су саббаджанасса па̄кат̣о ахоси. аггинимма̄не хи теджокасин̣ам̣ сама̄паджджитаббам̣ удаканимма̄не а̄покасин̣ам̣, нӣла̄динимма̄не нӣла̄дикасин̣а̄ни. буддха̄нампи хи две читта̄ни екато наппаваттанти, екамева пана ассавабха̄вена евам̣ васаватти ахоси. тан̃ча кхо пана саббакилесабандхана̄пагама̄ вимуттам̣, вимуттатта̄ тадева алолам̣, на тава гопӣ. дӣпан̇карабуддхака̄лато ча пабхути да̄насӣла̄дӣхи дӣгхараттам̣ парибха̄витатта̄ сам̣ва̄сийам̣, на тава гопӣ. тадетам̣ ануттарена даматхена дамитатта̄ судантам̣, судантатта̄ аттано васена чхадва̄рависеванам̣ паха̄йа мамева адхиппа̄йаманасса васена̄нуваттанато мана̄пам̣, на тава гопӣ.

па̄пам̣ пана ме на виджджатӣти имина̄ пана бхагава̄ тасса аттано читтасса па̄па̄бха̄вам̣ дассети, дханийо вийа гопийа̄. со часса па̄па̄бха̄во на кевалам̣ самма̄самбуддхака̄лейева, екӯнатим̣са васса̄ни сара̄га̄дика̄ле ага̄рамаджджхе васантасса̄пи ведитаббо. тада̄пи хисса ага̄рийабха̄ва̄нурӯпам̣ вин̃н̃упат̣икут̣т̣хам̣ ка̄йадуччаритам̣ ва̄ вачӣдуччаритам̣ ва̄ манодуччаритам̣ ва̄ на уппаннапуббам̣. тато парам̣ ма̄ропи чхаббасса̄ни анабхисамбуддхам̣, екам̣ вассам̣ абхисамбуддханти сатта васса̄ни татха̄гатам̣ анубандхи ‘‘аппева на̄ма ва̄лагганитуданаматтамписса па̄пасама̄ча̄рам̣ пассеййа’’нти. со адисва̄ва ниббинно имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘сатта васса̄ни бхагавантам̣, анубандхим̣ пада̄падам̣;

ота̄рам̣ на̄дхигаччхиссам̣, самбуддхасса сатӣмато’’ти. (су. ни. 448);

буддхака̄лепи нам̣ уттарама̄н̣аво сатта ма̄са̄ни анубандхи а̄бхисама̄ча̄рикам̣ дат̣т̣хука̄мо. со кин̃чи ваджджам̣ адисва̄ва парисуддхасама̄ча̄ро бхагава̄ти гато. чатта̄ри хи татха̄гатасса араккхеййа̄ни. йатха̄ха –

‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, татха̄гатасса араккхеййа̄ни. катама̄ни чатта̄ри? парисуддхака̄йасама̄ча̄ро, бхиккхаве, татха̄гато, наттхи татха̄гатасса ка̄йадуччаритам̣, йам̣ татха̄гато раккхеййа ‘ма̄ ме идам̣ паро ан̃н̃а̄сӣ’ти, парисуддхавачӣсама̄ча̄ро…пе… парисуддхаманосама̄ча̄ро…пе… парисуддха̄джӣво, бхиккхаве, татха̄гато, наттхи татха̄гатасса миччха̄джӣво, йам̣ татха̄гато раккхеййа ‘ма̄ ме идам̣ паро ан̃н̃а̄сӣ’’’ти (а. ни. 7.58).

евам̣ йасма̄ татха̄гатасса читтасса на кевалам̣ самма̄самбуддхака̄ле, пуббепи па̄пам̣ наттхи ева, тасма̄ а̄ха – ‘‘па̄пам̣ пана ме на виджджатӣ’’ти. тасса̄дхиппа̄йо – мамева читтасса па̄пам̣ на сакка̄ сун̣итум̣, на тава гопийа̄. тасма̄ йади етехи гун̣ехи тут̣т̣хена ‘‘атха че паттхайасӣ павасса дева̄’’ти ваттаббам̣, майа̄ветам̣ ваттаббанти.

24. тампи сутва̄ дханийо татуттарипи субха̄ситараса̄йанам̣ пивитука̄мо аттано бхуджиссабха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘аттаветанабхатохамасмӣ’’ти. таттха аттаветанабхатоти аттанийенева гха̄саччха̄данена бхато, аттанойева каммам̣ катва̄ джӣва̄ми, на парасса ветанам̣ гахетва̄ парасса каммам̣ каромӣти дассети. путта̄ти дхӣтаро ча путта̄ ча, те саббе путта̄твева екаджджхам̣ вуччанти. сама̄нийа̄ти саннихита̄ авиппавут̣т̣ха̄. арога̄ти нира̄ба̄дха̄, саббева ӯруба̄хубала̄ти дассети. тесам̣ на сун̣а̄ми кин̃чи па̄панти тесам̣ чора̄ти ва̄ парада̄рика̄ти ва̄ дуссӣла̄ти ва̄ кин̃чи па̄пам̣ на сун̣а̄мӣти.

25. евам̣ вутте бхагава̄ пуриманайенева дханийам̣ оваданто имам̣ га̄тхам̣ абха̄си – ‘‘на̄хам̣ бхатако’’ти. атра̄пи утта̄наттха̄нева пада̄ни. айам̣ пана адхиппа̄йо – твам̣ ‘‘бхуджиссохамасмӣ’’ти мантва̄ тут̣т̣хо, параматтхато ча аттано каммам̣ каритва̄ джӣвантопи да̄со ева̄си тан̣ха̄да̄сатта̄, бхатакава̄да̄ ча на паримуччаси. вуттан̃хетам̣ ‘‘ӯно локо атитто тан̣ха̄да̄со’’ти (ма. ни. 2.305). параматтхато пана на̄хам̣ бхатакосми кассачи. ахан̃хи кассачи парасса ва̄ аттано ва̄ бхатако на хоми. ким̣ ка̄ран̣а̄? йасма̄ ниббит̣т̣хена чара̄ми саббалоке. ахан̃хи дӣпан̇карапа̄дамӯлато йа̄ва бодхи, та̄ва саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асса бхатако ахосим̣. саббан̃н̃утам̣ патто пана ниббит̣т̣хо ниббисо ра̄джабхато вийа. тенева ниббит̣т̣хена саббан̃н̃убха̄вена локуттарасама̄дхисукхена ча джӣва̄ми. тасса ме ида̄ни уттарикаран̣ӣйасса катапаричайасса ва̄ абха̄вато аппахӣнапат̣исандхика̄нам̣ та̄диса̄нам̣ вийа паттаббо кочи аттхо бхатийа̄ на виджджати. ‘‘бхат̣ийа̄’’типи па̄т̣хо. тасма̄ йади бхуджиссата̄йа тут̣т̣хена ‘‘атха че паттхайасӣ павасса дева̄’’ти ваттаббам̣, майа̄ветам̣ ваттаббанти.

26. тампи сутва̄ дханийо атиттова субха̄сита̄матена аттано пан̃чаппака̄рагоман̣д̣алапарипун̣н̣абха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘аттхи васа̄’’ти. таттха васа̄ти адамитавуд̣д̣хаваччхака̄. дхенупа̄ти дхенум̣ пиванта̄ тарун̣аваччхака̄, кхӣрада̄йика̄ ва̄ га̄во. годхаран̣ийоти габбхинийо. павен̣ийоти вайаппатта̄ балӣбаддехи саддхим̣ метхунапаттханакага̄во. усабхопи гавампатӣти йо гопа̄лакехи па̄то ева нха̄петва̄, бходжетва̄, пан̃чан̇гулам̣ датва̄, ма̄лам̣ бандхитва̄ – ‘‘ехи, та̄та, га̄во гочарам̣ па̄петва̄ раккхитва̄ а̄нехӣ’’ти песӣйати, евам̣ песито ча та̄ га̄во агочарам̣ парихаритва̄, гочаре ча̄ретва̄, сӣхабйаггха̄дибхайа̄ паритта̄йитва̄ а̄нети, татха̄рӯпо усабхопи гавампати идха майхам̣ гоман̣д̣але аттхӣти дассеси.

27. евам̣ вутте бхагава̄ татхева дханийам̣ оваданто имам̣ паччанӣкага̄тхам̣ а̄ха ‘‘наттхи васа̄’’ти. еттха чеса адхиппа̄йо – идха амха̄кам̣ са̄сане адамитат̣т̣хена вуд̣д̣хат̣т̣хена ча васа̄сан̇кха̄та̄ парийут̣т̣ха̄на̄ ва̄, тарун̣аваччхаке сандха̄йа васа̄нам̣ мӯлат̣т̣хена кхӣрада̄йинийо сандха̄йа паггхаран̣ат̣т̣хена дхенупа̄сан̇кха̄та̄ анусайа̄ ва̄, пат̣исандхигаббхадха̄ран̣ат̣т̣хена годхаран̣исан̇кха̄та̄ пун̃н̃а̄пун̃н̃а̄нен̃джа̄бхисан̇кха̄рачетана̄ ва̄, сам̣йогапаттханат̣т̣хена павен̣исан̇кха̄та̄ паттхана̄ тан̣ха̄ ва̄, а̄дхипаччат̣т̣хена пуббан̇гамат̣т̣хена сет̣т̣хат̣т̣хена ча гавампатиусабхасан̇кха̄там̣ абхисан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣ам̣ ва̄ наттхи, сва̄хам̣ има̄йа саббайогаккхемабхӯта̄йа наттхита̄йа тут̣т̣хо. твам̣ пана сока̄диваттхубхӯта̄йа аттхита̄йа тут̣т̣хо. тасма̄ саббайогаккхемата̄йа тут̣т̣хасса мамеветам̣ йуттам̣ ваттум̣ ‘‘атха че паттхайасӣ павасса дева̄’’ти.

28. тампи сутва̄ дханийо татуттарипи субха̄ситам̣ аматарасам̣ адхигантука̄мо аттано гоган̣асса кхилабандханасампаттим̣ дассенто а̄ха ‘‘кхила̄ никха̄та̄’’ти. таттха кхила̄ти гуннам̣ бандханаттхамбха̄. никха̄та̄ти а̄кот̣етва̄ бхӯмийам̣ павесита̄ кхуддака̄ маханта̄ кхан̣итва̄ т̣хапита̄. асампаведхӣти акампака̄. да̄ма̄ти ваччхака̄нам̣ бандханаттха̄йа ката̄ гантхитапа̄сайутта̄ раджджубандханависеса̄. мун̃джамайа̄ти мун̃джатин̣амайа̄. нава̄ти ачираката̄. сусан̣т̣ха̄на̄ти сут̣т̣ху сан̣т̣ха̄на̄, суват̣т̣итасан̣т̣ха̄на̄ ва̄. на хи саккхинтӣти нева саккхиссанти. дхенупа̄пи чхеттунти тарун̣аваччхака̄пи чхиндитум̣.

29. евам̣ вутте бхагава̄ дханийасса индрийа-парипа̄кака̄лам̣ н̃атва̄ пуриманайенева там̣ оваданто имам̣ чатусаччадӣпикам̣ га̄тхам̣ абха̄си ‘‘усабхорива чхетва̄’’ти. таттха усабхоти гопита̄ гопарин̣а̄йако гойӯтхапати балӣбаддо. кечи пана бхан̣анти ‘‘гавасатаджет̣т̣хо усабхо, сахассаджет̣т̣хо васабхо, сатасахассаджет̣т̣хо нисабхо’’ти. апаре ‘‘екага̄макхетте джет̣т̣хо усабхо, двӣсу джет̣т̣хо васабхо, саббаттха аппат̣ихато нисабхо’’ти. саббепете папан̃ча̄, апича кхо пана усабхоти ва̄ васабхоти ва̄ нисабхоти ва̄ саббепете аппат̣исамат̣т̣хена ведитабба̄. йатха̄ха – ‘‘нисабхо вата бхо саман̣о готамо’’ти (сам̣. ни. 1.38). ра-ка̄ро падасандхикаро. бандхана̄нӣти раджджубандхана̄ни килесабандхана̄ни ча. на̄готи хаттхӣ. пӯтилатанти гал̣очӣлатам̣. йатха̄ хи суван̣н̣аван̣н̣опи ка̄йо пӯтика̄йо, вассасатикопи сунакхо куккуро, тадахуджа̄топи син̇га̄ло ‘‘джарасин̇га̄ло’’ти вуччати, евам̣ абхинава̄пи гал̣очӣлата̄ аса̄ракаттена ‘‘пӯтилата̄’’ти вуччати. да̄лайитва̄ти чхиндитва̄. габбхан̃ча сеййан̃ча габбхасеййам̣. таттха габбхаггахан̣ена джала̄буджайони, сеййаггахан̣ена авасеса̄. габбхасеййамукхена ва̄ сабба̄пи та̄ вутта̄ти ведитабба̄. сесаметтха падаттхато утта̄намева.

айам̣ панеттха адхиппа̄йо – дханийа, твам̣ бандханена тут̣т̣хо, ахам̣ пана бандханена ат̣т̣ӣйанто тха̄мавӣрийӯпето маха̄усабхорива бандхана̄ни пан̃чуддхамбха̄гийасам̣йоджана̄ни чатуттхаарийамаггатха̄мавӣрийена чхетва̄, на̄го пӯтилатам̣ва пан̃чорамбха̄гийасам̣йоджанабандхана̄ни хет̣т̣ха̄маггаттайатха̄мавӣрийена да̄лайитва̄, атха ва̄ усабхорива бандхана̄ни анусайе на̄го пӯтилатам̣ва парийут̣т̣ха̄на̄ни чхетва̄ да̄лайитва̄ва т̣хито. тасма̄ на пуна габбхасеййам̣ упессам̣. сохам̣ джа̄тидуккхаваттхукехи саббадуккхехи паримутто собха̄ми – ‘‘атха че паттхайасӣ павасса дева̄’’ти вадама̄но. тасма̄ саче твампи ахам̣ вийа ваттумиччхаси, чхинда та̄ни бандхана̄нӣти. еттха ча бандхана̄ни самудайасаччам̣, габбхасеййа̄ дуккхасаччам̣, ‘‘на упесса’’нти еттха анупагамо анупа̄дисесавасена, ‘‘чхетва̄ да̄лайитва̄’’ти еттха чхедо пада̄ланан̃ча саупа̄дисесавасена ниродхасаччам̣, йена чхиндати пада̄лети ча, там̣ маггасаччанти.

еваметам̣ чатусаччадӣпикам̣ га̄тхам̣ сутва̄ га̄тха̄парийоса̄не дханийо ча паджа̄пати часса две ча дхӣтароти чатта̄ро джана̄ сота̄паттипхале патит̣т̣хахим̣су. атха дханийо авеччаппаса̄дайогена татха̄гате мӯладжа̄та̄йа патит̣т̣хита̄йа саддха̄йа пан̃н̃а̄чаккхуна̄ бхагавато дхаммака̄йам̣ дисва̄ дхаммата̄йа чодитахадайо чинтеси – ‘‘бандхана̄ни чхиндим̣, габбхасеййо ча ме наттхӣ’’ти авӣчим̣ парийантам̣ катва̄ йа̄ва бхавагга̄ ко ан̃н̃о евам̣ сӣхана̄дам̣ надиссати ан̃н̃атра бхагавата̄, а̄гато ну кхо ме саттха̄ти. тато бхагава̄ чхаббан̣н̣арасмиджа̄лавичитрам̣ суван̣н̣арасасекапин̃джарам̣ вийа сарӣра̄бхам̣ дханийасса нивесане мун̃чи ‘‘пасса да̄ни йатха̄сукха’’нти.

30. атха дханийо анто павит̣т̣хачандимасӯрийам̣ вийа саманта̄ паджджалитападӣпасахассасамуджджалитамива ча нивесанам̣ дисва̄ ‘‘а̄гато бхагава̄’’ти читтам̣ уппа̄деси. тасмим̣йева ча самайе мегхопи па̄васси. тена̄ху сан̇гӣтика̄ра̄ ‘‘ниннан̃ча тхалан̃ча пӯрайанто’’ти. таттха ниннанти паллалам̣. тхаланти уккӯлам̣. еваметам̣ уккӯлавикӯлам̣ саббампи самам̣ катва̄ пӯрайанто маха̄мегхо па̄васси, васситум̣ а̄рабхӣти вуттам̣ хоти. та̄вадева̄ти йам̣ кхан̣ам̣ бхагава̄ сарӣра̄бхам̣ мун̃чи, дханийо ча ‘‘саттха̄ ме а̄гато’’ти саддха̄майам̣ читта̄бхам̣ мун̃чи, там̣ кхан̣ам̣ па̄вассӣти. кечи пана ‘‘сӯрийуггаманампи тасмим̣йева кхан̣е’’ти ван̣н̣айанти.

31-32. евам̣ тасмим̣ дханийасса саддхуппа̄дататха̄гатобха̄сапхаран̣асӯрийуггаманаккхан̣е вассато девасса саддам̣ сутва̄ дханийо пӣтисоманассаджа̄то имаматтхам̣ абха̄сатха ‘‘ла̄бха̄ вата но анаппака̄’’ти две га̄тха̄ ваттабба̄.

таттха йасма̄ дханийо сапуттада̄ро бхагавато арийамаггапат̣иведхена дхаммака̄йам̣ дисва̄, локуттарачаккхуна̄ рӯпака̄йам̣ дисва̄, локийачаккхуна̄ саддха̄пат̣ила̄бхам̣ лабхи. тасма̄ а̄ха – ‘‘ла̄бха̄ вата но анаппака̄, йе майам̣ бхагавантам̣ аддаса̄ма̄’’ти. таттха вата ити вимхайаттхе нипа̄то. но ити амха̄кам̣. анаппака̄ти випула̄. сесам̣ утта̄намева. саран̣ам̣ там̣ упема̄ти еттха пана кин̃ча̄пи маггапат̣иведхеневасса сиддхам̣ саран̣агаманам̣, таттха пана ниччхайагаманамева гато, ида̄ни ва̄ча̄йа аттасанниййа̄танам̣ кароти. маггавасена ва̄ санниййа̄танасаран̣атам̣ ачаласаран̣атам̣ патто, там̣ паресам̣ ва̄ча̄йа па̄кат̣ам̣ каронто пан̣ипа̄тасаран̣агаманам̣ гаччхати. чаккхума̄ти бхагава̄ пакатидиббапан̃н̃а̄самантабуддхачаккхӯхи пан̃чахи чаккхӯхи чаккхума̄. там̣ а̄лапанто а̄ха – ‘‘саран̣ам̣ там̣ упема чаккхума̄’’ти. ‘‘саттха̄ но хохи тувам̣ маха̄мунӣ’’ти идам̣ пана вачанам̣ сиссабха̄вӯпагаманена̄пи саран̣агаманам̣ пӯретум̣ бхан̣ати, гопӣ ча ахан̃ча ассава̄, брахмачарийам̣ сугате чара̄масети идам̣ сама̄да̄навасена.

таттха брахмачарийанти метхунавиратимаггасаман̣адхаммаса̄санасада̄расантоса̄наметам̣ адхивачанам̣. ‘‘брахмача̄рӣ’’ти евама̄дӣсу (ма. ни. 1.83) хи метхунавирати брахмачарийанти вуччати. ‘‘идам̣ кхо пана ме пан̃часикха, брахмачарийам̣ екантаниббида̄йа̄’’ти евама̄дӣсу (дӣ. ни. 2.329) магго. ‘‘абхиджа̄на̄ми кхо пана̄хам̣, са̄рипутта, чатуран̇гасаманна̄гатам̣ брахмачарийам̣ чарита̄’’ти евама̄дӣсу (ма. ни. 1.155) саман̣адхаммо. ‘‘тайидам̣ брахмачарийам̣ иддхан̃чева пхӣтан̃ча̄’’ти евама̄дӣсу (дӣ. ни. 3.174) са̄санам̣.

‘‘майан̃ча бхарийа̄ на̄тиккама̄ма, амхе ча бхарийа̄ на̄тиккаманти;

ан̃н̃атра та̄хи брахмачарийам̣ чара̄ма, тасма̄ хи амхам̣ дахара̄ на мӣйаре’’ти. (джа̄. 1.10.97) –

евама̄дӣсу сада̄расантосо. идха пана саман̣адхаммабрахмачарийапуббан̇гамам̣ упаримаггабрахмачарийамадхиппетам̣. сугатети сугатасса сантике. бхагава̄ хи антадвайаманупаггамма сут̣т̣ху гататта̄, собхан̣ена ча арийамаггагаманена саманна̄гататта̄, сундаран̃ча нибба̄насан̇кха̄там̣ т̣ха̄нам̣ гататта̄ сугатоти вуччати. самӣпаттхе четтха бхуммавачанам̣, тасма̄ сугатасса сантикети аттхо. чара̄масети чара̄ма. йан̃хи там̣ саккате чара̄масӣти вуччати, там̣ идха чара̄масети. ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ пана ‘‘сети нипа̄то’’ти бхан̣анти. тенева четтха а̄йа̄чанаттхам̣ сандха̄йа ‘‘чарема се’’типи па̄т̣хам̣ викаппенти. йам̣ руччати, там̣ гахетаббам̣.

евам̣ дханийо брахмачарийачаран̣а̄падесена бхагавантам̣ паббаджджам̣ йа̄читва̄ паббаджджапайоджанам̣ дӣпенто а̄ха ‘‘джа̄тӣмаран̣асса па̄рагӯ, дуккхассантакара̄ бхава̄масе’’ти. джа̄тимаран̣асса па̄рам̣ на̄ма нибба̄нам̣, там̣ арахаттамаггена гаччха̄ма. дуккхасса̄ти ват̣т̣адуккхасса. антакара̄ти абха̄вакара̄. бхава̄масети бхава̄ма, атха ва̄ ахо вата майам̣ бхавеййа̄ма̄ти. ‘‘чара̄масе’’ти еттха вуттанайенева там̣ ведитаббам̣. евам̣ ватва̄пи ча пуна убхопи кира бхагавантам̣ вандитва̄ ‘‘пабба̄джетха но бхагава̄’’ти евам̣ паббаджджам̣ йа̄чим̣сӯти.

33. атха ма̄ро па̄пима̄ евам̣ те убхопи вандитва̄ паббаджджам̣ йа̄чанте дисва̄ – ‘‘име мама висайам̣ атиккамитука̄ма̄, ханда несам̣ антара̄йам̣ каромӣ’’ти а̄гантва̄ гхара̄ва̄се гун̣ам̣ дассенто имам̣ га̄тхама̄ха ‘‘нандати путтехи путтима̄’’ти. таттха нандатӣти туссати модати. путтехӣти путтехипи дхӣтарехипи, сахайогаттхе, каран̣аттхе ва̄ каран̣авачанам̣, путтехи саха нандати, путтехи каран̣абхӯтехи нандатӣти вуттам̣ хоти. путтима̄ти путтава̄ пуггало. итӣти евама̄ха. ма̄роти васаваттибхӯмийам̣ ан̃н̃атаро да̄марикадевапутто. со хи сат̣т̣ха̄на̄тиккамитука̄мам̣ джанам̣ йам̣ саккоти, там̣ ма̄рети. йам̣ на саккоти, тассапи маран̣ам̣ иччхати. тена ‘‘ма̄ро’’ти вуччати. па̄пима̄ти ла̄макапуггало, па̄пасама̄ча̄ро ва̄. сан̇гӣтика̄ра̄наметам̣ вачанам̣, саббага̄тха̄су ча ӣдиса̄ни. йатха̄ ча путтехи путтима̄, гопийо гохи татхева нандати. йасса га̄во аттхи, сопи гопийо, гохи саха, гохи ва̄ каран̣абхӯтехи татхева нандатӣти аттхо.

евам̣ ватва̄ ида̄ни тассаттхасса са̄дхакака̄ран̣ам̣ ниддисати, ‘‘упадхӣ хи нарасса нандана̄’’ти. таттха упадхӣти чатта̄ро упадхайо – ка̄мӯпадхи, кхандхӯпадхи, килесӯпадхи, абхисан̇кха̄рӯпадхӣти. ка̄ма̄ хи ‘‘йам̣ пан̃чака̄магун̣е пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ ка̄ма̄нам̣ асса̄до’’ти (ма. ни. 1.166) евам̣ вуттасса сукхасса адхит̣т̣ха̄набха̄вато упадхӣйати еттха сукханти имина̄ вачанаттхена упадхӣти вуччанти. кхандха̄пи кхандхамӯлакадуккхасса адхит̣т̣ха̄набха̄вато, килеса̄пи апа̄йадуккхасса адхит̣т̣ха̄набха̄вато, абхисан̇кха̄ра̄пи бхавадуккхасса адхит̣т̣ха̄набха̄ватоти. идха пана ка̄мӯпадхи адхиппето. со саттасан̇кха̄равасена дувидхо. таттха саттапат̣ибаддхо падха̄но, там̣ дассенто ‘‘путтехи гохӣ’’ти ватва̄ ка̄ран̣ама̄ха – ‘‘упадхӣ хи нарасса нандана̄’’ти. тассаттхо – йасма̄ име ка̄мӯпадхӣ нарасса нандана̄, нандайанти нарам̣ пӣтисоманассам̣ упасам̣харанта̄, тасма̄ ведитаббаметам̣ ‘‘нандати путтехи путтима̄, гопийо гохи татхева нандати, тван̃ча путтима̄ гопийо ча, тасма̄ етехи, нанда, ма̄ паббаджджам̣ па̄т̣икан̇кхи. паббаджитасса хи ете упадхайо на санти, евам̣ санте твам̣ дуккхассантам̣ паттхентопи дуккхитова бхависсасӣ’’ти.

ида̄ни тассапи аттхасса са̄дхакака̄ран̣ам̣ ниддисати ‘‘на хи со нандати, йо нирӯпадхӣ’’ти. тассаттхо – йасма̄ йассете упадхайо наттхи, со пийехи н̃а̄тӣхи виппайутто ниббхогӯпакаран̣о на нандати, тасма̄ твам̣ име упадхайо ваджджетва̄ паббаджито дуккхитова бхависсасӣти.

34. атха бхагава̄ ‘‘ма̄ро айам̣ па̄пима̄ имесам̣ антара̄йа̄йа а̄гато’’ти видитва̄ пхалена пхалам̣ па̄тенто вийа та̄йева ма̄рена̄бхата̄йа упама̄йа ма̄рава̄дам̣ бхинданто тамева га̄тхам̣ париваттетва̄ ‘‘упадхи сокаваттхӯ’’ти дассенто а̄ха ‘‘сочати путтехи путтима̄’’ти. таттха саббам̣ падаттхато утта̄намева. айам̣ пана адхиппа̄йо – ма̄, па̄пима, евам̣ авача ‘‘нандати путтехи путтима̄’’ти. саббехева хи пийехи, мана̄пехи на̄на̄бха̄во вина̄бха̄во, анатиккаманӣйо айам̣ видхи, тесан̃ча пийамана̄па̄нам̣ путтада̄ра̄нам̣ гава̄ссавал̣авахиран̃н̃асуван̣н̣а̄дӣнам̣ вина̄бха̄вена адхиматтасокасалласамаппитахадайа̄ сатта̄ умматтака̄пи хонти кхиттачитта̄, маран̣ампи нигаччханти маран̣аматтампи дуккхам̣. тасма̄ евам̣ ган̣ха – сочати путтехи путтима̄. йатха̄ ча путтехи путтима̄, гопийо гохи татхева сочатӣти. ким̣ ка̄ран̣а̄? упадхӣ хи нарасса сочана̄. йасма̄ ча упадхӣ хи нарасса сочана̄, тасма̄ ева ‘‘на хи со сочати, йо нирӯпадхи’’. йо упадхӣсу сан̇гаппаха̄нена нирупадхи хоти, со сантут̣т̣хо хоти ка̄йапариха̄рикена чӣварена, куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена, йена йенева паккамати, сама̄да̄йева паккамати. сеййатха̄пи на̄ма паккхӣ сакун̣о …пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄ти. евам̣ саббасокасамуггха̄та̄ ‘‘на хи со сочати, йо нирупадхӣ’’ти. ити бхагава̄ арахаттаникӯт̣ена десанам̣ воса̄песи. атха ва̄ йо нирупадхи, йо никкилесо, со на сочати. йа̄вадева хи килеса̄ санти, та̄вадева саббе упадхайо сокаппхала̄ва хонти. килесаппаха̄на̄ пана наттхи сокоти. евампи арахаттаникӯт̣енева десанам̣ воса̄песи. десана̄парийоса̄не дханийо ча гопӣ ча убхопи паббаджим̣су. бхагава̄ а̄ка̄сенева джетаванам̣ агама̄си. те паббаджитва̄ арахаттам̣ саччхикарим̣су. васанат̣т̣ха̄не ча несам̣ гопа̄лака̄ виха̄рам̣ ка̄ресум̣. со аджджа̄пи гопа̄лакавиха̄ротвева пан̃н̃а̄йатӣти.

параматтхаджотика̄йа кхуддака-ат̣т̣хакатха̄йа

суттанипа̄та-ат̣т̣хакатха̄йа дханийасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.